
[213B]   ༈   ། །ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་བཞུགས། ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་དང། ཐེག་པ་གསུམ་དང་
སྐུ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་མཁན་པོ་དག་ལས་ཐོས་པ་དང། གསུང་རབ་མདོ་སྡེ་དང། བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བའི་དོན་མདོ་ཙམ་ཞིག་བརྗེད་བྱང་དུ་བྱས་པ། ཨཱ་ཙཱརྱ་ནཱ་གཱ་རྫུ་ནས་དབུ་མའི་ཀཱ་རཾ་ཀཱ་མཛད་པའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང། དབུ་མའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་མཛད་པ་དང། བར་གྱི་
མཁན་པོ་ཤཱནྟ་རཀྵི་ཏ་ཞེས་བྱ་བས་ཨཱཙཱརྱ་ཨ་སཾ་གས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེའི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་བསྒྲུབས་ལ། དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་བཤད་པའི་དབུ་
མའི་བསྟན་བཅོས་དབུ་མའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་མཛད་དེ། དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལུགས་ཅུང་ཟད་མི་མཐུན་པ་གཉིས་བྱུང་བས། ཨཱ་ཙཱརྱ་བྷ་བྱས་མཛད་པ་ལ་ནི་མདོ་སྡེ་བའི་དབུ་མ་ཞེས་བཏགས། ཨཱ་ཙཱརྱ་ཤཱནྟ་རཀྵི་ཏས་མཛད་པ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཨཱ་ཙཱརྱ་ན་གཱ་རྫུན་
དང༑ ཨཱ་རྱ་དེ་ཝས་མཛད་པ་ནི་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་ལ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ན་ནི་འདི་དག་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་ནས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས། གཟུགས་སུ་འཁྲུལ་
པའི་གཞི་མད་པའི་ཕྱིར། དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་གཞི་མེད་པར་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་ན་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡུལ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་དངོས་པ་རགས་པ་
རྡུལ་དུ་བཤིག་ལ། རྡུལ་ཡང་ཕྱོགས་ཆ་ཡོད་དེ་མི་འགྲུབ་པས་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་ན་ནི། འོ་ན་ལྟ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པས་ཡུལ་ཡོད་དོ། །སྤྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་

[214A]༄༅། །ལ༑ དོན་དམ་པར་ནི་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་དང། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེར་མི་རུང་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པས། དབུ་མ་པ་གཉི་ག་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མའི་ལུགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དང་མཐུན་ཏེ་
རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རང་རིག་པས་ཤེས་པར་རུང་གི་ཡུལ་གཞན་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་རིག་པར་མི་རུང་ངོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་སྣང་བར་སྣང་བ་ཡང་དཔེར་
ན་རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བ་རྣམས་ཡུལ་མེད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་མཐོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་གི་སེམས་ནི་ཕྱི་རོལ་སྣང། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་སེམས་དེ་ཡང་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་
གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བཤིག་ན་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུལ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། ཡང་ན་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་དུ་མར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་སེམས་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་
ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབུ་མའི་ཚུལ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་དེ་ཡང་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཁམས་གསུམ་ནི་སེམས་ཙམ་སྟེ། དུས་གསུམ་ཡང་
སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་ཤིང། སེམས་དེ་ཡང་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །ཕྱི་རོལ་དོན་ལ་མི་བརྟག་གོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ནས་སུ། །སེམས་ཙམ་ལས་ཀྱང་བཟླ་བར་
བྱ༑ །སེམས་ཙམ་ལས་ནི་བཟླས་ནས་སུ། །སྣང་བ་མེད་ལས་བཟླ་བར་བྱ། །སྣང་མེད་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །དེ་ཡིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐོང། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དབུ་མའི་ཚུལ་འདི་དོན་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་

[214B] སྐྱེ་བ་བརྗོད་པ་ནི་ཐ་དད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ཀྱི། སེམས་ཉིད་དོན་དུ་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུལ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཡུལ་ཡང་ཤེས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་
རོ༑ །ཡང་ན་ནི་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱང་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་ཡུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་སྨེས་ཀྱང་སྣ་ཚོགས་དུ་མར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་སེམས་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡང་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་སེམས་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་དུ་
འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་བཞིན་དུ་བལྟར་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཡུལ་མེད་ཀྱི། སེམས་ཉིད་ཡུལ་དུ་སྣང་ན་ནི་གཟུགས་དང་ཁ་དོག་གི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་བསམས་པ་དང། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བའི་རིགས་སོ། །
ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཟུགས་རྡུལ་དུ་བཤིག་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་ན་མེད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཉིད་ཡུལ་དུ་སྣང་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ། །ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཟུགས་སུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་སྨིན་པས། དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱར་ཡང་
ཡུལ་ཡང་མེད་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བས། དེའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་ས་བཅུ་པ་ལས། ཁམས་གསུམ་པ་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་དགག་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་
རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་བདག་མེད་པ་དང། སྲོག་མེད་པ་དང། གང་ཟག་མེད་པ་དང། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང། རང་བཞིན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་དང། ཚོར་བ་པོ་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་
གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱི་སེམས་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡང་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་འདོད་པ་དགག་པ་དང། སེམས་ཙམ་དུ་བཤད་པས་འདུལ་བ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོར་གྲུབ་

[215A]༄༅། །པ་མེད་པ་ལ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཨཱརྱ་ཙཱརྱ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་མཛད་པ་ལས་ནི་དབུ་མ་འདི་གཉིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཅུང་ཟད་མི་མཐུན་ཡང་
དོན་དམ་པར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་འདོད་དུ་འདྲ་བས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ། །ཐེག་པ་གསུམ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞོན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། དེས་ཐེག་ཅིང་སོ་སོའི་གནས་
སུ་སོན་པར་བྱེད་པས་ཐེག་པའོ། །ཟམ་པ་དང་གྲུ་དང་གཟིངས་དང་འདྲ་སྟེ། དེས་བཏེག་ཅིང་བརྟེན་ནས་འཁོར་བའི་ཆུ་བོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ན་ཡང་ཐེག་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་
ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས། བལྟ་སླ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་བརྟགས་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བར་རིགས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །དེ་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་
ཏེ༑ ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་ནི་བདེན་པ་ཡིན་པར་རིག་སྟེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །དེ་ནས་འགོག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་པར་རིག་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་
ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་སོ། །འཁོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་ཡིན་ཞིང། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བ་དང་བདེ་བར་རིག་ལ། དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་སྤང་ཞིང་
གཅིག་ཐོབ་པར་བྱ་བར་རུང་བར་རྟོགས་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁོང་དངངས་ཤིང་མི་བཟོད་དེ། འཁོར་བས་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་བྱུང་བ་དང། སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། བདག་གཅིག་པུའི་དོན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་

[215B] མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དབང་པོ་རྟུལ་བས་ཐེག་པ་དམན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་
གཉེན་ལས་ཉན་ཅིང་གཞན་ལ་ཡང་སྒྲོགས་ཏེ་ཐོས་པར་བྱ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་སྟེ། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་རྒ་ཤི་མཐོང་ནས་ཅི་ལས་བྱུང་ཞེས་བརྟགས་ནས། དེའི་རྒྱུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་
པར་རིག་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བརྩད་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་མ་རིག་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བདག་གམ་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་ཞིང། སྔ་ཕྱི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་ན་ཡོད་པར་མི་
འགྲུབ་སྟེ། མཐུན་པར་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས། ཡུལ་མེད་ལ་སེམས་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་གྱི་ན་ཐ་སྙད་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི། དངོས་སུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང། ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཕྱེ་སྟེ་གསུངས་
པས་སེམས་དང་ཡུལ་གཉི་ག་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །མདོ་དག་ལས། ཡུལ་མེད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཡུལ་དུ་སྣང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཡུལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགག་པ་མ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་དང། རྡུལ་མང་པོ་འདུས་པ་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་དང། རིལ་བོར་
འཛིན་པ་བཟློག་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་དུ་ཟད་དེ། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་དང། བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་བདག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་
ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དངོས་སུ་ཡོད་པ་ལ་འདོགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བདག་ལ་སོགས་པ་དང། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་

[216A]༄༅། །པར་བལྟས་པས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལས་བདག་དང་ཆོས་སུ་སྣང་ངོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བས་ཡུལ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གོང་བུར་སྣང་བ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་འདུས་པ་ཡིན་ལ། གོང་བུར་རྩོམ་པའི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ནི་ཕྱོགས་དྲུག་གི་ཆ་ཡོད་པས་
རྡུལ་ཕྲ་མོར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་མེད་པར་མངོན་ཏེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བཞིན་ནོ། །ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཁམས་གསུམ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་འབྱུང། སྟུག་པོ་བཀོད་པ་ལས་ཀྱང། སེམས་ནི་རྣམ་
པ་གཉིས་དངོས་སུ། །གཟུང་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་སྟེ། བུམ་པ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི། །ཡུལ་ནི་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། ཕྱི་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང། །སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་
འབྱུང་བས། ཕྱིའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུན་གྱི་རྟག་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་དེ། གནས་གྱུར་པའི་དུས་ན་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ལས་དབེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་མ་
ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་འཆད་དོ། །དབུ་མ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་དབུ་མའི་མཁན་པོ་ཨའ་ཙཱརྱ་ནཱ་གཱ་རྫུ་ན་དང། ཨཱརྱ་དེ་ཝས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་པར་ཟད་དེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ཡང་མེད། དེའི་འོག་ཏུ་ཨཱ་ཙཱརྱ་ཨ་སཾ་ག་དང། བ་སུ་བན་དཧུས་
རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་བསྟན་བཅོས་མཛད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡུལ་དུ་སྣང་བར་བསྒྲུབས་ཤིང། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་ཡོད་པར་བཤད་པ་ལ་ཕྱིས་དབུ་མའི་མཁན་པོ་བྷ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཨཱ་ཙཱརྱ་ནཱ་གཱ་རྫུ་ནའི་ལུས་ཀྱི་མན་
ངག་ཡོད་པས་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པ་ཞིག་བཞུགས་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་སུན་ཕྱུང་སྟེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང། དེ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་

[216B] ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང། ཁམས་དང། སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཀྱང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང། དེ་དག་གི་ཡུལ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང། དེ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང། ཁམས་དང། སྐྱེ་
མཆེད་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་མ་རིག་པ་ནི་དགག་ཏུ་རུང་ལ། དེ་འགགས་ན་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འགགས་པར་མཐོང། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། རྣམ་པར་བྱང་
བའི་ཕྱོགས་རྟོགས་པས། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་བྱུང་སྟེ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ཕྱོགས་ནས། བདག་འབའ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་པ་དང། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་སྙིང་རྗེ་ཆུང་སྟེ། སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་
མི་བྱེད་པར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་འཕགས་པ་བཧི་བྷ་ཤ་ན་ལུང་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་མཐོང་བ་དང། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་བོ་ཨཱ་ཙཱརྱའི་ཊཱི་ཀ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་
ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་སློབ་དཔོན་ལ་མི་ལྟོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། དབང་པོ་རྣོ་བ་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་
ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་ཅིང། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་དམིགས་པས། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཏེ། འཁོར་བ་ཡང་མི་སྤོང། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་ལེན་པར་སེམས་ཅན་ཐམ་
ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སྤྱོད་ཅིང། བདག་དང། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་བཅས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་

[217A]༄༅། །ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་དམིགས་པ་དང། བསྒྲུབ་པ་དང། ཡེ་ཤེས་དང། བརྩོན་འགྲུས་དང། ཐབས་དང། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང། ལས་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་
རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་དང། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོ་འབུམ་དང། འདུས་པ་ཆེན་པོ་འབུམ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་མཐའ་ཡས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་བཤད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའོ། །བསྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་
བསྒྲུབ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བྱ་དཀའ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །ཐབས་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ལ་མི་གནས་
པའོ༑ །ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྟོབས་བཅུ་དང། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྲུབ་པོ། །ལས་ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་
ཅིང་མཛད་པའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ཡང་གསུངས་ལ་གཅིག་ཅེས་ཀྱང་གསུངས་པ་གང་བདེན། ཅི་ལས་དགོངས་ཤེ་ན། འདུལ་བའི་དབང་གི་ཕྱིར། མོས་པའི་རྐྱེན་ཙམ་དུ་དབང་པོའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དེ། ཐེག་པ་གཉིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་
སངས་རྒྱས་འཁོར་བས་སྐྱོ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པས། དེ་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིངས་ཐབས་བསྟི་བའི་གནས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་མ་ཡིན། འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་མཛད་
ཅིང། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ནས། དེས་བསྒྲུབས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ། ཐ་མར་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འདུ་བས། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་

[217B] ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་དང། དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་མང་པོ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པར་ལུང་བསྟན་ཞིང། །ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་མེད་དེ་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །
མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་རིགས་ལྔ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཤད་པའི་རིགས་ལྔ་ཡང་རིགས་ཡོང་གིས་དེ་ལྟར་ངེས་ཏེ་གཏན་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དུས་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྔར་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ། །མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོས་བསྐུལ་ཀྱང་
འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང། བདེན་པ་བཞི་ལ་ངེས་པ་རྙེད་ནས། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བ་ལ་བྱའོ། །མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ས་བོན་ཚིག་པ་དང་འདྲ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང། མཆིང་བུ་བྱི་དོར་བྱས་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་བཻ་ཌཱུརྱར་མི་འགྱུར་བའི་
དཔེས། ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྲུབ་པ་སྐད་འབྱུང་བ་ཡང། ཐོག་མ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་ཞིང་དོན་ཆུང་ངུ་ཉིད་ལས་སུ་འགྱུར་པ་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མི་འཇུག་པར་དགག་པའི་ཕྱིར་སྨད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདི་ལྟར་མི་འདོད་ན་ནི་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་
མདོ་སྡེ་མང་པོ་ལས་སེམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། སྣོད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང། འགལ་བར་འགྱུར་བ་ནས། ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱང་ཐ་མར་
ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འདུས་ཏེ། ཐ་མར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་འདུ་བར་མངོན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་
བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞུགས་པ་གཟུགས་དང་ཁ་དོག་དང་སྐུ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གནས་གྱུར་བ། བསྙེལ་བ་མེ་མངའ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་དམིགས་

[218A]༄༅། །པ༑ མེ་ལོང་ཕྱིས་པའི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་ཅི་ཡང་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བ་བཞིན་དུ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བའི་གཞི་ཡིན་པས། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་
པོ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན། བདག་དང་གཞན་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཤིང་གོང་ནས་གོང་དུ་སྦྱངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གྱུར་ཏེ། ཤེལ་དང་བཻཌཱུརྱ་ལ་སོགས་
པའི་ཁ་དོག་གི་སྐུ་སྟོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས། གཟུགས་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང། བསམ་གཏན་དང། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་ཅིང། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་
འཇུག་པས་ཆོས་ཀྱི་ཆར་པོ་འབེབས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་སྣ་ཚོགས་གཅོད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུལ་བའི་
སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་གཞིར་གྱུར་པའོ། །སྐུ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང། སྦྲུལ་པའི་སྐུའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྣམ་པར་
མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ནི་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་
འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཊཱི་ཀ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང། མེ་ལོང་ལྟ་

[218B] ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ལ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཐ་སྙད་དུ་ཐ་དད་པ་སྐད་དུ་བྱ་ཡང། དངོས་སུ་
ནི་མི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང། དམིགས་པར་བྱེད་པར་དབྱེར་མེད་དེ་དེ་སྐད་དུ་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཊཱི་ཀ་དང། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་ཊཱི་ཀ་ལས་ཀྱང་བཤད་དོ། །སྐུ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ནི་འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་
བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཙམ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་ལ། དེའི་ཊཱི་ཀ་ལས་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །
འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་དུང་ཕྲེང་གི་མདོ་ལས་ཀྱང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གསལ་བར་མ་གྱུར་བའི་ཚེ་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །གསལ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཆོས་སྐུ་ཞེས་
བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ས་བཅུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བས། གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞི་
རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ། །དོན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་ཆོས་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རིགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་བསྒྲིབས་
པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སྦྱོར་བ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བཤད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མ་ལུས་པར་

[219A]༄༅། །མྱོང་བ་མཛད་པ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་སྟེ། མཚན་དང་དཔེ་བྱང་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཊཱི་ཀ་ལས། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་རུང་བར་ཅི་མངོན་
ཞེ་ན༑ འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ནོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱེ་ས་ལས་ཀྱང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་
སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དག་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་རི་རབ་ཀྱི་ཟོམ་ལས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་བསོད་ནམས་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་
སྐུའོ༑ །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་གསུངས་
ལ༑ འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཊཱི་ཀ་ལས་ཀྱང་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལུས་སྤྲུལ་པའི་ལས་བྱུང་བ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལས་དང་བཟོའི་གནས་
ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྒྱགས་དྲེགས་པ་རྣམས་ལ། ལས་དང་བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཐབས་མཁས་པ་དེས་ཀྱང་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་དེ། དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་
ཏོ༑ །དེ་ལ་སྐུ་སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང། གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང། མ་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ནི་བདག་ཉིད་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀུན་དུ་སྟོན་པའོ། །གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བ་ནི་

[219B] །མ་འབྲེལ་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གསུང་སྤྲུལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདག་གི་ལུས་
དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཚངས་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་གོ་བར་མཛད་པའོ། །གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་ན་ནི་གང་གིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཡང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །མ་འབྲེལ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་
བསྟན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐུགས་སྤྲུལ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཏེ། བདག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང། གཞན་སེམས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ། དེས་ན་ཤེས་རབ་ཆུད་དུ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང། དྲན་པ་ཉམས་པ་ཡང་དྲན་པ་ཐོབ་
ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྐུ་གཉིས་ལ་རྟོག་པ་མངའ་འམ་མི་མངའ་ཞེ་ན་དེ་གཉིས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བ་ལས་བྱུང་བས་རྟོག་པ་མི་མངའོ། །དེ་ལྟར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་རྟོག་པ་ཡོད་པ་འདྲ་མོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་
ལ་ནི་རྟོག་པ་མེད་དོ། །གསུམ་དུ་བགྲང་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་གསུམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོ་སྡེ་དུ་མ་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་འམ་མི་མངའ་
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཁྱེན་ཏམ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མཁྱེན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་མཁྱེན་ཏམ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་མཁྱེན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མ་བྱང་
ལྷུན་གྱིས་མ་གྲུབ། དབང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མ་བརྙེས་པའི་ཚེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཟིགས་ལ། དེ་ལས་བཞིངས་ནས་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་

[220A]༄༅། །ཙམ་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཁྱེན་པ་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྦྱངས་པས་རྟོག་པ་བསལ་ཏེ་སྒྲིབ་པ་བྱང་བའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ལྷུན་གྱིས་ཏེ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང། བཞེངས་པ་མི་མངའ་བར་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་མངོན་དུ་གྱུར་ཏེ། རྣམ་
པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བས་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མཁྱེན་ཀྱང་དངོས་པོར་མི་དམིགས། མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས་ཀྱང། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་
ཆགས་པ་མི་མངའ་སྟེ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་གྱུར་བའོ། །དུས་གསུམ་ཐམས་
ཅད་ལ་དགོངས་པ་གཅིག་གིས་ཆགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་ཞིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་མཁན་པོ་ཞིག་སྤྲུལ་པ་ཐར་བར་བྱ་ཕྱིར་བརྩོན། །
དེས་ནི་སྔ་ནས་དེ་ཤེས་པས། །སྤྲུལ་པ་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད། །སྲིད་གསུམ་སྤྲུལ་པ་འདྲ་བ་ནི། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མཁས་པས་ཤེས། །འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ་གོ་བ་གོས་ཏེ། །འགྲོ་བ་དེ་དག་སྔ་ནས་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་
ཡེ་ཤེས་མངའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས། སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སྤྲུལ་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། སྔོན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་དོན་མཛད་པར་ཐུགས་དམ་བཅས་ཤིང་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཏབ་ནས། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ་
མཐར་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ནས། དབང་དང་ཐིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་ཤུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བརྙེས་པས། སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བར་གདུལ་བྱ་ཡིད་བཞིན་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་སྟེ། དཔེར་ན་

[220B] དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ནི་འདི་དང་འདི་དབྱུང་ཞིང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་ཅི་འདོད་འབྱུང་བ་ཞིང་ཕན་འདོགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་
བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་འདི་ལྟར་སྤྲུལ་ལོ། །འདི་སྐད་བཤད་དོ། །འདི་ལྟ་བུར་བཅོས་སོ། །འདི་ལྟར་པན་འདོགས་སོ་སྙམ་དུ་མི་དགོངས་མོད་ཀྱི། ཆོས་སྐུ་དབང་དང་མཐུ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས། སེམས་ཅན་སྐལ་པ་ཅི་ཡོད་པ་དང་མཐུན་པར་སྐུ་
མཐོང་བ་དང། གསུང་ཐོས་པ་དང། དྲན་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐུ་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིད་བཞིན་དུ་འབྱུང་ཞིང་ཕན་འདོགས་སོ། །འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་
མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་ན། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་མཆིས་པར་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར། འཇམ་དཔལ་སྔོན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སེམས་མེད་པར་གཉིས་ཀྱིས་ལོག་པའི་ཚེ། ཕྱིར་
སད་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་ཀྱང། སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་སད་པར་འགྱུར་བའང་ཡོད་དོ། །འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་ལྡང་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་མོད་ཀྱི། སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་ལྡང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་
གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ཡང་སྔོན་གྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང། རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད། ཆུ་དང་མེ་ལོང་ལ་ཡང་
རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད། འོད་སྣང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་མོད་ཀྱི། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ངོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་མོད་ཀྱི། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་དང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐུ་ལས་

[221A]༄༅། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམས་ནི་བསྒྲིབས་པ་མི་མངའ་ཞིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ལ་མངོན་པར་
འདུ་མཛད་པ་མི་མངའ་བར་གནས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གཟིགས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །དེའི་སྟོབས་བཅུ་དང། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་
མཁྱེན་པ་ཡང་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་བསྒྲིབས་པ་མི་མངའ་བར་མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་མི་མངའ་བར་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་བྲལ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་
རོ༑ །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཛད་ལ། དེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གང་དུ་ཡང་མི་ཆགས་སོ། །ཞི་བའི་བློ་གྲོས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱང་མི་
མངའ༑ ཡིད་ཀྱང་མི་མངའ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མངའ། སྐུའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མི་མངའ། གསུང་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མི་མངའ། ཐུགས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མི་མངའ་མོད་ཀྱི། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཛད་དོ། །དེ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་
གྲུབ་ཅིང། བསྒྲིབས་པ་མི་མངའ་ལ། མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་མི་མངའ་བས་མཛད་དོ། །ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པར་མཉམ་མོ། །སྤྲུལ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ། །དེ་ལ་སྐུའི་རྩོམ་པ་དང། གསུང་གི་རྩོམ་པ་དང་
ཐུགས་ཀྱི་རྩོམ་པ་ཡང་མི་སྣང་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཛད་དེ། དེ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་བསྒྲིབས་པ་མི་མངའ་ལ། མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་མི་མངའ་བས་མཛད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་

[221B] མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཞི་བའི་བློ་གྲོས་འདི་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་ལ། སེམས་
ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་ཡང་མཛད་པས། ཐུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྐུ་གསུམ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཅེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་རྟག་པར་བཤད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་གནས་
པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ། །དེ་ལྟ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བདག་རྟག་པར་འདོད་པ་དང་འདྲ་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེ་དང་མི་འདྲ་སྟེ། རྟག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་ན། དེ་ནི་དངོས་པོར་གཟུང་དུ་མེད་པས་དེ་ཉིད་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་དང། ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོའི་བདག་ཀྱང་
མེད་པས་དེ་ལྟར་མི་འདྲའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་དོན་དུ་ན་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཟིན་ན་ནི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་
བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་བྱས་པ་རྟག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་མ་བྱས་པ་རྟག་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་ན་ནི་བྱས་པའི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང། རིགས་ཀྱི་བུ་སྐུ་གསུམ་ནི་
རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡོད་པས་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མི་རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡོད་པས་མི་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཐབས་མཁས་པས་གནས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་རྟག་པའོ། །དེ་རྩ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་
པ་ཆེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་དུ་མི་འབྱུང་བས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་རྒྱུན་མི་ཆད་དེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་འཛིན་ཞིང་སྡུད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་མི་ཟད་པས་ན་སྤྱོད་པ་མི་ཟད་དེ་དེ་བས་ན་རྟག་པའོ། །དེ་རྩ་བ་མ་ཡིན་པའི་

[222A]༄༅། །ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་དུ་མི་འབྱུང་བས་མི་རྟག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ཞིང་མཚན་མ་ཐ་དད་པ་མེད་ལ་རྩ་བ་དང་གཞི་ཡིན་པས་རྟག་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་གུད་ན་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་
དོ༑ །ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཆོས་དང་བྲལ་ན་འཕགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད་དོ། །ཡང་དག་པའི་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ནི་གཅིག་པའང་མ་ཡིན་ཐ་དད་པའང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་དང། སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆེན་པོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མངོན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྐུ་གཉིས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །
ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པས་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཅེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པས་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པར་ཞུགས་པ་མངའ་མཛད་པ་བདེ་
ཞིང་སྐྱིད་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་རང་དབང་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་གཉེན་པོར་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་
ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ། མཚན་མ་ལ་མི་ཆགས་པ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ། རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང། ཇི་སྲིད་དུ་
ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་རྟག་པ་དང། མི་རྟག་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློ་ཟད་པས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པ་དང། མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ལྡོག་སྟེ། དབེན་པའི་བློ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་

[222B] །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་དང། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་སྐུ་གསུམ་ཆར་རྟག་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མི་འགྱུར་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུན་མི་འཆད་པས། མི་ཉམས་པའི་
རྟག་པའོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བས་རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་སྐུ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་པས་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པའང་དོན་དུ་ན་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་འགྱུར་རོ། །མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་རྟག་ཅེས་བཤད་ནའང་ཡིད་
ཆེས་པར་གྱིས་ཤིག་མི་རྟག་ཅེས་བཤད་ན་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཡོད་ཅེས་བཤད་ན་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་གྱིས་ཤིག་མེད་ཅེས་བཤད་ན་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་གྱིས་ཤིག་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་
མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ན་ཡིད་ཆེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་འབྱུང་བ་ཡང་སྒྲ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་འབྲང་སྟེ། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། དགོངས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་
རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་དང་
གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། སྔོན་པོ་ཙམ་དུ་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་སྔོན་པོའི་ཞེས་རྟོག་པ་དང་འདྲེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ཚུལ་འདི་དང་འདྲའོ། །འདི་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་
པ་སྟེ༑ དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནམ་ཡང་མི་དམིགས་པས་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་དང་བཅས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡང་རུང་འགགས་མ་ཐག་པའོ། །ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་དང། ཟག་པ་དང་

[223A]༄༅། །བཅས་པ་དང། ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཟག་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་དགེ་བ་དང་
མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གསུམ་ཆར་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་དག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང། དགེ་བ་དང། ཉོན་མོངས་པ་དང། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་
ཚོར་བའང་གསུམ་ཆར་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང། རང་གི་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་ས་བོན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་དང། རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་
པའོ༑ །ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་འདི་དག་ནི་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང། བརྒྱལ་བ་དང། གཉིད་སྟུག་པོས་ནོན་པ་ན་ལྡོག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་
གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་འབྱུང་ངོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་ནི་དེའི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བག་ཆགས་དེ་ལ་
གནས་པས་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དམིགས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ང་དང་ངའི་སྙམ་པའི་རྣམ་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་སོ། །འདི་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་
ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་ནོ། །ཚོར་བ་གསུམ་ལས་ནི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང། བདག་ཏུ་ཆགས་པ་སྟེ། འདི་བཞིས་བསྒྲིབས་པ་ནི་

[223B] །བསྒྲིབས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ལྡན་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་མི་ནུས་པ་དང་ངར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ང་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ། །ང་སྲོག་གཅོད་པ་བྱེད་དོ། །ང་རི་མོ་འདྲའོ་
སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འང་འབྱུང་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་དང། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པའི་དུས་མ་གཏོགས་པར་དུས་
ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་ངོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་གཅིག་པུ་སོགས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་གཞི་ཡིན་པས་ཀུན་གཞིའོ། །རྣམ་
པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འཇུག་ཅིང་འབྲེལ་བའམ། དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པར་འཇུག་ཅིང་འབྲེལ་བས་ན་ཀུན་གཞིའོ། །ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཀུན་གཞི་ནི་མིང་གཅིག་ཏུ་ན་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དགེ་
བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བག་ཆགས་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་དང་གང་གི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་སྐྱེ་བ་ན། ལུས་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང། མིང་
ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཉི་ག་ལན་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མིང་བཞི་འབའ་ཞིག་ལེན་ཏོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ལུང་དང་རིགས་པས་མངོན་ཏེ། ལུང་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་
ལས༑ ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །འདི་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པའང་དུས་ཀྱི་

[224A]༄༅། །དབྱིངས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡོད་པས་ན་འགྲོ་ཀུན་དང། །མྱ་ངན་འདས་པའང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འཁོར་བར་མི་རུང་སྟེ་འཁོར་བར་འགྱུར་བའི་ས་བོན་བག་
ཆགས་ཀྱི་གཞི་མེད་པས་འཁོར་བར་མི་རུང་ངོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་མེད་ན་མི་རུང་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང། གཉེན་པོ་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བས། ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྤང་ཞེས་བྱར་ནི་རྣལ་འབྱོར་
པ་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད། ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚེ་ན་སྤང་ཞེས་བྱར་ནི་གང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གནས་པ་དེ་གཉེན་པོས་སྤངས་དགོས་ན། གཉེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་ས་བོན་གྱི་གནས་གཞན་མེད་པས་དེ་སྤང་དུ་ཡང་མི་རུང་
ངོ༑ །དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྦང་དུ་མི་རུང་བས། འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཀུན་གཞི་མེད་དུ་ཟིན་ན། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང། འདུ་ཤེས་མེད་པ་
དང༑ འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་ཏེ་མེད་པས། དེ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མངོན་ནོ། །དེ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དུ་ཞིག་དང་
ལྡན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ། །ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ནི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་གཉིས་ནི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐྱེད་ནུས་པས་ཀུན་གཞི་དང་ལྡན་དུ་མི་རུང་
ངོ༑ །དེ་ལ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉི་གའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བས། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་

[224B] གཉིས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཀུན་གཞི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ནི་ཕྲ་སྟེ་མི་མངོན་པས། གཞན་གྱིས་མི་རྟོགས་
པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་བྱུང་ན། ཟླ་བ་དང་སྐར་མའི་འོད་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་མངོན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པའི་དབང་གིས་ཕྲ་བ་མི་རྟོགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་སའི་ཉོན་མོངས་
པ་བཞིས་མ་བསྒྲིབས་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་འབྱུང། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང། དོན་དམ་པའི་བདེན་
པའོ༑ །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་བྱ་བ་མི་རྟོགས་ཏེ། སྒྲིབ་པས་ཡང་དག་བསྒྲིབས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ལས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་
པར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་གྲགས་པ་ཙམ་དུ་བདེན་པ་སྟེ། ཀུན་གྱིས་ཤེས་པ་ལ་བྱ་བར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་བཤད་དོ། །བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཇི་སྙེད་དུ་ཚིག་འབྲུ་དང་ཡི་གེས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་
བདེན་པའོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། མདོར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་བརྟག་མི་བཟོད་དེ་རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་འཕྲལ་དུ་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པར་སྣང་སྟེ། དེ་ཙམ་དུ་བདེན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མི་འགག་པ་སྟེ། དེ་དོན་ཀྱང་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་
ཡིན་པས་དོན་དམ་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དམ་པའི་དོན་དུ་བཤད་དོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དམ་པའི་དོན་ཏེ། འཕགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་བདེན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་མེད་

[225A]༄༅། །པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་ངན་པ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་བདག་ཅེས་བྱ་བ། བྱེད་པ་པོ་དང་ཟབ་པོ་
རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟགས་ནས། སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲར་འདོགས་ཏེ། བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པས། ལས་གང་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དེས་མྱོང་ངོ། །གང་བཅིངས་པ་དེས་འགྲོལ་ལོ། །གང་གིས་སྔོན་མཐོང་བ་དེས་
སོ་སོར་ངོ་ཤེས་སོ། །གང་གིས་གཞག་པ་དེས་དྲན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་རྟག་པ་མེད་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། བྱེད་པ་ཡང་གཞན་ཟ་བ་ཡང་གཞན་པས། གཞན་གྱིས་བྱས་ལ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང། གཞན་བཅིངས་ལ་གཞན་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་
འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ་རྟག་པ་ནི་མི་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟབ་པོ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ། །རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་གང་གིས་བཅིངས་པ་དེ་ཉིད་གྲོལ་ལ་ཞེས་བྱར་ཡང། གོང་མ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་
ཡོད་ཀྱི་སྟེང་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པར་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་ལ། རྟག་པ་གཅིག་པུ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་དང་ཡང་འགལ་ལོ། །ངོ་ཤེས་པ་དང་དྲན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཐ་དད་པའི་རྟག་པ་གཅིག་པུ་མེད་པས་
གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཁོ་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཕུང་པོ་ཡང་བདག་བཞིན་དུ་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་དུ་མར་འགྱུར་བས། གཅིག་པུ་མི་རུང་བའི་
སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་དོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང། གཟུགས་ཡོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའོ། །འདི་

[225B] ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་རྣམས་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་གཅིག་པུ་ལ་ཆ་མེད་པའི་ཕྱིར། མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་དང་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་དང། གཡོགས་པ་དང་མ་གཡོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་
མེད་ཅིང། གོམ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སོན་པའི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཆ་ཤས་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བཤིག་ན་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པོ། །རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཆ་མེད་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང། ཇི་ཙམ་དུ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ལུས་ཡོད་དེ། རང་གི་ཡུལ་
དུ་གཞན་འབྱུང་བའི་གོ་མི་འབྱེད་པས་ཆ་ཤས་ཡོད་དེ་གཅིག་ཏུ་མི་འགྲུབ་པོ། །གཅིག་མི་འགྲུབ་ན་དེ་བསགས་པའི་དུས་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བས་དངོས་པོ་མེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ན་ནི་རང་བཞིན་མི་
འགྱུར་བས། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡང་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ལ། སྐད་ཅིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཅིག་པུར་འགྱུར་ཏེ། དུས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཏུ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཆ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི་སྐད་ཅིག་གི་ཆས་བཤིག་ན་
དོན་དམ་པར་དངོས་པོར་མི་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་ངོ། །གཅིག་མ་གྲུབ་པས་དུ་མར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། དེ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བས་དངོས་པོ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གང་
དག་བདག་ཉིད་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་མེད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་དུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་སྐྱོན་བཟློག་པར་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་
བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་

[226A]༄༅། །པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་གི་བརྡར་བཏགས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ལ། དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ནན་གྱིས་བཏགས་པ་
རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཟུགས། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། འདུ་བྱེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱེ་བྲག་ནི་གཟུགས་རྟག་གོ། །གཟུགས་མི་རྟག་གོ། །གཟུགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །གཟུགས་རྣམ་པར་བྱང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །
གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་མི་འབྱུང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་མོད་ཀྱི། དངོས་སུ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཕྱི་མ་
ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དང་ལམ་མོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ལམ་གྱི་དམིགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་
མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་ནས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་གནོད་པ་མེད་པ་སྟེ། ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །འདི་གཉིས་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་
གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་ནི་འདུས་བྱས་ཏེ་དེས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང། ཡང་
དག་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང། དེ་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་ཀྱང། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་

[226B] རྒྱུ་མེད། རྐྱེན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གིའོ། །ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དང། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ནས་
མ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ། །རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཁམས་དྲུག་འདུས་པ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སྟེ། སའི་ཁམས་དང། ཆུའི་ཁམས་དང། མེའི་ཁམས་དང། རླུང་གི་ཁམས་དང། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང། དུས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་
པར་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང། ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བའོ། །ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དང། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་
འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང། མྱ་ངན་དང། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་བ་དང། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང། འཁྲུགས་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་
བར་འགྱུར་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ལས་ལེགས་ཉེས་དང། དེའི་འབྲས་བུ་མི་ཤེས་པ་དང། ཡང་དག་པའི་དོན་མི་ཤེས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལས་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཐོག་མར་མཚམས་
སྦྱོར་བའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔར་གྱུར་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དོད་པའོ། །རེག་པ་ནི་གསུམ་འདུས་ནས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བའོ། །སྲེད་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་མི་ངོམས་པའོ། །ལེན་པ་ནི་
སྲེད་པས་གཡེན་སྤྱོས་ནས་འཛིན་ཞིང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ། །སྲིད་པ་ནི་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའོ། །རྒ་ཤི་ནི་ཕུང་པོ་སྨིན་པ་དང་ཕུང་པོ་འཇིག་པའོ། །མྱ་ངན་ནི་མི་དགའ་བའོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་

[227A]༄༅། །ནི་མྱ་ངན་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པའོ། །འབའ་ཞིག་པོ་ནི་བདག་གི་མེད་པའོ། །བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་བྱ་བ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ་མ་རིག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྨོངས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་
པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ནི་མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཉིད་མཚམས་ཀྱང་སྦྱར་རོ། །མིང་དང་གཟུགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་འབྱིན་ཏོ། །མིང་དང་
གཟུགས་ནི་ཕན་ཚུན་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རང་གི་ཡུལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡང་སྟོན་ཏོ། །རེག་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །རེག་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་རེག་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་
པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །ཚོར་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །སྲེད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །སྲེད་པ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ལེན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་
ཡང་འབྱིན་ཏོ། །ལེན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་འཆིང་བར་བྱང་བྱེད་དོ། །སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །སྲིད་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུད་གཞན་དུ་གནས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །རྒ་བ་མངོན་
པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །རྒ་བ་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །འཆི་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །འཆི་བ་ནི་འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ཏོ། །ཆོས་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ཡན་
ལག་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དང་པོ་གསུམ་ནི་འཕེན་པའི་ཡན་ལག་གོ། །དེའི་འོག་མ་བཞི་ནི་འཕངས་པའི་ཡན་ལག་གོ། །དེའི་འོག་མ་གསུམ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་གོ། །སྐྱེ་བ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་གོ། །རྒ་ཤི་ནི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཕེན་

[227B] མ་རིག་པ་ཡོད་པས་ལེགས་ཉེས་བྱེད་ཅིང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བསྒོས་ནས། དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་མར་སྐྱེ་བ་འཕངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སྲེད་པ་དང། ལེན་པ་དང། སྲིད་པ་ལས་དེ་བསྐུལ་ནས། ཚེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ལང་ཚོ་དང་
སྲོག་འཕངས་པ་འཇིག་པས་ཉེས་དམིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་འདི་དག་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང། ཚེ་དང་གསུམ་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་སྲིད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་སོ། །ལྷག་མ་བདུན་ནི་ཚེ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གསུམ་ལས་
གཉིས་འབྱུང། གཉིས་ལས་བདུན་འབྱུང། བདུན་ལས་ཀྱང་གསུམ་འབྱུང་སྟེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་ཅིང་ངེས་པ་མེད་པར་ཡང་འཁོར་རོ། །ཡང་དེ་དག་རབ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དང་པོ་གཉིས་ནི་འདས་པའོ། །བར་པ་བརྒྱད་ནི་ད་ལྟར་གྱིའོ། །ཐ་མ་གཉིས་ནི་མ་འོངས་པའོ། །དེ་ལ་མ་
རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་འདས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུའོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཏེ། མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་
བའོ༑ །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཁམས་དྲུག་འདུས་པ་ལས་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པ་སྟེ། སའི་ཁམས་དང། ཆུའི་ཁམས་དང། མེའི་ཁམས་དང། རླུང་གི་ཁམས་དང། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་སའི་
ཁམས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྲ་བའོ། །ཆུའི་ཁམས་ནི་ལུས་སྡུད་པ་དང་གཤེར་བའོ། །མེའི་ཁམས་ནི་ལུས་ཀྱི་དྲོད་དོ། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡོ་བའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ལུས་ཀྱི་ནང་སྦུབས་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་
པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་སེལ་ཏེ། རྒྱུ་ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང། ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་དང། འཕོ་བ་མ་ཡིན་པ་དང། རྒྱུ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲས་

[228A]༄༅། །བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་དང། དེ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུད་དུ་འབྱུང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འགག་ལ། སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཆད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐ་མ་འཆི་བའི་ཆར་
གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་འགག་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཕོ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་མི་འདྲ་བར་ཤི་འཕོས་ལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞེ་ན། ལས་ཆུང་ངུ་བྱས་
པ་ལས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུད་འབྱུང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བ་ནི་འདི་འགགས་པས་འདི་འགག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་འགགས་པས་
འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་འགག་པའི་བར་དུའོ། །མ་རིག་པ་འགགས་པས་ཅིའང་མེད་པ་འགྱུར་བའང་མ་ཡིན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འང་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་འགགས་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་
ཏེ༑ དཔེར་ན་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བྱ་བཟོས་ནས་ཚེ་ཐུང་བ་དང་ནད་རྣམས་མེད་པར་གྱུར་ནས། ཚེ་རིང་བ་དང་ནད་མེད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། མ་རིག་པ་འགགས་ཏེ་རིག་པ་བྱུང་ནས། ཉན་ཐོས་དང། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་དང། རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་
དང༑ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་སྐོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ནས་སར་འཕར་བ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཕྱིན་ནས། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཐའ་དག་བརྙེས་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་
ཙམ་པར་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་ཅིང། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།


