L Chc Thư Dưới Nền Cổ Thp
 
Toại Khanh

 

Cha Tc Chu ở Tế Nam l ngi php vũ nổi tiếng một thời với nhiều đời phương trượng chuyn tm un đc cc thế hệ long tượng cho Phật gio Trung Hoa từ thời Thanh mạt. Nghe đu ngoi một tờ thnh chỉ sắc tứ, cha cn lưu giữ khng t bt tch đề tặng của nhiều thn vương Thanh triều cng v số danh sĩ thin hạ đương thời. Trong thời buổi m đời sau miệt thị l phong kiến ấy, chốn gi-lam thường l chỗ gặp gỡ của cc bậc nhn ti cao sĩ khắp triều d. Một buổi xướng họa, vi tuần tr hay chỉ một cuộc cờ ở đ rất c thể sẽ l khởi điểm cho một sự cố hay biến chuyển no đ về văn ha hay thời cuộc trong thin hạ. Cha Tc Chu từng l một điểm hẹn kiểu đ. Ho thượng Vạn Khnh l phương trượng đời mười bốn ở đy.

Một tấm lưng khm trn hnh hi gầy guộc, y phục nu sng v chỉ dng mỗi cy gậy trc khẳng khiu để tới lui đy đ, khng t người thoạt nhn cứ ngỡ ha thượng l một lo nng no đ đến vng cảnh cha. Hiếm ai trong lần sơ ngộ c thể ngờ được ci sở học kinh người v một đạo hạnh thm hậu pha sau vẻ ngoi th lậu thanh bần ấy. Mấy mươi năm trước, ngi đ từ quan để đi tu với phương trượng cha Tc Chu lc đ l đại lo tăng Vạn Tường, tương truyền l một kỳ nhn c thể chỉ uống nước lạnh suốt nhiều thng trong mỗi lần tr tụng một bộ kinh no đ. Danh sư xuất cao đồ, học chng Tc Chu khng hiếm người mn phc kinh lun để thừa ti an bang tế thế.

Đầu thập nin 1940, tnh hnh chnh trị Trung Quốc ngy một phức tạp, x hội cũng theo đ biến đổi tệ hại hơn. Tnh trạng sinh hoạt của cha Tc Chu dĩ nhin cũng t nhiều bị ảnh hưởng theo dng thc thời cuộc. Tăng chng tng học tại đy ngy một thưa thớt. Từ con số trăm vị lc cực thịnh xuống cn khng được một nửa, vậy m cũng phải bữa cho bữa rau. Rồi một ngy sau năm 1949, c ai đ c tm tố co cha chứa phản động, chnh quyền ra tay truy xt th bạo rồi giải tn ton bộ học chng cha Tc Chu. Bao nhiu đồ đệ tinh anh thực học của ho thượng Vạn Khnh giờ chẳng cn ai. Ngi trở thnh một ng từ gi với hai ch tiểu tc đo giữa ngi đại tự mnh mng. Cha vắng như khng người, nhưng tai mắt cng an vẫn ngy đm lảng vảng. Thời gian tri nhanh khng ngờ được. Khch vng lai thưa dần, rồi khng cn ai về thăm Tc Chu nữa. Tin tức ở đ ngy cng hiếm hoi. Một ngy ma đng năm 1981 c vị lo tăng gh lại Tc Chu xin ngủ nhờ qua đm. Cha chỉ cn hai sư b hom hem. Khu hậu vin ngổn ngang chuồng trại. Sau ngy giải phng, cha Tc Chu c lc được trưng dụng lm trại chăn nui gia sc. Sau một thời gian chăn nui thất bại, cha Tc Chu lại bị bỏ hoang rồi dần d địa phương cho mời hai sư b từ một cha khc sang trng nom nhang khi ở đy. Từ sau lc ho thượng Vạn Khnh vin tịch, chẳng biết hai ch tiểu hầu ngi đ tri dạt về đu. 
 


 -------------xx------------
 

Tiếp đi vị lo tăng như một khch qu, c lẽ phần no cũng do thấy ng cao tuổi, hai sư b cung knh hướng dẫn ng đi thăm quanh cha v khi đi ngang ngi thp sau hậu vin, họ thản nhin cho biết trong đ l chỗ thờ di cốt vị phương trượng cuối cng của cha Tc Chu. Vị lo tăng ngỏ muốn được vo lm lễ, hai sư b dĩ nhin đồng . Lng thp chật hẹp, lại nặng mi ẩm mốc. ng ngậm ngi nhn ln một ci bọc lụa mu đỏ đặt trn bệ thờ. Trong đ l chiếc tiểu snh đựng di cốt của ha thượng Vạn Khnh. Một nhm nhang đang chy dở dang bn cạnh. Vị lo tăng đưa mắt nhn quanh rồi khẽ giật mnh. ng vừa đọc thấy hai hng chữ ngoằn ngoo trn vch thp. Cố giữ vẻ tự nhin, ng chỉ tay ln vch rồi từ tốn hỏi hai sư b :

- Xin lỗi, chữ g trn đ lem nhem qu, hai sư b c thể đọc cho nghe được khng ạ ? Mắt ti km qu

Hai người gật đầu :

- Chng ti c thấy, thưa thầy, nhưng khng đọc được l những chữ g. C lẽ chỉ l hnh h họa của ai đ tiện tay thi ạ! 

Nằm trằn trọc trong gian phng rộng thnh của sư phụ ngy no, Đại Chuyết cứ nghĩ mi đến hai dng chữ đọc được khi ny. C lẽ cho đến by giờ thin hạ vẫn chưa ai ch đến chng. Hai sư b khng đọc được chỉ do họ khng thể ngờ đ l hai dng thảo tự được viết ngược. Thảo tự của mỗi người hầu như đều c chỗ ty tiện ring tư, đ vậy nếu bị viết ngược th cng m mịt hơn. ng đọc được chỉ v từ lc cn l học tăng, một vi huynh đệ đồng kha của ng đ cng nghĩ ra lối viết ấy để xướng họa trong lc giải tr. Những người đọc được kiểu lộng thư ny dĩ nhin khng nhiều. Hai dng chữ kia tiếp tục nhảy nht trong c ng như một thch đố: 

Đi thượng v tục diệm 

Thp hạ hữu di thư

Cu một đng l hon cảnh của học viện Tc Chu by giờ. Thế cn cu hai? Phải chăng sư phụ cn c điều muốn nhắn gửi? Ngi muốn dặn d điều g, cho ai? 

Sng sớm hm sau, ngay từ lc sương m cn chưa tan hết, Đại Chuyết đ lặng lẽ cầm chiếc đn pin lần ra ngi thp với một thanh gỗ nhỏ trong tay. Sau một lc chau my quan st, ng ci người g nhẹ xuống từng vin gạch dưới nền thp. Đy rồi. Trong gc cng của thp c một vin gạch khng được trt vữa. Đại Chuyết giở nhẹ tấm gạch ln v bất gic rng mnh. Một cuộn giấy trn được phong kn bằng sp nến nằm khuất dưới lớp ct mỏng. 

Xếp lại vin gạch vo chỗ cũ, Đại Chuyết quay về phng rồi vặn lớn ngọn đn. Gi sớm ma đng vẫn lạnh như cắt da v thổi trn từng đợt qua khm trc lớn bn cửa sổ, thế m ngồi trong phng, Đại Chuyết cứ phải lấy tay o thấm mồ hi trn. 

Bn trong lớp sp kia đng l l thư của ngi Vạn Khnh. Một l thư di, kh di, v cũng l những dng thảo tự viết ngược, đầy cả hai mặt giấy. Chư đệ tử! Khng muốn người ngoi đọc được l thư ny, ta đnh một lần khiến mnh chẳng giống mnh l sử dụng m tự, d đ chỉ l kiểu lộng thư của huynh đệ cc con. Ta khng thể biết trước ai sẽ l người tm thấy l thư, nhưng vẫn hi vọng đ sẽ l một người trong số cc con. 

Sự biến xảy đến với Tc Chu qu bất ngờ, khiến ta khng kịp c được một buổi uống tr cng cc con như vẫn mong mỏi, để by giờ phải ngồi một mnh m ni với cc con bằng mấy dng ny. Muộn chăng? C cn kịp lc nữa hay khng, cc tc đồ của ta? Ta cũng như cc con, đều l những người tay trắng. Ci duy nhất ta c thể để lại cho cc con chỉ l những thứ ta nhận được từ sư phụ mnh v đ lấy đ lm hnh trang trn đường đạo nghiệp. Ngy no đọc được l thư ny của ta, c lẽ cc con sẽ hiểu r thm v sao ngy xưa ta đ như qu v tm khi chọn cho cc con những php hiệu nghe qua c phần nghịch nhĩ: Bất Ti, V Đức, V Năng, V Học, V Tr, Tiểu Mạn, Đại Chuyết Chỉ một người duy nhất trong số cc con c được chữ Vạn của dng truyền php Tc Chu, đ l Vạn Nhậm. Điều đ do đu, ta sẽ ni ở sau. Chỉ nn biết, ai ta cũng thương đồng đều hết. V ngay trong việc đặt cho php hiệu cho từng người cũng khng hề c cht thin vị. Chỉ c khổ tm dụng m thi. By giờ cc con chẳng cn bn cạnh ta nữa, mấy dng tm huyết ny thay nh mắt ta di nhn theo từng bước lun lạc của cc con

Với Bất Ti, ngọn bt kinh nhn của học viện Tc Chu, hy lun nhớ lời ta: Người thế gian cn biết ni lập thn tối hạ thị văn chương, trong cửa đạo chữ nghĩa cũng chẳng qua l một trong nhiều phương tiện hnh hoạt. Đời kẻ cầm bt lắm khi bạc tựa kiếp tằm: Rt hết tinh anh ghi chp chuyện đời để sau cng người thương tm tổn tr lại cũng chnh l mnh. Chỉ nn cầm bt khi khng thể c chọn lựa no khc, v lun biết được chỗ dừng để khng mắc lỗi. Chp chuyện đời sao bằng ghi chuyện mnh v ghi chuyện mnh sao hơn được việc lặng lẽ sửa mnh!

Với V Đức, người nổi bật trong đm học tr của ta về khả năng gim chng, nn nhớ lời ta: Quản chng ở trnh độ rốt ro phải được bắt đầu từ khả năng tự ho, tự quản. Con sẽ l một phương trượng mẫu mực khi biết tự khim để trở thnh biển lớn dung chứa mun sng. Tăng tục bn con l người từ mun phương sao trnh được những dị biệt. Hy qun mnh đi, để khng một c tnh no của người thin hạ c thể lm phiền lng con. Đo dưỡng v cưu mang cc thế hệ tăng-gi l trọng nhiệm thing ling nhất của nh thiền. Lc cần, hy biết lng qun tất cả những niệm Lớn Nhỏ Bỉ Thử. Trong Phật mn khng hề c việc người cai trị v kẻ bị trị. Thử hỏi ai c quyền nghĩ những trưởng tử no đ của Như lai đang nằm dưới tay mnh? Những tục niệm như ght thương, sở hữu cũng cần được cảnh gic. Người xuất gia phải sống bằng niệm khng nh, nếu khng cẩn cẩn sẽ l tr cười thin hạ khi bỏ nh nhỏ rồi lại vo nh lớn. Bao dung, v xả kỷ l những điều căn cội cho sự nghiệp truyền đăng của một phương trượng. 

Với V Năng, người chi ngời với phong phạm một giảng sư qun chng, hy nhớ lời ta: Hiền thnh xưa nay c được khả năng lập ngn v đ qua được bước đầu lập hạnh. Bản hạnh vững vng th ngữ ngn tự khắc c hấp lực. Ti hoa trn cht lưỡi đầu mi chỉ l tr chơi của một sớm một chiều. Ngay đến người tập v trong dn gian cũng phải thnh tựu nội cng mới mong c được chưỡng lực. Những bậc php kh đến cầu php sẽ nhn con ra sao hơn l nghe con ni g. Đức Thch Tn v cc cao đồ của ngi thuở trước đều dng đủ cả thn gio v ngn gio để độ sinh. Khng trang nghim được lng mnh, người ni php dễ mắc lỗi lầm, m trong đ, Tự Tn Hủy Tha l một điều đại kỵ của người sứ giả Như Lai, khiến tổn giảm m đức, đnh mất l tưởng nối truyền huệ mạng.

Với V Tr, một học tăng thừa ti kinh quốc, thn đắp Phật y nhưng vẫn nặng lng với thế cuộc, hy nhớ lời ta: Xt thương quần sinh chnh l bản hạnh của Bồ Tt, nhưng nn thương thế no cho hợp cch với một Sa Mn. Đừng bao giờ chọn cho mnh con đường dẫn đến tuyệt địa. V lắm khi mi lo dấn thn bạt mạng m tự mất lối về. Việc chưa xong m trước sau đều nghn trng khng bờ bến, chơi vơi giữa dng. Lại nữa, khả năng kinh quyền cũng l một vốn liếng quan trọng cho con. Đến như việc m bt khất thực để tm một bữa ăn cn phải ni đến hai chữ Ty Duyn th kể chi đến chuyện an bang tế thế cng kh lắm thay. Kẻ lm tướng cầm qun ra trận cn phải nhớ những điều cấm kỵ trong binh gia để trnh vong mạng oan uổng th kẻ nui hạnh Bồ Đề cng phải thận trọng mươi lần. Chng ta thn gửi Khng Mn m lng chẳng qun thương đời, nhưng lng dẩu c thương đời cũng nn nhớ thn đang tại Khng Mn. Đến được rồi cũng đi được, đ chnh l bản lnh tự tại của một Bồ Tt giữa biễn lửa tử sinh. V tinh thần tự tại đ cn c một nghĩa quan trọng khc l Bồ Tt chỉ lun hnh động bằng sự tự quyết thng qua lng đại bi v đại tr của chnh mnh, tuyệt khng v tc động no khc hay của bất cứ ai.

Với V Học, người lun xứng danh với ngoại hiệu Tng Lm Thủ Sch bằng sở kiến thm viễn v lng cầu học v bờ, hy nhớ lời ta: Mỗi c nhn chỉ l một hạt ct nhỏ nhoi giữa vũ trụ bao la với kiếp sống trăm năm vốn ngắn ngủi như một chớp mắt trn dng thời gian v thủy v chung. Những điều c thể học được th nhiều như ct biển. Kiến thức của người uyn thm nhất thin hạ nhiều lắm chỉ l một vốc ct biển, một nắm l rừng. Do đ ci ch yếu của việc học cốt nằm ở chỗ sở dụng m thi. Mỗi cuộc bnh sinh chỉ c một l tưởng sống, người hiếu học đến mấy cũng chỉ nn chọn lấy điều c thể ứng dụng cho l tưởng sống đời ấy. Cng ham vung vt nhăng cuội th sau cng mọi sở tri c được chỉ l những thứ nửa vời v dụng. Hy ty sức m học lấy những g thực sự bao hm được cả hai nghĩa tự lợi v lợi tha. Ngoi ra tuyệt chẳng nn ph sức. Nn phn biệt r điều mnh thch v ci mnh cần. Kiếp nhn sinh tựa ph vn nn vốn khng c đủ thời gian cho những đam m v bổ. Kẻ học đạo giải thot cng phải lưu tm cảnh gic những sở tri chướng vốn ngăn ngại tuệ nghiệp. Đi khi chỉ v cht hư danh m cam tm vi đầu lm mọt sch qun tu h chẳng hoang ph thn người lắm ru!

Ta đặc biệt cho Vạn Nhậm ci php hiệu nghe ra đng hong nhất ấy cũng l c chỗ dụng . Hắn khng sở đắc một biệt ti no xuất chng, tất cả ở hắn chỉ ở mức Cần v Đủ. Sở trường duy nhất của hắn l một tm địa c thể dung ha mọi thứ, v c thể khởi hnh ở mọi lĩnh vực. Đ chẳng l bản lnh m Khổng Phu Tử xưa đ tự nhận xt về mnh khi so snh với cc đệ tử hay sao ? Dĩ nhin trong một đại sự quan trọng Vạn Nhậm tuyệt khng thể khng cậy nhờ đến từng người trong cc con, v ngược lại, cc con c lẽ cũng rất cần đến một người giống hắn. Tương duyn chnh l mạch sống trong quan hệ sinh tồn của vạn php hữu vi. Mun duyn ha hợp nhau m vận hnh đồng bộ. Trong đ khng c chnh thứ, trước sau, trn dưới, mạnh yếu theo chiều dọc v tất cả đều c cng ci gi trị của một mắt xch trong xu chuỗi tương quan. Ta chỉ lo l khi thin hạ ai cũng muốn trở thnh sao sng th một người như Vạn Nhậm quả l khng dễ gặp. Ta may mắn c được một học tr như hắn, chỉ tiếc hắn qu yểu mệnh. Cn nhớ buổi chiều an tng hắn, ta đ đau x lng như ngy xưa đức Khổng đ khc thương Nhan Hồi. Cc con nn hnh diện v một huynh đệ như hắn. D hm nay hắn đ khng cn nữa

Cn nhiều, nhiều lắm. C thể ni một trăm hai mươi học tăng ở Tc Chu đều c sở trường. Trong mấy trang giấy ny lm sao ta c thể kể ra hết từng người. Nhưng chung quy lại, mỗi người trong số cc con c thể phần no dựa theo nghĩa tn mnh m đon được dụng gio huấn của ta. Nn nhớ, hy lấp đầy sở đoản v pht huy sở trường bằng một khẩu quyết duy nhất: Vạn Php Do Duyn, Ty Thời Tiến Thoi! Ta viết l thư ny khi cc con đ ra đi ba năm mười một thng. Viết khi tự biết mnh khng cn lại bao nhiu thời gian. Viết m khng biết gửi cho ai, v lm sao gửi. Ta đặt l thư dưới nền cổ thp với một lời m chỉ mơ hồ trn vch. Ta chỉ xem đy như một tr chơi định mệnh với kết quả thật mong manh. Hi vọng mai ny khi trở lại Tc Chu, ai đ trong số cc con sẽ tm thấy l thư ny. Nếu được vậy, đng l duyn phận sư đồ của chng ta vẫn cn đ

Thầy Đại Chuyết bng hong gấp lại l thư. ng lặng người tưởng lại gương mặt từ bi của sư phụ rồi nghĩ đến số phận của từng người trong huynh đệ ng từ sau ngy chia tay nhau năm đ ở Tc Chu. Qu nửa số đ đ bằng mọi cch rời Hoa Lục để tm ra hải ngoại. Kẻ sang Nhật, người sang Đi Loan, Hương Cảng, rồi cả u, Phi, Mỹ, c. Thnh cng cũng c, thất bại cũng nhiều. Chỉ tiếc khng ai đọc được l thư ny của thầy để rồi khng t người đ vong thn ngay trn chnh sở đắc của mnh. L thư của sư phụ như ngầm chứa những lời cảnh bo nghim trọng v buồn thay, n đ chnh xc một cch tn nhẫn.

Chiều hm đ, Đại Chuyết ra thp lạy thầy lần cuối rồi lặng lẽ ra đi với l di thư cất kỹ trong ti o như một kỷ vật m cũng l mn hnh trang sắp sửa muộn mng. ng về lại Ireland với ngi thiền thất b nhỏ của mnh bn một bờ nước quạnh hiu sống bằng số lương t oi của một gio sư trợ giảng. Khng đạo trng, khng tiếng tăm, khng mn đồ, lm t lỗi t. ng nhớ mi cu ni đ của sư phụ ngy xưa khi đặt cho ng ci tn Đại Chuyết.

WAD <:{Oazv gWH\gxJ' t,NP???=@ \*À&& `E^+P:BQk 7݅DaivT@<>Wb!)N;w{T7["3 KMjS>:VZlN&WNE49ok@hC=u''=DZ'vJBvq[xFf`wwI0!ŀ, -[M"]A0B8vYa-c7gM;ac-Pnk uLTTt(EQFbuc6κ~yZtOfWϑ0:I?u]^vioGYΑm穹ZE*EC2>XBsqʝk()c~6l=t;=p*4W\THuc,zNsk=}4>1wUO٨ `\@1Rh,L#H&7?՚]nxoű$$?I"wd"YRag{?K~#ppf' @٥ar=8Ă'ҳfQƕAP̐[궽g.LA,qؖa,Ðm]٧W:18JzU!5|[ =qkFAL! A0(Txp!d2UN+A5y&ݾ܊qQΠ 'Ubآ*Od80Z$ԅ|]0Fn{˼A +pf8(5I;C W#4(,H ۭ\e]\5)~Ù4nzPH`BX&AdR⪪mf&ص>\_de2vA}f Gz5g+A^]$u`VC$5"bv