
[001A]༄༅། །ལེགས་པར་བཤད་པ་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོའི་སྙིང་པ་བཞུགས་པའི་དབུའི་ཕྱོགས་ལགས། །

[001B] །རྟེན་བཙུན་དམ་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་སོན་གྱུར་ཅིང། །ཉེས་པའི་དྲི་མ་ཀུན་དང་བྲལ་བ་ཡིས། །འགྲོ་བའི་གཉེན་
གྱུར་བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་དང། །མི་ཕམ་རྒྱལ་ཚབ་དམ་པའི་ཞབས་ལ་འདུད། །རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་གསུང་རབ་རིན་ཆེན་སྒྲོམ། །གང་གི་མཁྱེན་པའི་བློ་ཡིས་ཁ་ཕྱེ་ནས། །འགྲོ་བའི་དབུལ་བ་སེལ་བར་ལུང་བསྟན་
པ། །རྗེ་བཙུན་ཐོགས་མེད་གཙུག་ན་བརྟན་ཅིག་རང་བཞིན་ལེགས་བཤད་གོམས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། །སྲིད་ཞིའི་རྒུད་པ་སེལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་མཆོག་གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་སྒོ་གཅིག་པུ། །ཆོས་
མངོན་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྣམ་བཤད་བྱ། ། ༑ ད་ལ་འདིར་འཇམ་དཔལ་རྩ་བའི་རྒྱུད་དུ། །ཐོགས་མེད་ཅེས་བྱའི་དགེ་སློང་ནི། །བསྟན་བཅོས་དེ་ནི་དོན་ལ་ཁས། མདོ་སྡེ་དེས་ངན་དྲང་བའི་དོན། །རྣམ་པ་མང་པོ་རབ་ཏུ་
འབྱེད། །འཇིག་རྟེན་རིག་པ་སྟོན་བདག་ཉིད། །གཞུང་བྱེད་དང་ཚུལ་ཅན་དུ་འགྱུར། །དེ་ཡི་རིག་པ་གྲུབ་པ་ནི། །ས་ལའི་ཕེ་ཉ་མོ་ཞེས་བརྗོད། །དེ་ཡི་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་ཡིས་ནི། །བློ་ནི་བཟང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །བསྟན་པ་ཡུན་
རིངས་གནས་བྱིའི་ཕྱིར། །མདོ་ཡི་དེ་ཉིད་དོན་བསྡུད་བྱེད། །ལོ་ན་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུར་འཆོ། །དེ་ལུས་ཞིག་ནས་ལྷ་ཡུལ་འགྲོ། །འཁོར་བ་རྣམས་སུ་འཁོར་བ་ན། །ཡུན་རིང་བདེ་བ་རྗེས་མྱོང་ནས། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་མཐར་

[002A]༄༅། །གྱིས་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་ལུང་བསྟན་པའི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་རྒྱལ་ཚབ་བྱམས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་སྟོང་ཕྲག་
བརྒྱ་པ་སོགས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་དང། ཐེག་པ་དམན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱང་མཐའ་དག་པར་གསན་ནས། སྤྱིར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་མཛད་ཅིང། ཁྱད་
པར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པའི་དགོངས་འགྲེལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཏུས་པ་དང། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དགོངས་འགྲེལ་སྡེ་ལྔ་སོགས་མཛད་ཅིང། བྱེ་བྲག་ཏུ་དེ་དག་གི་དོན་བསྡུས་ནས་
རིགས་ཅན་གསུམ་གའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་བསྟན་བཅོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་མཛད་དོ། ། ༑ བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་དོན་བཞི་སྟེ། མཚན་གྱི་དོན་དང། འགྱུར་གྱི་ཕྱག་དང་
གཞུང་གི་དོན་དང། མཇུག་གི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱ་གར་གི་སྐད་དུ་མ་བཧི་ནི་དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་ཀྱང། འདིར་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་མངོན་པ་དང་ཁ་རྨ་ནི་ཡི་ཏེ་བསྣན་པའི་ངེས་ཚིག་གིས་བཤད་ན། དོན་དུ་མ་ལ་འཇུག་ཀྱང་
འདིར་ཆོས་དང་ས་མུད་ཙ་ཡི་ནི་ཀུན་ལས་བཏུས་པའོ། །དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པའི་ཟག་པའི་ཤེས་རབ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། དོན་དེ་བརྗོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །

[002B] མངོན་པའི་ཆེད་དུ་བཏུས་པས། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤོ་ལོ་ཀ་སུམ་བརྒྱ་ལ་བམ་བོར་བྱས་པའི་ལྔ་ཡོད་པའི་བམ་པོ་དང་པོ་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། གཙོ་
བོ་མངོན་པའི་སྡེ་སྣེད་ཀྱི་དགོངས་འགྲེལ་དུ་ཤེས་པའི་ཚད་དུ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ལོ་ཙྪ་བས་བཀོད་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་གསུམ། ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང། ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། བསྟན་བཅོས་
ཀྱི་མཚན་དོན་བསྡུས་ཏ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། གླེང་བསླང་བ་དང། སྡོམ་གྱི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང། དེ་གང་གི་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱ་བའི་གཞི་དང། སྡོམ་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་ས་སྡེ་ལྔ་
ལ་སོགས་པའི་དོན་བསྟན་བཅོས་འདིས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདིའི་དོན་མདོར་བསྡུས་པའི་སྡོམ་ལུས་རྣམ་གཞག་ནི་འདི་ཡིན་ཞེས་གླེང་བསླང་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་དང། སྐབས་སུ་བབས་པའི་དོན་བཤད་
པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་སྤྱིར་མདོ་དང་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་འཆད་པ་རྣམས་དོན་ལྔའི་སྒོ་ནས་བཤད་དགོས་པར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་མན་ངག་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་བཤད་རིགས་པར་དགོས་པ་བསྡུས་པའི་
དོན་བཅས་དང། །ཚིགས་དོན་བཅས་དང་མཚམས་སྦྱར་བཅས། །བརྒལ་ལན་བཅས་ཏེ་བསྙད་པར་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཉན་པ་དང་འཛིན་པ་ལ་གུས་པའི་ཆེད་དུ་དགོངས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དགོས་པ་དེ་ཡོད་པར་ཆེད་

[003A]༄༅། །མས་རྟོགས་པ་ནི་བསྡུས་དོན་རྟོགས་པ་ལ་རག་ལས་ཤིང། དེ་ཡང་ཚིག་དོན་རྟོགས་པ་ལ་རག་ལས་ལ། དེ་ཡང་གོ་རིམ་མི་འགལ་བ་ནི་མཚམས་སྦྱར་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། སྔ་ཕྱི་དང་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བ་
ནི་བརྒལ་ལན་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དོན་ལྔས་བཤད་པ་དང། ལུས་རྣམ་གཞག་གི་ཚིག་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་ལས། དང་པོ་བསྟན་བཅོས་འདིའི་དགོས་པའི་དོན་ནི། དངོས་སུ་འདི་ལ་
བརྟེན་ནས་འདིའི་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱས་པར་ན་འདིའི་གདུལ་བྱ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང། ཕལ་པའི་གདུལ་བྱ་ཉན་རང་གི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་འདི་ལ་རླབས་པས་རང་གི་ལམ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་
དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ལ་མ་རྟོགས་པ་དང་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་བསྟན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དང། ཞུགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དགོངས་པ་སྣ་ཚོགས་
ཀྱིས་བསྟན་པའི་མདོ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་པ་སོགས་ཐོས་ན་མགོ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང། དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་བཀག་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བས་སྐྲག་པ་སྤང་པ་དང། མདོར་བསྡུས་པ་ལ་དགའ་
བའི་ངོར་མདོར་ལས་དོན་དང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པ་ལ་དགའ་བའི་ངོར། དོན་རེ་རེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང། མདོ་སྡེ་ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བ་

[003B] མ་ཉམས་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང། ཁྱད་པར་དུ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་དང་གྲངས་སོགས་བསམ་པར་རིགས་པའི་གནས་རྣམས་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས་དེ་ལ་བརྟན་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་
བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་བསྟན་བཅོས་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི། མདོའི་དོན་ལྟར་བསྟན་བཅོས་འདིའི་དོན་ཀུན་བཏུས་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང། ཡོངས་
སུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང། དེ་རབ་ཏུ་རིགས་པ་དྲུག་གོ་དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལམ་གྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་གཙོ་བོར་བསྟན་ལ། བར་མ་གཉིས་སྤྱོད་པ་ཉམས་ལེན་གྱི་ངོ་བོ་དང། ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་
སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པས་བསྡུས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས་བསྟན་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་སོ་ལྔའོ། །གཉིས་པ་ནི། བདེན་པ་རྣམ་ངེས་ལས་བསྟན་པའི་བདེན་བཞི་
སོགས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། རྣམ་པར་ངེས་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་བསྟན་པའི་དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་པ་དང། ཟག་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་སོ། །བཞི་པ་ནི། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་སོགས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། འགོག་པའི་བདེན་
པའོ། །དྲུག་པ་ནི། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་སོགས་སོ། །ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི། ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་སུ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་ལ། ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་

[004A]༄༅། །འབེལ་བའི་གཏམ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་འབྲས་བུའི་ནང་དུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ཚད་མ་ཀུན་ལས་བཏུས་པས་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་གཙོ་བོར་བསྟན་ལ། བདེན་པ་རྣམ་ངེས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང། ཆོས་
རྣམ་པར་ངེས་པས་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་དང། དེ་ལ་བརྟན་ནས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་ཚུལ་དང་
བཅས་པ་བསྟན་ལ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ནི་དོན་ཆེ་ཞིང་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ངེས་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་ཨ་དང་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་གསུང་རབ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པར་བྱད་པའི་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་
གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང། ད་ལ་མངོན་རྟོགས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་རྣམས་བསྟན་ཅིང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་དང། དེས་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ལམ་གཙོ་པོ་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏོ། །འབེལ་གཏམ་རྣམ་ངེས་ཀྱིས་གཞི་ལམ་འབྲས་
བུ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་འབབས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་པོ་བཞིས་རང་གིས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་ངེས་པའི་ཐབས་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ལ། ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལྔ་པས་རང་གིས་ངེས་ནས་གདུལ་བྱ་
གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པ་ཚིག་དོན་འཆད་ཚུལ་ནི། ཚིག་གཅིག་དོན་དུ་ཨ་ལ་འཇུག་པ་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་དཔུང་པ་དང་ཕྲག་པ་དང་སྡོང་པོ་དང་ཆ་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་ལྟ་བུ་དང། མཐའི་སྒྲ་ཟད་པ་དང་ཉེ་བསོད་

[004B] །དོན་གཅིག་ཚིག་དུ་མས་སྟོན་པ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་དང། གྲངས་དང་གསལ་བའི་དབྱེ་བས་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི། གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་
སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚམས་སྦྱར་དང། རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དང། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དོན་དེ་ཉིད་འཆད་
པ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དང། ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང། ཞེས་པ་སྔ་མ་རྒྱས་པར་འཆད་པ་སྒྲུབ་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ཡང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གསུངས་པ་
ལྟར། སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་བའི་མཚམས་སྦྱར་དབྱེ་བའི་རྗེས་ལ་གྲངས་ངེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དང། སྔ་ཕྱི་གོ་རིམས་ངེས་པའི་མཚམས་སྦྱར་གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྔ་པ་བརྒྱལ་ལན་གྱིས་བཤད་པ་ནི། དངོས་
སུ་དམ་བཅའ་བ་ཡོད་པ་དང། ད་མེད་ཀྱང་ཁོང་ན་གནས་པའི་དགོས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་བཀོད་པས་ན། ཉན་པ་པོ་དེ་ལ་ལན་ཇི་ལྟར་འདེབས་སྙམ་དུ་ལྷག་པར་ཡང་དོན་གཉེར་ཆེ་བས། སྒྲའི་སྐྱོན་སྤང་བ་ཚིག་ལ་བརྒལ་བ་དང། ལུང་དང་འགལ་བ་
དང། རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དང། རང་ཚིག་འགལ་བར་རྩོད་པ་ལྟ་བུ་དོན་ལ་བརྒལ་བ་ལྟ་བུའི་རྩོད་པ་མཐའ་ཆོད་པར་བཀོད་ནས་ལན་འདེབས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་འདིས་བརྗོད་བྱ་དང། འདི་ལ་བརྟན་ནས་ད་རྟོགས་དགོས་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་

[005A]༄༅། །མཐར་ཐུག་གི་དོན་ཐོབ་པ་ཉིད་དགོས་པ་དང། དེ་དག་སྔ་མ་མེད་ན་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་བའི་འགྲེལ་པ་སོགས་བཞིན་ནི། སྔར་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པར་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་ལུས་རྣམ་གཞག་གི་རིགས་དེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་
པ་ནི། འགྲེལ་པ་ལས། ཅིའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམས་ཞེས་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དུ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་སོ། །འདི་ལྟར་མཁས་པ་ནི་ཕན་
ཡོན་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་དང། འབེལ་བའི་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང། ལྷག་མཐོང་འཕེལ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །
ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི། གནས་འདི་དག་ལ་མཁས་པར་བྱས་པས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བར་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་འཕེལ་
བའི་རྗེ་སུ་མཐུན་པ་ནི། རྣམ་པ་མང་པོར་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཤེས་རབ་ཁྱད་ཞུགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ལྷག་མཐོང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། གནས་འདི་དག་མཁས་པས་འདྲི་བ་ཐམས་
ལུང་སྟོན་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་ལྟ་བའོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་གཞི་གང་ལ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་མཁས་པར་བྱ་ཞེ་ན། གཞི་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ཆོས་སོ་ལྔ་པོ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དུ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ནས་

[005B] རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་བཅས་པ་བཅུ་གསུམ་མམ། དེ་ལ་བཞིར་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་བསམ་པར་བྱ་བའི་གནས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དགོས་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཡས་
པས་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་བདེ་བླག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་པས་ཞི་གནས་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་དང། དེ་ལ་རྟེན་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་བརྟགས་པས་ལྷག་མཐོང་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་
ཕན་ཡོན་ཐོབ་བོ། །བསམ་པར་བྱ་བའི་གནས་དེ་དག་ལ་མཁས་པར་བྱས་ཤིང། ཞི་ལྷག་དངོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་མ་ལ་འཆད་པ་དང་གཞན་དང་རྩོད་པ་ན་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་ནས་དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ལུང་སྟོན་ནུས་པའི་ཤེས་
རབ་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་རྣམ་གཞག་གི་དགོངས་པའི་དོན་ནི། འཆད་པ་པོས་བཤད་སླ་ཞིང། ཉན་པ་པོས་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་སླ་བ་དང། མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་རྗེས་སུ་བཟུང་བར་བྱ་བ་དང། རང་བཞག་མགོ་སྨོས་པས་
གོ་བའི་བག་ཆགས་བཞག་པ་དང། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །བསྡུས་དོན་བཤད་ཟིན་ལ། ཚིག་དོན་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་གཞི་དང། དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་དོན་དགུ་ལས་དང་པོ་མཚན་
གཞིའི་དབྱེ་བ་ངོས་བཟུང་བ་ནི། ཞེས་སྨོས་ཏེ་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཐར་པ་དོན་དུ་གཉར་བས་ཉོན་མོངས་སྤང་དགོས་ལ། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་དང་དེའི་གཉེན་པོའི་དམིགས་པ་མཐའ་ཆོད་པར་ཤེས་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཏུ་སྨོས་

[006A]༄༅། །པའི་ཕྱིར། དབྱེ་དང་ཞེས་མ་སྨོས་པར་དྲི་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། མདོའི་དོན་ལ་དྲི་བ་བཀོད་ནས་ལན་འདེབས་པར་རང་བཟོ་སྤང་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་
མཚན་དྲིས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་གཞི་དེ་ཙམ་དུ་གྲངས་ངེས་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཟག་བཅས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། ཉེར་ལེན་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་བཤད་པ་ལ་
དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྤང་བྱ་སྡུག་ཀུན་རྟོགས་པའི་ཆེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཚད་མའི་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྤང་གཉེན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་མཁས་
པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་དེ་དག་གི་མཚན་གཞིའི་རྣམ་བཞག་ནི། དེའི་རྣམ་གཞག་དང་ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། མཚན་གཞི་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མཚན་གཞི་གང་ལ་གནས་པ་དང་
མཚན་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་གོ་རིམས་ནི། གོ་རིམས་ཞེས་ཏེ། གོ་རིམས་སྨས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྔ་ཕྱིའི་རིམས་པ་མཐའ་ཆོད་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་མིང་དོན་ནི། དོན་དང་
ཞེས་སྨོས་ཏེ། མིང་དོན་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཆོས་སོ་ལྔ་སྡེ་ཚན་གསུམ་དུ་བྱས་པ་དེ་དག་གི་ངེས་ཚིག་ཤེས་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིགས་ལ་མཁས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བརྒྱད་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་དཔེ་ནི་དཔེ་ཞེས་

[006B] ཕུང་པོ་ལྔའི་དཔེ་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་དོན་ཚན་བདུན་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགུ་པ་རྣམ་
པའི་རབ་དབྱེ་ནི། དབྱེ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཆོས་གསུམ་ལ་རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཅིག་དང། བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་བཅུ་གསུམ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཆེད་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཁས་པར་བྱ་བའི་གཞི་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང། རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། གྲངས་དང་གསལ་
བའི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་བ་བའི་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐང་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་མཐའ་དག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། བསྡུས་དང་
ཞེས་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་བསྡུས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཉམ་པར་བཞག་པས་ཞི་གནས་སྐྱེ་སླ་བའི་ཕྱིར་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་
བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་པའི་སེམས་ཙམ་ལ་ཚོར་བ་སོགས་འཐད་པར་རྟོགས་ནས། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་སྐྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་སོགས་

[007A]༄༅། །པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལྡན་པ་དང། ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཕེལ་འབྲེབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལྡན་པ་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་སྔོན་དུ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པར་རྟོགས་
པའི་ལྷག་མཐོང་སྐྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་ངེས་པ་དེ་ཉིད་བསྡུས་པ་སོགས་གསུམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་
བཞི་ཞེས་སྨོས་པའི་དོགས་པ་ནི། སྔར་བཤད་པའི་ཆོས་སོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་བདེན་པ་ལ་སོགས་ཁྱད་ཆོས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཙམ་དུ་སྤྱི་དེ་རྣམས་ལས་གཞན་ཞིག་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མཚན་ཉིད་ཀུན་
ལས་བཏུས་པའི་ནང་གི་བསྡུས་པ་སོ་གསུམ་པོ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འཆད་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་དགུ་ནི་མཁས་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་ལ། བསྡུས་པ་སོགས་གསུམ་ནི། དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཆོས་གཞན་སྟོན་པ་ཡིན་པས། བདེན་པ་
རྣམ་ངེས་སོགས་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བསྡུས་པ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་ནང་དུ་སྨོས་པར་རིགས་སོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་མེད་དེ། ཆོས་སོ་ལྔའི་རྣམ་པས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཡིན་པས། དེ་གསུམ་ནི་མཚན་
ཉིད་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་ནང་དུ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། གསལ་བའི་དབྱེ་བ་དང། དོན་བསྡུ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁྱད་ཆོས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་བྱེད་པ་ལ་བཞིར་དབྱེ་སྟེ་

[007B] གཉིས་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་ནི། བདེན་དང་ཞེས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའོ། །ཆོས་སོ་ལྔ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་བདེན་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་
དུ་ཡོད་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་ཆོས་རྣམ་ངེས་ཏེ། གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་དང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི། ཤེས་བྱ་གཉིས་པོ་དེ་ཐབས་དེ་ལ་བེ་རྟེན་ནས་
རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྤང་བྱ་འགྲིབ་པ་དང། མངོན་རྟོགས་འཕེལ་བའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གིས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་ཅིང་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚེ། ཇི་
ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི། འབེལ་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དབྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། །སྔར་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྡོམ་དུ་བསྡུས་པ་ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་དག་ནི། གང་ཡང་རུང་བའི་སྡོམ་མ་ཡིན་
གྱི་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་སྡོམ་ལུས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། སྡོམ་ལ་སྤྱི་སྡོམ་དང་བར་སྡོམ་སོགས་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་འདི་ནི་སྤྱིའི་སྡོམ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཡན་ལག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་
དང། རྣམ་པར་ངེས་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལེའུ་གཞུང་བཤད་པ་དང། ལེའུ་མཚན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མཁས་པར་བྱ་བའི་གཞི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་

[008A]༄༅། །དོན་དགུ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་དང། དབྱེ་བ་དེར་གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དང། དབྱེ་བ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། མཚན་གཞིའི་རྣམ་གཞག་བཤད་
པ་དང། གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དོན་དང། ཕུང་པོ་ལྔའི་དཔེ་བཤད་པ་དང། ཆོས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལེན་ནོ། །དང་
པོ་ནི། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཞེས་པའོ། །ཆོས་གསུམ་གྱི་གྲངས་འདྲི་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཕུང་ཁས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མིང་ཙམ་ཞིག་སྨོས་པ་ན་ད་དག་གི་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་ཇི་ཙམ་དུ་ངེས་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་དྲི་བ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཕུང་པོའི་དབྱེ་བ་དང། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། གསལ་བའི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ལྔ་སྟེ་ཞེས་པའི་ངེས་པར་བཟུང་བ་སྨོས་པ་ལ་
དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲངས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འདྲ་བར་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ། རེག་པ་དང། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཆོས་གཉིས་སམ་
བཅོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཞིག་ཅིད་གཞོམ་དུ་རུང་བས་ན། གཟུགས་དེ་ཉིད་དུ་མ་སྤུངས་པའི་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་མཚན་གཞི་ངོས་བཟུང་བ་དང། གྲངས་

[008B] གསལ་བའི་དབྱེ་བས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན་བཅོ་བརྒྱད་པ་དེ་མིག་གི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་བདག་རྐྱེན་གྱི་ཁམས་དྲུག་དམིགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་
ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ནིའི་ངེས་བཟུང་ནི་འོག་མ་གཉིས་ལ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སུམ་པ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན་བཅུ་གཉིས་སུ་གནས་ཏེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆོད་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་རྣམས་
སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཕུང་པོ་ལྔར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཕུང་
པོ་ལྔ་ཞེས་གྲངས་ངེས་པར་བཟུང་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའམ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོའམ། སྤྱིར་ཡིན་སྙམ་དུ་དགོས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གང་
ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་གི་གཞི་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནར་ངེས་ལ། དེ་བརྗོད་ཅིང་ལེགས་པར་བསྟན་པས་ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པར་ཤེས་ནས་བདག་འཛིན་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། ལྔ་པོ་རེ་རེ་ཡང་བདག་གི་གཞི་ཞེས་པའི་དོན་དང། གཞི་དེ་གང་ཡིན་པ་དང། དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་གསུམ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང། མཚན་ཉིད་དང། རྣམ་བཞག་གི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་

[009A]༄༅། །ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་བ་སྐྱེ་བའི་གཞི་དང། དེ་འདི་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་གི་གཞི་ལུས་མིག་སོགས་དབང་པོ་དང། ཡོངས་སུ་བཟུང་
བ་ཡུལ་དྲུག་དང་བཅས་པ་དབང་པོས་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན། གཟུགས་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་བའི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བས། དེ་ཕུང་པོ་ཆོས་ཙམ་དུ་བརྗོད་པས་བདག་འཛིན་བཟློག་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་བརྗོད་
པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡང་གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་བའི་བདག་གི་གཞི་ཡིན་ཏེ། ཚོར་གསུམ་སྲེད་པ་གསུམ་གྱིས་ལོངས་སྤྱད་པ་ན་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་པོའི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བས། ལོངས་སྤྱད་བྱ་དང་སྦྱོད་བྱེད་ཕུད་པོ་
ཆོས་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་བདག་འཛིན་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པའི་བདག་གི་གཞི་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་དེ་འདིར་བསྟན་པས་ཡོད་དེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཐོང་བ་དང་
ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན། ཐ་སྙད་འདོགས་པ་པོའི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བས་དེ་བཟློག་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་བརྗོད་པ་འདུ་ཤེས་
ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་གི་གཞི་ཞེས་བརྗོད་དེ་སེམས་པས་ཀུན་ནས་སླངས་ནས་དད་སོགས་ཆེས་དང་ཆགས་སོགས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་འདུ་བྱེད་པ་ན་ལས་གསག་པ་པོའི་བདག་ཡོད་པར་འཁྲུལ་བ་སྐྱེ་བས་

[009B] རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་གི་གཞི་ཞེས་བརྗེད་དེ་དེ་དག་གི་གནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཙམ་ལ་རྟག་པ་དང་གཅིག་བུ་དང་ཡུལ་ལ་རང་དབང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོའི་བདག་ཡོད་
པར་འཁྲུལ་པ་སྐེ་བས་དེ་ལོག་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། བསྡུ་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་གསུམ་དུ་ཡང་འདུས་ལ། ཕྱེ་ན་མག་དང་རྣ་བ་སོགས་ལ་
ཡང་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་མང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ནར་ངེས་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་སྐྱེད་བྱེད་དང་བསྐྱེད་བྱ་གཉིས་ཀྱིས་གྲངས་ངེས་པའི་དངོས་པོ་དགོད་པ་དང། དེར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྲངས་ངེས་ཏེ། ཡུལ་དྲུག་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམ་ཤེས་རྣམ་པ་དྲུག་ལུས་དང་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ལ་མིག་སོགས་དྲུག་ལས་མང་མི་དགོས་
ཉུང་མི་འདུ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་དྲུག་ལས་མང་མི་དགོས། ཉུང་ནི་མི་འདུ། ཉེར་སྤྱོད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ལ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལས་མང་མི་དགོས། ཉུང་ན་མི་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་གཟུང་
ཟིན་པ་དང། ད་ལྟར་བ་འཛིན་བཞིན་པ་ཡིན་པས། འདས་ད་ལྟར་ཞེས་སྨོས་ཀྱི། མ་འོངས་པ་འཛིན་པའི་ངེས་པ་མེད་པས་ཨ་སྨོས་སོ། །ཉེར་སྤྱོད་གཙོ་བོ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་དང་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉ་བར་སྤྱོད་ཅིང་མྱོང་བར་བྱེད་

[010A]༄༅། །པའི་ཕྱིར་རམ། སྲེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཉེ་བར་སྤྱད་བྱར་གྱུར་པས་ཉེ་བར་སྤྱོད་དེ། རོ་བྲོ་བའི་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། ཚོར་བ་གསལ་བ་གསུམ་གྱི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་སྤྱོད་པས་རྣམ་
ཤེས་དྲུག་ལ་ཉེར་སྤྱད་ཅེས་བཞག་ལ། ཀུན་གཞིའི་འཁོར་ན་ཚོར་བ་ཡོད་ཀྱང་ཉེར་སྤྱོད་དུ་མི་བཞག་སྟེ། འཁོར་ན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལས་མེད་ཅིང། དེ་ཡང་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་ན་ཚོར་བ་གསལ་བ་ཡོད་པས་
འདིར་ཉར་སྤྱོད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཞག་ཅེ་ན། དེ་ནི་ལྟ་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་ཚོར་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་མ་བཞག་གོ་འོ་ན་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་ཡིད་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་གང་དུ་
ཡང་མ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཀུང་ཞི་ས་བོན་གྱི་ཆ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འདུས་ལ། རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆའི་ལྡོག་པ་ནས་དང་ཉོན་ཡིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསྡུ་བར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཁྲི་
པ་དང་ལན་ནི། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སུ་ཡང་འདུས་ལ། རྒྱས་པར་བྱེད་ན་བཅུ་གཉིག་ལས་ཡང་མང་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནར་ངེས་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་གྲངས་ངེས་པར་བཟུང་བ་དང་དེར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་
བསྐྱེད་བྱ་དང་སྐྱེད་བྱེད་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆོད་བཅུ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་ཏེ། ལུས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་པོ་ཁོ་ནས་མ་འོངས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམ་ཤེས་རྣམ་པ་དྲུག་མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉིད་ཅེས་པ་ངེས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་བཅད་

[010B] །འོ་ན་རྣམ་ཤེས་དེ་དག་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མ་འདུས་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་ལྡོག་པ་ནིས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་མིག་གི་དབང་པོ་ལྟ་བུ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་མིག་ཤེས་གནས་
ཀྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་པའི་ཆ་ནས་ཁམས་སུ་བཞག་ལ། མིག་ཤེས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཞག་གོ་གསུམ་པ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་གཉིས། ཕུང་པོའི་ཆོས་དང། ཁམས་དང་སྐྱེ་
མཆེད་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །མདོ་ལས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དྲིས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཟག་བཅས་ཀྱི་
ཕུང་པོ་ལ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོར་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། ཉེར་ལེན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལེན་པས་དེ་ལྟར་འདགས་
དེའི་ཕྱིར་ཉེར་ལེན་དང་ལྡན་ཚུལ་ནི། འཆི་ཁའི་ཕུང་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གསོས་བཏབ་པ་ལས་ཕུང་པོ་འབྱུང་བས་ཉེར་ལེན་ལས། འབྱུང་བས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། རྩའི་མེ་ཞེས་
པ་བ་ཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་འདི་ལས་སྲེད་པ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཏེ། འབྲས་བུའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་སྲེད་པའི་དབང་དུ་སོང་ཞིང་དེ་ལ་རག་ལས་བས་ཉེར་ལེན་གྱི་

[011A]༄༅། །ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་འབངས་བཞིན་ནོ། དེས་ན་རྒྱུ་འབྲས་བུ་ལ་ལྡན་པ་དང། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་ལྡན་པ་དང། གྲོགས་གྲོགས་ཅན་ལ་ལྡན་པའི་ཚུལ་གསུམ་མོ། །འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཉེས་དམིགས་
བསམས་ནས། ཀུན་འབྱུང་ལ་སྤོང་འདོད་སྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང། མིང་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དི་བ་དང། ལན་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཉེ་བར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གཞན་དུ་ཕུང་
པོ་ལ་ཉེར་ལེན་དུ་བཤད་པ་དང། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་སོགས་བཞི་ལ་ཉེར་ལེན་དུ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་ཉེར་ལེན་དུ་བཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་སྟོན་པའི་སྐབས་འདིར་མ་འོངས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་
པོ་ལ་འདུན་པ་དང་ད་ལྟ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་ཉེར་ལེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི། དངོས་དང་སྒྲུབ་བྱེད་དགོས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ་
མ་འོངས་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དོན་གཉེར་གྱི་འདུན་པ་ལ་ཉེར་ལེན་ཅེས་བྱ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་མ་འོངས་པ་ལ་འདོད་པའི་
ས་བོན་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དེ་ཉིད་འཆི་ཁའི་ལུས་བྱེ་བྲག་ཅན་ནམ། བྱེ་བྲག་པ་ལ་སྲེད་པའི་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུན་པས་གསོས་བཏབ་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཆགས་

[011B] དེས་ད་ལྟར་ཕུང་པོའོ། ། ༑ གྲུབ་ཟིན། ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དེར་ཐལ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་
ནོ༑ ༑དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་ཉེར་ལེན་གྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བཞིའི་རྣམ་པར་
ཤེས་པས་ཀྱང་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ལྡན་པས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་སོགས་སུ་མི་འཆད་པ་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་གཙོ་བོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལྷན་སྲེད་པ་སྤོང་འདོད་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་
ཡིན་ཏེ། འཁོར་བར་འཁོར་བ་མི་འདོད་ན། སྲེད་པ་ཆེད་དུ་བཏང་ནས་སྤང་བར་ཤེས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ལ་གསུམ། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང། ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁམས་
དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དང། ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་
ཁྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་འདྲི་བར་མི་རིགས་ཏེ། ལན་དུ་གཟུགས་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་མ་བྱུང་བས་དྲིས་ལེན་མ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང། ཚོར་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡང། ཕུང་པོའི་སྒྲ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་བསྡུས་

[012A]༄༅། །པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དྲིས་པ་ལ་བཤད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བཤད་བྱ་བཤད་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་སུ་རུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་
མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་ནང་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པའི་སྒོ་ནས་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་དུ་ཡོད་པ་རེག་པས་གཟུགས་རུང་དང། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ངོས་ཀྱི་ཆ་ཤེས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་ཡུལ་
དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་རུང་བའོ། །གཟུགས་ལ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། རེག་པས་གཟུགས་རུང་དང། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་རུང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་གང་ཁྱབ་ཆེ་ཞེ་ན། ཕྱི་མ་ཁྱབ་ཆེ་སྟེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་གཟུགས་ལ་འདུས་ཏེ། རེག་
པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང། འདོད་པའི་ལྷའི་གཟུགས་ལ་ནི། གཟུགས་ཅན་ནང་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པས་སྔར་ལས་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པའི་གནོད་པ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་
གཉིས། རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་དང། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རེག་པས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཆོས་ཅན། བཅུ་གསུམ་དུ་དབྱེར་ཡོད་དེ། ལག་པ་དང་མེ་ཏོག་གི་གཟུགས་
ཕྲད་པས་སྔར་ལས་མི་འདྲ་བའི་གནོད་པར་བྱར་རུང་བ་ལག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སོགས་ལུས་དང་ལུས་འབྲེལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་བཞི་དང། དུས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གྲང་བ་སོགས་གཉིས་གཉིས་དང་

[012B] གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཡུལ་དཔྱད་པས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ཡུལ་ལ་ཞེས་ཏེ། མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་དང་རྣམ་ཐར་ལ་སོགས་པའི་མཉམ་
པར་བཞག་པའམ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཡིད་ཞེན་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་པས་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་དཔྱད་དུ་རུང་བ་ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཟད་པར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་གཞི་ཆུས་
ཁྱབ་པར་སྣང་བ་སོགས་སྣང་བ་ལྟར་དུ་གྲུབ་བམ། མ་གྲུབ་དང་པོ་ལྟར་ན། གཞན་གྱིས་མཐོང་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་ན། སངས་རྒྱས་ལ་འཁྲུལ་པ་མངའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱེན་མེད་དེ། འཕགས་པའི་གང་ཟག་གགས་ལ་སོགས་པ་གསེར་
དུ་བསྒྱུར་ནུས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་གསེར་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་ཤིང། གསེར་ཡིན་པས་དོགས་པ་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་ལ་དེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་སོགས་ནི། ཀེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། དེང་རུས་སུ་མི་
སྣང་བས་འཁྲུལ་པ་མངའ་བར་གལ་ལ་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་སངས་རྒྱས་ལ་མི་སྣང་བ་བཞག་པར་དཀའ་ལ། བྱད་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཉིད། བྱད་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་གི། རང་ཅག་རྣམས་
ལ་སྣང་བ་ལྟར་བྱེད་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ག་ལ་སྲིད། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། མ་རིག་པ་ཟད་པར་མ་སྤངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བོད་སྣ་མ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ལ་དཔྱད་མི་བཟོད་པའི་རྫུན་པ་སྣང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙེད་པ་

[013A]༄༅། །མཁྱེན་ཚུལ་ལ་རྨོངས་པར་ཟད་དོ། །འདི་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྣང་ཚུལ་ཡང་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཚོར་བའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་
བསྟན་པ་དང། བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མྱོང་བའི་ཞེས་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དངོས་དང་བརྟགས་པ་ཅི་རིགས་པ་འདིས་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་མྱོང་བྱེད་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པ་ནི་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། མྱོང་བྱེད་དང་ལས་སུ་བྱ་བ་དང་
མྱོང་ཚུལ་གྱི་བྱེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་ཆོས་ཅན། གསུམ་དུ་ཡོད་དེ། རྣམ་སྨིན་སིམ་པ་དང་གདུང་བ་དང་གཉིས་མིན་ཅི་རིགས་པས་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་མྱོང་བྱེད་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་
ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདུས་ཏེ་ཞེས་པ་སྟེ། ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་
ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་ཆོས་ཅན། གཉིས་པ་དབྱེར་མེད་དེ། རྟོག་མེད་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་གྱི་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མར་
འཛིན་པ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང། རྟོག་པས་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོག་བཅས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་གྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་ཅིང། དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཐོང་ཐོས་བྱེ་བྲག་

[013B] ཐ་སྙད་བཞི་ནི་ཚད་མ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། མཐོང་བ་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་པ་དང། ཐོས་པ་ནི་ལུང་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་པ་
དང༑ བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ནི། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་པའོ། །བཞི་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འདུ་བྱེད་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མངོན་པར་ཞེས་ཏེ། འདིའི་དངོས་བསྟན་ནི་མཚན་གཞིའི་གཙོ་བོ་
སེམས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་གསལ་ཏེ། གཞན་དུ་ན། མ་ཁྱབ་པ་དང་ཁྱབ་ཆེས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན་ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །འདིས་སེམས་ཡུལ་ལ་འདུ་བྱེད་པ་སེམས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། རང་
དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་གཡོ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་
བྱུང་སེམས་པ་ཆོས་ཅན། ལས་སུ་བྱ་བ་དུ་མ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དགེ་བའི་དེ་དག་ལུང་མ་བསྟན་དང། གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་སུ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས་གནས་སྐབས་ཉེར་ལྔ་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་དང། སྡུག་བསྔལ་
དང༑ གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་དང། ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་གནས་སྐབས་དང། ཐོས་བསམ་སྒོ་མ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང། ཕྱི་ནང་དང་གཟུང་འཛིན་

[014A]༄༅། །དང། སྤང་གཉེན་དང། མངོན་དུ་གྱུར་མ་གྱུར་དང། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གས་སྐབས་སོ། །གནས་སྐབས་དེ་དག་ལ་སེམས་གཡོ་བྱ་བྱེད་པ་ཡང་སེམས་པའི་ལས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་
པར་ཤེས་པའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང། སེམས་སེམས་བྱུང་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཅི་རིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་
རིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང། ལུས་སུ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཙོ་བོ་རྣམ་ཤེས་ཆོས་ཅན། དྲུག་ཡོད་ད། གཟུགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། ཆོས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་རྣམས་སུ་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་གྱིས་བཞག་པ་འཐད་མི་འཐད་དཔྱད་པ་དང། འཐད་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ནི་དབུས་མཐར། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་
ཞེས་པ་དང། དེའི་འགྲེལ་པར། དོན་ཙམ་མཐོང་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་དང། འགྲེལ་པ་བཤད་དུ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། བྱེ་བྲག་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ངོ་བོ་ཙམ་དམིགས་ཀྱི་ཁྱད་
པར་མ་དམིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ལ། ཁ་ཅིག་ན་རེ་གཟུགས་འཛིན་དབང་ཤེས་གཙོ་བོ་འཁོར་གྱིས་གཟུགས་དམིགས་པ་དཔེར་བྱས་ནས། གཟུགས་ཙམ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། གཟུགས་རིང་ཐུང་དང་ལུས་

[014B] སྔོ་སེར་དཀར་དམར་སོགས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་གཙོ་འཁོར་གཉིས་ཀས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀ་དམིགས་པ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་མི་འདྲ་བའི་པའི་ཁྱད་པར་ནི། སེམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོར་རྣག་སྟོབས་ཀྱིས་
རིག་ཅིང། དན་གྱི་ཁྱད་པར་གྲོགས་སེམས་བྱུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རིག་ལ། སེམས་བྱུང་གིས་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏོ། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དམིགས་མ་དམིགས་ཞེས་པའི་དོན་དེ་སྣང་མི་སྣང་གི་ཁྱད་པར་ལ་དབྱེ་ན་ནི། དབང་ཤེས་གཙོ་
འཁོར་གཉིས་ཀ་གཟུང་ཡུལ་ལ་སྒྲུབ་འཇུག་ཡིན་པས། གཉིས་ཀ་ལ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀ་སྣང་དགོས་ལ། སྒྲུབ་འཇུག་ཡིན་ཡང་གཅིག་ལ་སྣང་ལ་ཅིག་ཤོས་ལ་མི་སྣང་ན། གཟུགས་འཛིན་དང་སྒྲ་འཛིན་ལྟར་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་མཉམ་
པར་འགྱུར་རོ། །སྣང་མི་སྣང་གི་ཁྱད་པར་མི་ཡིན་གྱི། ངེས་མ་ངེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ཞེ་ན། རང་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་མ་ངེས་ལ་བྱེད་ན། རྟོག་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་གཙོ་འཁོར་བཞག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ངེས་ཤེས་སྐྱེད་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པའི་ཁྱད་
པར་ལ་བྱེད་ན། གཟུགས་འཛིན་དབང་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་མཛེས་པ་མཐོང་བའི་ཚེ། གཟུགས་མཛེས་སོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་དེ་དེའི་འཁོར་སེམས་བྱུང་དེས་སྐྱེད་ལ། གཙོ་བོ་དབང་ཤེས་དེས་མི་སྐྱེད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཞག་མི་ནུས་ཤིང་
དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོ་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་འཁོར་སེམས་བྱུག་གིས་མི་སྐྱེད་པ་ཁས་བླངས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་ཤེས་སྤྱིར་སྐྱེད་ནུས་མི་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི་སྨན་དང་སྦྱར་བའི་བཏུང་བས་ནད་ཞི་བ་སྨན་དང་འགྲོགས་པའི་

[015A]༄༅། །སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། རང་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་ལྟར། སེམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་དེས་པ་སྐྱེད་པ་སེམས་བྱུང་དང་འགྲོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ལ། སེམས་བྱུང་གིས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ལ་ངེས་པ་སྐྱེད་པ་ཡང་སེམས་
དང་འགྲོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངོ་བོ་ཐད་དུ་ཁས་བླངས་ནས། རང་སྟོབས་ཀྱི་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་དེ་ལ་འདྲི་བར་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་ཅིག་ཤོས་ལ་ཕན་བཏགས་པའམ། མ་བཏགས་
ཕྱི་མ་ལྟར་ན། དོན་གཞན་དེ་དང་འགྲོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ངེས་ཤེས་སྐྱེད་དགས་པ་འགལ་ལ། དང་པོ་ལྟར་ན། དུས་མཉམ་མམ། མི་མཉམ། མི་མཉམ་ན། དུས་མཚུངས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་མཉམ་ན། དོན་གཞན་དུས་མཉམ་ཕན་
ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་སྐྱེད་པ་རྟག་དངོས་ཁས་ལེན་པའི་ལུགས་ཡིན་པས། རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཏེ་ཚོགས་པ་སྔ་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་མིག་
ཤེས་མངོན་གྱུར་སྐྱེས་མ་ཐག་གི་སྐད་ཅིག་དང་པོ་དེ་ལ་གཙོ་འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་བཞག་ཏུ་མེད་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་དངོས་སུ་སྐྱེད་པའི་རང་གི་ཚོགས་པ་སྔ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང། ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་རིག་མ་རིག་ངས་ཤེས་སྐྱེད་པ་དང་མི་
སྐྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ན། སྣར་ལ་མ་ངེས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ལ་གཅོ་འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་བཞག་མ་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེ་དག་པ་ལས། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང། ཞེས་འབྱུང་གི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་འདེན་པ་དཔེ་མ་དག་པའོ། །

[015B] གཞུང་གིས་དངོས་བསྟན་ལ་ཞིབ་ཏུ་མ་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་བཞག་པར་དཀའོ། །ངོ་བོ་གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ངེས་ན་སེམས་པ་གང་ཞེ་ན་
སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་དེ་ཞེས་པ་དང། དྲན་པ་གང་ཞེས་ན། འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་མེད་པ་ཞེས་སོགས་གཙོ་བོ་གཟུང་འཛིན་དབང་ཤེས་ལྟ་བུ། ཡུལ་ལ་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པའོ། །ཞེས་པ་ལྟར། ངེས་ཤེས་
སྐྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་འཁོར་སེམས་བྱུང་རྣམས་ནི། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་གཞིར་བྱས་ནས། དེ་ལ་སེམས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བྱེད་ལས་དང། སྔར་རྟོགས་ཟིན་
གྱི་ཡུལ་མ་བརྗོད་པ་སོགས་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན། ཡུལ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ཁྱད་པར་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་དགོས་པ་མ་ཡིན་པའི་རིག་པ། གཙོ་བོ་སེམས་དང། ཡུལ་དེ་
ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གཞིར་བྱས་ནས། བྱེད་ལས་ཀྱི་ལག་རྗེས་སོགས་ཁྱད་པར་ཆོས་གཞན་གྱི་ལྡོག་པའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་རིག་པ་སེམས་བྱུང་ངོ། །ཁྱད་པར་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་བྱུང་གི་དབྱེ་བ་འཆད་པའི་སྐབས་ཀྱི་གཞུང་རྣམས་ལ་
ཞིབ་ཏུ་བལྟས་པས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་དག་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་སྟེ། དེ་ཙམ་ལས་མི་སྤྲོས་སོ། །གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་གསུམ། དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དང། ཡུལ་གྱི་ཁམས་དྲུག་དང། རྣམ་པར་ཤེས་

[016A]༄༅། །པའི་ཁམས་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང། ལྷག་མ་རྣམས་དེ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མིག་གི་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། མིག་གང་གིས་ཞེས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉེར་སྤྱོད་བདག་རྐྱེན་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་པའི་གཟུགས་ཅན་དང་བསྡུས་པ་ནི། མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །མིག་གི་ཁམས་ལ་བཞིར་ཡོད་དེ། འདས་པའི་མིག་གིས་
གཟུགས་མཐོང་ཟིན་པར་དང། ད་ལྟར་བའི་མིག་གིས་གཟུགས་ལ་བལྟ་བཞིན་པ་དང། འདས་ད་ལྟར་གྱིས་བསྡུས་པའི་མངོན་གྱུར་གྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་དང། མིག་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་ས་བོན་དང། དེ་ཉིད་བདེ་འགྲོ་དང་
ངན་འགྲོའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པའི་ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། རྣ་བའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་
ཉིད་ཀྱང་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉན་ཤེས་པ་དག་རྐྱེན་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཛིན་པའི་ཞེས་སོགས་དང། འདས་ད་ལྟར་གཉིས་མངོན་གྱུར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང། ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པའི་ས་བོན་གཉིས་ཀྱིས་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་
བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང། ལྷག་མ་རྣམས་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མིག་གང་གིས་ཞེས་ཏེ། མིག་

[016B] དེ་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། འདས་ད་ལྟར་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་ཅན་གྱིས་སྒོ་ནས་མཚོན་པ་དང། ད་ལ་དབང་བྱེད་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཚོན་
བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉན་ཤེས་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་སོགས་དང། ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་པ་དང། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཚོན་པས་ཤེས་པར་
བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང། ལྷག་མ་རྣམས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མིག་གི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟེན་མིག་དང་ཞེས་ཏེ་
བདག་པོའི་རྟེན་མིག་དང་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ལ་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། རྟེན་དང་དམིགས་པས་མཚོན་པའི་མངོན་
གྱུར་གྱི་བསྡུས་པ་དང། ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པའི་ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མིག་གི་ཞེས་ཏེ། བདག་རྐྱེན་རྣ་བ་དང། དམིགས་རྐྱེན་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲ་ཐོས་པའི་རྣམ་རིག་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་
ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོགས་དང། རེ་རེ་ལ་ཡང་མངོན་གྱུར་དང། ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པ་དུ་མ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ནི་ཞེས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་མ་

[017A]༄༅། །འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང། དེ་ཡང་ཁམས་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་ལྟར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བ་བྱ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟེན་པ་གྱུར་པ་
ཞེས་སོགས་དང། ཡུལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ། གཟུགས་གང་དག་མིག་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་སོགས་དང། དེ་ལ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་སོགས་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་དེ་ཉིད་མིག་ཤེས་འདས་
པ་དང། ད་ལྟར་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་མིག་གི་ཁམས་དང། དེ་ལ་མངོན་གྱུར་དང། ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་དང། མིག་ཤེས་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྔ་པ་མཚན་གཞི་སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་
ལ་གཉིས། དངས་དང། ཞར་ལས་བྱུང་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཕུང་པོའི་རྣམ་གཞག་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་
གཞག་དང། ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །དང་
པོ་ནི། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། རྒྱུ་གཟུགས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང། འབྲས་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་གཟུགས་དང་འབྲས་གཟུགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ནི་

[017B] །འདིར་ཁ་ཅིག་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ཕུང་གི་རྣམ་གཞག་མཛད་པ་ནི། ཕྱིར་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་
ཁ་ཅིག་དྲང་བའི་དོན་དུ་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་རྣམ་གཞག་འཆད་པ་ཡིན་གྱི། རང་ལུག་ལ་གཟུགས་ཁས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་རང་ལུགས་ལ་ཁས་མི་ལེན་པའི་སེམས་ཙམ་པ་
མཁས་པ་སུ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་སེམས་ཙམ་པས་ཐ་སྙད་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཡང་ལེགས་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་འཛིན་རྗེས་ཐ་དད་བཀག་པའི་སྒ་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་
བཞག་དགོས་ལ། དོན་དམ་འཇལ་བའི་ཆེད་མས་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་སུན་འབྱིན་པ་དང། ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མས་དོན་དམ་པའི་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་སུན་འབྱིན་པར་འདོད་པ་དེ་འདྲ་ནི། གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་བཞི་པོ་སུ་གང་གིས་ཀྱང་མི་
འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་སེམས་ཙམ་པས་གཟུགས་ཁས་ལེན་ཡང་ཤེས་པར་ཁས་ལེན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་ངོ་མཚར་ཏེ། ཤེས་པ་ཡིན་པའི་དཔག་ཚད་དང། རྒྱང་གྲགས་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཐག་ཉེ་རིང་ཡོད་པ་ནི་སྔོན་མེད་པ་
ཞིག་གོ་དེས་ན་གཟུགས་ཡོད་ཀྱང་ཤེས་པ་ལས། རྫས་གཞན་དུ་མེད་པ་དང། ཤེས་པར་ཁས་ལེན་མི་དགོས་པའི་རྣམ་གཞག་སོགས་ནི་གཞན་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འབྲས་གཟུགས་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚུལ་

[018A]༄༅། །བཞིར་ངེས་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་བཞིར་ངེས་ལ། འབྲས་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་ན་སྲ་བ་སོགས་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བས་ན། འབྱུང་བ་དང་གནས་པ་ཐ་གྲུབ་ཆེ་བ་དང། ཡོད་པ་རྱ་ཆེ་བ་དང། བརྟེན་པ་བཏོས་ཆེ་བ་
ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་འགྱུར་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་ནི། བསྐྱེད་པ་དང། བརྟེན་པ་དང། གནས་པ་དང། སྟོན་པ་དང། འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང། འདུག་པའི་རྒྱུ་དང། རྗེས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང། གནས་པར་
བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང། འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་གཟུགས་བཤད་པ་དང། འབྲས་གཟུགས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཚོན་བྱའི་
དབྱེ་བ་དང། མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། སའི་ཞེས་དང། གཉིས་པ་ནི། སའི་ཁམས་ཞེས་སོ། །དྲི་བ་དང་ལན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ། སྲ་ཞིང་འཐས་པ་དང། བརླན་ཞིང་གཤེར་བ་དང། ཚ་ཞིང་བསྲེག་པ་
དང། ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་སྟེ། ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུར་བྱས་པའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མིག་གི་དབང་
པོ་ཞེས་སོགས་ཏེ། འབྲས་གཟུགས་ཆོས་ཅན། བཅུ་གཅིག་ཡོད་དེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལྔ་དང། དེའི་གཟུང་ཡུལ་ལྔ་དང། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རེག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའི་རེག་བྱ་ལས་ལོགས་སུ་

[018B] །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཡུལ་ཅན་དབང་པོ་ལྔ་དང། ཡུལ་ལྔ་དང། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་སོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་ཡོད་པའི་དང་པོ་མིག་གི་དབང་པོ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མིག་གི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་
བ་ཞེས་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མེད་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་བདག་པོའི་
རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། མེ་ལོང་དྲངས་པའི་ནང་དུ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་དུ་རུང་བའི་གཟུགས་དང་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་གཟུགས་ཅན་མཐའ་དག་
འབྱུང་བར་འདོད་པའི་ལོག་རྟོག་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུང་དང། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གཞན་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལས། པར་དུ་བྱས་པའོ། །གཉིས་པ་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་
དང༑ ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རྣ་བའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ཞེས་ཏེ། རྣ་བའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དང། ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་བྱད་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་
ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལོག་རྟོག་དང་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་ཚུལ་སྔ་མ་ལྔ་ལྟར་འདི་དང་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་སྣའི་དབང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྣའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ཞེས་ཏེ་

[019A]༄༅། །སྣའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱི་མཚོན་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་དང་ཡུལ་ཅན་དང་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཚོན་ནུས་པའི་ཕྱིར། གོང་འོག་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱར་ཡང་ཆོག་གོ་བཞི་པ་ལྕེའི་དབང་པོ་བཤད་
པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ལྕེའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ཞེས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་ལྕེའི་དབང་པོ་མཚན་གཞི། ལྕེའི་དབང་པོར་མཚོན། རང་རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་སྐེ་ཞིང། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་
རྐྱེན་བྱེད་པའི་གཟུགས་དང་བའོ། །གོང་འོག་རྣམ་ལ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་མཚོན་ནུས་སོ། །ལྔ་པ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྱུང་བ་ཞེས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་
པའི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་བའི་གཟུགས་ཅན་དང་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མདོར་བསྡུས་ན་སྔ་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་མཚོན་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་ལྔ་ཡོད་པའི་དང་པོ་ཡུལ་ལྔའི་ནང་ཚན་གྱི་གཟུགས་བཤད་པ་ལ་
གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ། །གཟུགས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ། སྔོན་པོ་ཆོས་ཅན། དོན་ལྔའི་ཡ་གྱལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུ་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་
སྐྱེས་ཤིང། མིག་ཤེས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལོག་རྟོག་དང་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བ་ལྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་ཡུལ་ཅན་དང་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་

[019B] དོན་ལ་དབྱེ་ན། དགོས་པའི་དོན་དང། བརྗོད་བྱའི་དོན་དང། རྫས་ཀྱི་དོན་སོགས་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཁྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མིག་དབང་ལས་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བས་མིག་གི་དབང་པོའི་
སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱའི། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུང་ཡུལ་དང་གཟུང་ཡུལ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་དང། བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་ཏེ། མིག་ཤེས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་
གཟུགས་ཆོས་ཅན། ཉེར་ལྔ་ཡོད་དེ། སྔོན་པོ་སོགས་ཁ་དོག་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བཞི། ཁ་དོག་གི་བཀོད་པ་དང་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རིང་པོ་དང་ཐུང་དུ་སོགས་བཅུ། ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་སོགས་བརྒྱད། མིག་ཤེས་
ཀྱི་ཕ་རིའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་ལ་དགོས་པ་བྱེད་པའི་རྟེན། མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པའི་གཟུགས་དང། བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང། ༑ རྒྱན་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནམ་མཁའ་ཁ་དོག་གཅིག་པ་རྣམས་སུ་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། ལྗང་ཁུ་ཞེས་པ་ནི། སྔོ་སེར་འདྲེས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། སེར་པོ་ཤས་ཆེན་ལྗངས་སེར་དང། སྔོན་པོ་ཤེས་ཆེ་ན། ལྗང་སྔོན་ནམ། ལྗང་ནག་གོ་འདིར་བཤད་པའི་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པའི་གཟུགས་ནི། རྣམ་འགྲེལ་ལས། སྣང་ཡང་
ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས། ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། མིག་ལ་སོགས་པའི་མིག་ཤེས་ཀྱིས། ཕ་རིའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་ངེས་པར་དགོས་པའི་བར་གྱི་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་མིས་ཤེས་ཀྱི་བཟུང་ཡུལ་ཁ་དོག་གིས་བསྡུས་པའོ། །ཕྱོགས་ཀུན་ནས་

[020A]༄༅། །མཉམ་པར་སྣང་བ་ལ་ལྷ་མ་བདག་སྟེང་འོག་སོགས་འཁོར་ཡུག་ཏུ་མཉམ་པ་ལ་ཟླུམ་པོའོ། །མཐོ་དམན་མེད་པར་སྣང་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང། མཐོ་དམན་ཅན་དུ་སྣང་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཏེ། དེ་དག་གི་
ཚིག་དོན་ནི་གོ་སླ་ཞིང། རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་ན། གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཡང་ཞེས་ཏེ། མིག་ཤེས་ཀྱི་བཟུང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཆོས་ཅན། བཞིར་འདུས་ཏེ། ཁ་དོག་བཟུང་པོ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང། ཁ་དོག་ངན་པ་ཡིད་
དུ་མི་འོང་བ་དང། དེ་གཉིས་ཀའི་བར་མར་གནས་པ། དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཁ་དོག་དང་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་དཀར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ཆོས་གསལ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང། ཉེ་བར་གཏུགས་ན་དེ་ལྟར་མེད་པ་ཁ་དོག་དང་འདྲ་བ་སྤྲིན་དང་དུ་བ་ལྟ་བུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་སྒྲ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྒྲ་གང་ཞ་ན་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ཞེས་ཏེ། རྣ་བའི་དབང་པོའི་ཡུལ་སྒྲ་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་ཡུལ་ཅན་དང་
ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་བཟུང་དོན་ཞེས་པ་སྤང་བཤད་པ་ལྟར་བརྟགས་པ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྒྲ་ཆོས་ཅན། བཅུ་གཅིག་ཏུ་དབྱེར་ཡོད་དེ། ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་འོང་བ་སོགས་གསུམ་དང་རྒྱུའི་སྒོ་
ནས་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སོགས་གསུམ་དང། བཤད་ཅིང་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་སོགས་གསུམ་དང། ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་དང། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་གཉིས་

[020B] སྔ་མ་གསུམ་ནི་གོ་བར་ཟད་ལ། བཞི་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ལག་པ་དང་ངག་གི་སྒྲ་སོགས་དང། ལྔ་པ་ནི། ཆུ་སྒྲ། རླུང་སྒྲ་སོགས་དང། དྲུག་པ་ནི། ལག་པ་དང་རྫ་རང་ཕྲད་
པའི་སྒ་སོགས་དང། བདུན་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང། བརྒྱད་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པའི་སྒྲ་དང། དགུ་པ་ནི། བདག་ཡོད་པར་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་དང། བཅུ་པ་ནི། མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ཞེས་པ་དང། མ་མཐོང་
བ་ལ་མ་མཐོང་ཞེས་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་དང། བཅུ་གཅིག་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་དོ། །བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་གསུམ་དུ་ཡང་དབྱེ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བཤད་པ་དང། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བཤད་པའོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཕྱིན་ཅི་
ལོག་མ་ལོག་གཉིས་སོ། །གསུམ་པ་དྲི་ལག་ཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། དྲི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ། དྲི་ཆོས་ཅན། ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་ཡུལ་ཅན་
དང། ངོ་བོ་གསུམ་གྱིས་སྒོ་ནས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་ནི། སྣའི་ཤེས་པའི་བཟུང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དྲིལ་དབྱེ་ན་དྲུག་སྟེ། ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེ་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་དང། ཕན་གནོད་གང་ཡང་མི་
བྱེད་པའི་དྲི་ཞིམ་པ་སོགས་གསུམ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་སྒོག་སྐྱེའི་དྲི་ལྟ་བུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་བདུག་སྤོས་སྦྱར་བའི་དྲི་ལྟ་བུ་སྦྱར་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཨ་སྨྲ་སྨིན་པའི་དྲི་ལྟ་བུར་འགྱུར་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་རོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་

[021A]༄༅། །དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རོ་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་ཡུལ་ཅན་དང་རང་གི་ངོ་བོ་གསུམ་གྱིས་མཚན་པར་བྱ་བའི་
ཕྱིར། མཚན་ཉིད་ནི། ལྕེའི་ཤེས་པའི་བཟུང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །དབང་པོའི་གཟུགས་དོན་དུ་བཤད་པ་ནི། འདོགས་པའི་ཆོས་གསུམ་མ་ཚང་བས་བཏགས་མིང་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཡང་ཁ་བ་ཞེས་ཏེ། རོལ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ་
རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དྲུག་ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་དུ་འོངས་པ་སོགས་གསུམ་དང། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་སོགས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་དྲུག་ནི། རིམས་པ་བཞིན་དུ། ཏིག་གའི་རོ་དང། སྐྱུ་རུ་རའི་རོ་དང། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་རོ་དང་
ཨ་རུ་རའི་རོ་དང། ལན་ཚའི་རོ་དང། བུ་རམ་གྱི་རོ་ལྟ་བུའོ། །ཕན་གནོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་གོ་བར་ཟད་དོ། །ཐ་མ་གསུམ་ཡང་རྟོགས་པར་སླ་བས་མ་བྲིས་སོ། །ལྔ་པ་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འབྱུང་
བའི་རེག་བྱ་བཤད་ཟིན་བས་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རེག་བྱ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རེག་བྱ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་
བྱ་སྟེ༑ རྒྱུ་དང་ཡུལ་ཅན་དང་རང་གི་ངོ་བོ་གསུམ་གྱིས་མཚན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལོག་རྟོག་དང་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི། དབང་པོ་ལ་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ནི། འདུ་ཤེས་ཀྱི་བཟུང་ཡུལ་གང་ཞིག་སྲ་

[021B] །གཉིས་པ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རེག་བྱ་ཉེར་གཉིས་ཡོད་དེ། དངས་མ་དང་དངས་མ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས། དབང་པོ་དང་སྤྲད་བཟོད་པ་དང། སྤྲད་བཟོད་དཀའ་བ་འཇམ་རྩུབ་དང། འདེགས་སླ་བ་
དང་དཀའ་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་ལྕི་དང་སྲིན་བལ་ལྟར་ནེམ་ནེམ་པོར་སྣང་བ་མཉེན་པ་ཉིད་དང་འདུས་འཁྲེགས་དང་འདུས་འཁྲེགས་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་བཙིར་བ་ན་སྲ་བ་མ་ཡིན་པའི་བལ་གྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ་དང། བཙིར་ན་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྕགས་
ཀྱི་རེག་བྱ་ལྟ་བུ། ལྷོད་པ་ཉིད་དང་ལྷོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དྲོ་བ་འདོད་པ་སྐྱེ་བའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྲང་བ་དང་ཟས་དང་བཏུང་བ་དོན་གཉེར་སྐྱེད་པའི་རླུང་ཁམས་དང། མིའི་ཁམས་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བ་ལས་བྱུང་བ་བཀྲེས་སྐོམ་དང་འགྲངས་པར་
ཟོས་ཤིང་ངོམས་པར་འཐུངས་པ་ན་དེས་ཚིམ་པའི་རེག་བྱ་ཚིམ་པ་དང་ཁམས་མ་སྙོམས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཚིམ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ལུས་ཀྱི་སྟོབས་རྒྱས་ཤིང་ཚོན་པོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་དང། ལུས་རིང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་
རེག་བྱ་ཉམས་ཡོད་པ་དང། ཉམས་ཆུང་བ་དང། བསྡུ་བ་ལྟ་ན་ཉེས་པར་ཟོས་པས་འཁྲུགས་པའི་གནས་སྐབས་དང། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་ལྟར་ན། གནད་དུ་བསྣུན་པ་ལས་རེ་ཤེག་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་འཇུག་པ་འགགས་པའི་གནས་
སྐབས་སྐྱེད་པའི་རེག་བྱ་བརྒྱལ་བ་དང་བརྒྱལ་བ་སྐྱེད་པའི་རེག་བྱ་ལ་བརྒྱལ་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཁྲག་ལ་གནོད་པས་མི་བཟོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་གཡའ་བ་དང་ཆུ་དངས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་འགྲེལ་པ་དང་ནད་གསུམ་ཆ་མི་

[022A]༄༅། །མཉམ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་དང། ན་ཚོད་གཏུགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་དང། གནད་གཅོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་བྱ་བ་ལ་རྩལ་གྲགས་པས་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་
བའི་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་དང། དེ་དང་བྲལ་བའི་ལུས་བརྟས་པའི་རེག་བྱ་ངལ་བ་དང། ངལ་བསོས་པ་དང་ལུས་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་མདངས་བཟང་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རེག་བྱ་སྤུངས་ཆེ་བའི་མདོར་ན་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རེག་བྱ་ཉེར་གཉིས་ཡོད་དེ། རེག་བྱ་
འཇམ་པ་ནས་སྤུངས་ཆེ་བའི་བར་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཅེས་པའོ། །གསུམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། དང་པོ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། གསལ་བའི་དབྱེ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། དེ་ནི་ཞེས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ལྔ་ཡོད་དེ། བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་པ་སོགས་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རིགས་པ་གཟུགས་ལ་ཡོད་ཀྱིས་ཤེས་པས་ཆ་དང་ཆར་ཕྱེ་བས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྣང་བ་ནི། བསྡུས་པ་ལས་གྱུར་
པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ཡོད་ན་གཟུགས་སུ་གདགས་པ་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་གདགས་པ་འབྱུང་བས། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་མཐར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བས་འབྱུང་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་དོག་བཞིན་དུ་འབྱུང་བས་ཕན་གདགས་པ་ལ་
བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་དང། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ལ་ཡང། འབྱུང་འགྱུར་དུ་འཇོག་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་པ་ནི་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་པར་གྱི་སྣང་བསྐྱ་སང་སེང་

[022B] ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་བསྡུས་པ་དང། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང། བར་མས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཞེས་སྙད་པ་སྟེ། རང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཀུན་སློང་གཞན་གྱི་བློ་ཡུལ་
དུ་རིག་པར་མི་བྱེད་པས་རྣམ་པར་རིག་བྱད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་གཟུགས་ཅན་རྫས་གྲུབ་ཏུ་འདོད་ཀྱང། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གཟུགས་ཅན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་འདོད་པ་ནི། འཀྱའི་སྲས་པོའི་ལུགས་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་
ལྟར། འདིར་ཁས་བླངས་པར་བྱའོ། །སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ལྟ་བུ་ནི། རང་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེས་ཤིང། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་གྱིས་དོམ་པ་དང། ཟག་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བ་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་འོག་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་
བརྟགས་པ་ནི། མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཀེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སོགས་སོ། །དབང་འབྱོར་པ་ནི། ཟད་པར་ས་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ས་ཆུ་སའི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་གཟུགས་
བརྙན་དུ་སྣང་བ་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །འདི་དག་ཀྱང། འབྱུང་བ་དམིགས་ཡུལ་བྱས་པ་ལས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་འགྱུར་ཞེས་བཏགས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ལྔར་ཡོད་དེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཐོགས་བཅས་ལ་ཞིག་པ་དང་
ཐོགས་མེད་ལ་ཞིག་པ་དང། གཟུགས་སུ་བཏགས་པ་བླངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང། མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་དང། རྣམ་ཐར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྣང་བའི་གཟུགས་གཉིས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་བ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་རྣམ་གཞག་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །

[023A]༄༅། །དང་པོ་ནི། ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་དང། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང། སྤང་གཉེན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་པ་དང། གསལ་བའི་དབྱེ་བས་སོ་དྲུག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཚོར་བའི་ཞེས་ཏེ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དྲུག་ཏུ་འདུས་ཏེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་ཕུང་སོགས་དྲུག་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གནས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་དང། དེ་ཉིད་ལུས་
སེམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དྲུག་ཏུ་བསྡུ་པ་དང། སྤང་གཉེན་གྱི་སྒོ་ནས་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མིག་གི་ཞེས་པ་ནས། རུང་སྟེ་ཞེས་པའི་བར་རོ། །གནས་རྒྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེར་རུང་སྟེ། མིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་
གསུམ་གྱི་བར་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདུས་པ་ནི། ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཚོར་བ་ཞེས་སོ། །རུང་སྔ་མ་གསུམ་ནི། མིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བར་མཚུངས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་
ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་ཞེས་པ་ནས། སེམས་ཀྱི་ཡང་རུང་ཞེས་པའི་བར་ཏེ། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚོར་པ་དྲུག་ཏུ་ཡང་འདུས་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཚོར་གསུམ། སེམས་ཚོར་གསུམ་དུ་ཡང་འདུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་
ནི། བདེ་བ་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནས། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་བརྟེན་པ་ཡང་རུང་ཞེས་པའི་བར་ཏེ། ཚོར་བ་དེ་ལ་སྤང་གཉེན་གྱི་སྒོ་ནས་བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེར་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚོར་

[023B]འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚོར་བ་དྲུག་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྤང་གཉེན་གྱི་དོན་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ལུས་ཚོར་དང། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་
དོང་དང་པོ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། མིག་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་ཆོས་ཅན། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་
ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་ལ་བརྟན་པའི་ཤེས་པའི་འཁོར་
དུ་བྱུང་ཞིང། རྣམ་སྨིན་དངོས་བརྟགས་ཅི་རིགས་པ་འདིས་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་མྱོང་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས། འཇིག་རྟན་ལས་འདས་པའི་སྤང་གཉེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་བ་དང། འཇིག་རྟེན་པའི་སྤང་
གཉེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤང་བྱ་དང། གཉེན་པོའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དོན་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ལུས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་པར་
ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ཆོས་ཅན། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁོར་བས་བསྡུས་པའི་མི་འདོད་པའི་ཟང་ཟིང་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་

[024A]༄༅། །གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནི། །དང་པོ་ནི། ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེའི་ཞེས་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་ཆོས་ཅན། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་
སྟེ། ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། བདག་འཛིན་གྱི་ས་བོན་ལ་དངོས་སུ་གནོད་པའི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྤང་བྱ་དང། གཉེན་པོའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལྡན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཞེན་པ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན་
ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། འདོད་པའི་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་སྡུག་པ་སོགས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང། མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་ཆོས་ཅན། ཞེན་པ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་སྐྱེད་པའི་འདོད་ཡིན་ལ་ཆགས་པ་དང་
མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྡུག་པ་སོགས་སྐྱས་བུ་འདོད་པ་ཅན་གྱིས་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་འདོད་པ་དངོས་སུ་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་ཡང་འདོད་ལྡན་གྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡོན་ཏན་དང་ཆོས་མཚུངས་པས་
ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལྡན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མངོན་པར་འབྱུང་བ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ཤེས་དང་
མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་ཆོས་ཅན། མངོན་པར་འབྱུང་བ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་གང། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བལ་བའི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་མཐུན་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་

[024B] །འདི་དག་ནི་ཚོར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲེད་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་དང་པོར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་བྲལ་བསྒོམ་པ་དང། དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་
སྲེད་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་དྲུག་སོ་སོའི་
མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲུག་ཏུ་བསྡུ་བ་དང། བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དྲུག་ཏུ་ངེས་ཏེ། འཆད་འགྱུར་དྲུག་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་དང། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་
དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མིག་གི་ཞེས་པ་ནས་འདུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་པའི་བར་རོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་དྲུག་ཏུ་ཡོད་དེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སོགས་དྲུག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཅེས་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་
ཚིག་སྨོས་པ་ནི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གིས་ཞེས་ཏེ། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང། ༑ མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང། ཆུང་ངུ་དང་རྒྱ་ཆེན་
པོར་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་དང། ཚད་མེད་པ་དང་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲུག་གི་དང་པོ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མཚན་མ་ཞེས་སོ། །

[025A]༄༅། །གཉིས་པ་ནི། ཐ་སྙད་ལ་ཞེས་ཏེ། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་མཁས་པའི་འདུ་ཤེས། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས། དམིགས་རྣམས་
གསལ་བའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མཚན་མ་མེད་པའི་ཞེས་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། སྔ་མ་གསུམ་ལས་ལོག་
པ་སྒྲོ་བཏགས་མིང་གི་མཚན་མ་མེད་པ་བརྡ་ལ་མ་བྱང་བའི་བྱིས་པའི་འདུ་ཤེས་ལྟ་བུ་དང། འདུས་བྱས་དོང་ཡི་མཚན་མ་མེད་པ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་འདུ་ཤེས་དང། དམིགས་རྣམ་གསལ་བའི་
མཚན་མ་མེད་པ་སྲིད་རྩེ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཆུང་ངུའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གིས་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཉེ་རེ་བསྔོགས་ཙམ་
ཡང་སྐྱེ་མ་མྱོང་བའི་འདོད་པའི་སོ་སྐྱེ་ཐ་མལ་པའི་བརྒྱུད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི། ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གོང་མ་ལས་ཚོར་ཐུང་ཞིང་ཉོན་མོངས་མང་ལ་འབྱོར་པ་དམན་ཞིང་སྣོད་ཀྱང་དམར་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་
འདོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་འདུ་ཤེས་ལ། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱ་ཆེན་པོར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གིས་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཤེས་པའི་འདུ་ཤེས་

[025B] རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཁམས་འདོད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ཉུང་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་བསྙད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཁམས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་ཡང་སྦྱར་དུ་རུང་ངོ། །ལྔ་པ་ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་
གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །ཚད་མེད་པའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གིས་ཞེས་ཏེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པའི་འདུས་ཤེས་ནི། ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའ་
ལྟར་མཐའ་ཡས་སེ་སྙམ་པ་དང། དེ་ལྟར་སེམས་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱང། མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་
པ་ཕྱིར་འགྲོ་བར་མཐུན་པ་དང། ཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་འཛིན་སྟངས་མཐུན་པས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་སོ། །དྲུག་པ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གིས་ཞེས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་
རྣམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་ཡང་བཟུང་དུ་མེད་པས་བཟུང་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཟུང་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྣམ་པ་དང། དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་
པའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་གཞག་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་དོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མཚན་གཞིའི་གཙོ་བོ་བསྟན་པ་

[026A]༄༅། །དང། མཚན་གཞི་མ་ལུས་བར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང། གཙོ་བོར་བསྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཞེས་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་སོགས་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་དུ་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་སེམས་པ་
ཆོས་ཅན། དྲུག་ཏུ་དབྱེར་ཡོད་དེ། མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པ་སོགས་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སེམས་བྱུང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དང། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་
ལོ༑ ༑དང་པོ་ནི། གང་གིས་ཞེས་ཏེ། སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སེམས་དཔའ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དད་སོགས་དགེ་བ་དང། ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཡུ་ལ་ལ་འཇུག་པ་ན། སེམས་པས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའི་
དབང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་སེམས་པས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ། གཟུགས་དང་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་
པའི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ཡང། སེམས་པས་འདུས་བྱས་པའི་དབང་གིས་ཐ་སྙད་དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དུ་མར་དབྱེར་རུང་སྟེ། སེམས་པ་དང་ཚོར་བ་དང་
འདུས་ཤེས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་བྱུང་རྣམས་དང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་བྱེད་བཤད་པ་དང། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་

[026B] སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། སྤང་བྱ་དང་གཉེན་པོའི་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། སེམས་བྱུང་ང་གཅིག་ཡོད་དེ། ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། སེམས་པ་སོགས་ཀུན་ནས་འགྲོ་བ་
ལྔ༑ འདུན་པ་སོགས་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྔ། དད་པ་སོགས་དགེ་བཅུ་གཅིག་འདོད་ཆགས་སོགས་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་དྲུག་ཁྲོ་བ་སོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཉི་ཤུ། གཉིད་ལ་སོགས་པའི་གཞན་གྱུར་བཞི་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྤྱིར་སེམས་ནི་ཁམས་
གསུམ་གྱི་དགེ་བའི་སེམས་གསུམ་དང། འདོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་ཅན་གསུམ། ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་དང། ཟག་མེད་གཉིས་ཏེ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་པོ་གང་རུང་
ཞིག་འཁོར་དུ་མཚང་ན། ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་མི་རྫོགས་པས། སེམས་ཀུན་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་སེམས་པས་མངོན་པར་མ་སྒྲུབས་ཤིང། མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེ་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་
བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པས། སེམས་པ་མེད་ན་ཡུལ་ལ་ཕྱོགས་པ་མེད་ལ། ཡིད་ལ་མེད་ན་དམིགས་པ་བྱེ་བྲག་ང་ལ་གཏོང་བ་མི་འཐད་པས། དེ་གཉིས་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་མེད་ན། མྱོང་བ་མེད་
ལ། འདུ་ཤེས་མེད་ན་ཡུལ་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པ་མེད་ཅིང། དེ་གཉིས་མེད་ན། རྣམ་ཤེས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་པས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་མེད་ན། རྟེན་མེད་པས། ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་དང། སེམས་པ་ཡང་མི་

[027A]༄༅། །འབྱུང་བས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་པ་སོགས་ལྔ་ནི། ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཅན་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པས་ཡུལ་སོ་སོར་དེས་པ་དང། དད་པ་སོགས་བཅུ་གཅིག་ནི། མ་དད་པ་སོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང། མ་ཆགས་པ་སོགས་དང་
མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དགེ་བའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ནི། སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་ཞེས་བྱ་ལ། སྤང་བྱ་ཉོན་མོངས་ལ་ལྷག་པར་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་ལྟ་བ་ལ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་
བཅུར་བསྟན་ཏོ། །ཁོར་བ་སོགས་ཉི་ཤུ་ནི། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་ཡིན་པ་དང། སེམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟོབས་ཆེན་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་
ནི༑ ཀུན་སློང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་དབང་གིས་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གང་དུ་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་གྱིས་སེམས་སེམས་བྱུང་འདི་དག་གནས་དང། དམིགས་པ་དང། དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་ཉིད་
ཀྱིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཁྱད་མེད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མཚུངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་ནི། གཟུགས་འཛིན་དབང་ཤེས་གཙོ་འཁོར་ལྟ་བུ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤར་ཞིང་
དེ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་གཙོ་བོའི་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པའི་དོན་གྱི་གཟུགས་རྣམ་འཆར་མི་འདྲ་བ་ཁས་བླངས་ན། ཉེས་པ་དུ་མར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། གཞན་རྣམས་གོ་བར་སླ་ལ། རྫས་མཚུངས་པའི་དོན་ནི། གཙོ་བོ་སེམས་གཅིག་གི་

[027B]རིགས་མཐུན་གཉིས་མི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲུག་ཀུན་འགྲོ་བཤད་པ་དང། ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྔ་བཤད་པ་དང། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་བཤད་པ་དང། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་དྲུག་བཤད་
པ་དང། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཉི་ཤུ་བཤད་པ་དང། གཞན་འགྱུར་བཞི་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གུམས། སེམས་པ་དང། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང། རེག་པའོ། །ཚོར་བ་དང། འདུ་ཤེས་ནི་ལྔར་བཤད་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ལ། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་
པོ་ནི། སེམས་པ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཞེས་ཏེ། རང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་ཡུལ་ལ་གཡོ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་རྡོ་ཁབ་ལེན་ལ་ཀུན་སློང་མེད་ཀྱང་རིག་པ་ཙམ་
གྱིས་ལྕགས་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ལྟར་འདི་ཡང་ཡོད་ཙམ་གྱིས་སེམས་སྐྱོན་ཡོན་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཀུན་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ། སྐད་ཅིག་གཞན་དུ་མི་གནས་ཤིང། །བྱེད་མེད་ཡིད་ཀྱང་གང་གིས་ནི། །བྱེད་དང་ལྷར་བཅས་སྣང་
བྱེད་པ། །སེམས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས། །ཞེས་བྱེད་བཤད་དུ་དྲངས་པ་ལྟར་རོ། །སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེ་པའོ། །ཞེས་སྨོས་པས་ཆོག་མོད། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་སྨོས་ཅི་དགོས་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་རླུང་གི་ཁམས་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་པས་དེ་ལས་
ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་པར་འདོད་ལ། སློབ་དཔོན་བློ་བརྟན་སེམས་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཙམ་སེམས་བྱུང་གཞན་ལ་ཡང་ཡོད་པས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དོན་གཅིག་ཀྱང། མཁས་པའི་མཁས་པ་ཞེས་པ་ལྟར་བྱེ་

[028A]༄༅། །བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་སྨོས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དགེ་བ་དང་ཞེས་ཏེ། གང་ལ་འཇུག་པ་དང། གང་འཇུག་པ་དང། ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། དང་པོ་ནི། ཡིད་ལ་ལ་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། རང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་དམིགས་པ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་གཏོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིགས་པའོ། །སེམས་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་པས་སེམས་སྦྱིར་ཡུལ་ལ་གཡོ་
པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དམིགས་པ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཏོད་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་བཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། དམིགས་པ་ལ་བརྒྱན་ལྡན་ཏུ་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། །བྱད་ལས་ནི། དམིགས་པ་ལ་
ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་གཞན་ལ་གཡོ་མེད་དུ་འཛིན་པའོ། །གསུམ་པ་ལ། དྲི་བ་ནི། རེག་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་ལས་སོ། །དན་པོ་ན་གསུམ་ཞེས་ཏེ། ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་འདུས་ནས་དབང་པོ་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་མིང་
བདེ་སོགས་མྱོང་གྱུར་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་གཅོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིགས་པའོ། །དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ནི། དབང་པོ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སོགས་དང་ཕྲད་པས་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ལྟར། དེ་དག་པ་ཡང་ཡུལ་ཡིད་
དུ་འོང་བ་སོགས་བཅས་པས་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ནས། དབང་པོའི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བས་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚོར་བའི་ཞེས་སོ། །ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སོགས་བཅད་པས་ནང་དུ་ཕན་གནོད་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་

[028B] །རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་ནོ། །སེམས་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་དུས་མཉམ་དུ་འབྱུང་བ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །བཅུ་གཉིས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་ལྔ་ཡོད་པའི་དང་
པོ་འདུན་པ་ལ། དྲི་པ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འདུན་པ་ཞེས་ཏེ། གཉིས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཞེས་ཏེ། བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ནས། དོན་དུ་གཉེར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །དབྱེ་ན་ཕྲད་པར་འདོད་པ་དང་
མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དང། དོན་དུ་གཉེར་བའི་འདུན་པའོ། །མཁས་མས་པ་ལ་འདུན་པ་མེད་པས་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྟ་བར་དོན་དུ་གཉེར་བ་སོགས་དུ་མ་ཡོད་པས། དེ་དང་དེ་ཞེས་ཟློས་པའི་ཚིག་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བརྩོན་
འགྲུས་ཞེས་ཏེ། འདུན་པ་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་མོས་པ་ལ། དྲི་བ་ནི། མོས་པ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལན་ལ་
མཚན་ཉིད་དང་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། ངེས་པའི་ཞེས་ཏེ། ཚད་མས་ངེས་ཟིན་པའི་ཡུལ་ལ་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། མི་འཕྲོགས་པ། ༑ ཞེས་ཏེ། མོས་པ་གཅེས་
སུ་བྱེད་པས་ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བས་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་ལས་སྒྱུར་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་དྲན་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། དྲན་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། འདྲེས་པའི་ཞེས་ཏེ་སྔར་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ནས། རྣམ་པར་སེམས་

[029A]༄༅། །ཀྱི་དམིགས་པ་བརྗོད་པ་མེད་པར་བྱེད་པས་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་པས་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་མི་གཡེང་བའི་ལས་ཅན་ནོ། །དབང་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་བ་ལ་
དམིགས་པས་སྔར་འདྲེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཡུལ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྒྱུན་ལ་འདྲིས་པའི་དངོས་པོར་བཏགས་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཁ་ཅིག་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ཚེ། །ཆོས་ཉིད་སྔར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་མེད་
པས་དྲན་པ་མེད་པར་འདོད་པ་ནི། རྣམ་གཞག་མ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མཆོག་མན་ཅད་དུ། ཆོས་ཉིད་ཙམ་རྟོགས་ཟིན་མ་བརྗོད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་མ་ཚང་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པ་ཏིང་
ངེ་འཛིན་ལ་དྲི་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། བརྟགས་པའི་ཞེས་ཏེ། བརྟགས་ཟིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ནས་རྒྱུན་ལྡན་དུ་འཇིག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི་ཤེས་པའི་
ཞེས་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས། ཇི་ལྟ་བའམ། ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལྔ་པ་ཤེས་རབ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཆེས་ཏེ། ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། བརྟགས་པ་ཞེས་ཏེ། བརྟགས་བྱའི་དངོས་པོ་སྐྱོན་དང་ལྡན་
པའམ། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སོགས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་པས་སོམ་ཉི་ལྡོག་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །གསུམ་པ་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་ལ་དོན་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། ཡིད་ཆེས་པའི་དུས་སུ་

[029B] སྡིག་པ་ལས་བཟློག་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བའི་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང། དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བའི་ཆགས་པ་སོགས་བཞི་དང། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཆགས་བྲལ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་
འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཆགས་བྲལ་སྒོམ་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་བག་ཡོད་དང། བཏང་སྙོམས་དང། སྨེ་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། དད་པ་ཞེས་
སོ༑ ༑གཉིས་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང། བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། ལས་འབྲས་སོགས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་དང། དང་བ་དང་འདོད་པ་གང་རུང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གང་ཞིག་མ་དད་པའི་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་
པའི་རིག་པའོ། །དགེ་མི་དགེའི་ལས་འབྲས་དང། སྡུག་ཀུན་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་སླུ་བ་མེད་པར་ཡོད་པས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དང། ད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གནས་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ། མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་
ཏན་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་ནས་སེམས་དང་བར་བྱེད་པ་དང་བའི་དད་པ་དང། ནོར་བུ་དངས་བྱེད་ཀྱིས་ཆུའི་རྙོག་པས་སེལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སོགས་འབད་ན་ཐོབ་ནུས་པ་ལ་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་འདོད་པའི་དད་པ་སྟེ་དད་
པ་གསུམ་མ། །གཉིས་པ། འདུན་པའི་ཞེས་ཏེ། དད་པས་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ཆེས་ན་དོན་གཉེར་གྱི་འདུན་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང། ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ངོ་ཚ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་

[030A]༄༅། །མཚན་ཉིད་ནི། བདག་ཉིད་ལ་ཞེས་ཏེ། རང་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོབ་ལ་འཛེམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་པས་ནི། ཉེས་པར་ཞེས་ཏེ། སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་སྡོམ་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །གཉིས་པ་
ཁྲེལ་ཡོད་ལ་དྲི་བ་ནི། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། གཞན་ལ་ཞེས་ཏེ། གང་ཞིག་གཞན་ནམ་ཆོས་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས། ཉེས་སྤྱོད་ལ་འཛེམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། དེའི་ཞེ་ཏེ། སྔ་མ་ལྟར་རོ། །གསུམ་
པ་ལ་བཞི། མ་ཆགས་པ་དང། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང། གཏི་མུག་མེད་པ་དང། བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། མ་ཆགས་པ་ཞེས་སོ། །གཉིས་མ་ལ་ལན་ལ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། སྲིད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། སྲིད་
པའི་ཡོ་བྱེད་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ལ་ཆགས་པའི་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་ཅིང། དེ་ལ་ཡིད་འབྱུང་ནས་ཨ་ཆགས་ཤིང། མི་ལེན་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །བྱེད་ལས་ནི་ནེས་པར་ཞེས་ཏེ། འོག་མ་གཉིས་དང་བཅས་པ་གོ་སླའོ། །གཉིས་པ་
ལ། དྲི་བ་ནི། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ཅན་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་གང་རུང་ལ་དམིགས་ནས་ཞེ་སྡང་དངོས་སུ་འཇོམས་ཤིང་གནོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མེད་པས་རབ་ཏུ་
ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། གཏི་མུག་མེད་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། སྐྱེས་ཐོབ་དང། ཐོས་པ་དང། བསམ་པ་དང། བསྒོམས་བྱུང་གང་རུང་གི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས། གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་ཅིང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་

[030B] །བརྟན་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང། བརྩོན་འགྲུས་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྫས་གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མི་སྲིད་པས། འདིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་
ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། གོ་ཆ་དང་ཞེས་ཏེ། དགེ་བ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །དང་པོར་
བསམ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དང། དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བྲས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ན་སྤྲོ་པ་དང། དགེ་བ་སྐྱེས་པ་ན་སེམས་མི་ཞུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མི་འགོ་བ་སྟེ། བདག་དམན་པར་བཟུང་ནས་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྤྲོ་བའོ། །གཞན་པ་
སོགས་པའི་འགལ་རྐྱེན་གྱི་མི་ལྡོག་པར་སེམས་སྤྲོ་བ་དང། མ་ཉམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །བྱེད་ལས་ནི། དགེ་བའི་ཞེས་ཏེ། དགེ་བའམ་
ཐོབ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང། ཐོབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བཞི་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཤིན་ཏུ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ལུས་དང་ཞེས་ཏེ། སེམས་དེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བཀོལ་དུ་རུང་བའི་ལག་རྗེས་
འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང། ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་བཀག་ནས་ཤིང་པ་ལ་གྱི་འདབ་མ་སྐྱོང་པ་ལྟར། དགེ་བ་ལ་བཀོལ་རུང་དུ་

[031A]༄༅། །བྱེད་པའོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཉོན་མོངས་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་སྒྲུབ་ཨ་ལ་ལས་རུང་དུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་བཀག་ནས་ཇི་ལྟར་འདོད་དུ་དགེ་བ་ལ་ལས་རུང་དུ་བྱེད་པའོ། །ལུས་སེམས་ལས་
སུ་རུང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ལ་ལས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱའི། ལུས་སེམས་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་བླ་མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལམ་རིམ་གྱི་ཞི་གནས་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །
བྱང་ལས་ནི། སྒྲིབ་པ་ཞེས་ཏེ། ཤི་ན་སྦྱངས་ལ་གནས་པའི་དབང་གིས་གནས་ངན་ལེན་ལས་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ལ་གཉིས། བག་ཡོད་དང། བཏང་སྙོམས་སོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། བག་ཡོད་པ་ཞེས་སོ། །ལན་
ལ་མཚན་ཉིད་ནི། མ་ཆགས་པ་དང། ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་མེད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་བཅས་ལ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཆོས་གང་ཞིག་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་ཞིང། ཟག་བཅས་ལས་སེམས་བསྲུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །
དག་པའི་ཆོས་ནི་བཅས་དང་ཟག་མེད་དོ། །སེམས་བསྲུང་བ་ནི། ཟག་པ་ངོན་གྱུར་སེལ་བ་དང། ས་བོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉམས་སྨད་པར་བྱེད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གིས་དྲུངས་འབྱིན་པའོ། །འཇུག་པའི་དམིགས་
རྣམ་ལོག་པའི་དམིགས་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱེད་ལས་ནི། འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་ཏེ། བསྒྲུབ་བྱ་ཕན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང། ཐོབ་པ་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། བཏང་སྙོམས་

[031B] །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། མ་ཆགས་པ་དང། ༑ ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་མེད་པར་རྩོན་འགྲུས་དང་བཅས་པ་ལ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཆོས་གང་ཞིག་ བྱིང་རྒོད་འགོག་པའི་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སེམས་བྱིང་རྒོད་ཀྱིས་མི་
ཉམས་པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །སེམས་དགེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་བཞག་པའི་ཚེ། བྱིང་རྒོད་ཅུང་ཟད་བྱུང་དུ་དོགས་ཀྱང་བསྒྲིམ་པ་དང་བཅས་པས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་མི་འབྱུང་བ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དུས་དང། བྱིང་
རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བརྟེན་པའི་བསྒྲིམ་པ་མི་དགོས་པར་དུ་སེམས་བརྣལ་དུ་འདུག་པ་ཉིད་དང། ཐ་མར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ཕྱིན་ཆད་རྩོལ་བ་མ་བྱས་ཀྱང་བྱིང་རྒོད་མི་འབྱུང་བར་ཐག་ཆོད་པ་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའོ། །བྱེད་
ལས་ནི། ཀུན་ནས་ཞེས་ཏེ། བྱིང་རྒོད་སོགས་ཀྱི་སྐབས་འབྱེད་པའོ། །དྲུག་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཞེ་སྡང་མེད་ཅེས་ཏེ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མེད་པའི་ཆ་ཤེས་གང་ཞིག་ སེམས་སྡུག་བསྔལ་ཅན་ལ་དེ་
དང་བལ་ན་སྙམ་དུ་མི་བཟོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །བྱེད་ལས་ནི། སེམས་ཅན་ལ་གསོད་པ་དང། བརྡེག་པ་སོགས། ཐོ་མི་འཚམས་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །བཞི་པ་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་བཤད་པ་ལ་དྲུག་གི་དང་པོ་འདོད་ཆགས་ལ་དྲི་བ་ནི་
འདོད་ཆགས་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཡིད་འོང་དུ་མཐོང་ནས་དོན་དུ་གཉེར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་

[032A]༄༅། །ངོ༑ ༑བྱེད་ལས་ནི། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཁོང་ཁྲོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཁོང་ཁྲོ་བ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་ཅན་ཞེས་ཏེ། དམིགས་རྣམ་གཉིས་
ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་གུམས་གང་རུང་ལ་དམིགས་ནས་མི་བཟོད་ཅིང་གནོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །བྱེད་ལས་ནི། རེག་པར་ཞིག་སྟེ། མི་འདོད་པ་ལ་དངོས་སུ་སྦྱོར་བ་དང། མི་འདོད་
པའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །གསུམ་པ་ང་རྒྱལ་ལ་དྲི་བ་ནི། ང་རྒྱལ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། འཇིག་ཚོགས་ཞེས་ཏེ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཇིག་ལྟ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སེམས་ཁེངས་པའི་གཞི་གང་
རུང་ལ་སེམས་དམིགས་ནས་སེམས་ཁེངས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་བྱུང་ངོ། །བྱེས་ལས་ནི། མི་གུས་པ་ཞེས་ཏེ། དངོས་དང་རྒྱུད་པས་མི་འདོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །བཞི་པ་མ་རིག་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། མ་རིག་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཁམས་
གསུམ་པའི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲིད་པའི་སས་བསྡུས་པའི་མི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་བདག་མེད་པའི་དོན་རིག་པའི་འགལ་བ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སོ། །བྱེད་ལས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་ཏེ། ལོག་རྟོག་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་ཉོན་
མོངས་དང་ལས་དང་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གསུམ་སྐྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ལྔ་མཐེ་ཚོམ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཐེ་ཚོམ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། བདེན་པ་ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་ལས་འབྲས་

[032B]དགེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་བྱེད་དོ། །བྱེས་ལས་ནི། དགེ་བའི་ཞེས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ནས་མི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །དྲུག་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་གསུམ། སོ་
སོའི་མཚན་ཉིད་དང། ལྔར་གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་ཡོད་པའི་དང་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་རླ་བ་ལ་དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཞེས་ཏེ་
དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང། རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་རང་དབང་པའི་ངའོ་སྙམ་པའམ། ང་ཡིའོ་སྙམ་པའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནོ། །ཕུང་པོའི་ཚོགས་རྒྱན་གང་ལ་ཡང་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ང་དང་
ང་ཡིར་ཞེན་པའི་འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ལ་ཡོད་ཀྱི། དེ་འདྲའི་གང་ཟག་རྗེ་བོ་དང། ཕུང་པོ་དེའི་དབང་སྒྱུར་བྱར་འཛིན་པ་ནི། ཀུན་བརྟགས་མ་གཏོགས་ལྷན་སྐྱེས་ལ་མེད་དོ། །བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་པ་ནི། མཐར་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་
པར་ཞེས་པ་ནི། བསམ་པས་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང། རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་གྲངས་རྣམས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ། དེ་ལ་མི་སྐྲག་པ་དང། དོན་དུ་གཉེར་བ་དང། རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང། དམིགས་
པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོག་མ་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱེད་ལས་ནི། ལྟ་ངན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་དྲི་བ་ནི། མཐར་འཛིན་ཅེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཞེས་

[033A]༄༅། །ཏེ། འཇིག་ལྟས་བཟུང་བའི་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་རྟག་པའི། ཆད་པར་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཉེན་མོངས་ཅན་ནོ། །བྱེད་ལས་ནི། དབུ་མའི་ཞེས་ཏེ། མཐའ་བྲལ་རྟོགས་པའི་དབུ་མའི་ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་
ཅན་ནོ། །གསུམ་པ་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་པ་དྲི་བ་ནི། ལྟ་བ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ལྟ་ངན་གཞན་རྣམས་དང་དེ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་གནས་ཕུང་པོ་ལ་མཆོག་སོགས་སུ་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནོ། །ཕུལ་དུ་ཕྱུང་
པས་མཆོག་དང་འདི་ལས་ལྷག་པར་གཞན་མེད་པས། གཙོ་བོ་དང་གཞན་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་འདི་དང་སྙམ་པ་གཞན་མེད་པས་དམ་པར་ལྟ་བའོ། །བྱེད་ལས་ནི། ལྟ་ངན་ལ་ཞེན་པའི་རྟེན་བྱེད་པའོ། །བཞི་པོ་
ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ལ་དྲི་བ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་ཚན་ཉིད་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཞེས་ཏེ། ལྟ་ངན་གྱིས་ཀུན་ནས་སླང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང། ཐ་མལ་བའི་སྤྱོད་པ་སྤངས་ནས་གཡང་གཞི་འཆང་
པ་སོགས་ལས་ངག་གི་འཇིག་པ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་དང། དེ་གང་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་ཕུང་པོ་ལ་དམིགས་ནས་དག་བྲོལ་སོགས་སུ་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནོ། །སྡིག་པ་འདག་པ་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་
བ་དང་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པར་ལྟ་བའོ། །བྱེད་པས་ནི་འདོད་པའི་འབྲས་བུས་ཐར་བ་སོགས་མི་ཐོབ་ཅིང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས། ངལ་བ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ལྔ་པ་ལོག་ལྟ་ལ་དྲི་བ་མི། ལོག་

[033B] །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། རྒྱུ་འམ་ཞེས་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་དང། སྔ་མ་ནས་འདིར་འོང་བ་དང། འདི་ནས་ཕྱི་མར་འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་སོགས་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་གང་རུང་ལ་དམིགས་ནས་མེད་ཅེས་སྐུར་པ་
འདེབས་པའམ། སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་ཅན་ནོ། །བྱེད་ལས་ནི། བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ལོག་པར་བསྐྲུབ་པ་དང། དོར་བྱ་དང་བླང་བྱ་འབྱུང་འགྱུར་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདྲེན་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་
གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་གཉིས། དངོས་དང་རྩོད་སྤང་ངོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལྟ་བ་ལྔ་པོ་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། བཞི་ནི་ཞེས་ཏེ། ལྟ་བ་ངན་པ་ལྔར་གྲངས་ངེས་ཏེ། མེད་པར་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ལྟ་བ་བཞི། ཕལ་ཆེར་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་
དང་ལྔར་ངེས་པའི་ཕྱིར། སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཞི་ཡོད་ད། ཡུལ་ལ་གང་ཞིག་བདག་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ངོ་བོ་ཉིད། དེ་རྟག་ཆད་དུ་འཛིན་པ་ཁྱད་པར་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང། ལྟ་ངན་ལ་མཆོག་དང། ལྟ་ངན་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྱོད་ངན་ལ་དག་བྲོལ་
དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་བཞིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལོག་ལྟ་ནི། ཕལ་ཆེར་སྐུར་འདེབས་དང། དབང་ཕུག་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་འཛིན་པ་སོགས་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡང་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་དོགས་པ་སྤངས་པ་
དང། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་བཅུ་བཧི་ལ་དོགས་པ་སྤང་བའི། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྔོན་གྱི་མཐར་ཞེས་ཏེ། ལྟ་ངན་ལྔར་ངེས་ན་མདོ་སྡེ་ཚངས་པའི་དྲ་བ་ལས་གསུངས་པའི་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་དེར་ཇི་ལྟར་འདུས་སྙམ་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ལན་ནི་

[034A]༄༅། །གཉིས་སམ་ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་འདིར་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། འདི་ལྟར་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང། ཁ་ཅིག་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་དང། མཐའ་
དང་ལྡན་མི་ལྡན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང། ལྷ་མི་སྤོང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་ནི། ཕྱི་རོལ་པའི་བསམ་གཏན་པ་འགའ་ཞིག་གི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་
དང། བཞི་བཅུ་དང། བརྒྱད་ཅུ་དྲན་པ་དང། ལྷའི་མིག་གི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་ཤི་བ་རྣམས་དེ་དང་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ནས་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐོང་བ་ལྟར་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །ཁ་ཅིག་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་
ཀྱི་གཞི་ནི། ཚངས་ཆེན་གྱི་འཁོར་འགའ་ཞིག་ཤི་ནས་མིར་སྐྱེས་ནས་དཔེན་པར་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་ཏེ་མངོན་ཤེས་སྐྱེས་ཏེ་བལྟས་པས་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་མ་ཤི་བར་མཐོང་ནས། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་རྟག་ལ་ལྷ་གཞན་རྣམས་མི་རྟག་ཆེ་པ་དང་
ཚངས་པ་ཆེན་པོས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་མི་རྟག་ཅིང་སེམས་མི་འགག་པར་མཐོང་ནས། འབྱུང་བ་རྣམས་མི་རྟག་ལ་སེམས་རྟག་ཅེས་པ་དང། འདོད་ལྷ་རྩེ་བས་རབ་ཏུ་བསླུས་པ་ཞིག་རྩེད་མོས་དྲན་ཤེས་བཞིན་ཉམས་ཏེ། ཤི་བ་ན་མར་སྐྱེས་ཏེ་
མངོན་ཤེས་སྐྱེད་དེ་བལྟས་པས་རང་གི་སྔར་གྱི་ཟླ་བོ་རྣམས་མ་ཤི་བར་མཐོང་ནས་ལྷ་རྩ་བས་བསླུས་པ་རྣམས་མི་རྟག་ལ་གཞན་རྣམས་རྟག་ཅེས་པ་དང། ལྟ་གྲོགས་ལ་ཡིད་འཁྲུགས་པ་ཁ་ཅིག་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤི་ཏེ་མིར་སྐྱེས་ནས། སྔ་མ་ལྟར་

[034B] གཞན་རྣམས་མ་ཤི་བར་མཐོང་ནས་ལྷ་ཡིད་འཁྲུགས་པ་དག་ནི་མི་རྟག་ལ་གཞན་རྣམས་རྟག་གོ་ཞེས་ལྟ་བའོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ན། གཟུགས་མེད་ནས་
ཤི་འཕོས་པའི་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་འདོད་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པ་ན། མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་དྲང་སྲོང་དགའ་ཞིག་གིས་དེའི་རྒྱུ་སྔ་མ་གང་ཡིན་ལྷས་མ་མཐོང་ནས་ལུས་དང་སེམས་སོགས་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བར་བལྟ་བ་དང། རྟོག་གི་ལ་
བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི། ཆར་པ་དང་རླུང་སོགས་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་ཤིང་རྣམས་ལ་ཡང་རེ་འགལ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་ཞིང། རེས་འགའ་མི་འབྱུང་བར་མཐོང་ནས་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའོ། །མཐའ་དང་ལྡན་
མི་ལྡན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ནི། ཕྱི་རོལ་པའི་རང་སྲོང་པར་ཤེས་པར་དང་ལྡན་པ་འགའ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་མ་ཆད་པར་གྱུར་ཏམ་འོན་ཏེ་ཆད་པར་གྱུར་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་ཚོལ་པར་འདོད་པ་ན། གང་གི་ཚེ་འཇིག་པའི་སྐལ་པ་
དྲན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མཐའ་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ། །གང་གི་ཚེ་འཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དྲན་པའི་ཚེ་མཐའ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ། །ཡང་དེ་དག་ཡུལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཐའ་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བར་འདོད་པ་ན་གང་གི་ཚེ་འོག་ཏུ་ནར་མེད་པ་
ཡན་ཆད་ལས་མ་མཐོང་ཞིང། སྟེང་དུ་བསམ་གཏན་གཞི་པ་མན་ཆད་ལས་མ་མཐོང་ལ། ཐད་ཀར་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཟད་པའི་མཐའ་ལ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡི་གེའི་ཁྱད་པར་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ལ། དོན་

[035A]༄༅། །གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་མི་སྤོང་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ནི། བློ་མ་བྱང་བ་དང། རྟོག་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་
དང༑ བློ་བྱང་བ་རྣམ་པར་མངོས་པ་དང། ཤེས་པ་ཞན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་བཞི་ལས། མངོན་པར་མཐོ་བའི་ལམ་དགེ་བ་དང། མི་དགེ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་སྡུག་བསྔལ་དང། ཀུན་འབྱུང་དང། འགོག་པ་དང། ལམ་རྣམས་ལ་བརྩམས་
ཏེ༑ དྲི་བ་དྲིས་པ་ན། བདག་ནི་ལྷ་མི་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དམ་བཅས་ནས། གང་དུ་འཆི་བ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་འཕང་ཐོབ་བའི་རྒྱུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དྲི་བ་དྲིས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེར། དྲི་བ་དྲིས་པ་རྣམས་ལ་ཚིག་
གཞན་དང་གཞན་དུ་རླུང་ལ་བསྐུར་བ་དང། ཕྱིར་རྒོལ་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྒོལ་བ་དང་པོ་ནི། རྫུན་སྨྲ་བ་དང་མི་ཤེས་ཡོད་པས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་པའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསལ་པོར་ལེན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་
དོ༑ ༑གཉིས་པ་ནི་རང་གི་རྟོག་པ་ལ་འཇིགས་པ་ཡོད་དེ། བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པའི་འཇིགས་པ་དང། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཀྱང་འཇིགས་ཤིང་འཛེམས་པའི་ཕྱིར། བདག་ནི་རྟོགས་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་མི་
བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་ནི་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་དང། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བས་འཇིགས་ཤིང་འཛེམ་བའི་ཕྱིར་བདག་ནི་སེམས་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསལ་པོར་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཚིག་གཞན་དང་གཞན་དུ་རླུང་ལ་བསྐུར་

[035B] །བཞི་བ་ནི་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་དང་འཇགས་ཤིང་འཛེམ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཡི་གེ་ཙམ་ཡང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། བདག་ནི་རྨོངས་པའོ་ཞེས་གསལ་པོར་མི་བྱེད་པར་གཞན་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་དྲིས་
ནས་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པས་ཚིག་གིས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་འོ་ངན་དེར་གཡོས་སྒྲུབ་པར་བྱའོ། །སྙམ་དུ་ངེས་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བར་གྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་
ཡུལ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དག་ནི་བྱུང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་དག་མདོར་བསྡུས་པའི་སྡོམ་ནི། རྟག་དང་ཁ་ཅིག་རྒྱུ་མེད་དང། །མཐའ་ལྡན་དེ་བཞིན་ལྷ་མི་སྤོང་ཞེས་པའོ་
ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་ནི་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས། ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་དང། མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱད་དང། གཉིས་མིན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱད་དང། ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདུན་དང། ཚེ་འདི་ཉིད་
ལ་གྲོལ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཅུ་དྲུག་ནི། བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་འདུ་ཤེས་ཅན། མི་ལྡན་འདུ་ཤེས། གཉིས་ཡིན་འདུ་ཤེས། གཉིས་ཀ་མིན་འདུ་ཤེས་ཅན་བཞི་དང། བདག་མཐའ་དང་ལྡན་
པ་དང། མི་ལྡན་པ་དང། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང། གཉིས་ཀ་མིན་པ་འདུ་ཤེས་ཅན་ཏེ་བཞི་དང། བདག་བདེ་བ་ཡིན་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པ་དང། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང། གཉིས་ཀ་མིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་བཞི་དང། བདག་གཅིག་པུ་ཡིན་པ་

[036A]༄༅། །དང། ཐ་དད་པ་དང། ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་དང། ཚད་མེད་པ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་བརྒྱད་ནི། བདག་གཟུགས་ཅན་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་པ་ནས། བདག་
མཐའ་དང་ལྡན་མི་ལྡན་གཉིས་ཀ་མིན་འདུ་ཤེས་ཞེས་པའི་བར་བརྒྱད་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་མིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྒྱད་ནི། སྔ་མ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཉིད་ལ་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཞེས་སྦྱར་པ་བརྒྱད་རྣམས་ཡིན་
ནོ༑ ༑ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བདུན་ནི། འདོད་པའི་མི་དང་ལྷ་དང་གཟུགས་ཁམས་པ་གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་རིས་བཞི་སྟེ། བདུན་རྣམས་མ་ཤི་བར་དུ་ནད་དང་བཅས་འབྲས་དང་ཟུག་རྡུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ཤི་ནས་ཡེ་མེད་དུ་སྨྲ་བའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་
ལ་གྲོལ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་འཛེམ་མེད་དུ་སྤྱོད་པས་གྲོལ་བ་དང། བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་པས་གྲོལ་བར་ལྟ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་མ་འོངས་པའི་ཆ་ལ་རྟོག་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་
པའི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མདོར་བསྡུས་པའི་བསྡོམས་ནི། འདུ་ཤེས་ཡོད་སྨྲའི་བཅུ་དྲུག། །མེད་དང་གཉིས་མིན་བརྒྱད་བརྒྱད་དང། ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བདུན། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གྲོལ་ལྟའི་ལྔ། །ཞེས་སོ། །ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་
དོན་དྲུག་གིས་ཤེས་པར་བ་སྟེ། རྒྱུ་དང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང། རྟེན་དང་དུས་དང། ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང། སྐྱེ་བོའི་གནས་སོ། །རྒྱུ་ནི་འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་སྐྱེས་བ་དང། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལོག་ཐོས་པ་

[036B] བསམ་གཏན་ནམ་རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་པ་དང། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་དམིགས་ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོགས་པ་དང། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་དམིགས་ནས་ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོགས་པའོ། །ལྟ་བ་ལ་བརྟན་པ་ནི། རྟག་ཆད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང། མྱ་
ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟན་པའི་ལྟ་བའོ། །གཞི་བསྡུ་བ་ལས། རྟག་ལྟ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདི་ལ་བདག་གཟུགས་ཅན་དུ་རྟོགས་ལ་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་གཟུགས་ཅན། འདུ་ཤེས་ཡོད་མེད་དང། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ། ཆད་ལྟ་ལ་བརྟན་ནས་ཆེ་འདི་ཕྱི་
གཉིས་ཀར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་དང། ལྟ་བ་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གྲོལ་བའི་བདག་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་སོགས་སོ། །སྐྱེ་བའི་གནས་ནི། བསམ་གཏན་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་བཤད་དོ། །ལྟ་ངན་
དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྔར་བཤད་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་པོར་མ་འདུས་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཐལ། ངོ་བོ་དབང་བཙན་པར་བྱས་ན་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་དང། ལོག་ལྟ་གཉིས་སམ་ངོ་བོ་རྒྱུ་འབྲས་མ་ལུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཅི་
རིགས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་སུ་འདུས་ཚུལ་ནི། སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པའི་ནང་ནས་བཅུ་དང། ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པའི་ནང་ནས་ལྔ་སྟེ། བཅོ་ལྔ་ནི་ལོག་ལྟས་བསྡུས་ལ། ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བས་བསྡུས་ཏེ། ཆད་ལྟ་བདུན་
དང། ལྷག་མ་རྣམས་རྟག་ལྟའོ། །འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྒྱུ་འབྲས་སོགས་ཅི་རིགས་སུ་འདུས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ས་དང། གཞི་བསྡུ་པ་སོགས་ལས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་རྩོད་པ་ནི། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཞེས་

[037A]༄༅། །འདྲི་བ་པོའི་བསམ་པ་ནི། ལུང་མ་བསྟང་ཡི་ལྟ་བ་བཅུ་བཞི་ལྟ་བ་ལྔར་མ་འདུས་ན། ལྔར་གྲངས་ངེས་པ་ཉམས་ལ། འདུས་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་སྙམ་དུ་དོགས་པའོ། །ལན་ནི། གཉིས་སམ་ཞེས་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་
པའི་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་ལྟ་བ་ལྔར་མ་འདུས་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཐལ། ངོ་བོ་དབང་བཙན་པར་བྱས་ནས། མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་དང། ལོག་ལྟ་གཉིས་སུ་འདུས་ལ། འཁོར་དང་བཅས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་
ཕྱུང་སྟེ། ལྔ་པོ་ཀུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་བཅུ་བཞི་ལ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་བཞི་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་ཡིན། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་
བརྟན་པ་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང། མི་ལྡན་པ་དང། གཉིས་ཀ་དང། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བཞི་ནི། གྲོལ་བའི་བདག་ལ་བསམས་ནས། དེ་བཞིན་
གཤེགས་པ་གྲོང་ཕན་ཆད་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་དང་གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་དང། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་རྣམས་སོ། །ལུས་སྲོག་རྫས་གཅིག་དང། རྫས་ཐ་དད་དུ་ལྟ་བ་ལུས་སྲོག་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་གཉིས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་
གང་གི་འདོད་པ་ཡིན་པ་ནི། གྲངས་ཅན་པ་དང། རྒྱང་ཕན་པ་དང། གཅེར་བུ་པ་དང། གནས་མ་བུག་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྟེ། གཞན་དུ་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རིན་ཆེན་ཕྲེང་

[037B] འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནམ་ཞེས། །ཞུས་ན་རྒྱལ་བ་མི་གསུང་བཞུགས། །གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་ཆོས། སྣོད་མིན་འགྲོ་ལ་མི་གསུང་པ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ནམ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །ཀུན་མཁྱེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་ཤེས། །
ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འདྲི་བ་པོས་གང་ཟག་གི་བདག་ལ་བརྩམས་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ལ། བདག་མེད་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་རེ་ཤིག་མི་རུང་བར་དགོངས་ནས། བདག་མེད་པར་མ་བསྟན་ཞིང། ཁྱད་གཞི་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་མི་རུང་བར་དགོངས་ནས་
དྲི་བ་དེའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་གསུམ་བདག་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་དང་བདག་གི་བར་གྲུབ་པ་དགག་པ་དང། རྣམ་པའི་འཛིན་སྟངས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་བསྡུ་བ་དང། དམིགས་
པ་ལ་དེ་ལྟར་མེད་ཀྱང་བློས་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ཞེས་ཏེ། འཇིག་ལྟས་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་ནི། གང་ཟག་གི་
བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་རུང་དབང་ཅན་དུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་ལ། རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་གནོད་པ་ལྔ་ཡོད་པའོ། །འདི་ལྟར་གང་ཞིག་གི་བདག་དེ་ཡོན་ཏན། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་དམ། ཕུང་པོ་གཏན་མེད་དུ་ཡོད། དང་པོ་ལྟར་
ན༑ ཕུང་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དམ། ཐ་དད་དུ་ཡོད། དང་པོ་མི་འཐད་དེ། གང་ཞིག་བདག་དང་ཕུང་པོ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བར་ཐལ། གང་ཞིག་བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་རང་དབང་ཅན་དུ་ཁས་བླངས་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་མི་རྟག་དུ་མ་གཞན་

[038A]༄༅། །དབང་ཅན་ཡིན་པས། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཉེས་པ་རྟག་དངོས་དང་མི་རྟག་པ་ངོ་བོ་གཅིག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཕུང་པོ་ལ་བདག་དོན་གཞན་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་དམ། ཕུང་པོ་
བདག་གི་དབང་བསྐུར་བྱར་ཡོད་དམ། ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་མེད་ཀྱི་ཐ་དད་དུ་ཡོད། དང་པོར་ལྟར་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མི་རྟག་པར་ཐལ། མི་རྟག་པས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་འཁར་གཞོང་ལ་རྒྱ་ཤུག་ལྟར་དེན་གཞན་གྱི་ཚུལ་དུ་
བརྟེན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཕུང་པོ་ལ་བདག་རང་དབང་ཅན་དུ་མི་འཐད་པར་ཐལ། བདག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཞན་ནམ་གཞན་དུ་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལྟར་ན། བདག་གི་ངོ་བོ་གཏན་
མེད་དུ་ཐལ། ཕུང་པོ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་གང་ཟག་གིས་བདག་དམིགས་རུང་མ་དམིགས་པས་ཁེགས་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་གཏན་མེད་དུ་ཡོད་ན་ཡང། ལམ་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པས་བསྒྲིབ་མི་དགོས་པར་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་པར་
ཐལ། གང་ཟག་གདོད་ནས་ཕུང་པོའི་འཆིང་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འཇིག་ལྟ་ཉི་ཤུ་ལ་དྲི་བ་དགོད་པ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། གང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལན་ལ། བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་ངེས་
པ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང། བཅོ་ལྔ་བདག་གིར་ལྟ་བར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ལྔ་ནི་ཞེས་ཏེ། འཇིག་ལྟ་ཉི་ཤུ་རྣམ་པའི་འཛིན་སྟངས་ལ་ལྟོས་ཏེ། གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། ལྔ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང། ལྷག་མ་བཅོ་ལྔ་བདག་གིར་ལྟར་བ་ཡིན་

[038B] གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །ལན་ནི། འབྲེལ་བས་ཞེས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ཡིན། །གཟུགས་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་བའོ། །
བདག་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པར་ལྟ་བ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་དེའི་བྱེད་པའམ། ལས་སུ་བྱ་བར་ལྟ་བའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་གི་བ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་འདོར་བ་དང་ལེན་པ་ལ་བདག་དེས་དབང་བསྒྱུར་བར་ལྟ་བའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གནས་པར་ལྟ་བ་
ནི། བདག་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ཐ་དད་མེད་པར་ལྟ་བའོ། །ལྡན་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བདག་གི་བར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་བདག་དང་འབྲེལ་བས་བདག་གིར་འགྱུར་བར་ལྟ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་གི་ཡིན་པར་ལྟ་
བ་ལྔ་ནི། བདག་གིར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་པོ་དེ་ལ་བདག་དབང་བསྒྱུར་བས་བདག་གི་བར་འགྱུར་བར་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གནས་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བདག་གི་བར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་དང་ཐ་དད་དུ་མི་འཇུག་
པས་བདག་མེད་བར་འགྱུར་བར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ཞེས་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་ན། བློ་གྲོས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ནས་དྲི་བའོ། །གཉིས་པ་ལན་ནི། མ་དཔྱད་
པའི་ཞེས་ཏེ། གང་ཞིག་བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་ན་ཡང། འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གང་ཞིག་བདག་ཡོད་མེད་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་བྱས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཐོག་མ་མེད་ནས་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་

[039A]༄༅། །སྐྱེ་པའི་ཕྱིར། མ་དཔྱད་པར་སྐྱེ་བ་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་འཛིན་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ། །འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་སྨོན་གྱི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་བདག་འཛིན་རིག་པའི་དཔྱད་པ་ལ་ལྟོས་ཀྱང་སྔ་མ་ལས་སྤང་སླ་བས་
གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ལྔ་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་སོ་སོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཅུ་དང། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་ལྡན་གཉིས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་
དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དོ། །དང་པོ་ལ་དྲུག་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པའི་གནས་ཁྲོ་པ་དང་འཁོན་འཛིན་དང། ཕན་ཚུན་གླེང་བའི་གནས་ཆབ་པ་དང། འཚིག་པ་དང། རྙེད་བཀུར་ལ་ཆགས་པའི་གནས་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་དང། འཚོ་བ་ཉམས་
པའི་གནས་རྒྱུ་དང་གཡོ་དང། གཞན་ལ་མི་འདུད་པའི་གནས་རྒྱགས་པ་དང། མི་བཟོད་པའི་གནས་རྣམ་པར་འཚེ་བའོ། །གཉིད་དང་འགྱོད་པས་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ལ། རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྟོག་ཅིང་དཔྱད་པས་བརྗེད་པས་
པ་དང་ལུས་དལ་བ་དང། སེམས་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བས་བཞི་པོ་ཡང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུས་ཏེ། གཞི་ཕྲན་ཚོགས་ལས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་ཡང་བཤད་དོ། །རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་སའི་བསྡུ་བ་ལས། ལོག་པར་
འདུན་པ་དང། ལོག་བར་མོས་པ་གཉིས་བསྣན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཐ་དད་དང་མཚུངས་ལྡན་བཅུར་བཤད་ལ། འདྲི་ནི་བརྒྱད་དུ་མཛད་དོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་སོ་སོ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་བཅུ་ཕལ་ཆེར་འདོད་པའི་སས་བསྡུས་

[039B] སྒོམ་སྤངས་ཀྱི་རིགས་དང། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཁྲོ་བ་དང། ཁོན་འཛིན་ཏོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཁོ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། གནོད་པར་ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་དང་
རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྷས་བྱིན་ལ་དམིགས་བའི་ཁོ་བ་ཆོས་ཅན། ཁྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་ནས། མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུ་གང་རུང་ཉེ་བར་གནས་ན་གནོད་
པར་བྱ་བར་འདོད་པའི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མཚན་གཞི་དང། མཚམ་སྦྱོར་དེ་ལ་དཔག་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱེས་ལས་ནི། མཚོན་ཆ་ཞེས་ཏེ། དངོས་སུ་གནོད་པར་བྱེད་
པ་དང། གནོད་པའི་ཐབས་ལ་སྤྱོད་པ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཅན་ནོ། །གཉིས་པ་ཁོན་འཛིན་འཛིན་ལ་དྲི་བ་ནི། འཁོན་དུ་ཞེས་ཏེ། ལན་ལ་ཚན་ཉིད་ནི། དེའི་ཞེས་ཏེ། དུས་སམ་དམིགས་པ་དང། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་
གཏོགས་གང་ཞིག་གནོད་ལེན་བྱེད་འདོད་པ་མི་གཏོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། མི་བཟོད་པའི་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འཆབ་པ་དང། འཚིག་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། འཆབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་
ནི། ལེགས་པར་ཞེས་ཏེ། བདག་རྐྱེན་དང་ངོ་བོ་དང། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་གཞན་གྱིས་ཕན་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་འགྲོ་བ་བཞི་པོ་གང་རུང་གི་སྒེ་ནས་མ་ཡིན་པར་ཉེན་པ་གླེངས་པ་ན། ཁ་ན་མ་

[040A]༄༅། །ཐོ་བ་འཁྱུད་པར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེས་ལས་ནི། དངོས་སུ་འགྱོད་པ་དང་བརྒྱུད་ནས་ལུས་སེམས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་ཞེས་སོ། །འཚིག་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། འཚིག་པ་གང་ཞེན་ཞེས་སོ། །ལན་
ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཞེས་ཏེ། བདག་པོ་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁོང་ཁྲོའི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་འཛིན་སྔོན་དུ་སོང་བས་གཞན་གྱིས་ཉེས་པ་གླེངས་པ་ན་ཞེ་འགྲས་པར་གྱུན་དུ་བྱས་ནས། ཚིག་
རྩུབ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི་ཚིག་རྩུབ་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་གསོག་པ་སོགས་དངོས་དང་རྒྱུད་བས་མི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བ་དང། མི་འདོད་པ་དངོས་ལ་སྦྱོར་བའི་ལས་ཅན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ཕྲག་
དགས་དང་སེར་སྣའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཕྲ་དོགས་གང་ཞེ་ན། ༑ ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། རྙེད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། བདག་རྒྱན་དང། དམིགས་རྣམས་དང་ངོ་བོ་བཞིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏེགས་གང་ཞིག་རྙེད་
བཀུར་ལ་ཆགས་ནས་གཞན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་ལ་མི་བཟོད་པར་སེམས་ཁོང་ནས་འཁུགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་སེར་སྣ་ལ་དྲི་བ་ནི། སེར་སྣ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་
ལ་མཚན་ཉིད་ནི། རྙེད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། སྔ་མ་ལྟར་ཁྱད་ཆོས་བཞིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་རྙེད་བཀུར་ལ་ཆགས་ནས་ཡོ་བྱེད་གཏོང་མི་འདོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །

[040B] ཡོ་བྱེད་ཅེས་སོ། །སེར་སྣ་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་མི་འདྲ་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། ཡོ་བྱད་མི་སྙུང་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་དང་གཡོའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྒྱུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། བདག་
རྐྱེན་དང་ངོ་བོ་དང་དམིགས་རྣམས་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྙེད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་བུག་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་རྙེད་བཀུར་ལ་ཆགས་ནས་གཞན་བསླུ་བའི་བསམ་པས་རང་ལ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་འདོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་
པའོ། །བྱེས་ལས་ནི། ལོག་པས་ཞེས་ཏེ། ལོག་འཚོ་ལྔས་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ལན་ནོ། །གཉིས་པ་གཡོ་ལ་དྲི་བ་ནི། གཡོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། རྙེད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། བདག་རྐྱེན་དང་ངོ་བོ་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་རིག་པར་བྱའོ། །
འདོད་ཆགས་དང་གཏི་བུག་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་རྙེད་བཀུར་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་གཞན་མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་འདོད་ཅིང། རང་གི་ཉེས་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཤེས་པར་བྱེད་འདོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། ཡང་དག་པའི་
ཞེས་ཏེ། དྲིས་པའི་ལན་གསལ་པོར་མི་འདེབས་པས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གདམས་ངག་རྙེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ལྔ་པ་རྒྱགས་པ་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྒྱགས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །ནད་མེད་
པ་ཞེས་ཏེ། བདག་རྐྱེན་དང་དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་བཞིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་ནད་མེད་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་རུང་མཐོང་ནས་དགའ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་

[041A]༄༅། །རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་མཐའ་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པ་རྣམ་འཚེ་བཤད་པ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྣམ་པར་འཚེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་
མཚན་ཉིད་ནི། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་སོགས་མེད་ཅིང་མཐོ་འཚམས་པར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །རང་གིས་མཐོ་འཚོམ་འདོད་པས་སྙིང་
བརྩེ་བ་མེད་པ་དང། གཞན་བྱེད་དུ་འཇུག་འདོད་པས་སྙིང་རྗེ་བ་མེད་པ་དང། གཞན་གྱིས་བྱེད་པ་མཐོང་དམ། ཐོས་ན་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བརྩེ་བ་མེད་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང། ཁྲེལ་མེད་
པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ངོ་ཚ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། འདོད་ཆགས་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དུག་གསུམ་གང་རུང་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་བདག་གི་མཚོས་རྒྱུ་
མཚན་དུ་བྱས་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་མི་འཛེམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཁྲལ་མེད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཁྲེལ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་ཚན་ཉིད་ནི། འདོད་ཆགས་
དང་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་གང་རུང་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་གཞན་ལ་མི་འཛེམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། སྔ་མ་ལྟ་རོ། །གསུམ་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཐ་དད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་གསུམ་

[041B] རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཉམས་པའི་གནས་རྒོད་པ་དང། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉམས་པའི་གནས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྨུགས་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་
ཉིད་ནི། གཏི་མུག་གི་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཏི་བུག་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་རང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ན་སེམས་དེ་གློང་གློང་པོར་གྱུར་ནས་དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་
བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། དེ་ཡོང་ན་ཉོན་མོངས་ཀུན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྒོད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། སྡུག་པའི་ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པར་གསུམ་
གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་སྔོན་རྒོད་རྒོད་པ་དང། རྩེ་རྩེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི་བྱིང་རྒོད་དང་བྲལ་བའི་ཞི་
གནས་སྐྱེ་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲུག་དད་པའི་དབང་པོ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་གནས་མ་དད་པ་དང། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཉམས་པའི་གནས་ལེ་ལོ་དང། དབང་པོ་ལྔ་གའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བག་མེད་དང། དྲན་པའི་
དབང་པོ་ཉམས་བྱེད་བརྗེད་པས་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཉམས་བྱེད་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ཉམས་བྱེད་རྣམ་གཡེང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། མ་དད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་

[042A]༄༅། །གཏི་མུག་གི་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཏི་བུག་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང། མ་དད་པ་དང། མི་འདོད་པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །
བྱེད་ལས་ནི་ག་བར་ཟད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལེ་ལོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། བདག་རྐྱེན་དང་ངོ་བོ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་ཉལ་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་ལ་སེམས་མི་
དགེ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེས་ལས་ནི། དེ་ཡོད་ན་དགེ་བ་གང་ཡང་བྱེད་མི་འདོད་པས་དགེ་བའི་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་དྲི་བ་ནི། བག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཆགས་པ་དང་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་ལྡོག་པ་དང་
འཇུག་པའི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་རིག་པར་གྱའོ། །དུག་གསུམ་གང་རུང་ལེ་ལོ་དང་བཅས་པ་ལ་གནས་ནས་དགེ་བ་མི་བསྒོམ་ཞིང། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སེམས་མི་བསྲུང་བར་བག་ཡངས་སུ་གཏོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་
ནི༑ དེ་ཡོད་ན་མི་དགེ་བ་ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། བརྗེད་ངས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་དམིགས་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་པ་ལ་
སེམས་མི་གསལ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། དགེ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་སེམས་གཡེང་བའི་ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཤེས་པ་ཞིན་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། ཉོན་མོངས་

[042B] ངོ་བོ་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞིག་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་གང་རུང་ལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །བགྲོད་བྱ་དང་བགྲོད་བྱ་མ་ཡིན་
པ་དང། སྨྲ་བྱ་དང་སྨྲ་བྱ་མ་ཡིན་པ་དང། བསམ་བྱ་དང་བསམ་བྱ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་སོ། །བྱེད་ལས་ནི། དེ་ཡོད་ན་དཔའ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ཉེས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་
ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་ལ་དྲི་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གསུམ། མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བ་དང། བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་ཆགས་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དུག་གསུམ་གང་རུང་གི་ཆར་གཏོགས་གང་
ཞིག་ དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཕྲོ་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱ་བའི་རིག་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་ཞེས་ཏེ། རྣམ་གཡེང་ལ་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཡེང་བ་སོ་དྲུག་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། འདི་དག་ནི་སྤྱིར་རྣམ་གཡེང་གི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ངེས་པ་མེད་དེ། དང་པོ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང། ཐ་མ་ལ་དགེ་བས་བསྡུས་པ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་རང་གི་དང་གིས་
སེམས་མི་གནས་པ་དང། གནས་ཀྱང་སྐྱོན་ཆགས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པའི་དུས་ན་རང་གི་ངང་གིས་སེམས་མི་གནས་པ་དང། སེམས་གནས་པའི་དུས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གཡེང་བ་དང། གནས་པ་ལས་མི་ཉམས་

[043A]༄༅། །པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་མི་གནས་ཀྱང། གནས་པ་ལྟར་སྟོན་པའི་རྣ་མ་གཡེང་ངོ། །དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་དིས་ལན་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབང་ཤེས་ལྔ་ལ་རྣམ་གཡེང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་
མཉམ་པར་བཞག་པ་ན། དབང་ཤེས་གང་རུང་གཅིག་བྱུང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དངོས་གཞི་ལས་ལངས་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ་ནི། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཞེས་པ་དྲིས་ལན་གཉིས་
ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ། ཐོབ་པ་སོགས་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སོགས་ལ་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའི་སེམས་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་གཏད་པ་དེ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དམིགས་པ་ལ་
ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཕྲོ་པར་བྱེད་པའི་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་གཡེང་བ་ནི། ནང་གི་ཞེས་པ་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་བྱུང་བའི་བྱིང་རྒོད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པའི་ཆེ་སྲེད་པས་རོ་མྱང་བར་བྱེད་པའི་
སྲེད་པ་སོགས་ནི་ནང་གི་རྣམ་གཡེང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞི་ལྷག་དངོས་སམ་རྗེས་མཐུན་པ་ལས་གཞན་དུ་གཡེང་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། མཚན་མའི་ཞེས་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་
པར་བྱའོ། །རང་ལ་གཞན་གྱིས་འདི་ནི་བསམ་གཏན་པའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་པ་ནི་མཚན་མའི་གཡང་བའོ། །གཉིས་པ་གནས་ཀྱང་སྐྱོན་ཆགས་པ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དང། དམིགས་པའི་སྐྱོན་ནོ། །དང་

[043B] གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཞེས་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལན་ནི་རྒྱུ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཇིག་ལྟ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚོར་བ་བྱུང་བ་ལ་ང་དང་ང་ཡིར་
འཛིན་པས་སེམས་ཁེངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བའོ། །དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་ཐོག་མར་དེ་ལྟར་འཛིན་པའོ། །འདྲེས་པ་ནི་དེའི་འོག་དུ་དེ་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འདྲེས་པའོ། །ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་དེས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བཀྲི་པར་
འཛིན་པ་ནི། མཚན་མར་འཛིན་པའོ།། གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞེས་པ་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཏང་ནས་གསུམ་པ་མན་ཆད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང། ཐེག་པ་ཆེན་
པོ་ལ་གནས་པ་བཏང་ནས། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང། སྔ་མ་བཏང་ནས་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་བྱེད་ལས་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་ཏེ། དྲུག་པ་གཞན་འགྱུར་
བཞི་བཤད་པ་ལ་གསུམ། སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་གཉིད་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དྲི་མ་འགྱོད་པ་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་དྲི་མ་རྟོག་དཔྱོད་དོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། གཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་
ཉིད་ནི། གཉིད་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་དང་ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བ་དང་རྣ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པའི་ཆར་གཏོགས་གང་ཞིག་ལུས་ཉམས་ཆུང་བ་དང་དལ་བ་དང། ལྕི་བ་དང་མུན་པའི་མཚན་

[044A]༄༅། །མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སོགས་གང་རུང་གི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་ཤེས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་བསྡུད་པར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །དབྱེ་ན་ཀུན་སློང་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་བདུན་ནོ། །དུས་ནི་
ནམ་གྱི་ཐུན་བར་པ་དང། དུས་མ་ཡིན་པ་ནི་དགོས་པ་མེད་པར་དེ་ལས་གཞན་པའི་དུས་སོ། །རིགས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྒྱས་ནས་དགེ་བ་ལ་འབད་འདོད་པ་དང། མི་རིགས་པ་ནི་དུས་སུ་ཡིན་ཡང་མ་གནང་ཞིང་བཀག་པའི་གཉིད་དོ། །
ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གཉིད་ཀྱི་བྱེད་ལས་ནི། དགེ་བའི་བྱ་བཞེས་ཏེ། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། འགྱེད་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། བསམ་པ་ཞེས་ཏེ། རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་ངོ་བོ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བར་བྱའོ། །བྱ་
བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་གང་རུང་གིས་བསམས་པའམ། གཞན་གྱི་ནན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འདོད་བཞི་དུ་ཡིད་ལ་གཅགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་གང་ཞིག་གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་སོ། །ཡིད་ལ་གཅགས་
པའི་དོན་ནི། བྱ་བ་དེ་བདག་གིས་མ་བྱས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའོ། །མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་འགྱེད་པ་དགེ་བ་དང། དེ་ལས་ལོག་པ་མི་དགེ་བ་དང་བཟོ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་
བཅོས་སུ་ཡོད་པའི་དུས་དང། མེད་པའི་དུས་སུ་འགྱེད་པ་རིགས་པ་དང་མི་རིགས་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། དེ་ཡོད་ན་ཡིད་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་པས་སེམས་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་

[044B] རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སེམས་སམ་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་རྣམ་པ་དང་དོན་བསྡུ་བས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོག་མ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་དང་བཅས་པའི་དོན་གང་རུང་རགས་
པའི་རྣམ་པ་ཙམ་འཚོལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་བྱུང་ངོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །ལན་ནི། སེམས་སམ་ཞེས་ཏེ། སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་དཔྱོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སེམས་
བྱུང་ངོ། །བསམ་གཏན་དང་པོར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཀ་མེད་པ་དང། གཉིས་པ་ཡན་ཆད་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པར་བཤད་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས། རགས་པ་ཙམ་དཔྱད་པས་ཡིད་ལ་གདུང་བ་མི་
སྐྱེད་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་ཆུང་བས་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་དཔྱད་ན་ཡིད་ལ་གདུང་བ་བསྐྱེད་པས་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཅོམ་ན་རྟོག་པ་མེད་ལ། དཔྱོད་པ་ཙམ་དང། ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་དཔྱད་ཀྱང་ཡིད་ཅུང་ཟད་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་གདུང་བ་མེད་པས་རྟོག་
དཔྱད་གཉིས་ཀ་མེད་པ་ཞེས་བྱའི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་བཞི་ལ་སྒྲ་དོན་འདྲེར་རུང་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཡོད་མེད་དོགས་པའི་གནས་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །བྱེས་ལས་ནི། རེག་པར་ཞེས་ཏེ། རྟོག་པ་དཔྱོད་པ་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་དབང་གི་
འདི་དང་ཕྱི་མར་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་སྐྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། བླང་བྱའི་གནས་དང། དོར་བྱའི་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཞེས་ཏེ། ཆོས་དགེ་བ་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། ཉོན་མོངས་སོགས་སྤོང་བར་

[045A]༄༅། །བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱེ་བ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་
བྱེད་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཐོབ་པ་དང་ཞེས་ཏེ། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཆོས་ཅན། ཉེར་གསུམ་ཡོད་དེ། ཆོས་གསུམ་གང་རུང་འཕེལ་
འགྲིབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའི་ཐོབ་པ་དང། འཇུག་ཤེས་དྲུག་དང་ཉོན་ཡིད་དང་བཅས་པའི་བདུན་དང། འཇུག་ཤེས་དྲུག་མངོན་འགྱུར་འགག་པའི་ཀུན་གཞིའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས་དང་སྙོམས་འཇུག་
གི་འབས་བུ་གཅིག་དང། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེ་གནས་པ་དང། ལུས་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་གཉིས་དང། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་བཞི་དང། ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་སྐབས་བཞི་དང། ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་སྐབས་
རྟེན་དང་བཅས་པ་གསུམ། འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་གཅིག་དང། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་དགུ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་དགུ་ནི་རུམ་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་
རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དང། ཚོགས་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་གནས་སྐབས་དང། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འབྱུང་བ་དང། མྱུར་དུ་འབྱུང་བ་དང། རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་དང། དུས་ཐ་དད་དུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དང། ཡུལ་དུ་མ་ལ་ཁྱབ་

[045B] གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་སོ་སོ་ཐ་དད་དུ་འབྱུང་བ་དང། རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་བདུན། འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པ་བཤད་པ་དང། སེམས་སེམས་བྱུང་མངོན་
གྱུར་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ་བཤད་པ་དང། ཚེ་གནས་པ་དང་ལུས་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་གཉིས་བཤད་པ་དང། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་བཞི་བཤད་པ་དང། ཐ་སྙད་ཀྱི་གནས་སྐབས་གསུམ་བཤད་པ་དང། འཕགས་པའི་
ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་སོ་སྐྱེ་དང། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དགུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། དགེ་བ་དང་ཞེས་ཏེ། འདི་དག་ཕལ་ཆེར་གནས་དང་ངོ་བོ་བ་དང་བཏགས་ཡོད་དུ་བསྟན་པ་གསུམ་
གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་གསུམ་གང་རུང་གི་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །དད་པ་གེང་དུ་འཕེལ་ན་དད་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་དང། འགྲིབ་ན་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐོབ་
པ་ནི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ལ་ད་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་སྔར་མེད་གསར་དུ་ཐོབ་པ་ལ་རྙེད་པ་དང་རྒྱུན་དུ་ཡོད་པ་ལ་ལྡན་པ། ཞེས་བདགས་སོ། །མཛོད་ལས། དུས་གསུམ་པ་ཡི་རྣམ་པ་
གསུམ། །ཞེས་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྫས་ཡོད་རེ་རེའི་ཐོབ་པ་ཡང། དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་འདིར་ཁས་བླངས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །འདས་མ་འོངས་རྫས་གྲུབ་ཁས་མི་

[046A]༄༅། །ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པའི་ལྷག་མ་གཞན་ནི་འོག་ཏུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམ་འཇུག་དང། འགོག་པའི་སྙོམ་འཇུག་དང། འདུ་ཤེས་མེད་པ་བཤད་
པའོ༑ ༑དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། འདུ་ཤེས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། དགེ་རྒྱས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམ་འཇུག་ཆོས་ཅན། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམ་འཇུག་ཡིན་ཏེ། འཇུག་ཤེས་དྲུག་འགགས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་ཐར་པར་
འདུ་ཤེས་ནས་འཁོར་བས་ཡིད་འབྱུང་བའི་ཡིད་འབྱུང་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་བཞི་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྩེ་གཅིག་པ་གང་གིས། འཇུག་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་མངོན་
གྱུར་འགགས་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཀུན་གཞིའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའི་འདུ་བྱེད་དོ། །ལས་འབྲས་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཤིང། སངས་རྒྱས་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ལ་ཐར་པར་འདུ་ཤེས་
ཤིང༑ གྲུབ་མཐའ་འཆའ་བ་དག་ཀྱང་དེ་མ་དོར་བར་དུ་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅི་ཙམ་བསྒོམས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པར་སྐྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཚིག་ཚོགས་བསྐྱུང་བའི་ཆེད་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི། དོན་ལྡོག་ཁྱད་པར་བ་མཚན་
གཞིར་བཟུང་བར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཤས་འདོད་མེད་པའི་མ་གྲུབ་བས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།། དགེ་བར་མི་འཐད་ལ། ཚོགས་དྲུག་རེ་ཞིག་འགགས་པས་དགེ་བ་ཡིན་ན། འདུ་ཤེས་མེད་པ་

[046B] །ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ཡིད་བྱེད་དགེ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དགེ་བར་བཞག་པ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་འདོད་པ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡོད་པའི་དགེ་བར་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། འགོག་པའི་
ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཅི་ཡང་ཞེས་ཏེ། ཚོར་འདུ་རགས་པ་པོ་མ་གསོད་པ་ཞི་བ་ལག་ནས་པར་བྱའོ། །སྙམ་པའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། ཅི་ཡང་མེད་པ་མན་ཆད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་
པ་གང་ཞིག་འདུག་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་དང། ཉོན་ཡིད་མངོན་གྱུར་འགགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཀུན་གཞིའི་གནས་སྐབས་ལ་རབ་ཏུ་བཏགས་པའི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཁྱད་ཆོས་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་སའི་སྒོ་ནས་རྟེན་གྱི་གང་ཟག་མཚོན་
ཏེ་བསྟན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་པས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ཐོབ་པར་བསྟན་ལ། སྲིད་རྩེ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱེད་ཅེས་པས་འཕགས་ལམ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏེ། འདས་ལམ་མ་རྟོགས་པས་སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་སྤང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
ཚིག་སྔ་མ་སྨོས་པས་ཆོག་མེད། སྲིད་རྩེ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་ཅེས་སྨོས་ཅི་དགོས་ཞེ་ན། སྲིད་རྩེ་ལས་གྱེན་དུ་མ་བསྐྱོད་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སོ་སྐྱེ་ཡོད་པས། དེས་འགོག་སྙོམས་ཐོབ་པར་ཐལ་བ་བཅས་པའི་
ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་མ་ཐག་སྲིད་རྩེའི་མཐོང་སྤངས་ཟད་པར་སྤོང་བས་སྲིད་རྩེ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་ཚིག་ཕྱི་མ་སྨོས་པས་ཆོག་མོད། སྔ་མ་སྨོས་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། སྲིད་རྩེ་ལས་

[047A]༄༅། །གྱེན་དུ་བསྐྱེད་ཀྱང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་འབྲས་ཀྱིས་ཀྱང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །གོང་མའི་འདོད་ཆགས་
དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་མ་སྨོས་པ་ནི། སྲིད་རྩེ་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པས་ཀྱང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་དམན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་ལུས་མངོན་བྱེད་དང། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་
གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ། དམན་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བས་ནི། ས་དྲུག་པ་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གཞན་དུ་བཤད་པ་ལས་ཤེས་རབ་བྱའོ། །གྲུབ་ཆེན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་དང་
དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་སོགས་ནི་ཆེས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མཉམ་གཞག་ཁྱད་པར་བ་གཅིག་ལ་འགོག་སྙོམས་སུ་བཞེད་དོ། །ཐེག་པ་དམན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགོག་སྙོམས་ངོས་འཛིན་པ་ན་དགག་གཞི་
གཟུགས་ཕུང་གི་སྟེང་དུ་ཞེས་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་དགག་གཞི་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཞེས་འཆད་པ་ནི། དངོས་པོའི་གནས་ཚོད་དང། གྲུ་མཐའི་འདོད་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་པའི་བླུན་པོའི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ས་
དྲུག་པ་ནས། འགོག་སྙོམས་ཐོབ་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སེམས་ཅན་ཞེས་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་

[047B] །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། སྲོག་གི་དབང་
པོ། རིགས་མཐུན་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། རིགས་མཐུན་པར་ཞེས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་རིགས་མཐུན་པར་གཞན་པའི་ཚེའི་དུས་ངེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་
དྲི་བ་ནི། རིགས་མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་བཞིན་འདྲ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །སྔ་མ་ལ་ཚེ་ངེས་པ་དང། མ་ངེས་པ་དང་
འདོད་པ་དན། མི་འདོད་པ་དང། ལོ་དང་བསྐལ་པའི་གྲངས་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། འདི་ནི་ལུས་འདྲ་བ་དང། རང་བཞིན་དང། སྐྱེ་གནས་འདྲ་བ་དང། བཟོ་དང་ལས་ཀྱིས་འཚོ་བ་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་
ནི། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པའོ། །བཞི་པ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། རིགས་མཐུན་པར་ཞེས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་གདགས་གཞི་ལ་ལྟོས་མོད་ཀྱི་རྫས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་
རིགས་མཐུན་པར་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དབང་པོ་སྔ་ལས་བྱུང་བ་གསར་དུ་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་གདགས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་གསུམ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིག་པས་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ་རྒ་བ་ནི། རྒ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་

[048A]༄༅། །བྱའོ། །རིགས་མཐུན་པར་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་ལང་ཚོ་ཡོལ་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་རྒ་བ་ཞེས་གདགས་སོ། །གསུམ་པ་གནས་པ་ནི། གནས་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེ་སྤར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་
ཀྱི་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་འཆད་པར་འབྱུང་པ་ལ། གནས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །བཞི་པ་མི་རྟག་པ་ནི། མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཞེས་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་མི་རྟག་པ་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་
འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་གཉིས་བར་མི་སྡོད་པ་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྲིད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པའི་ཆད་དུ་འདིར་སེམས་ཅན་ལ་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ཀྱི། བུམ་པ་ལྟ་བུའི་ཡང་རང་གྲུབ་པའི་དུས་ལས་དུས་གཉིས་པར་མི་སྡོང་པའི་ཆ་ལྡན་
མིན་འདུ་བྱེད་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པ་ཡིན་ན། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཁྱབ་བས་སྙམ་པ་དོགས་པའི་གནས་མེད་ལ། རང་ལྡོག་དང་གཞི་ལྡོག་མ་ཕྱེད་པ་འདིས་རིག་པ་སྨྲ་བ་དུ་མ་ལ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་སྣང་པས་ལགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྔ་པ་ལ་
གསུམ། མིང་གི་ཚོགས་དང། ཚིག་གི་ཚོགས་དང། ཚིག་གི་ཚོགས་དང། ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། །དང་པོ་ནི། མིང་གི་ཞེས་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཙམ་སྟོན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་ཆ་དུ་མ་ལ་
བཏགས་པའི་རྗེད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིང་ཡིན་ན་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་ཉན་ཤེས་ཀྱི་བཟུང་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྒ་རང་མཚན་པ་དེ་ཡི་གེ་ཡང་ཡིན་ལ་མིང་ཡང་ཡིན་ཞིང། ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་

[048B] འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ།། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་བཞག་པ་ནི། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དུ་མའི་རྒྱུན་མིང་གི་ཚོགས་ལ་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚིག་གི་ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཟུགས་མི་རྟག་
ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞང་ཡི་གེ་སྔ་ཕྱི་དུ་མའི་རྒྱུན་ལ་བཏགས་པའི་རྗོད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་སྔ་མ་ཁ་ཅིག་གིས་སྒྲ་སྤྱི་འབའ་ཞིག་ལ་འཇོག་པ་མི་འཐད་དོ། །དེ་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་སྟོང་ཡིན་
པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་དངོས་མེད་དུ་འདོད་པ་སྡེ་བདུན་མཁན་པོའི་བཞེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་གཞན་དུ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གསུམ་པ་ནི། ཡི་གེའི་ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལེན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མིང་ཚིག་གཉིས་ཀའི་
གནས་གདགས་ཞི་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་ཆ་དུ་མ་ཅན་གྱི་ཡི་གེ་ཡང་གདགས་པའི་གཞི་ལ་ལྟོས་མེད་ཀྱི་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། ཆད་མ་ལ་བཏགས་པའི་ཆ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔར་བཤད་པའི་ཡི་གེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡི་གེའི་ཚོགས་བྱ་སྟེ། མིང་གི་ཚིག་གི་རྟེན་
བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མིང་དང་ཚིག་གིས་བརྗོད་བྱ་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང། མིང་ཚིག་གཉིས་ཀྱང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་བརྗོད་པ་ཡང་ཡི་གེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཆ་མེད་ཀྱིས་དོན་སྟོན་མི་ནུས་ཀྱང། མིང་དང་ཚིག་གིས་རྟེན་
བྱས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དབྱངས་གསལ་ཕྱིས་བསྡུས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་དངོས་མིང་གང་ཡང་རུང་བས་གོ་ནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གདངས་མ་གཏོགས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་གཞན་གྱིས་དངོས་སུ་འོང་

[049A]༄༅། །བ་མ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེན་ན་ཨ་ཡང་ཨ་ཞེས་པའི་གདངས་མ་གཏགས་པ་ཞེས་པའི་གདངས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མི་གོ་བ་བཞིན་ནོ། །ཨ་ར་ཀྵ་ཞེས་པ་གདངས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་མ་གོ་
བར། ངོ་བོ་མ་འགྱུར་པ་ཡན་པར་བཟུང་ནས། ཕྱི་རོལ་བ་རྣམས་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མིང་དང་ཡི་གེ་གཞི་མཐུ་པར་ཡང་རུང་ལ། ལྡན་མན་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི། ཆ་སྔ་ཕྱི་དུ་མ་འདུས་པའི་རྒྱུན་ལ་བྱའོ། །དྲུག་པ་
ནི། སོ་སོའི་ཞེས་དྲིས་ལེན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་གནས་སོ་སོར་འགྲོ་ཞིང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའམ་གནས་སྐབས་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
པའོ༑ ༑སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་ཀྱི། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་རྫས་ཀྱི་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདུན་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་སོ་དོན་དགུ་དྲིས་ལན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་གོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀུན་ལ་ཆ་དུ་མ་འདུས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་རྫས་ཡོད་
མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་ལ། རྟགས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུས་བསྡུས་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། མེ་དུ་དང་ས་མྱུག་ལྟ་
བུ་རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་པ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སམ་རྣ་བྱང་གི་རྒྱུ་འབྲས་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ་འབྱོར་འབྲེལ་པ་ཞེས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་དང། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མྱུར་བར་འབྱུང་བ་ལ་མ་གྱོགས་པ་ཞེས་བཏགས་

[049B] རེ་རེ་ནས་རིམས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ལ་གོ་རིམས་ཞེས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་དང། དུས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དུ་མར་འབྱུང་བ་ལ་དུས་ཞེས་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང། ཕྱོགས་དུ་མ་ལ་ཁྱབ་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡུལ་ཞེས་གདགས་པའི་ཕྱིར་དང། གཉིས་དང་
གསུམ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་ལ་གྲངས་ཞེགས་དགས་པའི་ཕྱིར་དང། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྐྱེན་དུ་མ་འདུས་པའི་ཆ་ལ་ཚོགས་པ་ཞེས་བཏགས་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་གི་ལྒོ་རྟོག་དགག་པའི་ཆེད་དུ་ངོ་བོ་དང་གྲངས་སྔ་ལྟར་
མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་རྣམས་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནི། དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དང། དེའི་དོན་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་དང་ཞེས་ཏེ་
སྒྲ་བཤད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། འཇུག་ཤེས་དྲུག་ལ་ཡང་གསུམ་གའི་སྒྲ་བཤད་དུ་ཡོད་དེ། བོག་པས་ན་སེམས་དང་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ཡིད་གད་ཡིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚོགས་དྲུག་མ་འོངས་པ་ནི་
སེམས། འདུས་པ་ནི་ཡིད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་ཤེས། བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། རིང་དུ་འགྲོ་བས་ནས་སེམས། སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཡིད། ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །བསྟན་པའི་དབང་དུབ་ཡས་ན། ཁམས་བསྟན་པར་སེམས་
དང༑ སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པར་ཡིད་དང། ཕུང་པོ་བསྟན་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འདི་དག་ནི་ཀུན་གཞི་མ་བཞག་པ་དང། གཞན་དང་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། སེམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་

[050A]༄༅། །བཤད་པ་དང། ཡིད་རྣམ་པ་གཉིས་བཤད་པ་དང། རྣམ་ཤེས་དྲུག་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། སེམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གསུམ། སེམས་སུ་བཞག་པའི་མཚན་ཉིད་དང། རྣམ་གྲངས་དང། སེམས་
ཀྱི་སྒྲ་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་དང། དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྒོ་བྱེད་པ་མ་ལྟོས་པའི་ལོག་རྟོག་དགག་པ་དང། ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་དངོས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཆོས་ཅན། གྲངས་ཀྱི་གཙོ་བོ་
བཞིན་དུ་རྐྱེན་ལམ་ལྟོས་པར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་
ངོ་བོར་གྱུར་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡོངས་སུ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཤེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱ་སྟེ། སེམས་
གང། ས་བོན་ཐམས་ཅད་བསྒོ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཀུན་གཞི་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིང་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་
མ་སྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པའི་རྣ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པར་དོའི་སྲིད་པ་ནས་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། སྐྱེས་ནས་མ་ཤི་བར་དུ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀུན་གཞིས་བཟུང་བའི་

[050B] མདོ་དགོངས་འགྲེལ་ལས་ཀྱང། ལེན་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབའ། བདག་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །འདི་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངེས་མ་
བསྟན༑ ༑ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། ཅི་ཏ་ཕོག་པ་ལའོ།། ཞེས་འབྱུང་བས་ཀུ་གཞི་དེ་ཉིད་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་མི་དགེ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྣམ་པར་བཞག་པ་འདི་དག་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་
པོའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་དྲངས་པའི་ཆེད་དུ། མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་ལས་དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གསུངས་པའི་དགོང་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཡིན་ལ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་
པའི་གྲངས་ངེས་འབྱེད་ཚུལ་ནི། གཙོ་བོའི་གདུལ་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལས་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པ་འདོད་པ་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་བཞག་རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་དག་
ཀུན་ལས་བཏུས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ལེགས་པར་བཤད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དོན་དམ་པའི་ཡིད་དང། གནས་སྐབས་པའི་ཡིད་དོ། །དང་པོ་ལ་སྒྲ་དོན་དང། དམིགས་པ་དང། གྲོགས་
དང། ལྡོག་པ་དང། འཇུག་པའི་དུས་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འཇུག་ཤེས་དྲུག་དེ་དག་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་སྐྱེད་པའི་དུས་རྟག་ཏུ། ངར་རློམ་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཡིད་དོ། །མཚན་ཉིད་ནི། རྣམ་ཤེས་གང་

[051A]༄༅། །རྣམ་ཤེས་གསུམ་མ་གཏོགས་པའི་དུས་རྟག་ཏུ་ངར་རློམ་སེམས་པའོ། །སྒྲ་བཤད་འཇུག་འདི་རྣམ་ཤེས་གཞན་ལ་མེད་པས་དོན་དམ་པའི་ཡིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་
ལ་དམིགས་ནས་ངའོ་སྙམ་དུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་ཁས་ལེན་པའི་ཚེ། ཀུན་གཞིའི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པའི་གཞི་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་ཡིན་ན་ཀུན་གཞི་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་སོགས་ཁས་བླངས་པར་མི་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཉོན་
མོངས་པ་ཞེས་ཏེ། །ཉེན་ཡིད་ཆོས་ཅན། གྲོགས་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཀུན་གཞི་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་འཇིག་ལྟ་དང། བདག་དང་མི་འབྲལ་བའི་སྲེད་པས་བསྡུས་པ་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་བདག་དེས་སེམས་ཁེངས་པའི་ངའོ་སྙམ་
པའི་ང་རྒྱལ་དང། བདག་ཏུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པའི་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། མན་ཐུང་དུ་ཡིད་དང། མཱ་ན་རིང་པོ་ང་རྒྱལ་ལ་འཇུག་པས་ང་རྒྱལ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཡིད་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །སྔར་བཤད་པའི་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་དང་བཅས་
པའི་འཁོར་སེམས་བྱུང་དགུའོ། །བཞི་པ་ནི། ཉོན་ཡིད་དེ་ཡང་གནས་གྱུར་མཐར་ཕྱིན་པ་མ་ཐོབ་པའི་བར་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་གྱུར་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་ལ་ངོན་སུམ་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ལམ་མངོན་གྱུར་པ་དང། འགོག་
པའི་སྙོམ་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་ན་གནས་སྐབས་ལྡོག་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ས་ཐོབ་པ་ན། ཟད་པར་སྤངས་པས་དེ་གསུམ་མ་གཏོགས་པར་སེམས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་

[051B] །སུམ་ཅུ་པར། གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་མིའོ། །ཞེས་བཤད་པས། གང་ཟག་འདོད་ཁམས་པ་ཡིན་ན། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ཀྱང་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་ཡིད་འདོད་པའི་སས་བསྡུས་པ་ཡི་པས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཉོན་
མོངས་མངན་གྱུར་སྤོང་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འགག་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ཁམས་དེ་ཉིད་དུ་གཞན་གྱིས་པར་དུ་མ་ཆེད་པའི་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་པའི་གོ་ཕྱེ་
བའི་སྒོ་ནས་བདག་རྐྱེན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཡིན་ཡང་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་གོ་འབྱེད་པའི་བྱེད་ལས་དང་ལྡན་པས་བདག་རྐྱེན་དུ་བཞག་ལ། འགག་མ་ཐག་པའི་རང་ལྡོག་རྣམ་ཤེས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་
གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དེ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། འཇུག་ཤེས་ཆོས་ཅན། དུ་མ་ཡོད་དེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོགས་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་
དྲུག་ཡོད་པའི་དང་པོ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་དྲི་བ་ནི། མིག་གི་ཞེས་སོ། །བདག་རྐྱེན། མིག་ལ་བརྟན་ཅིང་ཡུལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཙམ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཤེས་པའོ། །གཉིས་པ་མན་ཆད་ཀྱང་
དྲི་བ་དང་ལན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྟོག་པར་སླའོ། །དྲུག་པ་ནི། ཆེར་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཞེ་བྱ་སྟེ། རང་གི་བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཡུལ་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་

[052A]༄༅། །སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པས་ཕྱེ་བའི་རིག་པའོ། །སྔ་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མཚན་གཞི་དེ་ལ་དབགས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཁམས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ལན་ལ་གཉིས། ཕུང་པོ་གང་ལ་ཁམས་གྲང་དུ་བཞག་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དང་པོ་ལ་གསུམ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་གསུམ་བཞག་པ་དང། ཕུང་པོ་བར་
མ་གསུམ་ལས་ཁམས་གང་དུ་བཞག་པ་དང། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཁམས་གང་དུ་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་ཁམས་བཅུ་རྣམ་པར་བཞག་པར་བྱ་སྟེ་མིག་གི་ཁམས་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་
གཅིག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་པའི་བར་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཕུང་པོ་བར་མ་གསུམ་ཁམས་སུ་མ་འདུས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་གསྡུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་
པ་ནི། རྣམ་པར་ཤས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པྲ་བཞག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། འདུས་མ་བྱས་རྒྱས་པར་
བཤད་པ་དང། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཕུང་པོས་མ་བསྡུས་པར་བསྟན་པ་དང། འདུས་མ་བྱས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། །ལན་ནོ། །ཆོས་བྱང་ཞེས་ཏེ་

[052B] ཆོས་ཁམས་ལ་ཡོད་པའི་འདུས་མ་བྱས་དེ་ལྟར་བསྡུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་པས་ཕུང་པོའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་
གཉིས། དབྱེ་བ་དང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་ཞེས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་བརྒྱད་ཡོད་དེ། ཆོས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུམ་དང། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་དང་བརྟགས་མིན་དང། བརྟགས་འགོག་གཉིས་དང། མི་གཡོ་བའི་
འགོག་པ་དང། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི། དགག་བྱའི་ཆོས་བདག་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཐོགས་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བ་ནམ་མཁའ་དང། འདུས་བྱས་ཙམ་བཀག་པ་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང་
ཟག་བཅས་དང་འབྲེལ་བ་བཀག་པ་བརྟགས་འགོག་གོ་དང་པོ་ལ་གཉིས། ཆོས་དགེ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཤད་པ་དང། གཞན་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དང་པོ་དྲི་བ་ནི། ཆོས་དགེ་བ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་
ལན་ལ་གསུམ། ངོ་བོ་དང། རྣམ་གྲངས་དང། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕུང་པོའི་ཚོགས་རྒྱུན་གང་ལ་ཡང་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་གིས་སྟོང་པ་དང། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་བདག་མེད་རྣམ་པ་
གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་གཙོ་བོ་ནི་ཕྱི་མར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཡོད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་ངོ་བོའི་དོན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་པ་དྲིས་ལན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་

[053A]༄༅། །བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་བདག་གཉིས་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་དེ་གཞིན་དུ་གནས་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དོན་བཤད་པ་ལ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་དམིགས་པ་བཀག་
པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་མཉམ་གཞག་གི་གཟིགས་པའི་དོར་དེ་ལ་དམིགས་པས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྒྱུ་ཞིང། འཇིག་ལྟ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་སྒྲིབ་
ཀྱི་དམིགས་པ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པའི་ཞེན་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་དང། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་མཉམ་ཞག་གིས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་
ཡུལ་ཅན་མཐར་ཐུག་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མཉམ་གཞག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་དམིགས་པ་མཐར་ཐུག་ཅིང་དེ་ལ་གོང་དུ་འགྲོར་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི། དོན་
དམ་པ་ཞེས་བྱ། ཤེས་བྱ་དམ་པ་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་དེ་ལ་དམིགས་ན་ཉན་ཐོས་དན་རང་སངས་རྒྱས་དང། སང་
རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པས་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་པ་ལ་རྒྱུ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་

[053B] །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་དགེ་བ་ཞེས་ཏེ། སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་གཞན་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་
པར་བྱ་སྟེ། གཞི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་གཏོགས་བདག་ཉིད་སྤྲོས་པ་རྣམ་པར་བཅད་པའི་ཆ་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ནམ་མཁའ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གཟུགས་མེད་ཅས་ཏེ། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་བཀག་
ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ཞིང་གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱི་གོ་འབྱེད་པའོ། །གོམ་བཀག་པ་ལ་ཕྱེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། །གོ་འབྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་གི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། སོ་སོར་ཞེས་སོ། །ལན་
ནི། གང་ཞེས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་དགག་བྱ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འགོག་པའོ། །བཞི་པ་ལ་གཉིས། ཉོན་མོངས་བཀག་པའི་འགོག་པ་དང། ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་གནས་
བཀག་པའི་འགོག་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། སོ་སོར་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གང་ཞེས་ཏེ། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་བྲལ་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འགྱུར་བ་བསྐྱེད་པའི་ཚོར་བ་
བཀག་པའི་འགོག་པ་དང། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་བཀག་པའི་འགོག་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། མིག་གཡོ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་བརྒྱད་དང་བྲལ་བའི་

[054A]༄༅། །འགོག་པ་གང། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །འདི་དང་འོག་མ་གཉིས་ཀྱང་དགག་བྱ་བཀག་པའི་མེད་དགག་འདུས་མ་བྱས་སུ་སྟོན་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། འདུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་
སོ༑ ༑ལན་ནི། ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་ཏེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང། སྲིད་རྩེ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འཇུག་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་འཁོར་བཅས་
དང། ཉེན་ཡིད་འཁོར་བཅས་བཀག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འགོག་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། གཟུགས་ཞེས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འདུས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ལྔ་དང། ཕུང་པོ་བར་མ་གསུམ་དང། འདུས་མ་བྱས་བརྒྱད་
རྣམས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ལ། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་མཆོད་ཀྱི་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཞེས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མཁས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་
ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་དེ་ཉིད་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་བསུན་པོ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་
མཆེད་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། ཆོས་གསུམ་དུ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སུ་འདུས་པར་གོང་དུ་སྒྲུབས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྫས་ཐ་དད་པ་གསུམ་ནི་མེད་ཀྱི། རྒྱུ་མཚན་དང་དགོས་པ་མི་

[054B] ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བར་ཟད་དོ། །དོན་བསྡུ་པའི་དགོས་པ་ནི། དོན་མང་པོས་འཇིགས་པ་སྤང་བ་དང། བསད་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་ལ་གཉིས། ས་བོན་
གྱི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་བུ་བཞི་དཔྱད་པ་དང། རྟེན་དང། དབང་པོ་དང། ཡུལ་ལ་ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པའི་ཁྱད་པར་བརྩི་བ་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་མུ་བཞི་སྦྱར་བ་དང། ཡིད་ལ་མུ་བཞི་སྦྱར་བའོ། །
དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཕུང་པོ་རྣམས་གཞག་ཏུ། མིག་ཅེས་ཀྱང་བྱ། ཁམས་རྣམ་གཞག་ཏུ། མིག་གི་ཁས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ན་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེན་ཞེས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཁམས་རྣམ་གཞག་གི་ཞར་བྱུང་ངོ། །ལན་ནི། མིག་ཡིན་ལ་ཞེས་
ཏེ༑ སྔ་མ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་མིན་པ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་འཇུག་ཁ་མའི་དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་མིག་མིག་ཡིན་ཀྱང། མིག་ཕྱི་མ་མི་བསྐྱོད་པས་མིག་གི་ཁམས་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མ་ཡིན་ལ་སྔ་མ་མིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། སྒོ་ངའི་ནང་དུ་འདུག་པ་
མིག་མ་དོད་པ་དང། དེའི་འོག་མ་བཞི་རིམས་པ་བཞིན་དུ་མའི་མངལ་ནས་པ་མའི་ཁུ་ཁྲག་འདྲེས་པ་བདུན་ཕྲག་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་འབུར་པོ་ལྔ་དད་ཙམ་བདུན་ཕྲག་བཞི་པའི་གནས་སྐབས་མིག་དབང་མ་དོད་པའི་
སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མིག་ཞར་བ་ནི་མིག་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མི་རུང་བར་ནམས་པའོ། །ཁམས་འོག་མ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་པའི་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བའི་མིག་གི་རྒྱུའོ། །གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། མིག་ཐོབ་

[055A]༄༅། །ལ་མ་ཉམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཞགས་པ་དང། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་འཕགས་པ་ཡང་སླར་འདོད་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་བཞིན་
ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་མུ་བཞི་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བ་བྱས་ལ། མིག་ཞིར་བ་ཞེས་པའི་ཐད་དུ། རྣ་བ་ཉམས་པ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་བ་དང། ལུས་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བུ་གཉིས་པའི་ཐད་དུ། གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་
གྱི། སྒོ་ངའི་ནང་ན་འདུག་པ་སོགས་སྦྱར་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་དུས་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ནོ། །ཡིད་ཅེས་ཏེ། སྔ་མ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པ་
ཐ་མའི་ཡིད་བུ་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །ཕྱི་མ་ཡིན་ལ་སྔ་མ་མ་ཡིན་པའང་ཡོད་དེ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་བུ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མི་བཟུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཉེན་ཡིད་
མངོན་གྱུར་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཡིད་མངོན་གྱུར་པར་མ་ཆད་དུ་འཇུག་པའི་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ཞུགས་པའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་མཐར་
ཐུག་པའི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་འདོད་པ་དང། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་ཏིག་པ་རྒྱུན་ཆད་པའི་རྣམ་གཞག་ཡིན་གྱི། རྣལ་འབྱོར་དཔྱོད་པ་པ་ཀུན་གྱིས་དེ་ལྟར་འདོད་པའི་ངེས་པ་མིས་ནང་ངོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་བརྟེན་

[055B] ཡིད་ལ་བརྟན་ནས་བརྩི་བའོ། །དང་པོ་ལ། མིག་དང་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩི་བ་དང། ལྷག་མ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩི་བའོ། །དང་པོ་ལ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ལ་བརྩི་བ་དང། གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ལ། མིག་ལ་བརྟེན་པ་དང། རྣ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། གང་དུ་ཞེས་སོ། །ཡུལ་རྟེན་དབང་པོ་གསུམ་པོས་མཚུངས་སམ་མི་མཚུངས་ཞེས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མཐུའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་དྲིས་པ་
སྟེ། ཞར་བྱུང། འདི་གཉིས་ནི། རྣམ་ཤེས་དྲུག་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཞར་བྱུང་ངོ། །ལན་ལ་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེའི་ཞེས་ཏེ། མིག་གིས་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་ཚེ། །ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པ་ཅི་རིགས་
སུ་ཡོད་དེ། འདོད་ཁམས་པས་རང་སའི་མིག་གིས་རང་སའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལྟ་བུ་གསུམ་ག་ལ་མཚུངས་པ་ཡང་ཡོད་ལ། གོང་མའི་མིག་གིས་འོག་མའི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལྟ་བུ་ཡུལ་དབང་པོ་མི་མཚུངས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
དོན་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྟོན་འོག་མའི་མིག་དང། རྣ་བས་གོང་མའི་གཟུགས་མི་མཐོང་ཞིང། སྒྲ་མི་ཐོས་ཏེ། འོག་མའི་དབང་པོ་རགས་ཤིང་དམན་པའི་ཕྱིར་དང། །གོང་མའི་མིག་དང་རྣ་བས་འོག་མའི་གཟུགས་མཐོང་ཞིང་སྒྲ་ཐོས་
ཏེ་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལས་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་འདོད་ཁམས་པས་གཟུགས་ཁམས་པའི་མིག་དགོས་པའི་དབང་གིས་བསྐྱད་པ་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཁམས་པས་འོག་མའི་མིག་མ་སྐྱེ་དེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ལ་མུ་བཞི་

[056A]༄༅། །ཡོད་པ་ཤེས་པ་བྱའོ། །སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་ནི། ཡུལ་དང་ཕྲད་ནས་འཛིན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་ས་མཚུངས་ཤིང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་ཤེས་བསྐྱེད་དུ་མུ་རུང་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། སྔ་མས་རྟོགས་
པར་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མིག་ཅེས་ཏེ། རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མུ་བཞི་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདོད་པ་བས་རང་སའི་རྣ་བས་རང་གི་སྒྲ་འཛིན་པ་གསུམ་ག་ལ་མཚུངས་པ་དག། གོང་མའི་རྣ་བསྐྱེད་
ནས་རང་སའི་སྒྲ་འཛིན་པ་ཡུལ་རྟེན་མཚུངས་ཤིང། དབང་པོ་དང་མི་མཚུངས་པ་དང། གོང་མའི་སྒྲ་འཛིན་ན། ཡུལ་དབང་པོ་མཚུངས་ཤིང། ལུས་དང་མི་མཚུངས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། འདོད་པའི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་གཟུགས་ཁམས་པའི་དབང་པོ་
གཉིས་དང། ཡུལ་གཉིས་དང། ལུས་བརྟེན་ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དེ། སྔར་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ལ་བཤད་པ་དེ་དང་དྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ལ་བརྩི་བ་དང། གཟུགས་
ཀྱི་རྟེན་ཅན་ལ་བརྩི་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཞེས་ཏེ། འདོད་པ་པས་འདོད་པའི་དབང་པོ་གསུམ་གྱིས་ཡུལ་གསུམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན། ལུས་དང་དབང་ཡུལ་གསུམ་ག་ས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོས་ཡུལ་དང་དབང་རྟེན་ཕྲད་ནས་
འཛིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ལུས་དབང་ལ་བརྩི་བ་དང། ལྷག་མ་གཉིས་ལ་བརྩི་བ་མ་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་གཟུགས་ཁམས་པས་རང་སའི་རེག་བྱ་ལ་རེག་པ་ན། གསུམ་ག་ས་མཚུངས་

[056B] ཡུལ་དང་དབང་རྟེན་ཕྲད་ནས་འཛིན་དགོས་པའོ་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེ་ན་ཞེས་ཏེ། ཁམས་གོང་མ་ན་དྲི་རོ་མེད་དེ། ཁམས་ཟས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་སྐྱེས་པས་དྲི་རོ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏུ། ཡུལ་མེད་པས་ཡུལ་ཅན་རྣམ་
ཤེས་གཉིས་ཀྱང་མེད་ལ། ལུས་ཡོད་ཀྱང་སྣ་ལྕེའི་དབང་པོ་མེད་ན་རོ་ལྟར་ལུས་མི་མཛེས་པར་འགྱུར་ལ། ལུས་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ནི། ལུས་མཛེས་པ་ལ་ལྷག་པར་ཡང་ཆགས་པས་སྔོན་དེ་འི་ལས་བསགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནས་ལྕའི་
ཁམས་གཉིས་ནི་དེ་ན་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཁམས་གསུམ་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་དང། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་འདོད་པའི་ཡིད་ལས་
མཚུངས་བརྩི་པ་དང། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བརྩི་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་འདོད་ཁམས་པའི་ཡིད་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ས་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པ་དང་སྲིད་པའི་སས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པ་
པའི་ཡིད་ལ་དགེ་སོགས་ཆོགས་གསུམ་ཡོད་ལ། དགེ་བ་ལ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གཉིས་ཡོད་ཅིང། སྦྱོར་བྱུང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སོགས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་
ཤེས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་ཁམས་གསུམ་ག་ན་ཡོད་ལ། ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནི། འདོད་གཟུགས་ཁོ་ན་དང། བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ནི། འདོད་པའི་སས་བསྡུས་པ་ཤས་ཆེའོ། །གཉིས་པ་ནི། འདོད་པའི་ཞེས་ཏེ་

[057A]༄༅། །གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡང་སྔ་མ་དང་འདྲ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་བྱུང་གིས་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་
ཆོས་ཀྱང་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ཀུན་འགྲོ་དང་ཀུན་འགྲོ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དེ། སྤང་བྱ་རིགས་ལྔ་ག་ལ་དམིགས་པ་སོགས་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཀུན་འགྲོ་བསྐལ་པ་མཉམ་པས་ནི་རང་གི་རིགས་ལྔ་ཆར་
ལ་དམིགས་ལ། བསྐལ་པ་མི་མཉམ་པས་ནི་ས་དགུ་གའི་རིགས་ལྔ་ག་ལ་དམིགས་སོ། ལུང་མ་བསྟན་ལ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་དང། ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་དང། མངོན་པར་འདུད་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་གཟོ་གནས་པ་གཉིས་
དང། སྤྲུལ་སེམས་ཏེ། དེ་དག་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གསུམ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཡིད་ཡུལ་དང་བཅས་པ་མཚུངས་པ་དང་མི་མཚུངས་པ་གཉིས་ཀ་
ཡོད་དེ། དེའི་ཡིད་ཀྱིས་རང་སའི་ཆོས་དང་ཟག་པ་མེད་ཀྱང་ཤེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་ཞེས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་
ཟག་བ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་ཆོས་གསུམ་གྱི་གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་གསུམ། ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། ཁམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོ་རིམས་དེ་དང་

[057B] །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །མདོ་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་སྙམ་དུ་དགོས་པ་སྐྱེད་པ་སྟེ། འོག་མ་གཉིས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལན་ལ་གསུམ་
གནས་དང་གནས་པའི་རིམ་པ་དང། རྟེན་བརྟེན་པའི་རིམ་པ་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། གསུམ་ག་མདར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་གོ་རིམས་
དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་བཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་དང་པོར་བསྟན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ཕྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང། ཕུང་པོ་བཞི་པོ་ཁམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་
ལ་ཉེ་པར་འགྲོ་བ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཟུགས་མི་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པས་དེ་འབྱེད་པའི་གཟུགས་ཕུང་དང་པོར་བསྟན། ཚོར་བ་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གཟུགས་ཁམས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་ཚོར་བ་མི་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཚོར་ཕུང་དེའི་རྗེས་
དང། གཟུགས་མེད་དང་པོ་གསུམ། འདུ་ཤེས་མི་འདྲ་བས་ཕྱེ་བས་དེའི་རྗེས་སུ་འདུ་ཤེས་དང། སྲིད་རྩེའི་འདུ་ཤེས་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེའི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཡང་སྔ་མ་ནི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་དང་
བརྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཕྲད་པ་ལས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཕྲད་པ་ལས་ཚོར་བསྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་ཞིང། ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་འདོད་

[058A]༄༅། །པར་བྱེད༑ འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མར་བཟུང་བ་དེའི་རྗེས་སུ་སེམས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད། སེམས་པས་འདུ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སེམས་
པར་བྱེས་པས་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཀུན་ནས་ཞེས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་རིམ་པ་དེ་ལྟར་ངེས་ཏེ། གཟུགས་ཕུང་དང་སོ་སོར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དབང་པོ་རྟེན་བཅས་
ཀྱི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཚམས་མེད་པར་དགེ་རྩ་གཅོད་པ་སོགས་འབྱུང་ཞིང། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆགས་བྲལ་བསྒོམས་པ་སོགས་འབྱུང་བས་གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཟུགས་ཕུར་དང་
པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་སུ་ཕུང་པོ་བར་མ་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང་ཞེན་པ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེས་པ་ན། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང། ཚུལ་
བཞིན་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་གི་ཀུན་ནས་ནོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང། རིམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་ལོག་སྟེ་གང་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བས་བྱེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནམེད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་དེ་ལ་དམིགས་ན་ཉན་ཐོས་དན་རང་སངས་རྒྱས་དང། སང་
རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པས་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་པ་ལ་རྒྱུ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ཉིད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཟག་
[#DATA INCOMPLETE HERE]

[061A]༄༅། །ཤེས་ལ་ཡང་ཆོས་བཞི་ཡོད་པས་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་དང་ཆུ་ཤིང་གི་ཕུང་པོ་ཆོས་མཚུངས་ཏེ། སྙིང་པོ་མེད་པར་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་ཤིང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལྟར་འདུ་བྱེད་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་
བ་ཡང་དོན་དམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཤེ་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པའི་ཚེ། དཔྱད་བཟོད་པའི་སྙིང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ནི་རྟག་འཛིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྒྱུ་མ་དང་ཆོས་མཚུངས་ཏེ། བདག་
མེད་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མ་སྤྲུལ་པ་པོས་བྱས་པ་དང། ལམ་གྱི་གཞི་མདོན་འདུག་པ་དང། སྣང་བ་ལྟར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང། སྒྱུ་མ་བྱེད་མཁན་དང་འདྲ་བའི་རང་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་གསུམ་གྱིས་
བྱ་པ་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ལ་བརྟེན་པ་དང། རགས་པས་དཔྱད་པའི་ཚེ། སྣང་བ་ལར་གྲུབ་པ་མེད་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །རྩོམ་པ་
འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྲིབ་གཉིས་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དབང་དུ་བས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགུ་པ་ཆོས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་
པོ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཞེས་ཏེ། གཉིས་པ་ལན་ལ་གཉིས། རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། བསྡུས་པའི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། དེས་མཚོན་ནས་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་

[061B] །དང་པོ་ལ་གསུམ། གླེང་སྐབ་བ་དང། རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང། དྲི་བའི་ཚིག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཆོས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་ཤེས་ན། རྣམ་པའི་བྱ་བྲག་ཀྱང་རྟོགས་སླ་བས་ཐོག་མར་དེའི་བསྡེ་མ་དུ་
ནི། འདི་ཡོད་ཅེས་པའོ། །སྡོམ་ལ། ཚིག་གི་བསྡོམ་དང། དོན་གྱི་བསྡོམ་ཡོད་ལ། དང་པོ་ལ་ཡང། སྤྱིའི་བསྡོམ་དང། བར་བསྡོམ་སོགས་དུ་མ་ཡོད་ཅིང། གཉིས་པ་ལ་ཡང། གྲངས་ཀྱི་བསྡོམ་དང། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསྡོམ་སོགས་དུ་མ་
ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྫས་ཡོད་ཅས་ཏེ། རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་རྣམ་སྡེ་ཆེན་བདུན་དུ་འདུས་ཏེ། རྫས་ཡོད་སོགས་བཞིའི་སྡེ་ཆན་ནས། རྐྱེན་སོགས་བཅུ་གཅིག་གི་སྡེ་ཚན་གྱི་བར་བར་རྣམས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་
པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་དྲིས་ཤིང། དེའི་ལན་བསྟན་པས་དེ་གཉིས་ལ་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པས་དགོས་པ་དྲིས་ཤིང། དེའི་ལན་བསྟན་པས་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་རྨོངས་
པ་སེལ་བར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ལ། རྫས་ཡོད་སོགས་བཞི་དང། ཤེས་བྱ་སོགས་གསུམ་དང། གཟུགས་ཅན་སོགས་དྲུག་དང། ཟག་བཅས་སོགས་བཅུ་གཉིས་དང། བྱུང་སོགས་བརྒྱད་དང། འདས་སོགས་བཅུ་དྲུག་དང། རྒྱེན་
སོགས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །སྡེ་ཚན་དང་པོ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི། རྫས་ཡོད་ལ་དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །ཕུང་པོ་དང་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དྲིས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། མཚན་ཉིད་དང། མཚན་གཞི་དང། དགོས་པ་ཤེས་

[062A]༄༅། །པར་འདོད་པས་དྲིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ནི། བརྗོད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། ཁོ་དོག་སྔོན་པོ་དང། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་རྣམས་ཆོས་ཅན། རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་རང་
རིག་མངོན་སུམ་གྱི་གཟུང་དུ་འགྱུར་པ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་དང། རིགས་མི་མཐུན་གཞན་གཟུང་ཡུལ་དུ་འགྱུར་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར། དེ་དག་གི་གཟུང་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རིགས་སམ་རྣམ་པར་ལ་ལྟོས་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྫས་
སུ་ཡོད་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། མཚན་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཞེན་པ་སྤངས་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་བཏགས་ཡོད་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་
ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །སྔ་མ་ལྟར་འགོ་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལན་ནི། བརྗོད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། རང་ཉིད་བློ་ཡུལ་དུ་འཆར་བ་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱི་བློ་ཡུལ་ལ་ཤར་བ་ལ་ལྟོས་དགོས་པ་དང། རང་མ་ཡིན་དུ་མ་བློ་ཡུལ་དུ་ཤར་བ་ལ་ལྟེས་
པ་བུམ་པའི་མིང་དང་དོན་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པའི་གཟུང་ཡུལ་དང་བུམ་པ་ཆོས་ཅན། བཏགས་ཡོད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ནམ་རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན་གྱིས་བསྡུས་
པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་པའི་བཏགས་ཡོད་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཏགས་ཡོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཆོས་གསུམ་གྱིས་མ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་བཏགས་

[062B] གསུམ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཀུན་ནས་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་སྡུག་པ་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་
བྱ་བ་གང་ཞིག་ཁྱོད་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་
མོངས་འཕེལ་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་འཁོར་བར་འཆིང་བའི་རྒྱུར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །
ལེན་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་དམིགས་ནས་བསྒོམས་པས། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་མཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་
པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བའི་གཞིར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་ཚན་གཉིས་པ་ལ་གསུམ་
ཤེས་པར་བྱ་བ་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང། མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མཚན་ཉིད་དང་མཚང་ཞི་ཕྱོགས་གཅི་ཏུ་བཤད་པ་དང། དགོས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཤེས་བྱའི་དབྱེ་བ་དང། ཡུལ་

[063A]༄༅། །ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ལན་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་དང། སྔར་གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། སོ་སོའི་ངོ་བོ་ངེས་བཟུང་བའོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། ཞེས་ཏེ། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། རྣམ་པ་ལྔས་གྲངས་ངེས་ཏེ། གཞི་གཟུགས་ནས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བར་རྣམས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གང་དུ་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཤེས་པར་བྱ་བར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང། རྣམ་བྱང་གི་གཞི་ཤེས་
པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཨི་ཕྱིར། སེམས་སེམས་བྱུང་ཤེས་བྱར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང། ཆགས་སོགས་དང་དད་སོགས་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཤེས་པའི་ཆེད་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཤེས་བྱང་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། འཕེལ་འགྲིབ་ལ་སོགས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ཤེས་བྱར་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་
དགས་པའི་རྣམ་བྱང་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་གོ་གསུམ་པ་་ཨི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་ལ་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་དང། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་
དང༑ ཆོས་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ། དེ་ལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སེམས་

[063B] ཕུང་པོ་བར་མ་གཉིས། མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་བྱེད་དང། ཆོས་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྡན་པ་མིན་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོའི་ནང་ནས་འདུ་
བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་རྣམས་དང། ཆོས་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་ལའང་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཆོས་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བརྒྱད་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་
བསྡུས་ན་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ཐེག་པ་ཐུན་མོང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་རང་གཞན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། སློབ་མི་སློབ་ཐུན་མོང་གི་ཤེས་
པ་དང། མ་སློབ་པའི་ཤེས་པ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལ་ཡང་སོ་སོ་སྐྱེ་པོ་དང་ཐུན་མོང་ག་དབང་དུ་བྱས་པ་ཐོས་བྱུང་བང་བསམ་བྱུང་དང། འཇིག་རྟེན་པའི་
བསྒོམ་བྱུག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོ་གསུམ་དང། འཕགས་པ་སློབ་པ་དང་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དོན་དམ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་བསྡུས་པ་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང། ཆོས་ཤེས་དང་རྗེས་ཤེས་ཀྱིས་
བསྡུས་པ་དྲུག་པ་དང། བདུན་པ་དང། བདེན་བཞི་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་སུན་འབྱིན་པ་ཤེས་པ་སོགས་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། བདག་ལ་ཞེས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་བྱེད་ཕུང་པོ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་

[064A]༄༅། །པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཤེས་པ་པོ་དང་མཐོང་བ་པོར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་དུ་མར་ཡོད་དེ། རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་ཀྱི་འཇུག་
ཚུལ་གྱི་སྒོ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དང་པོ་བཞི་དང། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ལྷག་མ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དབང་ཤེས་ལྔ་སྟེ། དེ་ཡུལ་ལྔ་རྟོག་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བས་ན་ཡུལ་ལྔ་ཤེས་པར་བྱ་བར་
བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཏེ། དེས་དོན་དང་དབང་པོ་སོགས་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ནི་ཉོན་
ཡིད་དེ། དེས་ཀུན་གཞི་ལ་ངར་འཛིན་པས་ཀུན་གཞི་ཡང་རྣ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཚན་དང་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུའི་ཆོས་བཅུ་གཉིས་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་ཤེས་དྲུག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་
སོགས་མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མ་རིག་སྣ་ཚོགས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང། །གཉེན་པོ་བག་ཆགས་མཚམས་སྦྱོར་གྲོལ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྣམ་པར་རིག་
པ་སྟེ། དེ་ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པ་དཀའ་བས་ཕྲ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སོགས་པ་ཕྲ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བདུན་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བར་བལྟའོ། །རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་བཟུང་བྱ་ཡིན་པས་

[064B] །ཤེས་བྱ་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་པ། རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཀུན་ཏུ་ཞེས་ཏེ་
སྤང་བྱའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་ཤེས་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བས་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བར་བསྟན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ལས་དང། ངག་གི་ལས་དང། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དག་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དང་པོ་གསུམ་དང། རྟག་པ་དང། ཆད་པར་
ལྟ་བ་སྤང་བ་དང། དབུ་མའི་ལམ་ལ་དགོད་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་སོགས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་ཤེས་
དང༑ འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ཕྲ་རགས་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་ཆགས་བཅས་དང་ཆགས་བྲལ་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་དང། རང་གཞན་
གྱི་འདས་པའི་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོང་བ་ཤེས་པ་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་དང། རང་གཞན་གྱི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་པར་འགྲོ་བར་ཤེས་པ་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའམ་ལྷའི་མིག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང། སྲིད་པ་ལས་
ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་འབྲས་བུ་རྣམ་གྲོལ་དང་བཅས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །མངོན་ཤེས་དྲུག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེས་ན་ཆོས་གསུམ་ཐམས་ཅད་

[065A]༄༅། །ཀྱང་ཞེས་སོ། །མངོན་ཤེས་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་ཏེ། སྡེ་ཚན་གསུམ་པ་ལ་གསུམ། གཟུགས་ཅན་ཡིན་མིན་དང། བསྟན་ཡོད་བསྟན་མེད་དང་
ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་དྲི་བ་གསུམ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གཟུགས་དེ་ཡི་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་ལ་ཉི་ཤུར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མཚན་ཉིད་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་
དང་པོ་བཅུ་གཅིག་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཕྱི་མ་དྲུག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཅུ་བཞི་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་པ་དང་བཏགས་པ་བ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ལ་ཞེས་ཏེ། དགའ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འབྲེལ་པ་ནས་གོ་བར་བྱེད་པའི་བར་ལྔ་སྟེ། དྲུག་
བཏགས་པ་བ་དང། ལྷག་མ་བརྒྱད་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བརྒྱད་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། འབྱུང་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གཟུགས་གཞན་དང་ལྡན་པས་གཟུགས་ཅན་དང། ལྷག་མ་བདུན་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་གཟུགས་
ཅན་དུ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། གཟུགས་དེའི་བདག་ཉིད་མདོར་བསྟན་དང་ལྷག་མ་དྲུག་གིས་དེ་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ལ་ཡང་རེག་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་གཙོ་བོར་བཤད་པ་གསུམ་
ཡོད་དེ། ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་དང། ཡུལ་ལ་ཁྱབ་པ་དང། བསགས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་དཔྱད་པས་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ་གཙོ་བོར་བཤད་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་བསྟན་དུ་རུང་བ་སོགས་

[065B] བཏགས་པ་བ་དྲུག་ལ་ཡང་དང་པོ་གསུམ་ནི་འབྲེལ་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འབྲས་བུའི་མིང་གིས་རྒྱ་ལ་བཏགས་པ་དགའ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང། རྒྱུའི་མིང་འབྲས་བུ་ལ་བཏགས་པ་འབྲེལ་པ་སོགས་ཏེ། འབྲེལ་
པ་ནི་མངོན་གྱུར་དང་འབྲེལ་པ། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི། ས་བོན་དང་འབྲེལ་བ་དང། གཟུགས་དམིགས་པར་བྱས་ནས་རྟོགས་པ་དང། མྱ་ངན་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱ་བ་དང། ངག་ནི་གཟུགས་ཅན་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གོ་བར་བྱེད་པས་གཟུགས་
ཅན་དུ་ལྟའོ། །ཕྱི་མ་དྲུག་ནི། ཕྱི་རོལ་ཏུ་འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང། ལུས་ལ་སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལུས་དང། འཕགས་པ་སློབ་པའི་ལུས་དང། མི་སློབ་པའི་ལུས་རྣམས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དང་པོ་ལྔ་དང། དྲུག་པ་
ནི༑ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྟོན་པ་ཙམ་མོ། །དངོས་བཏགས་མ་ཕྱེ་ན། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་སོ། །སྤང་ན་དངོས་བཏགས་ཕྱེ་ནས་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་ཅན་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་
ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གཟུགས་ཅན་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་སོགས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་
བདག་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྫས་ཡོད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་བསྟན་ཡོད་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི་མིག་གི་ཡུལ་གྱི་ནི་ཞེས་སོ། །སྔོན་པོ་སོགས་མིག་གི་ཡུལ་ན་རྟེན་

[066A]༄༅། །དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འདི་ལྟར་རོ་ཞེས་ཡུལ་གོ་ས་ནོན་པར་བསྟན་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར། ལྷག་མའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་བསྟན་ཡོད་དེའི་
བདག་ཉིད་ཅེས་སོགས་ཉི་ཤུག་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་ཡོད་དངོས་དང་ཉེར་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་བཅོ་ལྡན་མཚན་ཉིད་དང། ཕྱི་མ་དྲུག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་དངོས་བཏགས་གཉིས་སུ་
དབྱེ་བ་དང། ཕྱི་མ་བསྟན་ཡོད་དང་བཅས་པ་མཚན་ཉིད་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་སོ། །དང་པོ་བཏགས་ཕྱེ་ན་རི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ལ་བསྟན་ཡོད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་
བསྟན་ཡོད་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་བསྟན་མེད་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་ཏེ། བསྟན་ཡོད་ལས་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་
ཡང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དགོས་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་བསྟན་མེད་སྟོན་པའི་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལས། དོན་དང་ཚིག་ལོག་པ་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཁམས་བཅུ་བདུན་ནི་བསྟན་མེད་
དངོས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་འདྲ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་ཅི་རིགས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །བསྟན་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་

[066B] ཇི་ལྟར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་དང། དགོས་པའོ། །དང་པོ་ལ་སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བཏགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། བསྟན་ཡོད་དུ་ཞེས་ཏེ། མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་
འདི་ནི་འདི་ནའོ་ཕ་གི་ནའོ་ཞེས་བསྟན་ཏུ་རུང་བའི་གཟུགས་ཅན་དེ་ཐོགས་བཅས་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་མེད་ལ་དེ་ལྟར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། རང་བཞིན་ཆ་ཕྲ་བ་རླུང་དང་བར་སྲིད་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་དང། བྲི་བ་ཆ་ཕྲ་བ་རྡུལ་
ཕྲན་དང། སེམས་དབང་བསྒྱུར་བ་ཆ་ཕྲ་བ་གཟུགས་ཁམས་པའི་ལུས་ཏེ། ཆ་ཕྲ་བ་གསུམ་ལས་ལོག་པ་རྩིག་པ་དང་འོད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་བྱ་སྒྲིབ་བྱེད་དང། གཟུགས་རགས་པ་དང་རྩིག་པ་སོགས་ལ་ཐོགས་རྒྱུགས་དང་བཅས་པའི་
སྐྱེས་བུའི་ལུས་ཏེ། རིགས་ཀྱིས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་སོགས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ཞེ་སྡང་བདེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་ཐོགས་བཅས་སུ་བཏགས་ཏེ། ཞེ་སྡང་ཐོགས་པས་ན་ཐོགས་བཅས་སུ་བཏགས་པའི་
ཕྱིར། རིགས་ལ་བསམས་ནས་ཆོས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེ་སང་ཐོགས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་སོ། །དངོས་བཏགས་ཕྱེ་ན། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་བཟུགས་མ་གཏགས་པའི་
གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁོ་ན་ཐོགས་བཅས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐོགས་བཅས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐོགས་

[067A]༄༅། །རྒྱུགས་ཅན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཐོགས་མེད་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཐོགས་པ་དང་ཞེས་ཏེ། ཐོགས་བཅས་ལས་ལོག་སྟེ། ཐོགས་མེད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་
བསྟན་ཡོད་ཐོགས་བཅས་སུ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་དང། ཆ་ཕྲ་བ་གསུམ་རིགས་ཀྱིས་ཐོགས་མེད་སོགས་དང། ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་དམིགས་པར་མི་རུང་བ་བཏགས་པའི་ཐོགས་མེད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་བཏགས་མ་ཕྱེ་ན། ཐམས་ཅད་
ཀྱང་ཐོགས་མེད་དང། ཕྱེ་ན། ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་དང། མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་དང། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཐོགས་མེད་དོ། །ཐོགས་མེད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་སོ། །བཞི་
པ་ཟག་བཅས་སོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ལ་དྲུག་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དང། ཐབས་བཅས་ཐབས་མེད་དང། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང། ཞེན་པ་བརྟེན་པ་དང། མངོན་འབྱུང་བརྟེན་པ་དང། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་
རྟེན་ལས་འདས་པ་བཤད་དོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཟག་བཅས་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཟག་པ་ཞེས་ཏེ། རྩ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ད་དག་མཚུངས་ལྡན་གྱི་
སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་དང་དབང་པོ་དྲུག་ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་མཚུངས་ལྡན་དང་བདག་རྐྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བ་ཆོས་ཅན། ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་

[067B] ས་གོང་མའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཅན། ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ། ས་འོག་མའི་ཟག་པའི་ས་བོན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བས་དེར་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་དམིགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན་
ཟག་བཅས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟག་པའི་ཆོས་འཕེལ་བ་དང། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། ཟག་བཅས་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཟག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བསམ་བྱུང་གི་སའི་བསྡུ་བ་ལས་ཟག་བཅས་
ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལྔས་ཤེས་པར་བྱ་བར་བཤད་དེ། གཞི་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་མཚུངས་ལྡན་དང། དམིགས་པ་དང་མངོན་པར་སྐྱེ་བའོ། །གཞི་ནི། གཟུགས་དང་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་ཆོས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་དང། དགེ་ཨི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་སོགས་
སོ༑ ༑བག་ལ་ཉལ་སོགས་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །མཚན་གཞི་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དང། ཁམས་བཅོ་ལྔ་དང། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང། ཁམས་གསུམ་དང། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་འཁོར་བཅས་དང། འདུས་མ་བྱས་མ་
གཏོགས་པ་རྣམས་ཟག་བཅས་སོ། །ཟག་བཅས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཟག་མེད་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཟག་པ་དང་ཞེས་ཏེ། ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་དང་མ་འབྲེལ་བའི་སྒོ་
ནས་ཟག་མེད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྩ་བ་དང་ཉ་བའི་ཉོན་མོངས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་བཏགས་ཅི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱས་ལ། ཟག་མེད་དངོས་ནི་

[068A]༄༅། །ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྒན་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་རྗེས་སུ་ཡོད་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བྲལ་བར་ཞེས་སོ། །ཉེར་ལེན་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་
ཉེར་ལེན་དང་ལྡན་ཚུལ་སྔར་བསྟན་པ་གསུམ་པོ་དེས་མི་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་འཐབ་བཅས་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་ཏེ། འཐབ་པའི་རྒྱུ་དང་འཐབ་པ་དངོས་ཀྱིས་ཤེས་
པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ནི་ལུས་ཀྱིས་དབང་དུབ་ཡས་པ་དང། ལུས་ངག་གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། ངག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚིག་དོན་རྣམས་ནི་གོ་བར་ཟད་ལ། འཐབ་པ་དངོས་ནི། ལུས་ངག་མི་མཐུན་པར་
ཞུགས་པ་དེ། དུག་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་སྤངས་ནས་མཚོན་བྱ་ལེན་བ་ཆོས་ཅན། འཐབ་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཐབ་པའི་སྒོ་དྲུག་གང་རུང་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། འཐབ་བཅས་དུ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཟག་བཅས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། འཐབ་བཅས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་འཐབ་མེད་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ལན་ནི། འཐབ་པ་དང་ཞེས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། འཐབ་པ་དང་བཅས་པ་
མ་ཡིན་ཏེ། འཐབ་པའི་སྒོ་དྲུག་གང་ཡང་མ་འཕྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཟག་མེད་སྙེད་པ་འཐབ་མ་མེད་པ་ཡང་དེ་སྙེད་དོ། །འཐབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་ཀྱང་འཐབ་པ་དང་ཞེས་སོ། །

[068B] ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་ཏེ། ཟང་ཟིང་དངོས་ནི། ཡང་སྲིད་པའི་ལུས་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་དུག་གསུམ་ལ་ཡང་ཟང་ཟིང་ཞེས་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་གི་སྒོ་ནས་ཆགས་
པར་བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །མི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པའི་སོ་སྐྱེའི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། ཟང་ཟིང་དང་
བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟང་ཟིང་དེའི་བདགས་ཉིད་སོགས་སྒོ་དྲུག་གང་རུང་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། འབྲེལ་ཚུལ་ནི། ཟག་བཅས་ཀྱི་སྐབས་ལ་བརྟགས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། འཐབ་བཅས་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཟང་ཟིང་དང་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གྶུམྒྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ལས་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་དང། འཐབ་མེད་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མྟྨྶན་གཞི་དང་དགོས་པ་གསུམ་
གྱིས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཆོས་ཙན་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །བཞི་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཞེན་པ་བརྟེན་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་གསུམ་གྱིས་
ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་དགོས་པ་གསུམ་གྱིས་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ནི་ཞེན་པ་དངོས་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་དུག་གསུམ་གྱིས་མཚོན་པའི་རྩ་བ་དང། ཉེས་ཉོན་ཐམས་ཅད་ལ་

[069A]༄༅། །ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེ་སྡང་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུར་འགྲོ་བ་ནི། འདོད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས་དེར་བཞག་གོ་རྩ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཆོས་ཅན། ཞེན་པ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེན་པའི་བདག་
ཉིད་ཡིན་པ་སོགས་ཞེན་པའི་སྒོ་དྲུག་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། དབྱེ་བ་དུ་མེ་ཡོད་དེ། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་གྲངས་དེ་སྙེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེན་པ་བརྟེན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་མངོན་གྱུར་
བརྟེན་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཞེན་པ་ཞེས་ཏེ། མངོན་འབྱུང་བརྟེན་པ་ཡང་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་དྲང་བྲལ་བ་ཞེན་པ་བརྟེན་པ་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་དང། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་འདྲ་
བར་དབྱེ་བ་དང། དགོས་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མངོན་འབྱུང་བརྟེན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་བདག་ཡོད་པར་བཟུང་ནས། ཟང་ཟིང་བདག་ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་ལྔ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་
འདུས་བྱས་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནོ། །གང་ལ་ཞེས་ཏེ། ཕུང་པོ་ཆས་ཅན། འདུས་བྱས་སུ་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་འཇིག་གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་མཚོན་ནུས་མོད་ཀྱི། གཞན་གཉིས་སྨོས་པ་ནི་
སྐྱེ་བའི་མཐའ་འཇིག་པ་དང། གནས་པའི་མཐའ་གཞན་དུ་འགྱུར་པས་བསྡུས་པས་བསྡུས་པས་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བར་ཤེས་ནས་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་དུ་མ་ཡོད་དེ། འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་

[069B] འདུས་བྱས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟགས་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གང་ཟག་གི་བདག་རང་གི་ངོ་བརྟག་པ་ཡིན་ཡང་གནས་སྐབས་གཞན་འགྱུར་དུ་བ་དང། སྨྲས་ཁས་བླངས་པས་
དེ་ལྟ་སྨོས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་གྱིས་དྲིས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་ད། མཚན་ཉིད་དང། མཚན་གཞི་དང་དགོས་པ་ལ་རྨོངས་པ་སེལ་བའི་ཆེད་དུ་དྲིས་པའི་ཕྱིར། ལན་ལ་དངོས་དང་ཞར་བྱུང་ངོ། །དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་
ཞེས་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་འཇིག་བྲལ་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། འདུས་བྱས་མིན་པའི་ཆོས་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བརྒྱད་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་རྟག་དངོས་ཀྱི་སྟོང་
པའི་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་ལ་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པ་ཡང་ཐོས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེས་པའོ། །ལན་ལ་དམ་
འཆའ་དང། འཐད་པ་དང། མདོ་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །གང་ལ་བསམས་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་སྐྱེ་འཇིག་དང་ལྡན་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །་ཉིས་པ་ནི། དེ་ཞེས་རེ། ཟག་
མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆོས་ཅན། རྣམ་གྲངས་མཐའ་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ། འདུས་བྱས་མ་ཡིན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྐྱེ་འཇིག་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་དབང་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་

[070A]༄༅། །རྣམ་ཀྱིས་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་རེས་འགའ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་རེ་ཡང་བྱེད། རེས་འགའ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བའི་དངོས་པོ་འཇིགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་ཡང་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི་
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སོ། །ལན་ནོ། །དོན་ཞེས་ཏེ། ཕུང་གསུམ་ཡན་ན་ཉེས་པ་དེར་འགྱུར་ཡང། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་གསུམ་མེད་པར་ཐལ། སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པའི་དོན་གང་གིས་འདུས་བྱས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་དེས་འདུས་མ་བསམ་ཡིན་
ལན་ཉོན་གྱི་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གང་གིས་འདུས་མ་བྱས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་མིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་འདི་ལྟར་བར་བྱ་སྟེ། ལས་ཉོན་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་དང། སྐྱེ་འཇིག་མི་བྱེད་པའི་འདུས་མ་བྱས་
གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ལ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་གསུམ་དུ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ༑ བམ་པོ་གཉིས་པ་ནི་ཞེས་པའོ། །དྲུག་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་པའི་དང་པོ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་
དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཁམས་གསུམ་པར་ཞེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་མ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དང། འཕགས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་བཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་
སྟོང་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་འཇིག་རྟེན་པ་དང། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་སྐྱེ་འཕགས་

[070B] །འཇིག་རྟེན་པ་ལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གསུམ་གྱི་མཉམ་གཞག་དང། རྗེས་ཐོབ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་སྣང་བ་མ་གཏོགས་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་བཅོ་ལྔ་དང་གསུམ་གྱི་
གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྔར་སྨོས་པ་དེ་དང། འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་བ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཁམས་
གསུམ་པའི་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་མིང་དོན་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་བཞག་དང། ངོ་བོ་སྒྲུབ་བྱེད་གཉིས་ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཙང་
བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་མཉམ་
[#DATA APPARENTLY INCOMPLETE THIS LINE]གཞག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དུ་མར་དབྱེ་ཡོད་སོནམ་

[071A]༄༅། །ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་བྱུང་བ་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་བྱུང་བར་བཞག་པའི་ཚུལ་དངོས་དང། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི་འདས་པ་དང་ཞེས་ཏེ། འདས་ད་
ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཆོས་ཅན། བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་ཡོད་དེ། འདུས་མ་བྱས་དང་མ་འོངས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བྱུང་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་
དེ༑ གང་ཟག་གི་བདག་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པ་གསར་དུ་བྱུང་བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། གསལ་བའི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། བྱུང་བ་དུ་མ་ཡོད་བཞི་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཅུ། ལུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། དབང་པོ་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དང། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་
དུ་བྱས་པ་དང། རྫས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། སྲིད་པ་བཞིའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་དག། དང་པོ་བྱུང་བ་དང། དེ་ནས་མ་ཤི་བར་དུ་བྱུང་བ་དང། རྒྱུན་གྱིས་བྱུང་བ་
དང༑ རྒྱས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བཞི་ལས་སྐྱེས་པ། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལའང་གསུམ་ཡོད་དེ། ནང་གི་དབང་པོ་དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྟེན་འབྱུང་བ་དང། ཚོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་དབང་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་

[071B] ལང་ཚོ་གཏུགས་པའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱུང་བ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པས་བསྡུས་པ་བཞི་ཡོད་དེ། བདེ་འགྲོ་ནས་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ཉམས་པ་བྱང་བ་དང། དེ་ལས་ལོག་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྷ་བརྩེ་བས་
རབ་ཏུ་བསླུས་པ་དང། ཡིད་སུན་འབྱིན་པ་དང། འཕྲུལ་དགའ་བ་དང། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་དང། གཟུགས་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་མང་བ་དང། ལོངས་སྤྱོད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དང་གིས་དབང་བསྒྱུར་བས་འོང་གསལ་
བར་བྱུང་བ་དང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་ནི། ཀེང་རུས་སོགས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་མཐུན་པར་སྣང་བའི། གཟུགས་བརྙན་དང་རྣམ་ཐར་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་དབང་འབྱོར་པ་དང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་
འབྱུང་བའོ། །བདུན་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཚེ་རབས་བརྒྱུད་དེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བ་དང། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་བྱུང་བ་སྐད་ཅིག་ཅིག་ནས་བྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བརྒྱད་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང། ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བ་ཕྲད་པ་དང་
བྲལ་བས་བྱུང་བར་ཆགས་བཅས་དང་ཆགས་བྲལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་བྱུང་བ་དང། དགུ་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་འཆིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བས་བྱུང་བ་དང་སྣེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་འཇིག་པ་དང་ཆགས་
པས་བྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཅུ་པ་ལ་གཞི་ཡོད་དེ། སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང། འཆི་སྲེད་དང། བར་སྲིད་དང། སྐྱེ་སྲིད་ཀྱི་དུས་སུ་བྱུང་བ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་བ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་མི་བྱུང་བ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །

[072A]༄༅། །ལ་ནི། མ་འོངས་པ་དང་ཞེས་ཏེ། མ་བྱུང་བར་བཞག་པའི་ཚུལ་ནི་མ་འོངས་པ་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། མ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་ཡོད་དེ། ཆོས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཅིག་གིས་བསྡུས་
པའི་ཕྱིར། དགོས་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །ཡང་མ་བྱུང་བ་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་ལས་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་འཛིན་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི་
དབང་པོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་འཛིན་པར་བཞག་པའི་ཚུལ་དངོས་དང། འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་ཞར་བྱུང་ངོ། །དང་པོ་ནི། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་དང། སེམས་སེམས་བྱུང་ཆོས་ཅན། འཛིན་པར་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་འཛིན་པའི་གནས་དང་
ཡུལ་དངོས་སུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་ཨ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང། གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་
མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་བྱེད་དང། དབང་པོ་ལྔ་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཅུ་གཉིས་དང། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སེམས་བྱུང་གིས་བསྡུས་པ་
རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟ་བ་པོར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་དབང་པོས་ཡུལ་འཛིན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་མ་ཡོད་དེ། མིག་

[072B] གཉིས་པ་དབང་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་སྟེ། དབང་ཤེས་ལྔས་ཡུལ་དེ་
ལྟར་བའི་རང་མཚན་ཁོ་ན་འཛིན་ལ། ཡིད་ཤེས་ཀྱིས་རང་སྤྱི་དང་དུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་འཛིན་པའི་བདག་དགག་པ་ནི། ཚོགས་ན་ཞེས་ཏེ། འཛིན་པ་པོའི་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་བཞི་ཚོགས་ན་རྣམ་ཤེས་
ཡུལ་གྱི་རྣམ་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བས་དེའི་རྟེན་དང་བཅས་པ་ལ་འཛིན་པར་བཏགས་ནས་བཞག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་བཟུང་བ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། འཛིན་པ་དང་ཐུན་མོང་བ་དང་ཐུན་མོང་མིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཛིན་
པ་གང་ཡིན་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། གཟུགས་སྒྲ་སོགས་དང་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་འདུས་མ་བྱས་སོགས་བཟུང་བ་འབའ་ཞིག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལྟས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དམིགས་
བསལ་དང། རང་གི་ངོ་བོའོ། །དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་ཆོས་དང་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་ཚད་དུ་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་
འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལྟས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ནི། བདག་མེད་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་གནས་དགུ་པ་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་

[073A]༄༅། །པ་སོགས་ནི། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལྟས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ལྷག་པར་ཞན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་བ་དུ་མ་ཡོད་དེ། སྣ་ལྕེའི་ཤེས་པ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཞི་དང། དྲི་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་
དང། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་བསལ་མ་གཏོགས་འདོད་ཡོན་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ལྟས་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ་
གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནང་བལྟས་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཞེས་སོ། །ནང་ལྟས་དུ་མ་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་གསུམ་གང་མཉམ་གཞག་གི་སས་བསྡུས་པ་རྣམས་ནང་
དུ་ལྟས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། ཕྱི་ལྟས་ཀྱི་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཞི་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་བཤད་མ་ཐག་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ཉོན་མོངས་
ཅན་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་སོ། །ལན་ལ་སྤྱིང་བསྟན་པ་ན། མི་དགེ་བ་ཞེས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། མི་དགེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། སྒྲིབས་ལ་ཞེས་ཏེ། བྱེ་བྲག་
ཏུ་ཕྱིན་གཙོ་བོ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་དང། ཁམས་དང་སའི་སྒོ་ནས་སྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་མ་ཡོད་དེ། དམིགས་བསལ་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཉིན་ཡིད། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཉོན་མོངས་བཞི་

[073B] ཡིད་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྔན་པའི་འཇིག་ལྟ་དང་མཐར་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་དང། གཟུགས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་
བདུན་དང། གཟུགས་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། ཁམས་བཅུས་བསྡུས་པ་དང། གཟུགས་སྒྲ་དང། ཡིད་ཆོས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་བཞིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། དགེ་བ་དང་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་
ཅན་མ་ཡིན་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། བསྡུས་ན་དགེ་བ་དང་མ་སྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང། དབྱེ་ན་དབང་པོ་ལྔ་དང་དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ཁམས་བརྒྱད་དང་སྐྱེ་མཆད་བརྒྱད་དང་ཆོས་གསུམ་གའི་ཕྱོགས་རེས་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་དང་མ་སྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །དྲུག་པ་འདུས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ལ་དྲུག་ཚུལ་བཞིན་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟེན་གཏམ་གྱི་གཞི་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང་
བླང་བྱ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཤེས་ནས་སྤང་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ལས་དབྱེ་བ་དག་ལམ་བསྒོམས་ནས་སྒྲིབ་པ་ལས་དག་པར་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། སྤང་བྱ་
ཡིན་མིན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང། རྣམ་བྱང་གི་གཞི་རྟེན་འབྲེལ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་ཞར་བྱུང་ངོ། །དང་པོ་ལ་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་ནི། འདས་པ་ལ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ། ཞེས་སྐྱེས་པ་དང་འགགས་པ་གཞི་མཐུན་དུ་བྱེད་

[074A]༄༅། །པ་དང། མ་འོངས་པ་ལ་ཡོད་ལ་བྱུང་བ་ཞེས། འདྲས་བུ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཞི་མཐུན་དུ་བྱེད་ཅིང། ཁ་སང་གི་ཉི་མ་འདས་པའི་མཚན་གཞི་དང། སང་གི་ཉི་མ་མ་འོངས་པའི་མཚན་གཞིར་བྱེད་པ་དག་གིས་ནི། གཞུང་གི་དོན་ལོག་པར་
བྱེད་པ་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ། སང་གི་ཉི་མ་སྐྱེས་སེམས་མ་སྐྱེས། དང་པོ་ལྟར་ན། ད་ལྟར་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར། མ་སྐྱེས་ན་འདུས་ཨ་བྱས་ཡིན་པས། དེ་རྒྱུས་སྐྱེས་པ་གཞན་སྡེའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། རིགས་པ་དུ་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་
རོ༑ ༑གཞན་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ན། འབྲས་བུར་འགྲལ་ལ། ཡིན་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ད་ལྟར་བ་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདས་པའི་མཚན་གཞི་དེ་ལ་ཡང་རྟོག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན། འདས་མ་
འོངས་དང་དངོས་པོའི་གཞི་མཐུན་ཁས་ལེན་པ་རང་སྡེ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་མ་གཏོགས་སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན། བུམ་པ་ད་ལྟར་བ་དང། བུམ་པ་ཞིག་པ་འདས་པ་དང། བུམ་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་ད་དུང་བུམ་
པ་མ་བྱུང་བའི་ཆ་ལ་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཡིན་ན། ད་ལྟར་བ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་གས་འདས་མ་འོངས་ཀྱི་མཚན་གཞིར་བཞག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟ་ན་དེ་རིང་ཡོད་དགོས་སྙམ་པ་ནི། དངོས་པོ་རང་གི་
ངོ་བོའི་གནས་ཚེད་དང། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་སོ་སོའི་གང་ཟག་གི་ངོས་ནས་བཅལ་བའི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་པའི་གཏམ་མོ། །ལྷག་མ་ནི་ཚིག་དོན་གྱི་སྐབས་སུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོའི་རྣམ་གཞག་ལ་གསུམ། འདས་པ་དང། མ་འོངས་པ་དང། ད་ལྟར་བ་བཤད་

[074B] །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། བྱུང་བ་ཞེས་ཏེ། འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རང་གི་ངོ་བོ་ཞིག་པ་དང། བྱེད་པ་ཞིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བུམ་པ་ཞིག་པ་ཆོས་ཅན། འདས་པ་
ཡིན་ཏེ། ཞིག་རྒྱུའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེས་ལ། དེ་འགགས་པའི་ཆ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་ཡིན་ཏེ། ཞིག་རྒྱུ་དེ་ཉིད་རྒྱུས་སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང། རང་གི་ངོ་བོ་ཐོབ་ནས་ནས་འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཞིག་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་ཡང་ཞིག་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་
དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཞིག་པའི་ཕྱིར། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པའི་བྱ་བ་བྱས་ནས་འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཞིག་པའི་ཕྱིར། འདྲས་བུ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་
པའི་མའི་ཚེ། སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཡོད་ལ། སྒྱུ་མ་ཞིག་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་ཞིག་ན། བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལྟར་སྣང་བ་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། སྔར་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དྲན་པའི་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། འདས་པའི་ཡུལ་དྲན་པ་ལས་རྗེས་
ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེ་ཞིང། སྡུག་མི་སྡུག་གི་མཚན་མ་མ་བཟུང་བར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པ་ཆགས་སོགས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མ་དབྱེར་ཡོད་དེ། ད་ལྟར་བ་དང། མ་འོངས་པ་བོར་བའི་ཞིག་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདས་པ་
ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་གང་ཟག་གི་བདག་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་འཇུག་པར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་མ་འོངས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་ཞེས་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང། དེའི་ཆོས་སྤྱད་པ་གཉིས་ཀྱིས་

[075A]༄༅། །ཤེས་པར་བྱའོ། །འོང་རྒྱུ་དེའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་མ་སྐྱེས་པ་དང། དོན་བྱེད་ནུས་པར་མ་བྱུང་བས་མཚན་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། འོང་རྒྱུའི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཤད་པ་ནི། རྒྱུ་དང། ཞེས་སོ། །བྱེད་པ་མ་འོངས་པ་
ནི། རྒྱུའི་དུས་འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་བྱེད་པ་ཡང་མ་འོངས་པའོ། །རྒྱུ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི། རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ནུས་པ་དང། རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །མངོན་པར་
དགའ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དང། མངོན་བར་དགའ་བ་མེད་པ་རྣམ་བྱང་གི་མཚན་མ་ནི། མ་འོངས་དུས་སུ་འབྱུང་བའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་མ་བཟུང་བས་རྗེས་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་གཞན་གྱི་མཚན་མ་བཟུང་བས་དད་པ་
སོགས་འཕེལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། མདོར་བསྡུས་ན། ཆོས་དེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང། རྒྱུའི་དུས་ན། ངོ་བོ་དང། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མ་འོངས་པ་ཆོས་ཅན། མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྱུང་རྒྱུ་དེའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང། ཁྱོད་དེ་མ་འོངས་པའི་ཆར་
གྱུར་པའི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་འདས་ད་ལྟར་དང་འདུས་མ་བྱས་བོར་བ་རྣམས་སོ། །མ་འོངས་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་མ་འོངས་པ་ནས་ད་ལྟར་བ་འཇུག་པ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་དེ་
ལྟར་བ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། བྱུང་ལ་ཞེས་ཏེ། བུམ་པ་ཆོས་ཅན། ད་ལྟར་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་ལམ་འགགས་པའི་ཕྱིར་དང། ཁྱོད་རྒྱུས་སྐྱེད་ཟིན་ཅིང་ཁྱོད་རང་གི་ངོ་བོ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར། རང་འབྲས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་སྐྱེད་པའི་ནུས་

[075B] འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་འདས་པ་དང། ད་རུང་མ་ཐོབ་ཅིང། ཐོབ་རུང་དུ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་མ་འོངས་པ་བཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་
པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་འདས་མ་འོངས་དང་འདུས་མ་བྱས་པོར་བ་རྣམས་སོ། །ད་ལྟར་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ད་ལྟར་བ་དེ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བར་འཇུག་
པར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། འདས་པ་དང་ཞེས་ཏེ། དུས་གསུམ་ནི་གཏམ་གྱི་གཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྗེད་བྱེད་སྒྲ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི། གཏམ་གྱི་གཞི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཕགས་
པའི་མཉམ་གཞག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་རྟོག་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང། དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་གྱི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དགེ་མི་དགེ་ལུང་
མ་བསྟན་སོ་སོར་བཤད་པ་དང། བསྟན་པ་ཙམ་གྱི་ཆེད་དོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དགེ་བ་དང། མི་དགེ་བ་དང། ལུང་མ་བསྟན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། གྲངས་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་
པའོ། །དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་དངོས་བཏགས་ཅི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་དུ་མར་ཡོད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ནས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང། གཟུགས་སྒྲ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཁམས་

[076A]༄༅། །བཅུ་དང། ཡིད་དང་ཆོས་དང་གཟུགས་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་བ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་
གནས་སྐབས་ཅན་བཤད་པ་དང། དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་དང། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། ངོ་བོ་དང། གྲོགས་དང། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་དང། ཀུན་སློང་གི་སྒོ་ནས་དགེ་བར་བཞག་
པའོ༑ ༑དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལེན་གཉིས་ཀྱིས་རིགས་པར་བྱ་ལ། འོག་མ་རྣམས་ཀྱང་དྲིས་ལེན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དང་སོགས་བཅུ་གཅིག་ཆོས་ཅན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་སློང་སོགས་ལ་ལྟོས་མི་
དགོས་པར་རང་གྲུབ་ཙམ་ནས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འབྲེལ་བས་ཞེས་ཏེ། དད་པ་དང་མཚུངས་པ་ལྡས་མཚུངས་ཀྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཆོས་ཅན། འབྲེལ་བས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། གྲོགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྣམ་
པར་དཀར་བའི་ཆོས་སུ་གནས་སུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། རྗེས་སུ་ཞེས་ཏེ། དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཆོས་ཅན། རྗེས་འབྲེལ་གྱི་དགེ་བ་ཞེས་གདགས་སུ་རུང་སྟེ། འཇོག་བྱེད་དགེ་བས་བཞག་ཅིང། འབྲས་བུ་དགེ་བ་སྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་དཀར་
བའི་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། སློང་བས་ཞེས་ཏེ། དད་པས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཆོས་ཅན། སློང་བས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་སློང་གི་དགེ་བས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པས་ཞེས་ཏེ། དེ་

[076B] དོན་ད་པའི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ཏེ་བསྒོམས་པས་ཁན་མ་ཐོབ་མཐའ་དག་ཟད་པར་ནུས་པའི་དམིགས་པ་མཐར་ཐག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཆོས་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་གྱི་
སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེས། དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་ཞེས་བཞག་པ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ན། དགེ་བའི་རྗེས་སུ་མ་གྱུར་བའི་འདུས་བྱས་ཅུང་ཟད་མེད་པར་འགྱུར་བས། ལས་འབྲས་ལ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་ཡང་དགེ་བའི་ངོ་བོར་ཁས་
ལེན་དགོས་སོ། །དེ་ལྟ་ན། དགེ་རྩ་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་མི་སྲིད་པ་ཁས་ལེན་དགོས་པས། རྣམ་གཞག་དུ་མ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་དོན་དམ་པའི་དགེ་བས་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་པར་ཁས་ལེན་
དགོས་པས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་སོགས་ལ་འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དམ་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་དང། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་བྱད་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་
འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་དབྱེ་བ་དང། བྱེད་པའོ། །དང་པོ་ལ། སྐྱེས་ཐོབ་དང། སྦྱོར་བྱུང་དོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བས་ཐོབ་ཅེས་ཏེ། ཚེ་འདིར་གོམས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་སྐྱེས་བུའི་རྒྱུད་ཀྱིས་
དད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་དགེ་བ་གོམས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ལུས་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་རྙེད་ཅིང། ཚེ་འདིར་སོ་སོར་བཏགས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར། ང་དང་མ་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་སུ་

[077A]༄༅། །གནས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྦྱོར་བས་ཞེས་ཏེ་ཚེ་འདིར་རྐྱེན་བཞི་ལས་བརྟེན་ཏེ་འབད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་སེམས་ཆོ་ཅན། སྦྱོར་བས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཀྱང། ཚེ་འདིར་
དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན། དམ་པའི་ཆོས་ཉན། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱས། མྱང་འདས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་དང་པོ་མདུན་དུ་བྱས་པས་
དགེ་བ་ནི། མདུན་དུ་ཞེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སོགས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་དང། བསྟོད་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཆོས་ཅན། མདུན་དུ་བྱས་པས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མདུན་དུ་བྱས་ཏེ། སེམས་ལ་
པར་ཅན་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཕན་འདོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། ཕན་འདོགས་ཞེས་ཏེ། བསྡུ་བ་བཞིའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཆོས་ཅན། ཕན་འདོགས་པས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་
ཕན་པ་ཁྱེད་པར་ཅན་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་དང་རྣམ་བྱང་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་ཆོས་ཅན། ཡོངས་སུ་
འཛིན་པས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། གཉེན་པོས་ཞེས་ཏེ། སྤང་བྱ་སྤོང་ཚུལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཅན་གྱིས་ཕྱེ་བ་ཞེས་དང། ལམ་གྱི་ནུས་

[077B] སྤང་བྱ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བའི་གཉེན་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། གཉེན་པོས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དངོས་སུ་འཇོམས་པའི་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཉེ་བར་ཞིག་བས་
ཞེས་ཏེ། རྒྱུ་དུག་གསུམ་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཚོར་བ་དང། དེ་དག་གི་རྟེན་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བ་ཉན་ཐོས་ཐུན་མོང་བའི་འགོག་པ་དང། མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཆོས་ཅན། ཉེ་བར་ཞི་བས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་མངོན་གྱུར་དང་ས་བོན་ཅི་རིགས་པ་དང་བྲལ་
བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཆ་ནས་རྣམ་པར་བཞག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་པས་ཞེས་ཏེ། ཉེར་བཞི་ཐོབ་པ་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་མངོན་ཤེས་སོ། །ཐུན་མོང་བ་དང། ཐོས་སོགས་ཐུན་མོང་མ་
ཡིན་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མཐུན་པས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་མངོན་གྱུར་དང་ས་བོན་ཅི་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་དཀར་བའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་མི་དགེ་བ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ལན་ལ་དབྱེ་
བ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། མི་དགེ་བ་ལ་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་སོགས་དང། ཁམས་བཅུ་དང། སྐྱེ་མཆེད་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཅུ་དང་བཞི་
ནི་དགེ་བ་ལ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། གནས་སྐབས་ཅན་དང། དེའི་གནས་སྐབས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མི་དགེ་བ་མཚན་ཉིད་པ་དང། བརྟགས་པ་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་དང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། སྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་

[078A]༄༅། །བསྟན་གྱི་ཉོན་མོངས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་ཆོས་ཅན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་སློང་ཞིང། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གང་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འབྲེལ་པས་
ཞེས་ཏེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ལྡས་མཚུངས་ཀྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཆོས་ཅན། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ནི་གོ་བར་ཟད་ལ། གཏན་ཚིགས་ནི་དགེ་བ་ལས་ལོག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྗེས་སུ་ཞེས་སོ། །མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ནི་རྒྱུ་མི་དགེ་
བས་བཞག་ཅིང། འབྲས་བུ་ཡང་མི་འདོད་པ་བསྐྱེད་པས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་མི་དགེ་བར་བཏགས་སོ། །བཞི་པ་ནི། སློང་བས་ཞེས་ཏེ། ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པས་ཞེས་ཏེ། འཁོར་བའི་སས་བསྡུས་པ་
ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པའི་མི་དགེ་བ་ཞེས་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཁན་མཐོབ་དང་བཅས་ཤིང། ཡིད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པས་དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་
མཚན་ཉིད་པ་དང། བརྟགས་པ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། བྱེད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་མི་དེ་བ་ནི། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་ཏེ། སྔོན་མི་དགེ་བ་ལྷག་པར་གོམས་པའི་མཐུས་མི་དགེ་བ་བྱེད་འདོད་པའི་ལུས་རྟེན་རྙེད་ཅིང་
དམ་དམ་ཤུགས་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་བྱེད་འོད་དང་བའི་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ལས་ཆོས་ཅན། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མའི་གོམས་པ་འགའ་ཞིག་གི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གང་པའི་ཆོས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྦྱོར་བས་ཞེས་ཏེ། ཚེ་འདིའི་རྐྱེན་ངན་

[078B] སྦྱོར་བས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གོམས་པ་ཚེར་མེད་ཀྱང། ཚེ་འདིའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབད་པས་རྣམ་པར་གང་པའི་ཆོས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་མདུན་དུ་བྱས་པའི་མི་
དགེ་བ་ནི། མདུན་དུ་ཞེས་ཏེ། དབང་ཕྱུག་གི་རྟེན་སོགས་མདུན་དུ་བྱས་ནས་འཚེ་བ་ཆོས་སུ་ཞེན་པས་ཀུན་ནས་སླངས་ཏེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པའི་རྟེན་གསར་དུ་བྱེད་པ་དང། དེར་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་སྲོག་གཅོད་ལ་སྦྱོར་བའི་མཆོད་པའི་ལས་ནི་མངུན་དུ་བྱས་པས་མི་
དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་སྡིག་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྫོབ་བརྩིག་པ་དང། པྲེ་ལོག་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། གནོད་པར་བྱེད་པས་ཞེས་ཏེ། སེམས་ལ་ལུས་ཀྱིས་བརྡོག་དག་གིས་བཤེད་ཡིད་ཀྱིས་གོ་ནད་སེམས་བྱེད་པའི་
ལས་དེ་དག་ནི། གནོད་པ་བྱེད་པས་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་སྨིན་མི་འདོད་པ་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་གང་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། ངན་འགྲོར་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་འཕེན་ཞིང་རྫོགས་
པར་བྱེད་ལ། བདེ་འགྲོར་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་གསུམ་ཀྱི་ཉེས་སྦྱོང་ཆོས་ཅན། ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོར་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་འཕེན་པ་དང། རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གང་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མི་མཐུན་པ་ཞེས་ཏེ། ཕྱི་མ་དང་གཉིས་ཀ་ལ། མི་དགེ་བ་མཚན་ཉིད་པ་དང་བརྟགས་པ་བ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་ལ་སྔ་མ་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བའི་གེགས་དང། ཕྱི་མ་དགེ་བ་ཙམ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པས་དབྱེའོ། །ལོག་ལྟ་ཆོས་ཅན། མི་ཐུན་

[079A]༄༅། །ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏོ། །ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་གང་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བར་དུ་གཅོད་པས་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བ་ཙམ་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་གང་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་
ལུང་མ་བསྟན་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་དང། ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལུང་མ་བསྟན་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་སོགས་དང། དབང་པོ་
གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང། དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བརྒྱད་བརྒྱད་དང། ཕུང་པོ་ཆོས་གཉིས་ལྷག་མས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལུང་མ་བསྟན་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་རྣམ་སྣིན་འདོད་མི་
འདོད་འབྱིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྫས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གནས་སྐབས་ཅན་དང། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །དང་པོ་ལ། འདུས་བྱས་དང། འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི་
ཡོད་པའི། དང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། ཁམས་དང་སྐྱེ་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་བརྒྱང་སོགས་ཆོས་ཅན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་གང་དུ་ཡང་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་ཅིང། རང་གྲུབ་ཙམ་
ནས་དེ་ལྟར་གནས་པ་དང། རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྡུས་པ་སོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གཉིས་ལུང་མ་བསྟན་དུ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་ཟིན་ཅིང། དེའི་འོག་མ་གཉིས་རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྡུས་པ་དང། ཚོགས་གསུམ་ལྡན་མིན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཙམ་

[079B] དགེ་མི་དགེ་གང་ལ་ཡང་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྲེལ་བས་ཞེས་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་གང་གིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་མ་སླང་བའི་སྒྲ་སྤྱི་སྣང་བའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཆོས་ཅན། འབྲེལ་བས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་
དབང་གིས་དགེ་མི་དགེ་གང་དུ་ཡང་གཞག་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཕྱིར། །རྟགས་ཟུར་ཕྱི་མ་ནི། འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྗེ་སུ་ཞེས་ཏེ། ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ལམ་
སུ་འབྲེལ་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་བསྒོ་བྱེད་དང། འབྲས་བུ་མངོན་བརྗོད་དང། རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། སློང་བས་ཞེས་ཏེ། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སླང་བའི་ལུས་ངག་གི་
ལས་ཆོས་ཅན། སློང་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་སློང་གི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལས་གང་ཞིག་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པས་ཞེས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་སོགས་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་
མ་བྱས་གང་ཞིག་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་དགེ་བའོ་མི་དགེ་བར་གཞག་མི་ནུས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱི། གཉིས་པ་ལ། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། བྱ་བའམ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ལུང་མ་བསྟན་ནི། སྐྱེ་
པས་ཞེས་ཏེ། མིའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། སྔོན་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་རྣམ་སྨིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བས་འཕངས་པའི་དུད་འགྲོའི་ལུགས་སོགས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་

[080A]༄༅། །སྦྱོར་བས་ལུང་མ་བསྟན་ནི། སྦྱོར་བས་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་དང་དགེ་བ་གང་གིས་ཀུན་ནས་མ་སླང་བའི་ཚེ་འདིའི་རྐྱེན་ལ་མ་དང་བཟོ་གནས་ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་འདིའི་འབད་
རྩལ་ཙམ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞིག་དགེ་མི་དགེ་གང་དུ་ཡང་བརྡ་སྤྲད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བདུན་ཡོད་པའི་དང་པོ་མདུན་དུ་བྱས་པས་ལུང་དུ་ཨ་བསྟན་པ་ནི། མདུན་དུ་བྱས་པས་ཞེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡུལ་ལྷ་སོགས་གང་
རུང་མདུན་དུ་བྱས་ནས་བསམ་སྦྱོར་ངན་པ་སྤངས་ཏེ་ལྷ་རྟེན་གསར་དུ་འཛུགས་པ་དང། འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡང་མི་སྐྱེད་པའི་མཆོད་པ་བྱེད་པའི་ལུས་ངག་གི་ལས་དེ་ཆོས་ཅན། གཉིས་པ་ནི། ཕན་འདོགས་པས་ཞེས་ཏེ། སྡང་བ་དང་
དངས་པ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པར་བྲན་སོགས་ལ་ཟས་སོགས་གཏོང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཆོས་ཅན། ཕན་འདོགས་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་ཕན་པ་ཙམ་གང་གི་དགེ་མི་དགེ་གང་དུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཉེ་བར་
ཞེས་ཏེ། ཀུན་སློང་ཐ་མ་ལ་པས་ཟས་གོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། ཉེ་བར་སྤྱད་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ལས་གང་ཞིག་དགེ་མི་དགེ་གང་དུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སློང་ཐ་མ་ལ་
པས་བཟོའི་གནས་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཆོས་ཅན། ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་ལ་བཟོའི་གནས་མྱུར་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་རིས་མཐུན་གྱི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་ནི། གཉེན་པོས་ཞེས་སོ། །

[080B] སྡིག་པ་སྤྱོད་དོ་སྙམ་དུ་མ་བརྟགས་པར་ནད་ལ་ཕན་པའི་སྨན་བསྟེན་པའི་ལས་ཆོས་ཅན། གཉེན་པོས་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་ཏེ། ནད་ཀྱི་གཉེན་པོ་གང་ཞིག་ཅེས་སོ། །དྲུག་པ་ནི། ཉེ་བར་ཞེས་སོ། །གཟུགས་གཟུགས་
མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཆོས་ཅན། ཉེ་བར་ཞི་བས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་གང་ཞིག་མི་དགེ་བ་མངོན་གྱུར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ནུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་ནི། རྒྱུ་མཐུན་པས་ཞེས་ཏེ། སྤྲུལ་
སེམས་ལུང་མ་བསྟན་གྱིས་ཀུན་ནས་སླངས་ཏེ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མཐུན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་མ་སྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གང་ཞིག་ཀུན་སློང་མ་སྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཀུན་ནས་སླང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་ལྟར་སྣང་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཆོས་གསུམ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཆེད་
དུ་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ལྟར་བྱེད་པ་དང། གཟིངས་དང། ཟམ་པར་སྤྲུལ་པ་སོགས། དགེ་མི་དགེ་རང་ཚན་པ་དང། ལུང་མ་བསྟན་རང་ཚན་པ་ལྟར་སྣང་ཡང། སྣང་བ་དེ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི། གདུལ་བྱ་གཞུག་པ་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
དགེ་བར་བསྟན་པ་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་རབས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང། མི་དགེ་བ་ལྟར་སྟོན་པ་དེད་དཔོན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལྟ་བུ་དང། ལུང་མ་བསྟན་ལྟར་སྣང་བ་སྟོན་པས་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་སྤུལ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་ནི། ཐབས་མཁས་

[081A]༄༅། །བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁྲོ་བའི་ཆེད་དུ་བཤད་པར་ཤེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་ཞར་བྱུང་ངོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང། གཟུགས་མེད་དང་ལྡན་པ་སྐྱེ་བར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་
ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང། མཚན་གཞི་དང། མཚོན་བྱ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་གཉིས་པ་མན་ཆད། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་དེ་བ་ཟག་བཅས་དང། མི་དགེ་
བ་དང། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ལུང་མ་བསྟན་ཆོས་ཅན། འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་ཤིང། འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་དབྱེར་ཡོད་དེ། །
དྲི་རོ་དང། སྣ་ལྕེའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཞི་དང་དྲི་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་
པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། འདོད་པ་ལ་ཞེས་ཏེ། སྔ་མ་ལྟར་གསུམ་གྱི་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་ལ་བྲལ་ཞིང། གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་པའི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང། ལུང་མ་བསྟན་ཆོས་ཅན་གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་
ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཡང། གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་དབྱེར་ཡོད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་ཁམས་བཞི་དང། སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་མ་གཏོགས། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་

[081B] ཕྱོགས་གཅིག་ནི། འདོད་པ་དང། གཟུགས་མེད་དང་ཟག་མེད་པོར་པ་རྣམས་སོ། །འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་བསྒོམ་སྟོབས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་
ནི། གཟུགས་ལ་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ། གཟུགས་མེད་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་ལུང་མ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་མེད་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་འོག་མ་གཉིས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང། གཟུགས་
མེད་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་དང་ལྡན་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ཐ་མ་བཞི་དང། ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་དང། སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་དང་ལྡན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་
བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་བསྒོམ་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཆགས་བྲལ་ལྔར་དབྱེ་བ་དང། བཅུར་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་ཏེ། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཚུལ་དུ་མ་དབྱེར་ཡོད་དེ། ས་དབང་དུ་བྱས་ན། ཉོན་མོངས་
པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པ་མན་ཆད་གང་རུང་སྤངས་པ་དང། འཇིག་ལྟ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། འཕགས་པ་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྤངས་པ། ཕྱོགས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང། སའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ཉོན་མོངས་དགུ་པ་སྤངས་པ་དང། ཕྱི་མའི་དབང་
དུ་བྱས་ན། མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྤངས་པ་སྟེ། མཐའ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཆགས་བྲལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལྷག་མ་མེད་པར་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པས་ཆགས་

[082A]༄༅། །པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་སྔར་མ་རྟོགས་མངོན་སུམ་གྱིས་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་བྱ་དང་བྲལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི། གནོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་
ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་མགོ་གནོན་པ་ཙམ་བྱེད་ཀྱང་ས་བོན་དྲུངས་མི་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི། ལེགས་པར་སྟོན་པའི་ཆགས་བྲལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤང་བྱའི་ས་བོན་སྤངས་བའི་སྒོ་ནས་ཆགས་པ་
དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཚུལ་བཅུར་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས། གོང་ན་མེད་པའི་ཆགས་དྲ་ལ་གྱི་བར་
རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པའི་དོན་ཙམ་ལས་ཆགས་བྲལ་དུ་བཞག་པའི་དབྱེ་བ་དང། གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་ཏེ། མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཙམ་ལ་ཆགས་བྲལ་དུ་བཞག་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། རང་
གནོད་ཅིང་མི་མཁོ་བའི་སྒོ་ནས། དང་གིས་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཞིག་དང་རང་གི་འདོད་པ་ཚེ་པའི་སྒོ་ནས་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་གསུམ་དང། ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་མ་ཤེས་པས། ཐོབ་བྱ་མཆོག་ལ་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་ཅིག་རྣམས་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ལམ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། དེའི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ལམ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། སྤང་བྱ་སྤོང་བཞིན་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་དང། མཐོང་སྤངས་སྤངས་པའི་རྗེས་ལ་ཁམས་གསུམ་ལ་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པ་

[082B] སྤང་བྱ་སྤོང་བ་སྔ་རོལ་ཏུ་སྤང་བྱ་དེ་ལ་མི་འཕྲོད་པར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཆགས་བྲལ་དུ་བཞག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལམ་ཁྱི་ཆགས་བྲལ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་གཉིས་མདོ་དེ། རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཆགས་བྲལ་སྒོམ་བ་གོང་མ་དང་བཅས་
པ་དང། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཉོན་མོངས་ལ་ཆགས་པ་དང་བལ་བར་བྱེད་པ་གོང་ན་མེད་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་གསུམ། སློབ་པ་དང། མི་སློབ་པ་དང། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཐར་
པ་ལས་ཞེས་ཏེ། སློབ་པ་ངོ་བོ་དང། ངེས་ཚིག་དང། ས་མཚམས་དང། དབྱེ་བ་བཞིའི་སྒེ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཐོང་ལམ་ཟག་མེད་ལྟ་བུ་ངོ་བོ་དང། ཐར་པ་ལ་བརྩོན་བཞིན་པའི་དོན་གྱིས་སློབ་པ་དང། གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་
སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་བར་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབྱེ་བ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་དང། གཟུགས་སྒྲ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ་པ་ཅུས་བསྡུས་པ་དང། གཟུགས་སྒྲ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐེ་མཆེད་པ་ཞེས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། ཐར་ལམ་ལ་བརྩོན་བཞིན་པའི་དགེ་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སློབ་པ་ཞེས་ཏེ། མི་སློབ་པ་ཆོས་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་
པའི་ཟད་མི་ཡེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་དང། ཟག་མེད་ཀྱི་ས་བོན་རྒྱས་པའི་ཆེད་དུ་སླར་བསླབ་མི་དགོས་པས་སྒྲ་དོན་དང། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་རྗེས་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐེག་པ་དམན་པ་ལྟར་ན་ལྷག་མེད་དུ་མ་ཞུགས་པའི་བར་རོ། །དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མའི་

[083A]༄༅། །གྲངས་ལྟར་རོ། །མི་སློབ་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བསླབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སོ་སོའི་ཞེས་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་བཞིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐར་
པ་ལ་བརྩོན་པ་མ་ཡིན་པའི་སོ་སྐྱེའི་དགེ་བ་དང། མི་དགེ་བ་དང། ལུང་མ་བསྟན་དང། སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་གཉིས་དང། མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་མ་སྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་འདུས་བྱས་ཆོས་ཅན། སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐར་པའི་ལམ་
མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལམ་ཟག་མེད་ལ་སློབ་མི་སློབ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ལ། དེ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་གཉིས་ཀ་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང། དྲི་རོ་རེག་བྱའི་ཁམས་དང། སྐྱེ་
མཆོད་བརྒྱད་བརྒྱད་དང། དེ་ལས་གཞན་པོའི་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སློབ་མི་སློབ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དང། གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པ་ལ་གསུམ་
མཐོང་སྤངས་དང། སྒོམ་སྤངས་དང། སྤང་བྱ་མིན་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ལན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་སོ། །མཚན་ཉིད་དང། མཚན་གཞི་དང། མཚན་བྱ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། མཚན་གཞི་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་
དད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཐོང་སྤངས་ལ་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། བཤེས་གཉེན་ངན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ལོག་ཉན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་གྲུབ་མཐའ་འཆའ་ཞིང། འཇིག་

[083B] བདེན་བཞི་སོགས་ལ་ཡོད་མེད་དང་ཡིན་མིན་དུ་དགོས་པའི་ཐེ་ཚོམ་དང་ལྟ་བའི་གནས་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་
སེམས་སེམས་བྱུང་དང་ལྟ་བའི་ས་བོན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་ཀྱང་དེས་མཚེན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྟ་བའི་དབང་གིས་ལེག་པར་ཞུགས་པའི་ཁོང་ཁྲོ་སོགས་དང། ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང། ང་རྒྱལ་དང། མ་རིག་པ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱིས་
བསྡུས་པ་རྣམས་དང། ལྟ་ངན་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་སླང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་དང། ངན་སོང་གི་ཕུང་པོ་སོགས་མཐོང་སྤངས་ཡིན་ཏེ། མཐོང་ལམ་གྱིས་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཟད་པར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་ནི། རྒྱས་པར་
བདེན་པ་རྣམ་ངེས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྒོམ་སྤང་དང་ཟག་མེད་པར་རྣམས་སོ། །མཐོང་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་སྤོང་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་
ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་ཏེ། འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ཆོས་ཅན། སྒོམ་སྤངས་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ཟིན་གོམས་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤང་བྱ་སྦྱོང་ཚུལ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་
གྱིས་ས་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོམ་སྤངས་ཆེ་འབྲིང་དགུའི་ས་བོན་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། འདས་ལམ་གྱིས་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་ལམ་གྱི་ཉོན་སྒྲིབ་དང་ཤེས་སྒྲིབ་གཟུང་རྟོག་གི་ས་བོན་འཇོམས་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀའི་

[084A]༄༅། །ས་བོན་འཇོམས་ཤིང། རང་རྒྱུད་ཀྱི་མ་རྟོགས་པའི་ཟག་བཅས་རྣམས་ནི། དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ཅེས་སྨོས་པ་ལ་དགོས་ཡོད་དེ། མཐོང་
ལམ་གྱིས་སྤང་བྱ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ས་བོན་འགའ་ཞིག་སྤོང་ངམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་བསལ་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མཐོང་སྤངས་དང་ཟག་མེད་བོར་བ་རྣམས་སོ། །སྒོམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་སྤང་སྤོང་བ་ཆོས་
ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཆོས་ཅན། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་སྐྱོན་མེད་པས་གཉེན་པོས་
གཞོམ་བྱ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་དབྱེར་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་དང། ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་དང། སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཟག་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་མ་གཏོགས་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་ད། ཟག་
མེད་འཕེལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང། སྲིད་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཟག་མེད་ཡིན་ཞིང། སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ན་མ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསལ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་པའི་གནས་ངན་ལེན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞིང། དེའི་ཚེ་ཡང་ཉོན་
ཡིད་མངོན་གྱུར་ཡོད་པས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་བསྔོས་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སྤང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་བློ་གང་གིས་ཀྱང་སྤང་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞུང་ཁ་ཅིག་ཏུ། ཁམས་བཅུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཞེས་འདོན་པ་ནི། མ་དག་སྟེ་

[084B] རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་ལྔ་ལ་ཟག་མེད་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་མེད་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཉིས་པ་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་དང་
ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། མདོར་བསྟན་པ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་ཏེ། གཞི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་གཞག་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཤེས་
པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བ་ནས་སྒོམ་ཚུལ་གྱི་བར་དོན་བཅུའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྟེན་འབྲེལ་དུ་མར་དབྱེ་སྟེ། ཆོས་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་ཆོས་གསུམ་མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་
པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སླར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་གཡེ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སོགས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི། བདག་དང་ཆོས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང། ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚུལ་
ལོ༑ ༑དང་པོ་ལྔ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང། སྒྲ་དོན་དང། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་དང། མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་གཞན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་སོ།། །གཡོ་བ་མེད་ཅེས་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་འདི་
ཡོད་ན་འདི་འབྱུང། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེས་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། ཅེས་སོགས་ཀྱི་དོན་འཆད་པ་ནི། འདུས་བྱས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཅན། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབང་ཕུགས་སོགས་ཀྱི་བློ་

[085A]༄༅། །སྔོན་དུ་བཏང་བའི་གཡོ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རང་རྒྱུ་མི་རྟག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་གང་ཟག་རྟག་པ་རིམས་དང་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་
བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ངེས་མེད་ལས་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་དང། བྱེད་ལས་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དུ་བསྡུ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དངོས་དང། བཅུ་གཉིས་སུ་གྲངས་
ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡན་ལག་ཅེས་སོ། །ལན་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ནི། གཉིས་ལས་འབྲས་དང། དེ་ཁོ་ནའི་
དོན་ལ་རྨོངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་དུས་དང་འབྲས་དུས་དང་འབྲས་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སམ་བརྒྱད་དོ། །མིང་དང་གཟུགས་ས་ནི་ཚོར་བ་སོགས་
མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་དང། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་སོ། །གསུམ་འདུས་པའི་རིག་པ་དང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྲེད་པ་དང། ལེན་པ་དང། སྔོན་གྱི་ལས་ནུས་པ་མཐུ་
ཅན་དུ་སོང་བའི་གནས་སྐབས་སྲིད་པ་དང། མངལ་དུ་ཉིད་མཚམས་སྦྱར་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བ་དང། ཕུང་པོ་སྨིན་པ་དང། རིགས་མཐུན་དོར་བ་རྒ་ཤིའོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོའི་དེ་དག་སྐྱེས་ནས་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་བསགས་པ་ཡིན་ན། ཚེ་གཉིས་ལ་རྫོགས་

[085B] དེ་ཕྱིན་ན། ཚེ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་དགོས་པས། འཕེན་བྱེད་དང་འཕངས་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཚེ་རབས་གྲངས་ལས་འདས་ཚོད་ཀྱང། རྟེན་འབྲེལ་གཞན་གྱི་ཚད་ཡིན་གྱི། དེའི་ཚད་མིན་ནོ། །འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང། གྲུབ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཚེ་གཞན་
གྱི་ཆོད་པ་མི་སྲིད་དེ། གཞན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་མ་ངེས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་གཞན་དུ་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བསྟན་པ་དང། བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡན་ལག་ཅེས་སོ། །ལན་ནི་
འཕེན་པའི་ཞེས་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཡན་ལག་བཞིར་འདུས་ཏེ། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་དང། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་བཤད་པ་དང། འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་དྲི་བ་ནི། འཕེན་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། མ་རིག་པ་ཞེས་ཏེ། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། ལས་འབྲས་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་སླང་བ་སྟེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་བསགས། དེ་ཀུན་གཞི་ལ་
བག་ཆགས་བཞག་ཕ་ཙམ་གྱིས་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་དང། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་སླངས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དང། མི་གཡོ་བའི་ལས་བསགས་པ་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་
བཞག་བ་ཙམ་གྱིས། འདོད་པའི་བདེ་འགྲོ་དང་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འཕེན་པའི་ཕྱིར། འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དྲི་བ་ནི། འཕངས་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། མིང་དང་ཞེས་ཏེ། འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་བཞིར་གྲངས་ངེས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་

[086A]༄༅། །པ་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་མ་ཐག་པ་དང། དེ་གོང་དུ་འཕེལ་བའི་གནས་སྐབས་མིང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཏུ་ངེས་ཤིང། ལོངས་སྤྱོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང། སྐྱེ་བའམ། རྣམ་
སྨིན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་གཉིས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་འཕེན་ན། མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་སླང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་འཕེན་ནོ། །གང་འཕངས་ན་ཆོས་བཞིའོ། །ཇི་ལྟར་འཕེན་ན། རྣམ་ཤེས་ལ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཚུལ་
གྱིས་སོ། །སྡུགས་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་རུང་དུ་བྱས་པ་ནི། འཕངས་པའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི། འགྲུབ་བྱེད་ལ་དྲི་བ་ནི། མངོན་པར་ཞེས་སོ། །འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་ཏེ། སྔར་འཕངས་བའི་དོན་དེ་ཉིད་སྲེད་ལེན་གྱིས་ལས་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་
དུ་བྱས་ཏེ། གསོས་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ངེས་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དྲི་བ་ནི། མངོན་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །སྔར་འཕངས་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་ཉིད་མངོན་གྱུར་དུ་གྲུབ་ཟིན་པའི་གནས་སྐབས་
ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ་དང། ངེས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡན་ལག་ཅེས་སོ། །ལན་ནི། བག་ཆགས་ཞེས་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་སྔ་
མས་ཕྱི་མ་ལ་བག་ཆགས་ཏེ་རྒྱུའི་རྐྱེན་བྱེད་དེ། དངོས་སུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་རིགས་འདྲ་སྔ་མས་བཞག་པའི་བག་ཆགས་ཡིན་ཡང། འདུ་བྱེད་སྔ་མས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་འཕེན་ནུས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཇོག་པ་མ་རིག་པས་བསྒོས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་

[086B] ཤུགས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་བའི་རྐྱེན་བྱེད་དེ། དངོས་སུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ཡིན་ཡང་མ་རིག་པའི་འཕེན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་
དམིགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་དེ། དངོས་སུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་རང་གི་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཡིན་ཡང། མ་རིག་བས་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་
ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ཀྱང་སྟེ་བདག་སོ་སོའི་རྐྱེན་བྱེད་དེ། མ་རིག་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རང་དབང་དུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་བྱེད་ཚུལ་དེ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་ཏེ། རིག་པས་རིག་པ་དང་བེམ་པོ་ལ་རྐྱེན་དུ་བྱེད་པ་དང་
བེམ་པོས་བེམ་པོ་དང་རིག་པ་ལ་རྐྱེན་དུ་བྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡན་ལག་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་རིག་པས་རིག་པ་ཕྱི་མ་ལ་རྐྱེན་བཞི་བྱེད་དེ་ཀུན་གཞིས་འཇུག་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང། ཉོན་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་དང། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང། འཇུག་
ཤེས་སྔ་མ་འགགས་མ་ཐག་པས་ཕྱི་མའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བེམ་པོ་ལ་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་དེ། ཀུན་གཞིས་མིག་དབང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་དང། འདུ་བྱེད་སེམས་པས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པའོ། །བེམ་པོས་
བེམ་པོ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་བདག་རྐྱེན་གཉིས་བྱེད་དེ་གོ་བར་ཟད་དོ། །རིག་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་གཉིས་བྱེད་དེ། མིག་ཤེས་ལ་མིག་དབང་གི་བདག་རྐྱེན་དང། གཟུགས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་སྤྱིའི་དྲི་བ་ནི། ཡན་ལག་གིས་ཞེས་

[087A]༄༅། །སོ༑ ༑ལན་ལ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་རེ་རེ་ཡང་དྲིས་ལན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལས་དང། ཆོས་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཏེ། བྱེད་ལས་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དང་
པོ་ནི། མ་རིག་པ་ཞེས་ཏེ། མ་རིག་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་བྱེད་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་དང་ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པར་བྱེད། ཁྱོད་ཀྱི་དབང་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཅེས་
ཏེ༑ འདུ་བྱེད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ལས་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་རིས་སོ་སོར་འབྱེད་ཅིང་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་ལ་བག་ཆགས་བསྒོ་བའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཞེས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་
ཀྱིས་ཀྱང་ལས་གཉིས་བྱད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཛིན་པ་དང། མིང་གཟུགས་ཀྱིས་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། མིང་དང་ཞེས་ཏེ། མིང་གཟུགས་ཀྱིས་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་
སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིད་མཚམས་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་ལུས་ལེན་ཏུ་འཇུག་པ་དང། རིགས་འདྲ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འཕེན་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པ་ཞེས་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་རྫོགས་པར་ལེན་
ཏུ་འཇུག་པ་དང་རེག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་ནི། རེག་པ་ཞེས་ཏེ། རེག་པ་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སོགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འཇུག་པ་དང། ཚོར་བ་གསུམ་གྱིས་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་ནི། ཚོར་བ་ཞེས་

[087B] ཚོར་བས་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་སྐྱེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པ་དང། སྲེད་པ་གསུམ་འཕེལ་བའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བརྒྱད་པ་ནི། རེག་པ་ཞེས་ཏེ། སྲེད་པས་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་
འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང། སྲེད་པ་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དུ་སོང་བ་ལེན་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དགུ་པ་ནི། ལེན་པ་ཞེས་ཏེ། ལེན་པས་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལེན་ཏུ་འཇུག་པ་དང། སྔར་གྱི་ལས་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་
སྒོ་ནས་སྲིད་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཅུ་པ་ནི། སྲིད་པ་ཞེས་ཏེ། སྲིད་པས་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་མ་ཐག་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་དང། སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཅུ་
གཅིག་པ་ནི། སྐྱེ་བ་ཞེས་ཏེ། སྐྱེ་བས་ལས་གཉིས་བྱེད་དེ། ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་དང་སྤྱོད་བྱའི་ཡན་ལག་བཞིའི་རིམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང། རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཅུ་གཉིས་པ་ནི། རྒ་ཤི་ཞེས་ཏེ། རྒ་ཤི་ཆོས་ཅན། སེམས་
ཅན་དང་ཆོས་ལ་ལས་སོ་སོར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཡང་དང་ཡང་ན་ཚོད་འགྱུར་བ་དང། དེའི་སྲོག་འགྱུར་བར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡན་ལག་ཅེས་སོ། །ལན་ནི། མ་རིག་པ་ཞེས་ཏེ། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་གསུམ་དུ་
འདུས་ཏེ། མ་རིག་པ་སོགས་གསུམ་ཡང་སྲིད་འཕེན་པ་དང། འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང། འདུ་བྱེད་སོགས་གསུམ་ལས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྒོ་བའི་གཞི་

[088A]༄༅། །ཡིན་པ་དང། ལས་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་དུ་སོང་བའི་ཆ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། ལྷག་མ་རྣམས་ལས་ཉོན་གྱི་འཕངས་པ་དང་གྲུབ་པའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཚེའི་ཀུན་ནས་
ཉོན་མོངས་པར་འདུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སྒྲ་དོན་ལ་དྲི་བ་ནི། དོན་གྱིས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། བྱེད་པ་པོ་མེད་ཅེས་ཏེ། སྒྲའི་དོན་ལ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མི་རྟག་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་བ་དང། སྟོང་པ་དང། བདག་མེད་
པའི་དོན་བཞི་བསྟན་པར་འདོད་པས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དད་པའི་སྟོང་པའི་དོན་དང། གསུམ་པས་བདག་མེད་པའི་དོན་དང། ཐ་མ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་དང། ལྷག་མ་དྲུག་གིས་མི་རྟག་པའི་དོན་སྟོན་ཏོ། །སྡུག་
བསྔལ་གྱི་འདུ་བྱེད་ཆོས་ཅན། སྟོང་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དོན་གཞན་གྱི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བདག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དོན་གཞན་དང་
རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་བདག་གིས་དབེན་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་སྟེ། རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང། དུས་གཉིས་པར་མི་སྡོད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་དང། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་སྐད་ཅིག་དུ་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང། ལས་

[088B] ལན་ཉོན་སོ་སོར་ངེས་པའི་དབང་གིས་མི་འདྲ་བ་དུ་མར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང། བཞི་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཟབ་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། ཟབ་པ་ལྔས་མདོར་
བསྟན་པ་དང། མི་འགལ་ཡང་འགལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ལྔས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུས་ཞེས་སོ། །སྔར་བཤད་པའི་དོན་བཅུ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ཟབ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཆོས་ཅན། རྒྱུས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ་
རྒྱུ་མེད་དང་བློ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་ཀྱང་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བྲབ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཀྱང་དེ་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཞན་ལ་རག་སྟེ་མ་འདྲེས་
པར་བྱུང་ཡང་རྐྱེན་དེ་དག་གིས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བྱས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གནས་པས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་ཀྱང་དུས་རིང་པོར་གནས་པ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར། འབྱུང་བས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ལས་འབྱུང་ཡང་བདག་གཞན་ལ་
སོགས་པ་འབྱུང་ཚུལ་བཞིའི་སྒོ་ནས་བརྟགས་ན་རྟོགས་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཆོས་ཅན། གནས་པས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་འཇིག་ཀྱང་གནས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བས་ཟབ་པ་
ཡིན་ཏེ། གཡོ་བ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། རྐྱེན་གཞན་གྱི་ནུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་ཡང་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དབང་བསྒྱུར་བའི་སེམས་ཀྱང་ཉེ་བར་

[089A]༄༅། །དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དོན་གཞན་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ལས་འབྲས་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཡང་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བས་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་དང། རང་གི་བྱེད་པ་དང་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་
དོན་གཞན་ལ་ལྟོས་མེད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། རབ་ཏུ་ཞེས་སོགས་ལན་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབྱེ་བ་དང། རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་འབྲས་བུ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་དང་
རྒྱུ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི་ཡོད་དེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་སོགས་དང། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་དབྱེ་བ་བརྟེན་པ་དང། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས། བརྟེན་པ་དང་
རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱིའི་རྟེན་འདྲེལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། སྐྱེས་ཟིན་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང། མ་སྐྱེས་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྣམ་བྱང་
གི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ཡང་གཉིས་ཡོད་དེ། རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་བསྒོམས་པས་དྲི་མ་ངག་རིམས་ཀྱིས་དག་པར་བྱེད་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་དང་མངོན་ཤེས་སོགས་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་ལ། དངོས་དང། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ལུགས་དང་ཞེས་ཏེ། དྲི་བའོ། །ཀུན་ནས་ཞེས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་

[089B] སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་སྦྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་ཉེས་དམིགས་བསམས་པས་འཁོར་བར་གནས་པ་མེ་དོང་དུ་ཆུད་པ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱ་ལ། དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་
ཕུང་པོ་འདི་རང་གི་ངོ་བོ་ཚེར་མ་འདོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་མི་ནུས་ཤིང། རྒྱུས་པངས་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་དགོས་པས་རྒྱུའི་མཐར་ཐུག་པ་མ་རིག་པའི་བར་དུ་ལུགས་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་ལ། མ་རིག་པ་སྤོང་ནུས་མི་ནུས་བ་རྟགས་
པ་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་འཇིག་ལྟ་སྤོང་ནུས་སུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ལ། ཀུ་འབྱུང་སྤོང་ནུས་སུ་རྟོགས་པ་ན། སྡུག་བསྔལ་འགགས་པའི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་ནུས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །
དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་ལྟོས་པར་ཤེས་པས། དེས་ན་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ལ་བརྟགས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲལ་འདོད་དང། ཀུན་འབྱུང་ལ་སྤོང་འདོད་སྐྱེ་
ཞིང། འཁོར་བའི་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུགས་མཐུན་མི་མཐུན་གཉིས་ལ་བརྟགས་པས་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང། ལམ་བརྟེན་བྱར་རྟོགས་པས། འཕགས་པའི་བདེན་བཞི་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་དམ་པའོ། །
རྒྱས་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཆེ་ཆུང་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །བདུན་པ་རྐྱེན་སོགས་སྡེ་ཚན་བདུན་པ་ལ་བརྒྱད། རྐྱེན་བཤད་པ་དབང་བརྟེན་མཚུངས་དེ་མཚུངས་དང། ཟིན་པ་

[090A]༄༅། །དང། དབང་པོ་དང་ སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང། རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་དང་ཟས་དང། གོང་མ་དང་བཅས་པ་དང། གོང་ན་མེད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་
སོ༑ ༑ལན་ལ། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུ་དང་ཞེས་ཏེ། རྐྱེན་ཆོས་ཅན། དུ་མ་ཡོད་དེ། བསྡུས་ན་ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་དང། རྒྱུའི་རྐྱེན་སོགས་བཞི་དང། རྒྱས་པར་ན་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་
བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་བརྟགས་ཅི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་བཞི། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དག་དམིགས་
པའི་རྐྱེན་དང། བདག་པོའི་རྐྱེན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྒྱུར་ཀྱེན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། ཀུན་གཞི་བཞག་པའི་དབང་དུབ་ཡས་པ་དང། མ་བཞག་པའི་དབང་དུབ་ཡས་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུའི་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་དེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་
པར་ཤེས་པ་ས་བོན་གྱི་ཆོས་བསྡུས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དག་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆ་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསྒོས་པའི་ས་བོན་
སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ། འཇུག་ཤེས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་ནི། སྤྱོར་བྱུང་གི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱའི་རྐྱེན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །

[090B] ཡང་ཞེས་ཏེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་དྲུག་ཡོད་དེ། ངོ་བོ་དང། དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བྱེད་རྒྱུ་དང། ལྷག་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་དང། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང། ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་དང། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲུག་ཡོད་
པའི་དང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱེད་རྒྱུ་སྟོན་པའི་ཚེ། རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་འདུས་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། རབ་ཏུ་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། འབྱུང་བའི་ཞེས་ཏེ། བྱེད་རྒྱུ་ལ་དབྱེ་ན། ཤེས་བྱ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་བདུན་ཡོད་དེ། རྐྱེན་གསུམ་ཚོགས་པ་ལ་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་དང། རྣམས་ཀྱི་ཟས་བཞི་ལྟ་བུ་གནས་
པའི་དང། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་བུ་བརྟེན་པའི་དང། སྒྲོན་མེས་གཟུགས་གསལ་བར་བྱད་པ་དང། མེས་ཤིང་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང། ཟོར་བས་རྩ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང། མགར་བས་གསེར་ལ་སོགས་བ་གཟུགས་གཞན་དུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་
སྒྱུར་པའི་བྱེད་རྒྱུ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལྔ་ཡོད་དེ། དུ་བའི་རྟགས་ལས་མེ་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་འབྱུང་བ་དང། སྒྲུབ་ངག་ཡན་ལག་ལྔའི་སྒོ་ནས་རྒོལ་བའི་འདོད་ཡུལ་གྱི་དོན་ཕ་རོལ་པོའི་བློ་
ངོར་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔ་མ་གཏན་ཚིགས་དང། ཕྱི་མ་སྒྲུབ་ངག་གི་དབང་དུབ་ཡས་པའོ། །ལམ་བདེན་གྱིས་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང། རྒན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྡ་བྱས་པའི་མིང་དང། དོན་གྱི་མཚན་མ་དང། དོན་དེ་ལ་མིང་དེ་བརྡ་སྦྱོར་བ་

[091A]༄༅། །མཐོང་བ་ལྟ་བུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བྱེད་རྒྱུ་དང། བཀྲེས་བ་ནི་ཁ་ཟས་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། རྒ་ཤིའི་མ་རིག་པ་དང། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་མ་རིག་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཞིང་དང་ཆུ་ལུད་སོགས་ལོ་ཏོག་འཛིན་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང། རྒྱལ་པོ་ལེགས་པར་བསྟན་པ་དེ་མཉས་པའི་བྱེད་རྒྱུ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་སོ་སོ་དང་ཚོགས་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚུལ་
གཉིས་ཡོད་དེ། འགྲོ་བ་ལྔའི་ལས་སོ་སོར་ངེས་པས་འགྲོ་བ་ལྔ་སོ་སོར་བསྐྱེད་པ་དང། དབང་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྐྱེན་གསུམ་ཚོགས་ནས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་
ཡོད་དེ། ལོ་ཏོག་ལ་སེར་བ་ལྟ་བུ་དང། སེར་བ་སོགས་མེད་པར་ལོ་ཏོག་འཕེལ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གོགས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་ནི། རང་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་
འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་དང་ཚོགས་པ་གཅིག་པའི་འབྱུང་བ་ནང་ཕན་ཚུན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་རང་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་གྲོགས་སུ་ཡོད་ན་འབྱུང་གི་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། མཐུན་
པར་ཞེས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཆོས་ཅན། རང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཚོར་བ་དེའི་མཚུངས་ལྡན་རྒྱ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ལྔས་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་གྲོགས་བྱེད་པ་གང་ཞིག་གང་རུང་གཅིག་གྲོགས་སུ་མཚང་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་

[091B] ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆགས་སོགས་མི་དགེ་བ་དང། བཟོ་དང་སྤྱོད་ལམ་སོགས་ལུང་མ་བསྟན་ཏེ་དེ་དག་ནི་རང་གི་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མའི་རྒྱས་པའམ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དང་
ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒྱས་པ་དང། དེའི་འོག་ཏུ་མཆོག་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། བར་དུ་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་སྤངས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལྟ་བ་དང། ཐེ་ཚོམ་དང་
མ་རིགས་ཆོས་ཅན། བར་དུ་གཅོད་པའམ་ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་ཐག་བསྲང་བར་བྱེད་ཅིང། རངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱིས་འགྱུང་སྤང་བྱ་རིས་ལྔ་གའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ལས་
དང༑ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་ལས་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལ་དྲི་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་པས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། རྒྱུན་ཞེས་ཏེ་
རིགས་འདྲ་བར་མ་ཆད་དུ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཁྱེད་རང་གི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་དེའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་སྐྱེ་བའི་གོ་འབྱེད་ཅིང། དེ་ཆོས་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་མྱོང་བའི་ངོ་བོར་ལག་རྗེས་
འདོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་རང་དང་རིགས་མཐུན་པ་དང། མི་མཐུན་བ་ཡི་དགེ་བ་དང། ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གཉིས་ཀྱང་ཤེས་པར་

[092A]༄༅། །བྱའོ༑ ༑འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་ན། འདོད་པ་ན་དགེ་མི་དགེ་
ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་དང། གཟུགས་གཟུགས་མེད་ན་མི་དགེ་བ་པོར་བ་གཉིས་གཉིས་དང། ཁམས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ལ་སྐྱེས་ཐོབ་དང་སྦྱོར་བྱུང་གཉིས་དང། ལུང་མ་བསྟན་ལ་སྒྲིབས་པ་དང་མ་སྒྲིབས་པ་གཉིས་ལས་ཕྱི་མ་ལ། འདོད་པ་ན། གཟོ་
གནས་པ་དང། སྤྱོད་ལམ་པ་དང། སྤྲུལ་སེམས་དང། རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་སོ། །གཟུགས་ན་གཟོ་མ་གཏོགས་པ་གསུམ། གཟུགས་དེ་ན་རྣམ་སྨིན་སྐྱེས་གཅིག་པུ། ཟག་མེད་ལ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་རྣམས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་ཚུལ་
རྒྱས་པར་གཞན་དུ་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་དྲི་བ་ནི། དམིགས་པས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཡུལ་ཞེས་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། དབང་ཤེས་དང་ཡིད་ཤེས་ལྟ་བུ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་ཡུལ་ཐམས་
ཅད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས། བརྡ་ལམ་འདྲིས་པ་དང་འདྲིས་པའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ། ཡུལ་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་མེད་པའི་དམིགས་པ་དང། བཀྲ་བར་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་གཉིས་དང། ཞེན་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་དང་
འཁྲུལ་བའི་དམིགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་དང། མངོན་གྱུར་དང་ལྡོག་གྱུར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་དང། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་དང། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་དམིགས་པའི་དམིགས་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་དང། ཤེས་སྒྲིབ་ཟད་པར་མ་

[092B] ནུས་པའི་ཤེས་པའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཉིས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་བདག་རྐྱེན་ལ་དྲི་བ་ནི། བདག་པོས་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། བདག་རྐྱེན་ཉེར་ལྔ་ཡོད། བདག་རྐྱེན་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་
པ་གསུམ། དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ནི། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ཆུ་དཀྱིལ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ཀྱིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཕེན་པ་
དུས་མི་ཉམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། སེམས་ནི་སེམས་བྱང་འཁོར་དུ་བྱས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དུས་མཉམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ཉེར་ལྔ་ཡོད་དོ། །ཡུལ་གྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དབང་པོ་དྲུག་དང། མངལ་ནས་སྐྱེ་བར་
བྱེད་པ་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་དང། རིགས་མཐུན་གནས་པར་དབང་བྱེད་པ་སྲོག་གི་དབང་པ་དང། འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་དང། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་དང། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་དག་ལ་དབང་བྱེད་པ་མི་ཤེས་པ་
ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་སོགས་གསུམ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཏེ། མིག་ཤེས་ཡུན་རང་དུ་བརྟེན་པའི་མིག་དབང་ཆོས་ཅན། རྟེན་མཚུངས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་
གང་ཞིག་དབང་ཤེས་བདག་རྐྱེན་བྱས་པའི་སྒོ་ནས། རང་གི་རིགས་འདྲ་དུ་མ་འབྱུང་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་བཙུམས་པའི་དུས་ཀྱི་མིག་དབང་ཆོས་ཅན། དེ་མཚུངས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་མཚུངས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་དབང་པོ་གཟུགས་

[093A]༄༅། །ཅན་པར་མཚུངས་ཀྱང་དབང་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་མཚུངས་དེ་མཚུངས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང། དབང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཁམས་ལྔ་དང་
སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟེན་མཚུངས་དང་དེ་མཚུངས་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཚོར་བ་ཞེས་ཏེ། དབང་པོ་རྟེན་བཅས་ཀྱི་གཟུགས་ནི་ཆོས་ཅན་
སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཞེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕན་གནོད་བྱས་པ་ལས་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་འབྱུང་བའི་དངོས་ཀྱི་རྟེན་གཟུགས་ཅན་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གནས་དང་བཅས་པ་དང། དབང་པོ་ལྔས་བསྡུས་
པ་དང་ཁམས་དད་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ལྔ་ལྔ་དང། དེ་དག་ཚོགས་པ་གཅིག་པའི་གཟུགས་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །བཞི་པ་ལ་དྲི་བ་ནི་
ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཡུལ་འཛིན་པར་ཞེས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་ཆོས་ཅན། ཡུལ་འཛིན་པར་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་དབང་གིས། ཁྱོད་ཀྱི་བདག་འབྲས་ཡུལ་འཛིན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་
ཕོ་མོའི་དབང་པོ་ནི། རིགས་རྒྱུ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གང་དེའི་དབང་གིས་རིགས་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་རྣམས་ན་བདག་རྐྱེན་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབང་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་

[093B] རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་མཐུན་པ་གཉིས་སུ་ངེས་ལ། དང་པོ་བཅུ་བཞི་དང་ཕྱི་མ་ལ་བརྒྱད་དོ། །དང་པོ་ལ་ཡང་ཟབ་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་སྟེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་
ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གཉིས་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་མངལ་དུ་བུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རིགས་མཐུན་གནས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་སྲོག་གི་དབང་
པོ་བཞག་སྟེ། ད་ཡོད་པ་དང། གསར་དུ་མེད་པ་ལས་འཚོར་བ་དང། ཤི་བའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར། བཟའ་བྱ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་བཞག་གོ་ །མངོན་མཐོའི་ཐབས་དང། འཇིག་རྟེན་པའི་
རྣམས་བྱང་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དད་སོགས་ལྔ་བཞག་ལ། རྣམ་བྱང་གི་ངོ་བོ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐ་མ་གསུམ་བཞག་གོ། །དབང་པོ་དེ་ལ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཚོར་བ་དང་རྣམས་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་
པོས་བསྡུས་པ་དང། གཟུགས་ཕུང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་བདུན་དང། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྲོག་དང་དད་སོགས་ལྔ་དང། དབང་པོ་ལྔ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམས་བཅུ་གཉིས་
དང༑ ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང། ཆོས་ཁམས་དང། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྲོག་དབང་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་སོགས་དང་དད་སོགས་ལྔ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །ལྔ་པ་

[094A]༄༅། །ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང། དེ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ཆོས་ཡིད་
དུ་མི་འོང་བ་དང་ཕྲད་པའི་དབང་པོ་སོགས་དང། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གནས་དང་བཅས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ་
གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། བདེ་བའི་ཞེས་ཏེ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། འགྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང། དབང་པོ་དང། དོན་དག་
དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཉོན་མོངས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཚོར་བ་བདེ་བ་གནས་དང་བཅས་པའོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་
ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཚོར་བ་བཏང་སྙེམས་རྟེན་དང་བཅས་པ་སྟེ། གཙོ་བོ་ཀུན་གཞི་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་
བཏང་སྙོམས་དང། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་མྱོང་གྱུར་གྱི་ཆོས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚོགས་བདུན་འཁོར་བཅས་དང། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ནང་ལན་འཛིན་པའི་ཆོས་དང། དེ་གཉིས་ཀ་ལས་མ་

[094B] རེས་འགའ་བདེ་བའི་སྐབས་ལ་བརྟེན། རེས་འགའ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྐབས་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང། ཕུང་
པོ་དང། ཁམས་ཐ་མ་གསུམ་དང། སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་གཉིས་བསྡུས་པ་ཟག་མེད་བོར་བ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །དྲུག་པ་རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་དྲི་བ་ནི་
ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། མི་དགེ་བ་དང་ཞེས་ཏེ། མི་དགེ་བ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་འཕེན་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་དང་
བཅས་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་དང། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང། གཟུགས་སྒྲ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། གཟུགས་སྒྲ་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། བཞིའི་ཕྱོགས་གཅིག་མི་དགེ་བ་དང། དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་ཕུང་པོའི་བག་ཆགས་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །རྣམ་སྨིན་གཙོ་བོ་དང་ཕལ་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། རྣམ་སྨིན་གཙོ་བོ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་
ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་མིག་སོགས་དབང་པོ་དང་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་སོགས། རྣམ་སྨིན་སྔ་མ་ལེ་ལས་བྱུང་བས་རྣམ་སྨིན་དུ་གཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་ཟས་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །

[095A]༄༅། །ལན་ནི། ཟས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་དང། ཟས་ཀྱི་བྱད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། འཇུ་བས་ཀྱང་ཞེས་ཏེ། ཟས་ལ་བཞི་ཡོད་དེ། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་གསོ་བ་འཇུ་བས་ཀྱང་འཇུ་བ་ལས་གྱུར་པ་ཁམས་ཀྱི་ཟས་དང། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་
ཡིད་བདེ་གསོ་པ་ཡུལ་གྱིས་ཀྱང་ཡུལ་ལས་གྱུར་པ་རེག་པའི་ཟས་དང། འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་རེག་པ་གསོ་བ་རེག་པས་ཀྱང་རེ་བ་ལས་གྱུར་པ་སེམས་པའི་ཟས་དང། དབང་པོ་དྲོད་དང་བཅས་པ་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལེན་པས་ཀྱང་ལེན་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམ་
པར་ཤེས་པའི་ཟས་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁམས་ཀྱི་ཟས་ནི། དྲི་རོ་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། རེག་པའི་ཟས་ནི། དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་རིག་པའོ། །སེམས་བའི་ཟས་ནི། འདོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་
རེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ན། རྣམས་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ་ཁམས་བཅུ་གཅིག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང། གཙོ་བོ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མདོར་བསྡུས་པ་ཙམ་འཆད་པར་འདོད་པས་དེ་ཙམ་ལས་མ་སྤྲོས་སོ། །ཆོས་
གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། གཟུགས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གསུམ་དང། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང། དྲི་རོ་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བཅུ་གཅིག་དང་དྲི་རོ་རེག་བྱ་དང་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆད་ལྔའི་ཕྱོགས་
གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང། གནས་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཟས་ཀྱིས་བྱ་བ་དུ་མ་བྱེད་དེ། འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པའི་

[095B] འཆིང་བ་ཅི་རིགས་དང་བྲལ་ཞིང་ཟད་པར་མ་སྤངས་པ་སློབ་བ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུ་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང། དགར་བཅོམ་པའི་ལུས་
ལྟ་བུ་དག་པའི་ལུས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཚན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐུ། ཟས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་པ་ལྟར་སྣང་བ་གནས་པར་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བརྒྱད་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་གོང་མ་
དང་བཅས་པ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། འདུས་བྱས་ཞེས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཆོས་ཅན། གོང་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལ་གོང་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དུ་མ་དབྱེར་རུང་སྟེ། ཆོས་ཁམས་དང་
སྐྱེ་མཆད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དེ་བཞིན་ཉིད་དང། མྱང་འདས་མ་གཏོགས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གོང་མ་དང་བཅས་ང་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་གོང་ན་མེད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་སོ། །འདུས་
མ་བྱས་ཞེས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་གྱི་དམིགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་བྱང་ཡིན་པ་དང། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་བྱ་མཐར་ཐུག་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་
ལ་ཡང་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཆོས་ཁམས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡོང་པའི་ཕྱིར། གོང་ན་མེད་པ་ཆོས་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་ལྔར་བཤད་པར་

[096A]༄༅། །ཙམ་དུ་ཟད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་འདིས་མཚོན་ནས་རྟོག་བཅས་སྤྱོད་ཅེས་སོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གཞན་ཡང་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་བསྡུས་པའི་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱིས་དབྱེ་
བ་དང། ཆོས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞིར་དབྱེ་བ་དང། རྒྱུ་དང་གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། མཚམས་སྦྱར་ཏེ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། གསལ་བའི་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་སོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་ཞེས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་ཆོས་རྣམས་གསུམ་དུ་འདུས་ཏ། ཀུན་བརྟགས་བཞན་དབང། ཡོངས་གྲུབ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ཀུན་བརྟགས་ལ་དྲི་བ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ། ལན་ནི། ཕུང་
པོ་དང་ཞེས་ཏེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་སོགས་སུ་བཏགས་པ་ཆོས་ཅན། ཀུན་བརྟགས་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་མེད་བཞིན་དུ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་
གི་བདག་སོགས་ཀྱང་མེད་བཞིན་དུ་རྟོག་པས་བཏགས་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཆགས་པར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་དང། རིགས་མཐུན་གནས་པས་སྲོག་
དང་སྐྱེ་སོགས་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པས་སྐྱེ་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱིས་བལྟས་པར་བྱས་པས་གསོ་བ་པོ་དང་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གང་ཞིང་ཟད་པར་བྱེད་པས་གང་ཟག་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པས་ཤེས་པ་ལས་སྐྱེས་དང་ང་རྒྱལ་བསྟེན་ནས་

[096B] །དེ་དག་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པས་ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་དང་རྒྱུན་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་རྫས་ཡོད་དུ་བཏགས་པའི་ཞེན་ཡུལ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པ་དང། གཟུང་ཡུལ་ནི་ཚད་
མས་གྲུབ་པའི་ཀུན་བརྟགས་སོ། །གཉིས་པ་གཞན་དབང་ལ་དྲི་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་སོ། །ལན་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཞེས་ཏེ། རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། གཞན་དབང་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུད་ལས་ཉོན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་ཡོངས་གྲུབ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ལན་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཞེས་ཏེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པོ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཡོངས་གྲུབ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ཏེ་བསྒོམས་པས་ཉོན་སྒྲིབ་
མཐའ་དག་ཟད་ནུས་པའི་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞན་གིས་རྟོགས་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྫས་ཡོད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སོགས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གྲངས་དང་གསལ་བའི་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་
མཚན་ཉིད་བཤད་པ་དང། དེ་དག་ལ་མཁས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ཆོས་དང་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་དབྱེ་སོགས་བཞིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། བཞི་ག་ཡང་
དྲི་བ་དང་ལན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་རྫས་ཡོད་བཏགས་ཡོད་སོགས་རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་

[097A]༄༅། །དབྱེ་བ་དང། དེ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འབྱེད་ཚུལ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ཤེས་
པའི་ཕན་ཡོན་ནི། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ཤེས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གཅིག་པུར་འཛིན་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པས་ཞེས་ཏེ། རྣམ་པའི་རབ་དབྱེ་ལ་མཁས་པ་
ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་སྤོང་ནུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ལུས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཁས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ལས་མ་བྱས་པ་དང། ཕྲད་པ་དང། བྱས་པ་ཆུད་ཟ་
བའི་འདུ་ཤེས་ཤེས་ནས་སྤོང་ནུས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། རྒྱུན་གྱིས་ཞེས་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་རྒྱུན་གྱིས་རབ་དབྱེ་ལ་མཁས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་རྟག་ཅིང་བརྟེན་པར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཤེས་ནས་སྤོང་ནུས་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་ལ་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། རྒྱུ་དང་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བལྟས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སོགས་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཕྱི་
རོལ་ཏུ་ཞེས་ཏེ། དྲུག་ག་དྲི་བ་དང་ལན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྒྱུའི་སྒོ་ནས་གཉིས་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སྲེད་པ་འཕེལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བལྟས་པ་དང། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པས་བསྡུས་པའོ། །

[097B] ཕལ་ཆེར་སྨོས་སྨོས་པ་ནི། ཆོས་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོས་བསམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གཅོད་པའོ། །གང་ཟག་དི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་བཞི་ཡོད་
དེ༑ ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་ས་མཚམས་ངེས་པར་མི་ཟིན་པ་སོ་སྐྱེའི་ཕུང་པོ་སོགས་རྒྱུན་རིང་བའི་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། དུས་འདི་ཙམ་ན་མྱང་འདས་ཐོབ་ནུས་པར་ངེས་པའི་སློབ་མི་སློབ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དུས་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་རབ་དབྱེ་དང། ལྷག་མེད་
དུ་འཇུག་ཁ་མའི་མི་སློབ་པའི་ཕུང་པོ་སོགས་དེའི་དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང། སངས་རྒྱས་དང་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་མལ་པའི་ཕུང་སོགས་སུ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ལྟར་སྟོན་པའི་རབ་དབྱེ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡན་ཆད་
ཀྱིས་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་པར་བཤད་པ་ནི། ལམ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་གཞི་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས། གཞི་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ལ། བསྡུས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས་
ཞི་གནས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། བསྡུས་པ་གང་ཞེན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང་
བསྡུས་པ་ལ་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ཞེས་ཏེ། བསྡུད་ཚུལ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནས་དོན་དམ་པས་བསྡུས་པའི་ངར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཆེས་ཅན་ཕལ་

[098A]༄༅། །ཆེ་བའི་བསྡུས་པ་དང། ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནས་བསྡུས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། བསྡུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་ངོ་བྱས་པ་དང། ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་དང། གང་གིས་བསྡུས་པའོ། །དང་པོ་ལ་བདུན་
མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་གཞི་བསྡུས་པ་དང། ས་བོན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་བསྡུས་པར་བཏགས་པ་དང། མཚན་ཉིད་མཚུངས་པས་བསྡུས་པ་དང། གནས་སྐབས་གཅིག་པས་བསྡུས་པ་དང། གྲངས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཐོབ་པ་ལ་བསྡུས་པར་བཏགས་པ་དང། ཕྱོགས་
གཅིག་པས་བསྡུས་པ་དང། དུས་གཅིག་པས་བསྡུས་པའོ། །དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མཚན་གཞི་བསྡུས་པ་ཡིན་
ཏེ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ་གཟུགས་རུང་ཡིན་པ་སོགས་ཡིན་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཁམས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི། ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། རིགས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། བསྡུ་བྱ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤུངས་པའི་དོན་དབང་བཙན་པར་བྱས་པ་ན་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང། ཉེར་སྤྱོད་འཛིན་པ་དད་པ་སྐྱེ་
བའི་སྒོ་བྱེད་པ་དབང་བ་ཅན་པར་བྱས་ནས། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་ཕན་ཚུན་རིགས་གཅིག་པ་རིགས་ཅན་གྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། གནས་སྐབས་ཞེས་ཏེ། བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ། ཆོས་གསུམ་གྱིས་

[098B] དེའི་མཚན་གཞི་མི་འདྲ་བའི་གནས་སྐབས་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཕུང་པོས་བསྡུས་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་ཞེས་མི་བྱའོ། །ལྔ་པ་
ནི༑ གྲོགས་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འཁོར་བཅས་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཚོར་བ་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི། གྲོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གྲོགས་ཀྱིས་གྲོགས་ཅན་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་ནི་གོ་
བར་ཟད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་ལ། སྡུས་བྱེད་གང་ཡང་རུང་བས་བསྡུས་པ་དང། ཇི་སྙེད་པས་བསྡུས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱོགས་གཅིག་ཅེས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང། མིག་གི་ཁམས་དང། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་
ལ་སོགས་པའི་མིད་ན། གཟུགས་ཕུང་སོགས་གང་རེ་རེས་བསྡུས་པ་ནི། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་མཚན་གཞི་ཕྱོགས་རེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མཐའ་དག་ཅེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་
འདོད་ཁམས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་འདིར་བཤད་པའི་ཆོས་གསུམ་ཀུན་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམས་དེ་མཐའ་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། གཅིག་གིས་ཞེས་སོ། །
ལན་ལ་གཉིས། ཆོས་ལྔ་པོ་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་ཚུལ་དང། ཆོས་གཞན་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང། དེས་བསྡུས་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཕུང་པོ་བསྡུ་བྱར་བཞག་པ་དང། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བསྡུ་བྱར་བཞག་པ་དང། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་

[099A]༄༅། །བསྡུ་བྱར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། གཟུགས་ཕུང་བསྡུ་བྱར་བཞག་པ་དང། ཕུང་པོ་བར་མ་གསུམ་བསྡུ་བྱར་བཞག་པ་དང། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྡུ་བྱར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། གེ་བར་ཟད་དོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཚོར་བའི་ཞེས་ཏེ། ཚོར་ཕུང་གང་གིས་བསྡུས་པ་དང། ལྷག་མ་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མིག་གི་ཁམས་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུས་བསྡུས་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་གཞན་
བཞི་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ནི། མིག་ཨི་ཁམས་ཞེས་སོ། །གསུམ་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་དུ་དང་སྐྱེ་ཆེད་དུས་བསྟན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་གཞན་བཞི་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་
པའི་ཁམས་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་གང་གིས་བསྡུས་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས་ལྷག་མ་བཞི་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཕུང་པོ་དུ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དུས་བསྡུས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་
ཏེ༑ རྟོགས་པར་སླའོ། །གསུམ་པ་ལ་མིག་གིས་སྐྱེ་མཆེད་ཕུང་པོ་དུ་དང་ཁམས་དུས་བསྡུས་པ་དངོས་སུ་བསྟན་ནས། གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆད་གཞན་དགུ་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ནི། མིག་གི་ཞེས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྣམ་
ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། ཡིད་ཀྱི་ཞེས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཕུང་པོ་བར་མ་གསུམ་དང་ཆོས་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་

[099B] ཆོས་གསུམ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ལས་གཞན་པའི་མིང་གིས་བསྟན་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་དང། ཁམས་བཅུ་དྲུག་བསྟན་པ་དང། ཟད་པར་དང་ཟིལ་
གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མིང་གིས་བསྟན་པ་དང། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མིང་གིས་མ་བསྟན་པའི་རྫས་ཡོད་སོགས་ཀྱང་ཆོས་གསུམ་དུ་འདུས་ཤིང། ཇི་ལྟར་འདུས་ཚུལ་ཕལ་ཆེར་སྔར་བསྟང་ཅིང། མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་དཔགས་
ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པས་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང། བདག་མེད་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དྲི་
བ་ནི། དེ་ལྟར་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། དམིགས་པ་ཞེས་ཏེ། བསྡུས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་པ་ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་ཆེས་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་འདུས་པའི་ཚུལ་དང་དེ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་
ཤེས་ནས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱིང་རྒོད་དང་དྲལ་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པས། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཐའ་དག་ཞིག་གནས་ཀྱི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞིང། ཞི་གནས་ཐོབ་སླ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
ལ་གཉིས། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ཐབས་མཚུངས་ལྡན་བཤད་པ་དང། མི་རྟག་པ་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་སྐྱེད་པའི་ཐབས་ལྡན་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། མཚུངས་པར་ཞེས་སོགས་ཏེ་

[100A]༄༅། །ལན་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། མཚུངས་ལྡན་ལ་མཁས་པའི་ཕན་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་ཞེས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་ཚུལ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཐ་དད་མེད་པས་མཚུངས་ལྡན་སོགས་དྲུག་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། གཟུགས་སེམས་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། སེམས་སེམས་བྱུང་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་རྡུལ་ཕྲ་
རབ་གྱི་ཕྱོགས་ལ། ཕྱོགས་ཅན་ཚོགས་པ་གཅིག་གིས་སའི་འབྱུང་བ་འབྱུང་འགྱུར་རྣམས་གོ་ས་མཚུངས་པ་དང། རྡུལ་ཕྲ་མོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཆུ་རྙོག་མ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ཆུད་པའི་རྡུལ་འདྲེས་པ་ལྟ་བུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་གོང་མའི་ཕྱོགས་ཅན་རྣམས་
འདྲེས་པ་གནད་དང་རགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ། ལག་པ་དང་བུམ་པ་འཕྲད་པ་ལྟ་བུ། གཉིས་ཀ་འཕྲད་པར་མཚུངས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ཞེས་ཏེ། དཔེར་ན། ཇིམ་རིལ་གཅིག་གི་འབྱུང་བ་འབྱུང་འགྱུར་རྣམས་དེ་ལ་ཡོད་
པའི་རྡུལ་གྱི་ཤར་དག་ནུབ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་གོ་ས་གཅིག་ན་གནས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཉིས་པ་ནི། འདྲེས་པར་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཕྲད་པས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། དུས་མཚུང་ས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ། ཚོགས་པ་དང་དུས་
གཅིག་པའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལྟ་བུ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་དང་གཅིག་ཅིང་མཚུངས་པ་དང། དགོས་པ་སྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ། དགེ་སློང་གཉིས་ལྟུང་བ་བཤགས་པ་ལ་གཅིག་གིས་བཤགས་ཡུལ་བྱས། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་

[100B] ལྷན་ཅིག་ཅེས་དང། གཉིས་པ་ནི། བྱ་བ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། མཐུན་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་དང་ཞེས་ཏེ། སེམས་དང་དེའི་འཁོར་གྱི་སེམས་
བྱུང་མཐུན་པར་རྟོགས་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་དམིགས་ནས་མཚུངས་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་བཤད་པ་ལ། མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་བཤད་བཞི་ནི། མཐུན་པར་ཞེས་སོ། །རྫས་
མཚུངས་པ་ནི། དེ་ཡང་ཞེས་ཏེ། རྫས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོ་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་ཚོར་བ་ལྟ་བུའི་སེམས་བྱུང་རིགས་མཐུན་པ་གཅིག་ཁ་ན་འབྱུང་གི་རིགས་མཐུན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དམིགས་པ་གཅིག་རྟོགས་པ་ལ་གཙོ་
འཁོར་རིགས་མཐུན་རེ་རེ་ཁོ་ནས་འགྲུབ་ཀྱི་གཞན་མི་དགོས་པའི་དོན་ཏོ། །དམིགས་རྣམ་དང་ངོ་བོ་མཚུངས་པ་ནི། མཐུན་པ་ཞེས་ཏེ། དམིགས་རྣམ་དང་ངོ་བོ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཙོ་བོ་གཅིག་དང་དེའི་འཁོར་གྱི་སྨེ་བྱུང་གཉིས་
དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་དང། དགེ་མི་དགེ་སོགས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དུས་མཚུངས་པ་ནི། དུས་འདྲ་བ་ཞེས་ཏེ། དུས་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་འཇིག་གནས་གསུམ་དང་གཅིག་པའི་ཕྱིར། ཁམས་
དང་ས་མཚུངས་པ་ནི། མཐུན་པའི་ཞེས་ཏེ། གཙོ་འཁོར་གཉིས་ཁམས་དང་ས་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཁམས་པའི་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གཟུགས་ཁམས་པའི་སེམས་བྱུང་བ་འབྱུང་བ་དང། བསམ་གཏན་དང་པོའི་སེམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་

[101A]༄༅། །གཉིས་པའི་སེམས་བྱུང་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་ཁམས་དང་ས་གང་ཡིན་པ་དེར་སེམས་བྱུང་ཡང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཟག་མེད་ལའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྔ་མ་མང་པོས། ལྔ་ཉིད་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་
དང། །དེ་ཡི་གནས་སྐབས་སྐྱོན་ཕྱིར་དང། བྱེད་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་ཕྱིར་དང། ལུས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་དུ་བྱས་ནས། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་ཁོ་ནར་བྱེད་པ་ནི། བཞག་པར་དཀའ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་གཟུགས་སེམས་རྫས་
གཅིག་གམ། ཐ་དང། ཕྱི་མ་ལྟར་ན། གཟུང་འདོན་རྫས་དགག་མི་ནུས་པས། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དོན་དམ་བདེན་པར་བཞག་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཐ་
སྙད་པའི་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་དོན་དམ་འཇལ་བའི་ཚད་མས་མེད་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ། མཁས་པའི་ལུགས་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པ་དུ་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ཞེན་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་བས་འཕགས་
པའི་མཉམ་གཞག་མ་གཏོགས་ལོག་རྟོགས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལམ་ནས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ནི། བླུན་པོའི་གཏམ་མོ། །གཟུགས་སེམས་རྫས་གཅིག་ན། ཕུང་པོ་ལྔ་མི་འཐད་པའི་ཐལ་པ་དེ་ལའང་འཇུག་པར་བསྐལ་པའི་བར་དུ་མཚུངས་སོ། །གཟུགས་སེམས་
ཀྱི་གནས་སྐབས་ལ་བཞག་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ན། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གཟུགས་དང་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་གནས་སྐབས་ལ་བཞག་པས། མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་བྱེད་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལོག་པར་བཞག་ཏུ་མི་རུང་བར་ཐལ་

[101B] །གཞན་ཡང་གཙོ་བོ་འདྲེར་རུང་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་གཅིག་གི་འཁོར་དུ་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ངེས་པར་འབྱུང་བས་རྟོག་པ་རྫས་ཐ་དད་དུ་མ་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ། དམིགས་རུང་མ་དམིགས་པས་ཁེགས་
ཤིང། གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་དུ་མར་ཐལ་བ་ཡང་ལྡོག་མི་ནུས་སོ། །འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། དེ་ཙམ་ལས་མ་སྤྲོས་ཤིང། དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས། གནས་སྐབས་ཅན་དང་
གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ངེས་པའི་མཚུངས་ལྡན་དང། མ་ངེས་པའི་མཚུངས་ལྡན་ནོ། །དང་པོ་ལ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ནི། མཚུངས་པར་ཞེས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་
བའི་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་གང་ཞིག་གང་རུང་གཅིག་མཚང་ན། སེམས་སེམས་བྱུང་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ཉོན་ཡིད་དེའི་འཁོར་གྱི་ཉོན་མོངས་བཞི་པོ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་
སྔ་མ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རེས་འགའ་ཞེས་ཏེ། དང་སོགས་དགེ་བ་དང། མི་དགེ་བས་བསྡུས་པའི་ཆགས་སོགས་སེམས་ལ་མཚུངས་ལྡན་རེ་འགའ་བ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་ལྡན་གང། ངེས་པའི་མཚུངས་ལྡན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི་
ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་དང། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་དང། གོམས་པར་བྱས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། གནས་སྐབས་ཞེས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་ཚོར་བ་གསུམ་གང་རུང་གཅིག་སྐྱེས་ན། གནས་སྐབས་ཀྱི་མཚུངས་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚོར་

[102A]༄༅། །བ་བདེ་བ་བྱུང་ན་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཞེས་དང། གཞན་གཉིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་མཚུངས་ལྡན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྒྱུན་ཞེས་ཏེ། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། བར་མ་ཆད་དུ་འབྱུང་བའི་དུས་དང། སྔ་ཕྱིའི་བར་དུ་སེམས་
མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གིས་བར་ཆོད་པའི་མཚུངས་ལྡན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་ཅེས་ཏེ། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚུངས་ལྡན་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་ཐོས་བསམ་མ་གཏོགས། འདོད་པའི་སས་བསྡུས་ཀྱི་སེམས་སེམས་
བྱུང་དང། མཉམ་པར་བཞག་པའི་སས་བསྡུས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། འདྲིས་པའི་ཞེས་ཏེ། གོམས་པར་བྱེས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་གཉིས་ཡོད་དེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བདག་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་
སེམས་བྱུང་དང། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཉིས་སྣང་ཅན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཁ་ཅིག་ཀྱང། ཐོགས་མ་མེད་པ་ནས། འཁོར་བར་འདྲིས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང། བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱིས་གསར་དུ་རྟོགས་པ་དང་
རྟོགས་ཟིན་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང། དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཁ་ཅིག་ཐོགས་མ་མེད་པ་ནས་འཁོར་བ་མ་འདྲིས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་
དྲི་བ་ནི། མཚུངས་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སེམས་ཙམ་ལ་ཞེས་ཏེ། མཐུན་པར་རྟོགས་པའི་མཚུངས་ལྡན་སོགས་ཤེས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བདག་གིས་སྟོང་པའི་སེམས་ཙམ་ལ། ཚོར་བ་སོགས་དང། ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་

[102B] །བདག་འཛིན་སྤོང་ཞིང། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་མི་རྟག་རྟོགས་པའི་
ལྷག་མཐོང་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ལྡན་པ་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལྡན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བ་དང། ལྡན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད་ཅེས་ཏེ། འདིར་ལྡན་པ་རྒྱས་པར་བཤད་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་
ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དེས་རྟོགས་ནུས་པས་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ལྡན་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང། ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ལྡན་པའི་དམིགས་བསལ་དང། སྐྱེ་བོ་ཐ་ཤལ་གྱི་ལྡན་པ་བྱ་
བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། དབྱེ་བ་དངོས་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། རབ་ཏུ་ཞེས་ཏེ། ལྡན་པ་ཆོས་ཅན། གསུམ་ཡོད་དེ། ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང། དབང་དང་ལྡན་པ་དང། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ལ་གསུམ། ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་དང། དབང་གི་སྒོ་ནས་དང། མངོན་གྱུར་གྱི་སྒོ་ནས་ལྡན་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ས་བོན་དང་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གཉིས། ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ལྡན་པའི་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང། འདས་ལམ་ཐོབ་
པ་ལ་ཉོན་མོངས་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་མི་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་འདོད་པའི་དོན་ལ་ལྡན་ཚུལ་བརྩི་བ་ནི། འདོད་པའི་ཞེས་ཏེ། འདོད་པའི་རྟེན་ལ་ལྡན་ཚུལ་རྟེན་གང་ལ་ལྡན་པ་དང། ཆོས་གང་ལ་ལྡན་པ་དང་

[103A]༄༅། །སྒོ་གང་གིས་ལྡན་པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་བྱེད་ཆོས་དང། དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་འདོད་ཁམས་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང། སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་དགེ་
བ་རྣམས། དེ་དག་གི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཐོབ་བྱའི་ཆོས་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་བཅུ་བཞི་དང། ཟག་མེད་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ལ་ལྡན་ཚུལ་བརྩི་བཞི། གཟུགས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཁམས་པའི་སོ་སྐྱེ་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་
པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྡན་ཞིང། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་བཅོམས་པའི་ཕྱིར། མངོན་གྱུར་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མངོན་གྱུར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བཅོམས་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དང། དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་རྣམས་
ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པས་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་བྱའི་ཆོས་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ལ་ལྡན་ཚུལ་བརྩི་པ་ནི། གཟུགས་མེད་པར་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ཁམས་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ས་བོན་གྱི་
སྒོ་ནས་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མངོན་གྱུར་དད་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དང། རང་སའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ཐོབ་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ས་བོན་རང་
རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་ཞེས་ཏེ། འཕགས་པ་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལྡན་ཚུལ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དེ། གང་གི་གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ས་བོན་ཟད་པར་སྤངས་པས་མི་ལྡན་ལ། ཐོབ་པ་དེའི་

[103B] གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། དབང་དང་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སྦྱར་བ་ལས་ཞེས་ཏེ། སྦྱོར་བྱུང་གི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང། འདས་
པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང། རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དང། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སོགས་དང། ལུང་མ་བསྟན་གཟོ་གནས་དང། སྤྲུལ་སེམས་སོགས་ཆོས་
ཅན༑ དབང་གི་ཚུལ་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སོ་ཐར་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྤོང་སེམས་བཞིན་དུ། ས་བོན་ཡོད་ཅིང་མངོན་གྱུར་དུ་མེད་ཀྱང། མངོན་གྱུར་དུ་སྐྱེད་འདོད་ན། འབད་པ་ཙམ་གྱིས་མངོན་གྱུར་དུ་འབྱུང་རུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དྲི་
པ་ནི། ཀུན་ཏུ་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཕུང་པོ་དེ་བཞེས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་མངོན་གྱུར་དུ་ཡོད་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོ་བར་སླའོ། །གཉིས་པ་ནི། དགེ་བའི་ཞེས་ཏེ། ལོག་ལྟས་དགེ་རྩ་བཅད་པའི་སོ་སྐྱེ་ཆོས་ཅན། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་
བོན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས། སླར་ཡང་མཚམས་སྦྱར་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར། མངོན་གྱུར་དང་མི་ལྡན་ཏེ། ལོག་ལྟས་བཅོམས་ནས་མངོན་གྱུར་མེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཀུན་ནས་ཞེས་ཏེ། ལོག་སྲེད་ཅན་གཏན་ཡོངས་
སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་གང་ཟག་ཆོས་ཅན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་གཏན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐར་པའི་རིགས་ཆད་པའི་སྒོ་ནས། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས། འདིར་རིགས་

[104A]༄༅། །ཆད་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་མཛད་ཅིང། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འགྲེལ་པར། ཆོས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པ། བསྟན་བཅོས་འདི་དང་དེ་གཉིས་ཀ་སེམས་ཙམ་པའི་རང་ལུགས་
སུ་འཆད་པ་ནི། ཞིབ་ཏུ་མ་རྟོགས་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་བཤད་དུ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལྡན་པ་ལ་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། དངོས་དང་བརྒྱུད་པའི་དགོས་པ་གཉིས་
ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྡན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཐོས་བསམ་གྱིས་མི་རྟག་པ་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ། མི་རྟག་པ་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་ནས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཕལ་འགྲིབ་
ཤེས་ཤིང། ལུས་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་ཚོགས་འབྱོར་ཞིང་རྒྱས་པ་དང། རྒུད་པ་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་འཛིན་པར། ཕུན་ཚོགས་ལ་ཆགས་པ་དང། རྒུད་པ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་ནས་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་
ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།།    ༈    །བདག་འཛིན་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་མཆོག་ཆོས་གསུམ་སོ་སོའི་གྲངས་དང་གོ་རིམ་དང། །མཚན་ཉིད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལེགས་པར་བཤད།། །
གཉིས་པ་ལེའུ་མཚན་བསྟན་པ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། མཚན་ཉིད་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་བཤད་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཀུན་ལས་

[104B]། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། །གཉིས་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་གཙོ་བོར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་བདེན་པ་རྣམ་ངེས་དང། ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཐོས་པས་
སྒོམ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཆོས་རྣམ་ངས་བཤད་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་ངེས་དང། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་
གཅོད་པ་སོགས་འབེལ་གཏམ་གོ་ནས་གདུལ་བྱ་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཐབས་འབེལ་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལེའུ་གཞུང་བཤད་པ་དང། ལེའུ་མཚན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་སྤྱིའི་དབྱེ་བ་དང། བདེན་པ་རྣམས་
ངེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། བདན་པ་ཞེས་ཏེ། མཁས་པར་བྱ་བའི་གཞི་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་གཙོ་བོ་བཞི་ཡོད་དེ། བདེན་པ་རྣམ་ངེས་སོགས་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་
གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པའོ། །ལན་ནི། འཕགས་པའི་ཞེས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཆོས་ཅན་
བཞིར་གྲངས་ངེས་ཏེ། འཁོར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང། རྒྱུ་སྡུག་ཀུན་གཉིས་དང། འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང། རྒྱུ་འགོག་ལམ་གཉིས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི། སྡུག་བསྔལ་དང། ཀུན་འབྱུང་དང་

[105A]༄༅། །འགོག་པ་དང། ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། མཚན་གཞི་དང། མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བ་གཞན་བཤད་པ་དང། འགྲུབ་པའི་རིམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང། དམིགས་བསལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་
མདོར་བསྟན་དང། རྒྱས་བཤད་དང། སྡུག་བསྔལ་དུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ཚིག་དོན་དང། སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་གོ་དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། དེ་ནི་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ནི་གཉིས་
སུ་ཡོད་དེ། གང་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔས་བསྡུས་པ་དང། གང་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་སེམས་ཅན་གནས་པའི་རྟེན་མ་ཟིན་པའི་འདུ་བྱེད་སྣོད་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སྒོ་
འདོགས་བཅུ་དྲུག་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རྟག་པ་དང། བདེ་བ་དང། གཙང་བ་དང། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བཞི་དང། ཀུན་འབྱུང་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་དུ་འཛིན་པ་དང། མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་འཛིན་པའོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཡང། རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་
ནས་བྱས་པ་དང། གཞན་གྱི་བློས་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བྱས་པ་དང། རང་བཞིན་རྟག་ལ་གནས་སྐབས་འགྱུར་བར་འཛིན་པའོ། །འགོག་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་ཐར་པ་མེད་པར་འཛིན་པ་དང། འདུ་ཤེས་མེད་པ་སོགས་ཟག་བཅས་
ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཐར་བར་འཛིན་པ་དང། གྲོལ་བའི་བདག་གྱ་ནོམ་པའི་ཐར་པར་འཛིན་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་སླར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཐར་པ་མེད་པར་འཛིན་པའོ། །ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་བཞི་ནི། ཐར་ལམ་མེད་སྙམ་པ་དང། བདག་

[105B] བདག་བསྒོམ་པ་ཐར་ལམ་ཡིན་སྙམ་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་ནུས་པའི་ཐར་ལམ་མེད་སྙམ་དུ་འཛིན་པའོ། །དེ་དག་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆོས་ཅན་
མི་རྟག་སྟེ། རོས་འགའ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་པོའི་བདག་དོན་གཞན་གྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་དུ་
མ་གཞན་དབང་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་རིགས་པས་བསྒྲུབས་ནས། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་ནུས་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་ནུས་དང། སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་ངོན་དུ་བྱ་ནུས་སུ་ཚད་མས་རྟོགས་
ནས༑ མི་རྟག་སོགས་བཅུ་དྲུག་རྟོགས་པའི་ལམ་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་བསྒོམ་པ་ལ་འབོད་པར་བྱའོ། །འདི་དག་གི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཚུལ་དང། བདེན་པ་བཞི་དང། ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་རིགས་
པས་སྒྲུབས་པའི་ཚུལ་ནི། འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་དང། ཚད་མ་རྣམ་དེས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་དུ་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གང་སྐྱེ་བ་བཅུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔ་བཤད་པ་དང། གང་དུ་སྐྱེ་
བའི་གནས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སེམས་ཅན་ཞེས་ཏེ། བཅུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དུ་མ་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་གནས་རིགས་ཉི་ཤུའམ། སོ་དྲུག་དང། གཟུགས་ཀྱི་གནས་

[106A]༄༅། །རིགས་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅོ་བརྒྱད་དང། གཟུགས་མེད་རིགས་བཞིར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སོ་དྲུག་ནི། ཚ་དམྱལ་དང། གྲང་དམྱལ་བརྒྱད་བརྒྱད་དང། གླིང་བཞི་དང་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དང། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གནས་གཞན་
དྲུག་དང། ཉི་ཚེ་བ་དང་ཉེ་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སོ། །ལྷ་མ་ཡིན་དང། ཡི་དགས་དང། དུད་འགྲོ་རྣམས་ནི། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷག་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར། གནས་གཞན་མེད་པར་བཤད་ལ། ཡང་ཁ་ཅིག་ཏུ། དུད་འགྲོའི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་རྒྱ་
མཚོ་ཆེན་པོ་དང། ཡི་དགས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རྩ་བ་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིའི་འོག་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱད་བཅད་པ་ན་གནས་པར་བཤད་དོ། །ངན་སོང་གསུམ་ནི། ན་ར་ག་ཞེས་པ། རཱ་ག་ཆགས་པའམ། དགའ་བ་ཡིན་པ། དེ་ནས་བཀག་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་
ཀྱི་དབང་གིས་དགའ་བ་མེད་པར་བྱེད་པས་དམྱལ་བ་དང། པྲེ་ཏ་ཞེས་པ། བཀྲེས་སྐོམ་གྱིས་ཉེན་པས། བཟའ་བཏུང་མཐོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཡིད་མ་ལྡོག་པར་འགྲོ་བས་ཡི་དགས་སོ། །དུད་འགྲོ་ནི། ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མི་ལྟར་འགྲེང་སྟེ་མི་
འགྲོ་བར་དུད་དེ་འགྲོ་བས་དེ་ལྟར་བཏགས་སོ། །དེ་དག་ག་གནས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཚེ་ཚད་སོགས་རྣལ་འབྱོར་པའི་སའི་དངོས་གཞི་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱིས། མི་དང། འདོད་པའི་ལྷ་རིགས་དྲུག་ནི། རྒྱལ་
ཆེན་བཞིའི་རིགས་སོགས་སོ། །གཟུགས་ཁམས་གནས་རིགས་བཅུ་བདུན་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གྱི་ལྷའི་རིགས་གསུམ་གསུམ་དང། བཞི་པ་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་གསུམ་དང། འཕགས་པའི་ལྔ་སྟེ་བརྒྱད་དོ། །བཅོ་བརྒྱད་པ་ནི། དེའི་

[106B] དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་བས། རྒྱལ་ཆེན་
བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་དང། ལྷ་རིགས་མི་འདྲ་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་པས། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པ་ནི། ནོར་ལྷ་བརྒྱད་དང། ཉི་མའི་བུ་བཅུ་གཉིས་དང། དྲག་པོ་བཅུ་གཅིག་ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་སོ། །བསྟན་བཅོས་
ལས་གྲགས་པ་ནི། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཕྱོགས་བཞི་ན། འཁོར་གྱི་གཙོ་བོ་ལྷ་བརྒྱད་བརྒྱད་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང། དབུས་ན་ལྷའི་དབང་པོ་གནས་པ་དང་སོ་གསུམ་མོ། །ཡང་གནས་སོ་གསུམ་དང། ལོངས་སྤྱོད་སོ་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་བཏགས་སོ། །གཞན་
རྣམས་ནི་ག་བར་ཟད་དོ། །བསམ་གཏན་སྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་དག་ཅིང་ཚངས་པ་རྣམས་དེར་སྐྱེ་པས་ཚངས་རིགས་དང། དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདེན་པ་དང། ཚངས་པ་གཞན་ལས་ཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཕྱི་མ་
གཉིས་སོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བ་རྣམས་ནི། འོད་ཀྱི་ཁྱོན་རང་འོད་འཕེལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་འོད་ཅུང་སོགས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བ་རྣམས་ནི། ཡིད་གྱི་བདེ་བ་ཨ་དགེ་བར་བཏགས་པས་འཕེལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་དགེ་ཆུང་
སོགས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གནས་འོག་མ་གསུམ་ནི། ས་གཞི་སྤྲིན་ཆགས་པ་ལྟ་བུ་མེད་པས་སྤྲིན་མེད་དང། བྱམས་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མཆོག་ལས་སྐྱེས་པས་བསོད་ནམས་སྐྱེས་དང། གནས་གཞན་དང་འབྲེལ་བའི་

[107A]༄༅། །ལྷ་གཞན་ལས་འབྲས་བུ་ཆེ་བས་འབྲས་བུ་ཆེའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམ་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་བ་དང། བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་བསྒོམ་པ་ཤས་ཆུང་བ་དག་དེར་སྐྱེས་པས་མི་ཆེ་བ་དང་
འགྱོད་པ་མེད་པས་མི་གདུང་བ་དང། རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་མིག་སྔར་མཛེས་པས་གྱི་ནོམ་སྣང་དང། མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཤིན་ཏུ་མཐོང་དང། ཆུ་ཞེང་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས། གཟུགས་ཅན་གྱི་གནས་གང་གི་ཡང་
འོག་ཏུ་མ་གྱུར་པས་འོག་མིན་ཏེ། འདི་དག་ཀྱང་སྒྲ་བཤད་པ་ཙམ་མོ། །གཟུགས་མེད་རིགས་བཞིན་ནི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པ་དང། རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པ་དང། དེའི་འོག་ཏུ་བཟུང་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པ་དང་
འདུ་ཤེས་ནི་ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ་སྙམ་དུ་གཟུགས་སོགས་ལས་ཆགས་བྲལ་བསྒོམས་པ་དག་དེར་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཅན་རིགས་བཞིའོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྐྱེ་བའི་གནས་གང་ཞེན་ཞེས་སོ། །
ལན་ལ་བསྟན་པ་ནི། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཞེས་སོ། །བཤད་པ་ལ་འོག་གཞིར་གནས་པ་དང། དེ་ལ་བརྟན་པའི་གནས་དང། གནས་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང། སྟོང་གསུམ་དུ་འཇོག་པའི་ཚུལ་དངོས་སྤྲོས་ཏེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རླུང་གི་ཞེས་
ཏེ༑ རྒྱུའི་ཁྱད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལས་ལས་གྱུར་ནས་བྱུང་ཞིང། དངོས་སུ་རླུང་དལ་བུ་དང་འཇམ་པོ་ལས་ཁ་དོག་སྔོ་སྐྱ་དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་ཙམ་པ་འོག་གཞིར་གནས་པ་དང་

[107B] དེའི་སྟེང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ལས་ལས་གསེར་གྱི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་སྤྲིན་ཆགས་པ་ལས་ཆར་ཕབ་པ་ལས་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་
སོགས་ཏེ་གོ་བར་ཟད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་སའི་ཞེས་ཏེ། རི་རབ་སོགས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱལ་ཆེན་ཞེས་ཏེ། ས་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་གཞན་གཉིས་དང། ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའི་འདོད་ལྷའི་གནས་གཞན་བཞི་དང། གཟུགས་ཅན་གྱི་གནས་
གཞན་དང། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་མཐོ་རིས་ཀྱི་གནས་གཞན་དང། དམྱལ་བ་དང། དུད་འགྲོ་དང། ཡི་དགས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་གི་གནས་གཞན་ནོ། །བཞི་པ་ལ་གསུམ། སྟོང་གསམ་པའི་འཇིག་རྟེན་སྤྲོས་
ཏེ་བཤད་པ་དང། དེ་དག་འཇིག་ཆགས་དུས་མཉམ་པར་བསྟན་པ་དང། དཔེ་དང་དོན་གྱིས་ཤར་ཕྱོགས་ལ་མཚོན་ཏེ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉི་མ་ཞེས་ཏེ། ཟླ་བ་སྟོང་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་
གྱི་གནས་གཞན་སྟོང་ལ། སྟོང་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང། དེ་རེ་རེ་ནས་བགྲངས་པའི་སྟོང་ལ། སྟོང་གཉིས་པ་བར་མའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང། དེ་རེ་རེ་ནས་བགྲངས་པའི་སྟོང་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་
གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་གཅིག་གིས་བསྐོར་བའོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་ཞེས་ཏེ། དེ་དག་འཇིག་ཆགས་སྔ་ཕྱི་མ་འདྲ་བར་ངེས་འཇོག་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་མཉམ་དུ་འཇིག་ཅིང་ཆགས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་

[108A]༄༅། །པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དེ། །གསུམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་སྣེད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་དག་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་
བསྐྱེད་ཅིང། དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བུད་དང་སྣོད་ལས་ཉོན་གྱི་རྣམ་སྨིན་དང་བདག་འབྲས་མི་འདྲ་བར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་བསྐྱེད་པ་དང། དབང་གིས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་དམིགས་བསལ་ལ་གསུམ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་
རྟེན་གྱི་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བདེན་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། དེའི་རྒྱུ་དང། རྟོག་གེ་བ་དང། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞེས་ཏེ། འཇིག་
རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་སོགས་ཆོས་ཅན། སྡུག་བདེན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་
སྒོན་ལམ་དང་ཞེས་ཏེ། དེ་དག་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མེད་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང། ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བོའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་ཏེ་
རྒྱུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱད་པ་དེ་བས་ནས། དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་སྐྱེད་ཚུལ་དང་འཇིག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་གེ་བ་དང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་གྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ནག་གཅིག་གི་མངོན་སུམ་གྱི་

[108B] གཉིས་མ་མཚན་ཉིད་ལ་གཉིས། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དང་གསུམ་ཕན་ཚུན་འདུས་པའི་ཚུལ་དང། སྡུག་བསྔལ་
གཉིས་སུ་གསུངས་པའི་དོན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་བརྒྱད་དུ་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནས། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་བའི་བར་རྣམས་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། ནང་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང། ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང། གནས་ངན་ལན་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། ཅི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། དྲིས་ལན་
གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་བྱའོ། །ལས་ཉོན་གྱིས་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མངལ་དུ་དོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང། ན་བ་དང་རྒ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་ཅིང། སྡུག་བསྔལ་ལྔར་
ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་གནས་ངན་ལེན་དང། ལྡན་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་དང། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པ་དང། མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ་གྱི་
དང་པོ་རྒ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། རྒ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། ན་ཚོད་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་བཟང་པོ་དང་མཐུ་སྟོབས་དང་དབང་པོ་དང། ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ཚེ་ཉམས་པ་ལས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་

[109A]༄༅། །ཅེས་ཏེ། ཁམས་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་དང། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་ཤས་ཆེར་འཕེལ་ཞིང། དེ་ལ་གནས་པ་དང། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འདོད་བཞིན་དུ་སྤྱད་དུ་མེད་པ་དང། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མི་འདོད་
བཞིན་དུ་སྤྱད་དགོས་པ་དང། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར། གུམས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །འཆི་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་སྡུག་པ་དང། རྩ་འཇིང་སྡུག་པ་དང། འཁོར་སྡུག་པ་དང། ལུས་རྡུག་པ་དང་འབྲེལ་ཞིང་
འཆི་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་དྲག་པོ་མྱོང་དགོས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། དགྲ་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་
བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་འཕེལ་བ་དང། ཆད་པས་བཅད་དོགས་འཇིགས་པ་དང། ཚིག་ངན་པའི་སྒོ་ནས་སྨད་པས་འཇིགས་པ་དང། ཉམ་ང་བཞིན་དུ་འཆི་བས་འཇིགས་པ་དང། ཆོས་དང་འགལ་བ་བྱས་པས་ངན་འགྲོར་སོང་དོགས་ནས་འཇིགས་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། སྡུག་པ་དང་འབྲལ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དང་བྲལ་བས་ཡིད་ལ་མྱ་ངན་བྱེད་པ་དང། ངག་ཏུ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང། དེའི་དབང་གིས་ཡུལ་ལ་གནོད་པ་དང། ཡུལ་དེའི་ཡོན་ཏན་དྲན་ཞིང་འདོད་པས་
གདུངས་པ་དང། ལོངས་སྤྱོད་མ་ཚང་བས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ལ། ཁྱད་པར་ནི། སྔ་མ་གྲུབ་ཟིན་དང་བྲལ་བས་སྡུག་བསྔལ་དང། འདི་ནི་ད་དུང་མ་གྲུབ་པས་

[109B] །བཞི་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་མདོར་ན་ཞེས་སོ། །ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དང། མངོན་པར་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དང་
སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་དང། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དང་དྲུག་དང་བརྒྱད་ཀྱི་བསྡུ་ཆུལ་དན། དངོས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི། དེ་དག་ནི་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་
བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཏུ་འདུ་ཤིང། དྲུག་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཞིང། རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་གསུམ་ན་ཚོད་རྒྱུ་པ་དང། ཁམས་གྱུར་པ་དང། སྲོག་གྱུར་པས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བསྡུས་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་
དྲི་བ་ནི། གང་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གཅིག་གིས་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་ཏེ། སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་དང། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་
བསྡུས། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་པ་གཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པའི་སྡུག་སྡུག་བསྔལ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་བཤད་པ་གཉིས་པོ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྡུས། གསུམ་པོ་ལས་ཀྱང་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་
ནི༑ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། སྐྱེ་བའི་ཞེས་ཏེ། སྔར་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་བཤད་པ་གཉིས་པོ་འདིར་མ་འདུས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། དང་པོ་བདུན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང། ཐ་མ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་

[110A]༄༅། །ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་དོན་ནི། དང་པོ་བདུན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་རྟོགས་པས་བློ་ཀུན་རྫོབ་པས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཐ་མ་ནི་དན་
དམ་པ་གཟིགས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཡིད་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཉིས། དངོས་
དང་ཞར་ལ་བྱུང་བའོ། །དང་པོ་ལ་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། བསྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། མི་རྟག་པའི་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ནམ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་ཡོད་དེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་
བསྔལ་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང། སྟོང་བདག་མེད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་དང། སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད། མི་རྟག་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་
གནས་པ་སྟེ། གཞན་དུན་ལམ་བདེན་ལ་ཡང་ཁྱབ་ཆོས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་མམ་པ་རྒཡྡ་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའོ། །སྟོང་པ་ནི། ཟག་བཅས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང། སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ང་སྡུས་པ་དེ་ཉིད། དོན་
གཞན་གྱི་བདག་གིས་སྟོང་པའོ། །བདག་མེད་པ་ནི། དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་བདག་ཏུ་མ་གྲུབ་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་བཞི། མི་རྟག་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་བ་དང། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་

[110B] དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། མི་རྟག་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གང་ཞེས་ཏེ། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནས། སྣོད་འཇིག་པ་དང། ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བར་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ལྔ། མི་
རྟག་པའི་སྒྲ་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། མཚན་གཞིའི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ལ་རྟག་པ་མེད་པ་དང། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་དོན་ཅན་དུ་
བསྟན་པ་གཉིས་ནི། མོད་པའི་ཞེས་སོགས། དྲིས་ལན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་གང། བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་ཞིང། རང་གྲུབ་པའི་དུས་ལས་དུས་
གཉིས་པར་མོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པའི་དོན་ནི། མི་རྟག་སྟེ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འགྱུར་བའི་ཞེས་ཏེ། འགྱུར་བ་དང་འབྲལ་བ་དང་ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཆོས་
ཅན༑ འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་རྫས་གཞན་དང་གཞན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། འབྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྫས་ལ་སོགས་པ་སྔར་ལོངས་སྤྱོད་དུ་རུང་བ་ཕྱིས་མི་རུང་པའི་སྒོ་ནས་ཉམས་པ་དང། དེ་ལྟར་མ་གྱུར་
ཀྱང་གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་པས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་མི་དབང་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཉེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། རང་གྲུབ་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པས་ནོན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། མི་རྟག་པ་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་

[111A]༄༅། །རང་རྒྱུ་ལས་མི་རྟག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། སྐད་ཅིག་གིས་ཞེས་ཏེ། ཕྲ་བ་དང་རགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཆོས་ཅན། སྐད་ཅིག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། རང་གྲུབ་དུས་ལས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་དུ་
མི་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་འདྲ་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིར་དུ་མ་ཡུན་རིང་པོར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ལ་གཉིས། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། སྣད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་
ལུས་དང། སེམས་དང། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ན་བ་ཞེས་ཏེ། དེ་ཆོས་ཅན། ལུས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཁམས་དང་ན་ཚོད་དང་སྲོག་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཞེས་ཏེ། སེམས་
མི་རྟག་པའི་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་འབྱུང་སྟེ། དུག་གསུམ་དང་བཅས་པ་དང་བྲལ་བ་སྤང་གཉེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། སེམས་དམིགས་པ་ལ་ནང་དུ་བསྡུས་པ་དང། ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་བ་མ་ཐོབ་པའི་མ་མཐུན་པ་དང་
གཉེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། གཉིད་རྨུགས་ཀྱིས་བྱིང་བ་དང། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དྲན་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས། དེ་འགོག་པར་བྱེད་པ་བྱིང་བའི་སྤང་གཉེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། དམིགས་པ་གཞན་ལ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འཕྲོ་བ་དང། མི་རྟག་
པ་སོགས་བསྒོམས་ནས་སེམས་ནང་དུ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྒོད་པའི་སྤང་གཉེན་དང་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་མ་ཞི་བ་དང་ཞི་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་སྤང་གཉེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་མ་ཞུགས་པ་མཉམ་པར་

[111B] གསུམ་པ་ནི། ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་བའི་མཐའ་རྒུད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྣོད་ཅེས་ཏེ་
ལན་ལ། སྣེད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང། འཇིག་པའི་རྩེ་མོ་དང། བསྐལ་པའི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྣོད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་ཡོད་དེ། མེ་དང་ཆུ་དང་རླུང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འཇིག་ཆགས་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ནི། འཇིག་པ་ན་ལུས་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། མེས་འཇིག་པའི་ཚེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་དང། ཆུས་འཇིག་པ་ལ་གསུམ་པ་དང། རླུང་གིས་འཇིག་པ་ལ་བཞི་པ་ལུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་
འོག་མ་རྣམས་ལྟར་སྣེད་བཅུད་རིམ་ཅན་དུ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅུད་ཀྱང་གཞལ་མེད་ཁང་དང་ལྟན་ཅིག་འཇིག་ཅིང་ཆགས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ། བསྐལ་པ་བར་མ་བསྟན་པ་དང། བསྐལ་པ་གཞན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བསྐལ་པ་ཞེས་ཏེ། བར་གྱི་སྐལ་
པ་གཅིག་རྫོགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྱུང་བས་ན། བསྐལ་པ་བར་མ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ་ཡོད་ད། མི་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ལོ་སུམ་ཅུ་ཐུབ་པ་དེའི་ཚེ། རུས་བརྙིང་པ་དག་ཀྱང་སྐོལ་ཅིང་སྲེག་འཛིན་པར་བྱེད་དགོས་ཤིང། གལ་ཏེ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་འབྲུ་རྙེད་ན། རིན་
པོ་ཆེ་བཞིན་དུ་ཟ་མ་ཏོག་ཏུ་བཅུ་གནས་བསྲུང་བར་བྱེད་དགོས་པ་མུ་གའི་བསྐལ་པ་བར་མ་དང། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་ལོ་ཉི་ཤུ་ཐུབ་པ་དེའི་ཚེ། ཡམས་ནད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ནད་ཀྱི་བསྐལ་པ་བར་མ་དང། མི་རྣམས་ཀྱིས་ཆེ་ལོ་བཅུ་ཐུབ་

[112A]༄༅། །པ་དེའི་ཚེ། གཅིག་གིས་གཅིག་མཐོང་ན་གསོད་སེམས་དྲག་པོ་སྐྱེས་ཏེ། མཚོན་གྱིས་ཕལ་ཆེར་གསོད་པར་བྱེད་པ་མཚོན་ཆའི་བསྐལ་པ་བར་མ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་གསུམ་གྱིས་བར་བསྐལ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། དང་པོའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་
དང༑ གཉིས་པའི་རྒྱུ་གཏི་མུག་དང། ཐ་མའི་རྒྱུ་ཞེ་སྡང་ངོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བསྐལ་པ་དངོས་དང། ཞར་བྱུང་ངོ། །དང་པོ་ལ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་དང། དེས་མཚོན་པའི་འཇིག་ཆགས་ཀྱི་བསྐལ་བ་བཞི་དང། དེས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་བསྐལ་ཆེན་ནོ། །
དང་པོ་ནི། འཇིག་ཆགས་གང་རུང་རེ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུ་རེ་ཡོད་དེ། སྔར་ཚེ་ལོ་དཔག་མེད་ཐུབ་པ་མར་འགྲིབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་དུ་འགྲིབ་པ་བར་བསྐལ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལ་དུས་ཀྱི་ཡ་ཐོག་རིང་མོར་གྲགས། ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲི་
པའི་བར་དུ་འཕེལ་བ་དང། འགྲིབ་པ་ལ་བར་གྱི་བསྐལ་བར་ར་བྱས་པའི་བར་གྱི་ཁུག་པ་བཅོ་བརྒྱད། ཐ་མར་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་ནི། བཅུ་པ་ནས་བརྒྱད་ཁྲི་པའི་བར་འཕེལ་བ་ནི། བར་བསྐལ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། བར་གྱི་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་
དོ༑ ༑གསུམ་པ་ནི། དེ་དག་གི་ཞེས་ཏེ། བར་གྱི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ནུ་ལ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་རེ་རེར་བྱས་པའི་བསྐལ་པ་བརྒྱད་ཚོགས་བསགས་པས་རང་རྒྱལ་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ཐོབ་ལ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་
རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་དེས་ལྷའི་ཚེ་ཚད་བསྟན་པ་དང། སེམས་ཅན་འཆི་འཕོའི་རྒྱུར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བསྐལ་པ་ཞེས་ཏེ། བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་དེས། གཟུགས་གཟུགས་མེད་ན་

[112B] བར་བསྐལ་ཉི་སུ་ལ་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་བཏགས་པ་ཚངས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ཚད་དང། བར་བསྐལ་བཞི་བཅུ་དང། དྲུག་ཅུ་ལ་བསྐལ་པ་བྱས་པ་ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དན། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང། འོད་
ཆུང་ནས་བཟུང་སྟེ། བསྐལ་པ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ཚེ་ཚད་བརྩིབ་སོགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་མདོར་བསྟན་ནི། སེམས་ཅན་ཞེས་ཏེ། དེར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེའི་ཚད་བཤད་པ་ མཐར་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་གནས་པའི་ངེས་
པ་མེད་དེ། ཚེ་ཟད་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དུས་མ་ཡིན་པར་ཡང་འཆི་འཕོ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ནི། ཚེ་ཟད་པ་ཞེས་ཏེ། གནས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བའི་རྒྱུ་གསུམ་ཡོད་དེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ནུས་པ་རྫོགས་ནས་འཆི་བ་དུས་ལ་བབ་ནས་འཆི་བ་དང་
སྙོམ་འཇུག་ལ་རོ་མྱང་གི་སྲེད་པ་བྱས་པས་བསོད་ནམས་ཟད་ནས་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་དང། གནས་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱང་གྱུར་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་གཏུགས་ནས་འཆི་འཕོ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་
གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དྲི་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དངོས་དང། ལུང་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུ་ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པའི་
ཕྱིར༑ གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། མདོ་ལས་མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་པའོ། །ལན་ལ་གཉིས། མི་རྟོག་པ་ཤེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཤེས་པ་ལ་དགོས་པ་མི་འགལ་བ་དང་

[113A]༄༅། །མི་རྟག་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་མངོན་པ་ལ་དགོངས་པ་མི་འགལ་བའོ། །དང་པོ་ལ། དངོས་དང། ཤེས་བྱེད་དྲང་བའོ། །དང་པོ་ནི། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་ཏེ། མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་
མ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་གོ་བར་ནུས་པའི་མཚོན་བྱེད་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་བཅས་བསྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ནི། སྐྱེ་འཇིག་གཉིས་ཀྱི་ཆར་
གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གནས་དང་བཅས་པ་སྐྱེས་པ་ན། བསྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་ལ། ཚོར་བ་བདེ་བ་གནས་དང་བཅས་པ་འཇིག་པ་ན་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་ཤིང། དེ་གཉིས་ཀའི་ཆར་གཏོགས་ཀྱི་
མི་རྟག་པ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གོ་བར་བྱེད་དེ། དོན་དེ་ལ་དགོངས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཀྱིས་ངེས་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གོ་བར་ནུས་ཏེ། སྐྱེ་འཇིག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ། སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་བློ་ཡུལ་དུ་མངོན་ཞིང། །
དེ་ལ་དགོངས་ནས་གང་མི་རྟག་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་དྲི་བ་ནི། སྟོང་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་བཤད་པ་དང། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་

[113B] །དང་པོ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གང་ལ་ཞེས་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཕུང་པོའི་ཚོགས་རྒྱུན་
གང་ལ་ཡང་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་གིས་སྟོང་པ་ནི། གང་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ན་ཉོན་སྒྲིབ་སྤོང་ནུས་པའི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཡིན་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་གིས་དབེན་པའི་ཆོས་གསུམ་ཡོད་པར་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་
བ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ལ་ལྟོས་པའི་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། དགག་གཞི་གང་ལ་དགག་བྱའི་ཆོས་གང་མེད་པ་ནི། གང་ན་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གསུམ་ཆོས་ཅན། གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་
སྟེ། གང་ཟག་རྟག་བརྟན་སོགས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་གང་ཡོད་པ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལ་ཆོས་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང། བདག་མེད་ཡོད་
པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་སོ། །བདག་མེད་ཆོས་གཉིས་དང་ལྡན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཡང་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང་
ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཆོས་ཅན། གསུམ་ཡོད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་སོགས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དང་པོ་ནི་ཞེས་ཏེ། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་བཏགས་པའི་ཀུན་བཏགས་

[114A]༄༅། །ཆོས་ཅན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་མེད་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆོས་ཅན། དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་
སྣང་ཡང། སྣང་བ་ལྟར་མ་གྲུབ་པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཆོས་ཅན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་གང་ཞིག་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ནས་
གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་སྒྲིབ་ཟད་པར་སྤོང་ནུས་པའི་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་དམིགས་པ་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྟོང་ཉིད་རིམ་པ་གཉིས་བཤད་པ་ནི། སྔ་མ་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་
ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་དང་རྒྱུན་གང་ཡང་བཏགས་ཨ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་གིས་སྟོང་པ་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་དོན་བྱེད་ནུས་པས་སྟོང་པར་འཛིན་པ། སྐུ་འདེབས་ཡིན་ལ། གང་ཟག་རང་གི་མཚན་ཉིད་
ཀྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་ནི་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཞེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐབས་འདིར་ཁས་བླངས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་དེ་དང་མཐུན་པར་བཞད་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་
འགྲེལ་པར་གསལ་ལོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཀྱང། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་བྱའི། །དོན་དམ་བདེན་པ་རྟག་དངོས་སུ་ཡོད་པ་སོགས་ནི། ཆོས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་ལུགས་ཡིན་པས་མཁས་པས་རྒྱང་རིང་དུ་དོར་བར་བྱའོ། །

[114B] བདག་མེད་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། དངོས་དང། ཤེས་བྱེད་དགོད་པ་དང། དེ་ལ་ལུང་གཞན་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་ལྟར་ཞེས་ཏེ། ཆོས་གུམས་ཆོས་ཅན། བདག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་སྡེ་
བཏགས་པའི་རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་དོན་གཞན་གྱིས་སྟོང་ཞིང། རང་ཉིད་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་གི་ངོ་བོར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། བརྒལ་བ་དང། ཆོས་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་
བདག་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཙམ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། མདོ་ལས་བདག་མེད་ཆུལ་གསུམ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་རྒོལ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཕྱིའི་ཞེས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་བདག་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་ཙམ་བདག་མེད་དུ་
བཤད་པ་དང། བདག་མེད་པའི་ཚུལ་གསུམ་གསུངས་པ་མི་འགལ་བར་ཐལ། གཞི་ཐ་དད་ལ་ལྟོས་ནས། ཕྱིའི་དངོས་པོ་རང་དབང་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གི་དབང་བསྒྱུར་བྱར་མེད་པས། དེའི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་པ་དང། ནང་ལ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་
ཟག་གི་བདག་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་དང། ནང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་གཞན་བཞི་བདག་གི་བམ་ཡིན་པས། ཕྱི་ལ་བདག་གི་བ་དང། ནང་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བ་གཉིས་དགག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ཞར་ལ་བྱུང་བ་ལ་གཉིས། མི་
རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཞར་བྱུང་དང། མཚན་ཉིད་ལ་འཕྲོས་པའི་དོན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སེམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པ་དང། དེ་ལམ་ལྟོས་པར་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྐད་

[115A]༄༅། །ཅིག་གིས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་སེམས་བྱུང་སྐད་ཅིག་གིས་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པར་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་ལྟར་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་
པའི་ཕྱིར། རང་ལ་གནས་པའི་སེམས་དང། སྐྱེ་འགག་གནས་དང་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང། སེམས་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང། དབང་པོ་རྟེན་བཅས་ཀྱི་ལུས་སེམས་སྐད་ཅིག་མའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། སྔོན་གྱི་སེམས་སྐད་ཅིག་
མའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང། མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་དང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་ནས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཆོས་ཅན། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། དང་པོ་སྐྱེས་པ་མཐར་རྒྱུན་མ་
ཆད་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཕྱིས་འབྱུང་གི་འཇིག་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གི་དང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། འབྱུང་བ་འབྱུང་འགྱུར་གི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་གཞག་ཙམ་དུ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་བརྒལ་པ་ནི། གཟུགས་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། ལུང་གི་དོན་བཤད་པ་དང། གནས་ཚོད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྲིད་པ་ལ་ཞེས་ཏེ། ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པ་ནི། རྫས་ཀྱི་དབང་དུ་བས་ན། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར། ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་
ཐམས་ཅད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཛིན་པར་ཐལ་སྙམ་པའོ། །གོང་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ན། འདུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བཞི་དམིགས་པར་ཐལ་ན། འོད་སོགས་ལ་སྲ་བ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང། རིགས་ཀྱི་དབང་

[115B] གཟུགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བཞི་ལས་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་འབྱུང་བ་བཞི་གཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པའོ། །གཟུགས་གང་ཡིན་འབྱུང་བཞི་འདུས་པ་དང། འབྱུང་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པར་བཤད་པ་ལ་འགལ་
བ་མེད་པར་ཐལ། སྲིད་པ་སྟེ་རིགས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང། རྒྱུར་བྱས་པའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ངེས་པར་བརྟེན་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདུས་པ་ཞེས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མདོ་དང་
འགལ་བ་མེད་པར་ཐལ། འདུས་པ་གང་ལ་འབྱུང་བ་གང་དམིགས་པ་དེ། དེ་ན་ཡོད་ལ། ས་རྡོག་སྐམ་པོ་དང། དེ་ཉིད་གཤེར་བ་དང། དེ་ཉིད་དྲོ་བ་དང། གཤེར་ཞིང་རྡོ་ལ་འདྲིལ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཚེ་ལྟ་བུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་གཅིག་ལས་
གྱུར་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འབྲུ་གཟུགས་ལ་ཡང་འོད་ལྟ་བུ་གཅིག་དང་ལྡན་པ་དང། གཉིས་དང་ལྡན་པ་དང། སྒྲ་དང་དྲི་དང་བཅས་པའི་རླུང་ལྟ་བུ་དང། དུ་བ་ལྟ་བུ་འདུས་པ་གང་འབྲས་གཟུགས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་སུ་ལྡན་པ་ཡོད་
པའི་ཕྱིར་དག་འབྲས་གཟུགས་བཞི་དང་ལྡན་པ་གང་དམིགས་པ་དེ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཞག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དངོས་ཀྱི་དོན་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་བཞག་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཆ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པའི་
རྡུལ་ཕྲ་རབ་མེད་པར་ཐལ། གཟུགས་ཅན་གང་ཡིན་ཆ་དང་བཅས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞག་པའི་ཚུལ་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ནི། བློས་ཞེས་ཏེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཅན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་དང་

[116A]༄༅། །ཆ་ཕྱེ་བའི་ཆ་ཤས་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་བཞག་ལ། དེ་ལྟར་ཕྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེ་བྲག་པ་ལྟར་གཟུགས་ལ་ཆ་མེད་ཀྱི་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང། གཟུགས་ལ་རང་དབང་བའི་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་དབྱེ་བ་གཞན་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དངོས་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དུ་མར་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་མ་བསྲབས་པ་ནས། སྡུག་
བསྔལ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་ཞིང་བསྲབས་པ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པའི་བར་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དངོས་དང། སྡུག་བསྔལ་ལྟར་སྣང་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་སོ་སྐྱེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། འཕགས་
པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཏེ། སོ་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གང་ཟག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཕྲ་རགས་ཀྱི་རིམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། དགེ་རྩ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསགས་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ། གཉེན་པོ་ཅུང་
ཟད་ཀྱང་མེད་པས་མ་བསྲབས་པ་དང། འདོད་པའི་སོ་སྐྱེ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་ཙམ་བསྐྱེད་པ་ཐབ་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པས་བསྲབས་པ་དང། འདོད་པའི་སོ་སྐྱེ་འདོད་པ་ལས་ཆགས་བྲལ་གྱི་གཉེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཙམ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་
སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་གྱུར་དང་བྲལ་བ་དང། ས་བོན་མ་སྤངས་པས་བསྲབས་པ་ཡང་ཡིན། མ་བསྲབས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་དང་བྲལ་བའི་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་སོ་སྐྱེ་ཁམས་གོང་འོག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་

[116B] ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་དང་མི་ལྡན་པས། བར་མ་མ་བསྲབས་པ་དང། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་རྩ་སྤངས་པའི་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སོ་སྐྱེ་ཁམས་འོག་མ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ཏེ། བསྲབས་པ་དང། ཐར་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མ་བསྲབས་པ་
བསྲབས་ལ་མ་བསྲབས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ངན་སོང་དྲོད་གཤེར་དང་སྒོང་སྐྱེས་ལས་འདས་པས་བསྲབས་པ་དང། སྐྱེ་བ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ནས་ཐར་
པ་ཐོབ་ངེས་སུ་བྱས་པས་ཆེས་བསྲབས་ལ་བསྲབས་པ་དང། འཇིག་ལྟ་ཟད་པར་སྤངས་ཤིང་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་འདའ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་བསྲབས་ལ་བསྲབས་པ་མི་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཞེས་ཏེ། དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་བླངས་པའི་མིའི་ཕུང་པོ་དེ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་པ། སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་ཞིང་བསྲབས་པ་ཆེན་པོས་
ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཉོན་གྱིས་གཞན་དབང་དུ་མ་གྱུར་པ་དང། གཞན་སྣང་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལྟར་སྣང་ཞིང། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་སྡུག་བསྔལ་
མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རིམ་པ་ལ་གསུམ། འཆི་སེམས་དང། འཆི་བའི་ཚེའི་ལུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་དང། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བར་དོའི་སྲིད་པ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པ་དང། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ཇི་ལྟར་ལེན་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འཆི་སེམས་

[117A]༄༅། །དང་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། འཆི་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། འཆི་སེམས་གསུམ་ཡོད་དེ། རང་གི་དགེ་རྩའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའམ། གཞན་གྱིས་གསལ་བཏབ་པ་ཡང་རུང། འཆི་སེམས་ཐ་མ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སྔ་སྲོལ་སེམས་
གསལ་བའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་སོགས་དགེ་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་དང། སེམས་གསལ་བའི་ཚེ་ཁོང་ཁྲོ་སོགས་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་དང། རྐྱེན་དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཆེད་པ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དགེ་བ་ཞེས་ཏེ། དགེ་བ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གི་ལུས་ནི་འཆི་བའི་ཚེ། ཐོག་མར་ལུས་སྣང་གྲང་བར་འགྱུར་ཞིང། དེ་རྗེས་སྟོད་ཀྱི་དྲོད་བསྡུས་ནས་སྙིང་ཁ་ནས་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ལུས་འདེར་ལ། མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་
ཀྱིས་དེ་ལོག་སྟེ་ལུས་འདོར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པའི་རིམ་པ་དང། སྐྱེ་བ་ལེན་པ་ལ་བར་མ་སྲིད་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་མི་དགོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། རྣམ་གྲངས་དང་ཚེ་ཚད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ། འཆི་སྲིད་
ཀྱི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བར་དོ་གྲུབ་པ་ལ་བར་དོའི་སེམས་ཅན་དེའི་ལུས་དང་མཐོང་སྣང་གི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་བར་སྲིད་ཀྱི་ལུས་སྡོང་དུ་མེའི་ཚིག་པ་ལྟ་བུ་དང། སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་འཆར་བ་ནག་པོ་སོགས་
སྣང་བའི་ཕྱིར། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་བར་སྲིད་ལ་སྣམ་བུ་དཀར་པོ་སོགས་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། མདོ་ལས་ལྷའི་བར་དོ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་དང། མིའི་སེར་པོ་དང། དམྱལ་བའི་ནག་པོ་དང། དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ཀྱི་སྔོན་པོར་བཤད་པ་

[117B] །གཉིས་པ་ནི། བར་མ་ཞེས་ཏེ། ཁམས་བར་མ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་བར་སྲིད་ཡོད་ཀྱི། གཟུགས་མེད་ན་འོག་མ་གཉིས་སུ་འཕོ་བ་མ་གཏོགས། གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་ན་བར་སྲིད་མེད་དེ། གང་དུ་འཆི་
འཕོ་བ་དེར། གཟུགས་མེད་ཀྱི་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་གྲུབ་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། གོས་གཞན་དུ་བགྲོད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དེ་ནི་ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟན་ནས་ཡིད་སྐྱེ་གནས་སུ་འགྲོ་བས་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་དང། དིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་དྲིས་བརྟས་
པར་བྱེད་པས་དྲི་ཟ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །མཛོད་ལས། མིའི་བར་སྲིད་ཤར་ནས་མི་ཁོ་ནར་སྐྱེ་ཞིང། བར་སྲིད་གཞན་དུ་མི་ལྡོག་པར་བཤད་ལ། འདིར་ནི། མིའི་བར་སྲིད་གྲུབ་པའི་རྗེས་ལ་ལས་
ཀྱི་ནུས་པ་འགྱུར་ནས་དམྱལ་བའི་བར་སྲིད་ལྟ་བུ་འགྲུབ་པར་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་ཚུལ་སོགས་དང། དབང་པོ་འགྲུབ་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ནི། སྲང་མངའི་ཞེས་ཏེ། རྒྱུ་དུ་མས་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ་
བར་སྲིད་འགགས་པ་དང་སྐྱེ་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བར་སྲང་མདའི་མཐོ་དམན་གྱི་ཚུལ་དུ་འཆི་འཕོ་ཞིང་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་ལ། སྐྱེ་གནས་ལ་སྲེད་པས་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྐྱེན་དང། ཁོང་ཁྲོས་པར་སྲིད་འགག་པའི་རྐྱེན་བྱས་ནས་བར་སྲིད་
འགག་ཅིང། སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིད་མཚམས་སྦྱར་བས་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་ཏོ། བར་དོའི་སྲིད་པ་འགག་ཁ་མ་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་དབང་པོ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། སྒོ་ང་

[118A]༄༅། །ལས་སྐྱེ་བ་སོགས་བཞིར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། མངལ་སྐྱེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ནུར་ནུར་འགྱུར། ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་འགྱུར། ཞེས་སོགས་གསུངས་ལ། འདི་
ཡང་ཞག་བདུན་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་མངལ་དུ་ཡན་ལག་དང་ཉིད་ལག་སོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། ད་ནས་ཞག་བཞི་ལོན་པ་ན། རྩ་པར་དགའ་བོ་མངལ་འཇུག་ལས་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །    ༈   
བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཀུན་འབྱུང་ཞེས་ཏེ། ལན་ལ་གཉིས། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། དངོས་དང། མདོ་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་བ་དང་ཞེས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་
མཚན་ཉིད་ནི། རང་འབྲས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བྱེད་དོ། །དབྱེ་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེར་ལེན་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལས་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་རྫོགས་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང། ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེད་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་ལས་གྱི་ཞེས་སྨོས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། མདོ་ལས་སྲེད་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་གཙོ་བོར་
བསྟན་པས་འདི་དང་མི་འགལ་བ་དང། གཙོ་བོར་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལས་ཉོན་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། མདོ་ལས་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཀུན་འབྱུང་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་བ་ནི། གཙོ་བོར་ཞེས་ཏེ། མདོ་ལས་སྲེད་པ་

[118B] འདིར་ལས་ཉོན་གཉིས་ཀ་ཀུན་འབྱུང་དུ་བསྟན་པ་མི་འགལ་བར་ཐལ། མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི། སྲེད་པ་ཀུན་འབྱུང་གི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ལ། འདིར་བཤད་པ་ནི། ཀུན་འབྱུང་མཐའ་དག་བསྡུས་པའི་
དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། སྲེད་པ་ནི། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང། འཇིག་པའི་སྲེད་པའོ། །སྲིད་པ་ཡང་ཞེས་པའི་ཚིག་བཞི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ལུས་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དང། ཡུལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་དང་བཞི་སྦྱར་
རོ༑ ༑གཉིས་པ་ལ། བསྟན་པ་ནི། གཙོ་བོའི་ཞེས་ཏེ། སྲེད་པའི་གཙོ་བོའི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནས། རྣམ་པའི་བར། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཁྱབ་པས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་
ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲེད་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ཡུལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲེད་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་བྲལ་བ་དང། མི་ཕྲད་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲེད་པའི་ཕྱིར་
དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་གའི་ཚོར་བ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ག་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་སྟེ། འདོད་པ་དང། སྲེད་པ་དང་ལོག་པས་ཚངས་པར་
སྤྱོད་པ་ཚོལ་ཞིང་སྲེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་སྲེད་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉིས། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་འབྱུང་དང། ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་

[119A]༄༅། །བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཅུར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པ་དང། སོ་སོའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཆོས་བཅུའི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གྲངས་སོགས་དགུ་དང། སྤོང་བྱེད་གཉེན་
པོའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང། དེ་གཉེན་པོས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། མཚན་གཞིའི་དབྱེ་གྲངས་དང། མཚན་ཉིད་དང། སྐྱེད་ཚུལ་
སོགས་བཤད་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ནི། གྲངས་ཞེས་བསྟན་བཤད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཅུར་ཡོད་དེ། ལྟ་བ་ལ་ལྔར་མ་ཕྱེ་བ་དང། ཕྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་ཅེས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རབ་
ཏུ་མ་ཞི་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །རྒྱུད་ཞི་བ་ནི་འགོག་བདེན་ཡིན་ལ། དེ་བྱེད་པ་ནི་ལམ་བདེན་དང། སེམས་རྒྱུད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་བྱེད་པའི་གཙོ་བོ་ནི་ཉོན་མོངས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་བདུན་ཡོད་པའི་དང་པོ་རྒྱུའི་
ཁྱད་པར་ནི། འབྱུང་བ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང། ཡུལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་སོགས་སུ་སྣང་བའི་དམིགས་པ་དང། གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་གཞན་
མ་ཡིན་པའི་ཡིད་བྱེད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དམིགས་པ་ནི། དམིགས་པ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་དམིགས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀུན་རང་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་

[119B] གང་ལ་དམིགས་ནས་ཉོན་མོངས་འབྱུང་བའི་གཞི་ཡང་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་སོགས་གསུམ་མ་གཏོགས་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ས་གོང་མ་ལ་མི་དམིགས་ཏེ། ས་འོག་མས་བསྡུས་པའི་གོང་མ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་
དོན་གཉེར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི། དགེ་བར་འགྱུར་གྱི་འདོད་ཆགས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང། དེས་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ནས་ཁོང་ཁྲོ་མི་སྐྱེ་ལ། ས་གཞན་གྱི་འདུ་བྱེད་ལ་ངར་འཛིན་པ་མེད་པས་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་དམིགས་པ་མ་
ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་དང་ལྟ་བ་གསུམ་དང་ཐེ་ཚོམ་གསུམ་གྱིས་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་ཀྱང། རང་མལ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཙམ་ལ་བཞག་པའི་ཕྱིར། གོང་སའི་ཉོན་མོངས་
པས་འོག་མ་ལ་སྲེད་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འགོག་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས། དེ་དག་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བའི་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་ལ་
དམིགས་པ་ལ་དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེན་པ་ལྟར་གྱི་ཞེན་ཡུལ་གྱི་གཞི་མེད་པ་དང། ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། འཇིག་ལྟ་དང། ང་རྒྱལ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་གཞི་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་
དེ་ལས་གཞན་པ་གཞི་བཅས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་མཚུངས་ལྡན་ནི། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ནི་ཉོན་མོངས་ལྷག་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། ཁོང་ཁྲོ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་སྟངས་འགལ་བ་

[120A]༄༅། །གཉིས་བློ་གཅིག་གིས་འཁོར་དུ་དུས་གཅིག་ལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དུ་གྱུར་ནས་བློ་གནས་པ་མེད་ན། དེ་ལ་ཆགས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཁྲོ་ཡང་ཉོན་མོངས་དེ་དག་དང་ང་རྒྱལ་དང་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་
པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་ཞེ་འགྲེས་པ་དེས་སེམས་ཁེངས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང། དེ་ལ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་ཡིད་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་དེས་
སེམས་ཁེངས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ལ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། བདེན་པའི་གནས་ལུགས་ལ་
རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བ་ནི། ཉོན་མོངས་གཞན་དང་མཚུངས་ལྡན་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་ཡིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་བྱུང་བ་ནི་རྟེན་ནས་རྫས་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་རྣམས་གོ་བར་ཟད་ལ། ཁྲོ་བ་སོགས་ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་
རྣམས། སེར་སྣ་སོགས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྲོ་ཆགས་གཞིན་དུ་འཛིན་སྟངས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། འཛིན་སྟངས་མཐུན་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་བ་མི་
དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། རང་གཞན་ལ་དམིགས་ནས་ཉེས་སྤྱོད་ལ་འཇོམས་པ་མེད་པ་མི་འཛིན་ན། མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྨུགས་པ་སོགས་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། སེམས་མི་གསལ་བ་དང་

[120B] རྙོག་པར་བྱེད་པ་དང། དགེ་བ་ལ་མི་སྤྲོ་བ་དང། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སེམས་མི་བསྲུང་བ་མེད་ན། ཉོན་མོངས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་རྣམ་གྲངས་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་གྲངས་
ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཡོད་དེ། རྩ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཕལ་ཆེ་བའི་རྣམ་གྲངས་དང། དུག་གསུམ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རྣམ་གྲངས་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྩ་བ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཕལ་ཆེ་བའི་རྣམ་
གྲངས་དང། དུག་གསུམ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་གཞན་གྱི་ཉེས་དམིགས་དང། གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་སོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང། སྡུག་
བསྔལ་དང་མི་འབྲལ་བའི་རྒྱུ་དང། རྒྱུ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་དཀའ་ཞིང་སྤང་དཀའ་བའི་ཉེས་པ་དང། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཉེས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་
ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་ཞེས་ཏེ། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ཀུན་སྦྱོར་ཏེ། དེ་ལ་དགུ་ཡོད་དེ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ནས། སེར་སྣའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་བར་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དགུ་ཡོད་པའི་དང་པོ་རྗེས་ཆགས་ཀྱི་
ཀུན་སྦྱོར་ནི་རྗེས་སུ་ཞེས་ཏེ། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི། །གང་གི་སྦྱོར་བ་དང། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་དང། གང་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཁམས་གསུམ་ལ་ཡིད་མི་འབྱུང་

[121A]༄༅། །ཞིང་དེའི་དབང་གིས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བ་མི་སྦྱོད་པ་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཁོང་ཁྲོའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི། ཁོང་ཁྲོ་བས་ཞེས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་ཆོས་གསུམ་
གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་སོགས་གསུམ་ལ་མནར་སེམས་པར་བྱེད་ཅིང། དེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་མི་འདོར་བས་མི་དགེ་བ་བྱེད་ཅིང། དགེ་བ་མི་བྱེད་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་
སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་པ་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ལ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ང་རྒྱལ་གྱི་ཞེས་ཏེ། ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་བདུན་པོ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་དང་པོ་ང་རྒྱལ་ནི། ང་རྒྱལ་ཞེས་ཏེ། རིགས་དང་ཤེས་རྒྱ་
སོགས་ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེ་བའམ་རང་དང་མཚུངས་པ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ང་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལྟར་འཇལ་བ་ཡིན་ཡང། སེམས་ཁེངས་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
དེས་མཚན་ནས་ལྷག་མ་རྣམས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་ཚུལ་ནི། ང་རྒྱལ་གྱི་ཞེས་ཏེ། ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་ན། བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཉེ་དམིགས་མི་ཤེས། དེ་མ་ཤེས་པས་མི་
དགེ་བ་བྱེད་ཅིང། དགེ་བ་མི་བྱེད་པས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་མ་རིག་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི། མ་རིག་པའི་ཞེས་ཏེ། མ་རིག་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ཡང་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་རྨོངས་པ་མ་རིག་པ་དང་

[121B] དེའི་དབང་གིས་མི་དགེ་བ་བྱེད་ཅིང་དགེ་བ་མི་བྱེད་པས། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི། ལྟ་བའི་ཞེས་ཏེ། ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ཆོས་
ཅན། གསུམ་ཡོད་དོ། །འཇིག་ལྟ་དང་མཐར་ལྟ་དང་ལོག་ལྟ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་ན་འཇིག་ལྟའི་དབང་གིས་བདག་གྲོལ། གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བཟུང་ནས་གྲོལ་བའི་བདག་སོགས་ཐོབ་པའི་ཆད་དུ་ལོག་
པས་ངེས་འབྱུང་གི་ཐབས་ཚོལ། མཐར་ལྟས་རྟག་ཆད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད། ལོག་ལྟས་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཐར་པ་མེད། བདག་སྒོམ་པ་ཐ་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཁོག་བས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་ཞེན་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། དྲུག་
པ་མཆོག་འཛིན་གྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཞེས་ཏེ། ལྟ་ངན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པས་ཐར་ལམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། མི་དགེ་བ་
བྱེད་ཅིང་དགེ་བ་མི་བྱེད་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། བདུན་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ནི། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་སྦྱོར་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང། དཀོན་མཆོག་
གསུམ་ལ་ཡོད་མེད་དང་ཡིན་མིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ། དེའི་དབང་གིས་བདེན་བཞི་ལ་འདོད་ལེན་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་མི་བྱེད་ཅིང། དགེ་བ་མི་བྱེད། མི་དགེ་བ་བྱེད་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། བརྒྱད་པ་ཕྲག་དོག་གི་

[122A]༄༅། །ཀུན་སྦྱོར་ནི། ཕྲག་དོག་གི་ཞེས་ཏེ། རྙེད་བཀུར་ལ་ཆགས་པས་གཞན་གྱི་ཕུན་ཚོགས་ལ་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་བའི་ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་སྦྱོར་ཆོས་གསུམ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པས་རྙེད་བཀུར་གཅེས་སུ་
འཛིན་གྱི། ཆོས་གཅེས་སུ་མི་འཛིན་ལ། དེའི་དབང་གིས་མི་དགེ་བ་བྱེད་ཅིང། དགེ་བ་མི་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། དགུ་པ་སེར་སྣའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི། སེར་སྣའི་ཞེས་ཏེ། སེར་སྣའི་ཀུན་སྦྱོར་ཡང་ཆོས་གསུམ་
གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེར་སྣའི་ཀུན་སྦྱོར་དང་ལྡན་པས་ནོར་གསོག་པ་གཅེས་སུ་བྱེད་ཀྱི། ཡོ་བྱད་ཉུང་བ་གཅེས་སུ་མི་བྱེད་ལ། དེའི་དབང་གིས་མི་དགེ་བ་བྱེད་ཅིང། དགེ་བ་མི་བྱེད་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་
དང་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་འབྲལ་བའི་རྒྱུ་བཤད་པ་ལ་གསུམ། འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང། འཆིང་བྱེད་གསུམ་དུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། སྒྲ་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི། འཆི་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། སྲིད་པར་འཆིང་བྱེད་གསུམ་ཡོད་དེ། དུག་
གསུམ་གྱི་དབང་གིས་འཆིང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་འཆིང་བར་བྱེད་པ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཆིང་བ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བས་བསྡུས་པའི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་འཆིང་ཞིང། འདོད་པ་བཞིན་དུ་
མི་ཐོབ་བྱེད། ཞེ་སྡང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་འཆིང། གཏི་མུག་གིས་འདུད་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཉེས་དམིགས་མི་ཤེས་པས་འཆིང་བར་བྱེད་ཅིང། འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་

[122B] འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་དབང་གིས་ཐོབ་བསམ་སྒོམ་གསུམ་སོགས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི། འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་མི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་རྒྱུ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་དཀའ་ཞིང་སྤང་དཀའ་བའི་ཉེས་
པ་ལ༑ བག་ལ་ཉལ་གྱི་ངོ་བོ་དང། བདུན་དུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཞེས་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་བདུན་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ནས་ཐེ་ཚོམ་
གྱི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདོད་པ་ལ་ཞེས་ཏེ། བདུན་པོ་དེ་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནས་བཟུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་
གྱི་བར་ནི། དེ་དག་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། འདོད་པ་ཞེས་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་བདུན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཡོན་ཚོལ་བ་མ་སྤངས་པས་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་
དང། ཁོང་ཁྲོའི་བག་ལ་ཉལ་གཉིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་མ་སྤངས་པས་སྲིད་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྒྱས་པར་འགྱུར། ལམ་ལོག་པས་ཐར་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལོག་པས་ཚངས་སྦྱོད་ཚོལ་བ་མ་སྤངས་པས་བག་ལ་ཉ་ལ་བཞི་རྒྱས་པར་
འགྱུར་བས་ཚོལ་བ་གསུམ་དུ་ངེས་པས་བག་ལ་ཉལ་བདུན་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ཐམས་བག་ལ་ཉལ་བཞི་རྒྱས་པར་བྱེད་དེ། ལོག་པའི་ལམ་གྱིས་ཐར་པ་ཚོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། གཉེན་པོ་ཆུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཁེངས་པར་བྱེད། བདེན་

[123A]༄༅། །པ་བཞི་ལ་རྨོངས་པར་བྱེད། ཐར་པ་དང་ཐར་པའི་ཐབས་ལོག་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཐེ་ཚོམ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་ལ། རྩ་བའི་
ཉོན་མོངས་པས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་སྦྱར་བཞག་པ་དང། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འབའ་ཞིག་པས་བྱེད་པ་དང། དུག་གསུམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉེ་བའི་ཞེས་ཏེ། རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་ཆོས་ཅན། སེམས་དམིགས་པ་ལ་
ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་དེ། སེམས་སྒོ་དུ་མ་ནས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཉེ་བའི་ཞེས་ཏེ། ཁོར་བ་སོགས་ཆོས་ཅན། སེམས་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་དེ། སེམས་སྒོ་དུ་མ་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་སྒོ་རེ་རེ་ནས་
ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཞེས་གདགས་སུ་རུང་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ཅིང། དེའི་དབང་གིས་མཐོང་ལམ་གྱིས་ཆགས་བྲལ་བ་
ཐོབ་པར་མི་འགྱུར། སྒོམ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱེད་དགོད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །གཉིས་པ་གཉེན་པོ་སྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་ལྔ། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་འགལ་བའི་ཉེས་
བ་དང། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་འཁྱེར་པའི་ཉེས་པ་དང། རྣམ་བྱད་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཉེས་པ་དང། སྤང་བྱ་ལ་འཇུག་པའི་ཉེས་པ་དང། གཉེན་པོ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཉེས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་ཏེ། བརྒྱད་དུ་

[123B] དེར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། སྒྲ་དོན་དང་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་དཀྲིས་བརྒྱད་ཡོད་དེ། རྨུགས་པ་ནས་ཁྲེལ་མེད་ཀྱི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་དཀྲིས་བརྒྱུད་དུ་དེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་སེམས་བྱིང་
དྲན་བྱིང་དུ་དོགས་པའི་དུས་ན་རྨུགས་གཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བཀྲི་བར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྒོད་དམ་རྒོད་དུ་དོགས་པའི་གཉེན་པོར་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སེམས་པ་སོགས་བྱེད་པ་ན། རྒོད་འགྱོད་གཉིས་ཀྱིས་
སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བཀྲི་བར་བྱེད། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་སེམས་མཉམ་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚེ། ཕྲག་དོག་དང། སེར་སྣས་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བཀྲི་བར་བྱེད། ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་སྐྱེ་བའི་གཞི། ཚུལ་ཁྲིམས་
རྣམ་པར་དག་པ་བྱེད་པའི་དུས་ན། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང། ཁྲེལ་མེད་ཀྱིས་བཀྲི་བར་བྱེད་པས་ཀུན་དཀྲིས་བརྒྱད་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཆུ་བོ་ཞེས་ཏེ། དབྱེ་བ་དང་དགྲ་དོན་དང་བཞིར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཆུ་བོ་
ཞེས་བྱ་སྟེ། འཁོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱོགས་སུ་འཁྱེར་བར་བྱེད་པས་ཅུ་བོར་བཞག་པའི་ཕྱིར། ཆུ་བོ་བཞིར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འདོད་ཡོན་ཚོལ་བ་རྣམས་འདོད་པའི་ཆུ་བོས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་འཁྱེར་བར་བྱེད། གཟུགས་གཟུགས་
མེད་ཀྱི་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སྲིད་པའི་ཆུ་བོས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་འཁྱེར་པར་བྱེད། ལོག་པའི་ཐར་པ་དང་ཐར་པའི་ཐབས་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས། ལྟ་བ་གནས་པ་དང། མ་རིགས་གནས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བའི་རྒྱུན་

[124A]༄༅། །ཕྱོགས་སུ་འཁྱེར་བར་བྱེད་པས་བཞིར་བཞག་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ཡང་ཆོས་གསུམ་གྱིས་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་གཞི་ངོ་བོ་དང། སྤང་བྱ་དང་བྲལ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པས་སྒྲོ་དོན་དན། སྦྱོར་
བ་བཞིར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ལ་དཔགས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞིར་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་
ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྨས་རྩོད་པའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་ལེན་ཅིང། དེའི་དང་གིས་ཡང་སྲིད་ཉེ་བར་ལེན་པས་དེར་བཞག་པའི་ཕྱིར། ཉེར་ལེན་རྩོད་པའི་རྩ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པས་ཁྱིམ་པ་ནང་ཕན་ཚུན་དུ་རྩོད་པར་འགྱུར། ལྟ་བ་
སོགས་ལ་ཆགས་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ན་ཕན་ཚུན་རྩོད་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གྲངས་ལྔ་ནི། འདོད་ཡོན་སོགས་ལ་དང་པོར་དགའ་བ་དང། དེ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་གནས་པ་དང། དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དང། གཞན་གྱི་ལ་
ལྟོས་ནས་རང་གི་དེ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང། རང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་དམིགས་ནས་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །ཡང་ན་ཆགས་པ་ཆུང་འབྲིང་གིས་དབྱེ་བའོ། །ཉེར་ལེན་ཕྱི་མ་གསུམ་ཡང་ཉེར་ལེན་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལྟ་ངན་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི། ལྟ་བའི་ཉེར་ལེན་
དང། ལྟ་ངན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ངན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་དང། འཇིག་ལྟ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེར་ལེན་ཡིན་ལ། སྔ་མ་གཉིས་སུ་སྟེགས་ཅན་ནང་པ་ན་ཚུན་རྩོད་པའི་རྩ་བ་དང། གསུམ་

[124B] དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པས་ཉེར་ལེན་ཏུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དན་འགལ་བ་དང། དེའི་སྐྱོར་བ་དང་འགལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མདུད་པ་ནི་ཞེས་ཏེ་
ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་དང། སྒོ་དོན་དང་བཞིར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མདུད་པ་བཞིར་ཡོད་དེ། གཞན་གྱི་ནོར་ལ་མི་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་གིར་བྱེད་འདོད་པ་ང་རྣབ་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དང། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་འདོད་པའི་ཁོང་ཁྲོ་
གནོད་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དང། ལྟོ་ངན་དང་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང། ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་བཟང་པོར་འཛིན་པ་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མདུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པས་མདུད་པ་
ཞེས་བཞག་པའི་ཕྱིར། མཉམ་གཞག་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་བཞིར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་དང། རྩོད་པ་ལ་ལེགས་པར་མི་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དྲག་པོས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པའི་རྒྱུ་
དང། ཤེས་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རྟོག་པའི་རྒྱུས་སེམས་གཡེང་བར་བྱེད་པ་བཞི་ཡོད་པས་བཞིར་བཞག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྒྲིབ་པ་ནི་ཞེས་ཏེ། སྒྲིབ་པའི་ངོ་བོ་ལྔ་ཡོད་དེ། འདོད་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་ནས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་བར་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་
པར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་མི་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེར་བཞག་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། འདོད་པ་ལ་བདུན་པས་ཁྱིམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་སྒྲིབ་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་

[125A]༄༅། །ལྟུང་བ་བྱུང་བའི་ཚེ། ཕྱིར་བཅོས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་པ་ན། གནོད་སེམས་ཀྱིས་ལྟུང་བདག་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད། རྨུགས་གཉིད་ཀྱིས་སེམས་ནང་དུ་ཞུམ་པར་བྱེད་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་སྒོམ་པའི་དུས་ན་སྒྲིབ་པར་བྱེད། གནོད་
འགྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྒོམ་པའི་དུས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དམིགས་པ་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཇུག་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དུག་གསུམ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་རྣམ་
གྲངས་ལ་གསུམ། སྤང་བྱ་སྤང་དཀའ་ཞིང་གཉེན་པོ་བསྟེན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང། འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཉེས་པ་དང། གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་འགལ་བའི་ཉེས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐ་བ་ཞེས་ཏེ། སྔོན་གོམ་པ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་དུག་གསུམ་
ཆོས་ཅན། ཐ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞིང་ཐ་བ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་གཞིར་ལས་སུ་མི་རུང་བ་བཞིན་དུ་སྔོན་གོམས་པའི་མཐུས་གཉེན་པོ་ཐོང་གཤོལ་དན་འདྲ་བས་ལོག་པར་དཀའ་ཞིང། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་
གཉིས། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང། རང་གི་མི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱིན་པའི་ཉེས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དྲི་མ་ནི་ཞེས་ཏེ། ཉེས་ལྟུང་ལ་ལྷག་པར་སྤྱད་པས་མི་སྙན་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། དྲི་མ་
ཞེས་བྱ་སྟེ། གྲོང་སོགས་གང་ན་འདུག་ཀྱང་རུང། ཉེས་ལྟུང་ལྷག་པར་སྤྱད་པས་ཚངས་པར་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན། མི་གཙང་བ་གྲོང་གི་ཚོར་མ་ཞེས་སྨད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བདུ་མ་རྒྱུན་

[125B] གནས་སྐབས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་དང། ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དང། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་དགའ་བ་དང། སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ལ་ཆགས་པའི་
སྒོ་ནས་སྦྱོར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྒྱུན་དུ་གནོད་པ་དང། སྤང་དཀའ་བ་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་པ་ནི་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། སྡིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་རིང་པོར་སྐྱེ་འཆིའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་པར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཟུག་རྡུ་ན་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། ཟུག་རྡུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ཡོ་བྱད་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་ཞིང། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཐེ་ཚོམ་དྲངས་པའི་སྒོ་ནས་
སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མི་འདོད་པ་དངོས་ལ་སྦྱོར་བ་དང། མི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དང་པོ་ནི། ལྕི་ཡང་ནི་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། ལྕི་ཡང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོ་བྱད་མང་པོ་
འཇིན་ཅིང་ཡོ་བྱད་ལྕི་ཡང་དང་བཅས་པར་བྱས་པས་འཇིགས་པ་དང། གཞན་དང་ཁོ་ན་དང་བཅས་ཞིང་གཡེང་བ་མང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། ཉེས་པར་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་
ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉེས་སྤྱོད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྣ་ཚོགས་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོ་གསུམ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང། གཞན་གྱི་གནོད་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བཟོད་པར་

[126A]༄༅། །གནོད་པ་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པ་དང། དོན་དམ་བདེན་པ་རྟག་དངོས་སུ་འདོད་པ་སོགས་ཆོས་ལོག་ལ་ཞེན་པའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་
དང༑ སྒྲུབ་བྱ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཟག་པ་ནི་ཞེས་ཏེ། འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་དང། གོང་མའི་ཉོན་མོངས་དང། མ་རིག་པ་ཆོས་ཅན། ཟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡུལ་ལ་སེམས་ཁྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཟག་པ་གསུམ་དུ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དང་པོས་འདོད་ཡོན་ལ་སེམས་ཁྲོ་བར་བྱེད། གཉིས་པས་སྙོམ་འཇུག་གི་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པས་ཁྲོ་བར་བྱེད། ཟག་པ་དེ་གཉིས་ཀ་གསུམ་པའི་དབང་གིས་བྱུང་ཞིང་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཁྲོ་
ཞིང་ཟག་པར་བྱེད་པ་གསུམ་དུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ཀུན་ངོ་བོ་དང་སྒྲ་དོན་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཕོངས་པ་ནི་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་ཉམས་པས་ཡོ་བྱད་
འདོད་ཀྱང་ཕོངས་པས་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་གཉིས། འདོད་པ་མ་འབྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང། ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཞེས་
བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལ་དང་པོར་སྡུག་མི་སྡུག་སོགས་སུ་རྟོག་པས་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་བཀྲ་བར་འཛིན་པ་མངོན་རྟོགས་སུ་བཟུང་བས་འདོད་པ་མ་ཐོབ་ཅིང་མི་འདོད་པ་ཐོབ་སྟེ་ལུས་སེམས་

[126B] གཉིས་པ་ནི། འཁྲུག་པ་ནི་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་ངག་ཏུ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ཞིང། ཡིད་མྱ་ངན་སོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས་
པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། འཐབ་པ་ནི་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། འཐབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ངག་གིས་ཆད་པས་གཅོད་པ་སོགས་འཐབ་རྩོད་སྣ་ཚོགས་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། དྲུག་པ་ནི། རིམས་ནད་ནི་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། རིམས་ནད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས། ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་དགེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང། མི་མཐུན་པ་ཆོམ་རྐུན་སོགས་ལ་ཆགས་པ་དང། རྟག་དངོས་བསྒོམ་པ་ཐར་ལམ་དུ་འདོད་
པ་སོགས་ཆོས་ལོག་ལ་ཆགས་པས་ལུས་སེམས་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་ནི། ནགས་སྦྱོར་ཞེས་ཏེ། དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། ནགས་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཆགས་པས་
འགྲོ་བ་རིགས་ལྔར་ནགས་སྟུག་པོ་དང་འདྲ་བར་བགྲོད་དཀའ་ཞིང། ཚིང་ཚིང་མང་པོས་འཁྲིགས་པའི་ལུས་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་གཉེན་པོ་དང་འགྲལ་བའི་ཉེས་པ་ནི། གནས་ནི་ཞེས་
ཏེ༑ དུག་གསུམ་ཆོས་ཅན། གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲེད་པས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པས་དགེ་བ་མི་བྱེད་ཅིང་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་བློ་མ་བྱང་བ་དང། ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་འཛིའི་གཏམ་གྱིས་འདྲེ་ཞིང་གནས་པ་དང། དགེ་བ་ཅུང་

[127A]༄༅། །ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་བཟུང་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་རང་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་གཉིས། ཉོན་མོངས་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་མཐོང་སྤངས་
དང་སྒོམ་སྤངས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང། ཉོན་མོངས་མ་ཕྱེ་བར་བདེན་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལོག་པར་ཞེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཆོས་ཅན། ཡུལ་དང་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒོམ་སྤངས་
ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་སྡུག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྲེད་པའི་ཕྱིར་དང། མཐོང་སྤངས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་འཇིག་ལྟ་ཀུན་བརྟགས་སོགས་ལྟ་ངན་ལ་སྡུག་པར་སྲེད་པའི་ཕྱིར། ཁོང་ཁྲོ་ཡང་དེ་གཉིས་ལས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་མི་སྡུག་
པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་ནི། སེམས་ཅན་དང་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེ་སྙམ་པ་དང། ལྟ་ངན་ལ་མཆོག་ཏུ་བཟང་ན་སེམས་ཁེངས་པའི་ཕྱིར་
འཇིག་ལྟ་སོགས་གསུམ་ཤེས་བྱ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་དང་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། མཆོག་འཛིན་གཉིས་ལྟ་བ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། ལྟ་ངན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་
ངན་པ་ལ་མཆོག་དང་དག་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་གཉེན་པོ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་ཡུལ་དང་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། ཉོན་

[127B] གཉིས་པ་ལ། སྡུག་ཀུན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང། འགོག་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྡུག་ཀུན་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ཏེ། སྡུག་ཀུན་གཉིས་
ཀྱིས་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་གཞི་གནས་བྱེད་ཅིང། ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཆར་གྱུར་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་འགོག་ལམ་ལ་ལོག་པར་
ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང། འགོག་ལམ་ལ་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ཆད་པའི་གཡང་ས་དང། དེ་རྒྱུན་གཅོད་པའི་མི་མཐུན་པར་ལྟས་ནས་སྐྲག་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་ཉོན་མོངས་
རྣམས་རྟེན་གང་ལ་གནས་པ་དང། ཚོར་བ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཁམས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་བཞི། ཁམས་གང་ན་ཡོད་པ་དང། དེ་ན་ཚོར་བ་གང་དང་ལྡན་པ་དང། དེ་ན་རྣམ་ཤེས་
གང་དང་ལྡན་པ་དང། དེ་ན་དངོས་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ནི། ཁོང་ཁྲོ་བ་ཞེས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་ཉོན་མོངས་གཞན་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ག་ན་ཡོད་ལ། ཁོང་ཁྲོ་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་
མེད་དེ། རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་དང། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཡིད་མི་བདེ་ཡང་མེད་དོ། །རྒྱུ་མཚན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་འདོད་པ་ན། བདག་གི་བདེ་བ་སྒྲུབ་བྱེད་འདོད་ཡོན་ལ་རག་ལས་ཤིང་

[128A]༄༅། །དེ་ཚོགས་ཆེན་པོས་སྒྲུབ་དགོས་པས་ཡིད་མི་བདེ་འདྲེན་པར་བྱེད་ལ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་དང། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་འདོད་ཁམས་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཙོམ་གྱིས། འདོད་ཡོན་གྱིས་བསྒྲུན་དུ་
མེད་པའི་བདེ་བས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི་སྐབས་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་བདུན། འདོད་ཆགས་དང། ཁོང་ཁྲོ་དང། ང་རྒྱལ་དང་
སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཞི་དང། སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་དང། ཐེ་ཚོམ་དང། མ་རིག་པ་ཁམས་གང་ན་ཚོར་བ་གང་དང་ལྡན་པའོ། །དང་པོ་འདོད་ཆགས་ཁམས་གང་ན་ཚོར་བ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ཞེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཆོས་ཅན་
འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཚོར་བ་བདེ་པ་དང་བཏང་སྙམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། འདོད་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་འཁོར་དུ་བདེ་བ་དང། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་ཡིད་བདེ་བ་དང། གཉིས་ཀ་རྒྱུན་ཆད་པ་ན་བཏང་སྙོམས་དང་
མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན། དབང་ཤེས་གསུམ་གྱི་འཁོར་དུ་བདེ་བ་དང་ཡིད་ཤེས་འཁོར་དུ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་ཡིད་ཀྱིས་པའི་བདེ་བ་མེད་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་
ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་སིམ་པས་ཀྱང་དབང་པོ་བརྟེན་བཅས་སིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང། བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཚོར་

[128B] ཡིད་མི་བདེ་མེད་པར་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་དུ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཞིག་བདེ་བ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་
དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཁོང་ཁྲོ་བ་ཞེས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་ཚོར་བ་གསུམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ལྔའི་འཁོར་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་ཡིད་མི་བདེ་དང། དེ་གཉིས་ཀ་འགགས་པ་ན་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་
ལྡན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། མི་དགའ་བའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ང་རྒྱལ་ནི་ཞེས་ཏེ། ང་རྒྱལ་ཚོར་བ་དུ་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། འདོད་ཁམས་ན་ཡིད་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ལ། བསམ་གཏན་
དང་པོ་ན་བདེ་བ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། གསུམ་པ་ལ་ནི། བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་དུ་བདེ་བ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་འབྲལ་བའི་ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །
བཞི་པ་ནི། ང་རྒྱལ་ཞེས་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ལྟ་ངན་བཞི་པ་ཚོར་བ་གསུམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ང་རྒྱལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། ལོག་པར་ཞེས་ཏེ། སྐུར་འདེབས་ཀྱི་ལོག་ལྟ་ཚོར་བ་གསུམ་དང་མཚུངས་པར་
ལྡན་ཏེ། སྡིག་པ་བྱེད་པ་རྣམས་དེའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་དང་ལྡན་ལ། དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་དོན་མེད་པར་མཐོང་ན་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང། གཉིས་ཀ་ཡང་འགག་པ་ན་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཡིད་

[129A]༄༅། །ཀྱིས་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །དྲུག་པ་ནི། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཞེས་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཚོར་བ་ཅི་རིགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། གཏན་ལ་མ་ཕབས་ན་ཡིད་མི་དགའ་བས་འདོད་པ་ན་ཡིད་མི་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་
དང་ལྡན་ལ། གོང་མ་ན་ཚོར་བ་གང་ཡོད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་ནི། མ་རིག་ཡིན་ཞེས་ཏེ། འདྲེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ལྡན་ཚུལ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་
ལྡན་པ་ཡིན་པས། ས་གང་ན་ཚོར་བ་གང་ཡོད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞིང། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་འཁོར་ལས་གཞན་པ་དེ་ནི། འདོད་པ་ན་ཡིད་མི་བདེ་བར་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ལ། དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཚོར་བ་གང་ཡོད་དང་མཚུངས་པར་
ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ནི་ཡིད་བདེ་མི་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་པའི་འདོད་པ་མེད་པས་ཡིད་མི་བདེ་མེད་པའི་ཕྱིར། གོང་མ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་
ནི༑ ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །ལན་ནི། ཐ་མལ་པ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་མཐར་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཉོན་མོངས་རྣམས་ཤུགས་མ་ཟད་པར་གློ་བུར་དུ་འགག་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཤུགས་ཟད་ནས་འགག་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་རྣམ་ཤེས་གང་དང་ལྡན་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ནི་ཞེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཆོས་ཅན། ཁམས་གསུམ་ན་རྣམ་ཤེས་གང་ཡོད་པ་གང་ཅི་རིགས་སུ་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། འདོད་པ་ན་རྣམ་ཤེས་དྲག་དང་གཟུགས་ན་སྣ་ལྕེའི་མ་གཏོགས་པ་བཞི་

[129B] གཟུགས་མེད་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞིང། འདོད་པ་ན་ཁོང་ཁྲོ་དང་མ་རིག་པ་ཡང་ཁྱོད་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དང། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་མ་རིག་པ་ཡང་ཁྱོད་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་སོགས་གསུམ་ནི་ཆོས་ཅན། ཡིད་
ཤེས་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཏེ། ཡིད་ཀྱིས་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཤིང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་ཏེ། འདོད་ཆགས་སོགས་གསུམ་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་རེ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་
བ་དང། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང། རིགས་སོགས་གང་རུང་གིས་སེམས་ཁེངས་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་ནི་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཡང་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་རེ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །ལྷག་མ་མ་རིག་
པ་དང་ལྟ་བ་ཐེ་ཚོམ་ཆོས་ཅན། ཡུལ་རིས་སུ་ཆད་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞི་མཐའ་དག་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་སྡེ་ཚན་གྱི་སྒོ་ནས་སྤང་བྱར་བཞག་པ་རིས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་དོ། དང་པོ། རིས་གང་
ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། སྤང་བྱ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རིས་ཆོས་ཅན། གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱིས་གསར་དུ་རྟོགས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མཐོང་སྤངས་དང། མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཟིན་གོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྒོམ་སྤངས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། མཐོང་སྤངས་དང། སྒོམ་སྤངས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་དང། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་ཏེ། མཐོང་སྤངས་ཉོན་མོངས་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་

[130A]༄༅། །ན༑ ལྟ་བ་ལྔ་དང་ལྟ་མིན་ལྔ། བདེན་པ་བཞི་རེ་རེ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་བཞི་བཅུ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་བཞི་བཞི་པོར་བས། སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཉེར་ལེན་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྔའམ། དེའི་སྐྱེ་
བ་དང་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དངོས་སུ་ལོག་ཞུགས་ལྔ་ཡོད་དེ། འཇིག་ལྟ་དང། མཐར་ལྟ་དང། ལོག་ལྟ་དང། མ་རིག་པ་དང། ཐེ་ཚོམ་མོ། །མ་རིག་པ་ནི་གོ་སླ་ལ། འཇིག་ལྟ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་
དང་བདག་གི་བ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་སྙམ་དུ་ཞེན་པ་དང། མཐར་ལྟས་འཇིག་ལྟའི་ཞེན་ཡུལ་ལ་རྟག་ཆད་དུ་ལྟ་བ་དང། ལོག་ལྟས་ཕལ་ཆེར་སྐུར་བ་འདེབས་ཤིང། དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་སོགས་རྟག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང། ཐེ་ཚོམ་
གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་དུ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །ལོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་ནི་བཞི་ཡོད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་
བདེན་པ་ལ་དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ལྟ་བ་ལྔ་པོ་ཆགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང། ང་རྒྱལ་གྱི་གནས་ལྔ་པོ་ལ་དམིགས་ནས་ཁེངས་བྱེད་པ་དང། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་
པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱིས་ལྟ་ངན་དང་རྗེས་སུ་བྲེལ་བའི་སྤྱོད་ངན་ལ་དག་སྲོལ་སོགས་སུ་འཛིན་པའོ། །དབང་གིས་ལོག་ཞུགས་ནི། ཁོང་ཁྲོ་སྟེ། རང་གིས་ལྟ་ངན་བཟུང་

[130B] དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞེ་སྡང་པས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སའི་བསྡུ་བ་ལ་སོགས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ལོག་ཞུགས་ཀྱང་དེ་
ལ་དཔགས་ནས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ཅེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །གཉིས་པ་སྒོམ་སྤངས་ལ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཟིན་གོམས་པའི་སྒོ་
ནས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་ཆོས་ཅན། བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འཇིག་ལྟ་དང། མཐར་ལྟ་དང། འདོད་ཆགས་སོགས་བཞི་དང། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། དེ་དག་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་གཉེན་པོས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་ཚུལ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྤོང་བ་ཞེས་ཏེ། སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འདོད་པས་ཆོས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཐོག་མར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་
སྤོང་བའི་སྔ་རོལ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བ་དང། དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི་འདྲ་བ་པས་སྤོང་བ་དང། སྤང་བྱ་གང་ཞིག་མངོན་གྱུར་རམ་ས་བོན་གང་ལས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་
ཚུལ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་བཤད་པ་དང། སྤོང་བ་དངོས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཞེས་ཏེ། སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤང་བྱའི་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་

[131A]༄༅། །དང་ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང། སྐྱེས་པ་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང། མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་ལམ་བསྒོམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་
ཚུལ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤོང་བར་འདོད་པས་ཐོག་མར་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་གང་ལས་སྐྱེ་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང། དམིགས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་སོགས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང། རྣམ་པའི་འཛིན་སྟངས་ཡོངས་སུ་ཤེས་
པ་དང། མ་སྤངས་ན་འདི་ཕྱིར་མི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་མངོན་གྱུར་དང་དུ་མི་ལེན་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། ཉེས་དམིགས་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་གྱུར་འབད་པས་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་
སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་དང་དུ་མི་ལེན་པར་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་གཉེན་པོ་རྙེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་ནི། གཉེན་པོ་ཞེས་ཏེ། སྔར་སྤང་བྱ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང། བྱུང་རྒྱལ་དུ་བཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེར་མི་རུང་
བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གཉེན་པོ་ངོས་བཟུང་བ་དང། ཇི་ལྟར་སྟོང་བའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་དངོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང། དེ་བསྐྱེད་ཐབས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་འཇོམས་པའི་དངོས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་གང་ཡང་རུང་
བ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་འཛིན་དང་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་འགལ་བ་གང་ཞིག་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་མཐའ་དག་སྤོང་ནུས་ཤིང། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་

[131B] གཉིས་པ་ནི། མི་རྟག་པའི་ཞེས་ཏེ། གཉེན་པོ་དེས་སྤོང་ན། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང། ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྒོམས་པ་སོགས་དགོས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་དག་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་དམ་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། གང་ཞིག་ཅེས་སོ། །ལན་ལ། མི་འཐད་པའི་སྤོང་ཚུལ་དགག་པ་དང། ས་བོན་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་དང། སྤོང་ཚུལ་དཔེ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་དང། སྤངས་པའི་དོན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྤང་བྱ་སྤོང་
བ་ཚུལ་གང་ཡང་རུང་བའི་སྒོ་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་མིན་ཏེ། རང་དུས་ན་འདས་པ་བུམ་པ་ཐོ་བས་བཅོམས་པ་ལྟར་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞིག་པ་སྤོང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། རང་དུས་སུ་མ་སྐྱེས་པ་མདུན་ནས་ཕུལ་བ་ལྟར་སྤོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་དུས་ན་མེད་པར་དེ་ལྟར་
བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། མཛོ་སྤྲེལ་གཡང་ལ་སྐྱུར་བ་ལྟར། སྤང་གཉེན་དུས་མཉམ་དུ་འགགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་ཀྱི་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུས་མཉམ་པ་མ་འཐད་པའི་ཕྱིར། འདི་སྔ་མ་ཁ་ཅིག་གིས། མངོན་གྱུར་ལ་བརྟག་པ་གསུམ་
གྱིས་སྤོང་བ་མི་འཐད་པས་ས་བོན་སྤང་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་དུས་ན། རང་གི་དངོས་ཀྱི་གནོད་བྱ་སྤང་བྱའི་ས་བོན་ཡོད་པས། ས་བོན་ལ་རྟགས་གསུམ་བྱེད་ན། དུས་མཉམ་དུ་མི་འཇུག་པ་ལ་རྟགས་མ་གྲུབ་ཀྱི་ལན་འདེབས་པ་
ནི༑ བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡེ་ནས་མ་ཡིན་ཞིང། རིགས་པ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ནས་གཉིས་པའི་མཉམ་གཞག་བར་ཆད་མེད་ལམ་དེས་འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་མངོན་གྱུར་སྒོམ་སྤང་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོས་བསྡུས་པ་མི་སྤོང་བར་ཐལ། འདས་

[132A]༄༅། །པ་འགགས་པ་དང། མ་འོང་འདས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དང། ད་ལྟར་བ་ལ་མ་དང་དུས་མཉམ་དུ་མི་འཇུག་པས་མི་སྤོང། དུས་མཉམ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་པའི་འཇིག་ལྟ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་སྔ་མ་གསུམ་ཁས་བླངས། འདོད་ན། དེའི་
ས་བོན་སྐྱེར་མི་རུང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་ནུས་པ་འགལ་ལོ། །འདས་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱི་དུས་ན་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་ཡོད་ན། སྣང་བ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་མུན་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པ་སོགས་མི་འདོད་པ་དུ་མ་ཞིག་ཁས་ལེན་དགོས་
པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མ་དང། འགྲེལ་པ་དོན་གསལ་གྱི་རྣམ་བཤད་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། འོན་ཀྱང་ཞེས་ཏེ། སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་ས་བོན་སྤངས་པ་ལས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་
སྤངས་ན་སྐྱེར་མི་རུང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། གནས་ངན་ལེན་ཅེས་སོ། །དངོས་གཉེན་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ཚུལ་སྣང་བས་མུན་པ་ལ་གནོད་པའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་
བྱ་སྟེ། སྣང་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང། མུན་པ་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་འགགས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དུས་མཉམ་ཞིང་སྣང་བ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་མུན་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་བཞིན་དུ། སྔར་གཉེན་པོ་ཡུན་རིང་དུ་སྒོམས་པའི་སྟོབས་
ཀྱིས་འདས་ལམ་བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང། ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་ཐ་མ་འགགས་པ་ལ་ཕྱོགས་བ་དུས་མཉམ་ཞིང། བར་ཆད་མེད་ལམ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན། ས་བོན་ཐ་མ་འགགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་

[132B] བཞི་པ་ནི། གནས་ངན་ལེན་ཅེས་ཏེ། འདས་ལམ་གྱིས་སྤང་བྱའི་ས་བོན་སྤངས་པའི་དོན་ནི། ཉམས་སྨད་པར་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེས་མི་རུང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལས་གང་ཞེན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མཚན་གཞི་དངོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། ལས་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་དུ་རུང་བ་ཙམ་ལས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་
ནི། སེམས་པའི་ཞེས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ལས་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། སེམས་པའི་ལས། བསམ་པའི་ལས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ལས་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་དུ་རུང་བ་ཙམ་ལྔ་ཡོད་དོ། །མིག་གིས་
གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལྟ་བུ་དམིགས་པའི་ལས་དང། སས་བརྟེན་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་རང་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལས་དང། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ལུས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་སྦྱོང་བ་རྩོལ་བའི་ལས་དང། གསེར་སྦྲམ་རྒྱན་ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུ་སྒྱུར་
བའི་ལས་དང། འཕགས་ལམ་གྱི་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ། འཐོབ་པའི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་དུ་གཏོགས་མ་གཏོགས་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དོ། །ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་འཆད་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་ཕལ་ཆེར་རྩོལ་བའི་ལས་སུ་
འདོད་དེ། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྩོལ་བའི་ཕྱིར། ཕལ་ཆེར་གྱི་སྒྲ་སྨོས་པས་ནི། འཐོབ་པ་དང་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱང་ཡོད་པར་སྟོན་པའོ། །གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཤད་པ་དང། དེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་

[133A]༄༅། །པའི་དམིགས་པར་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ། སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་མདོར་བསྟན་པ་དང། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། སེམས་པའི་ལས་དང། བསམ་པའི་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་པའི་ཞེས་
ཏེ༑ ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང། དེ་ལ་ཡང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བསྟན་པ་དང། བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། བསམ་པའི་ཞེས་ཏེ། བསམ་པའི་
ལས་དེ་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་དང། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་དེ་ཡང་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། དགེ་མི་དགེའི་ལས་ལམ་བཅུར་དབྱེ་བ་དང། མི་
དགེ་བའི་ལས་ལམ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་ནི། མི་དགེ་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་ཆོས་ཅན། བཅུ་ཡོད་དེ། ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་འམ་གསུམ། ངག་གི་བཞི། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་རྣམས་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ལས་ལམ་ནི། དགེ་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། དགེ་བའི་ལས་ལམ་ཡང་བཅུ་ཡོད་དེ། སྲོག་གཅོད་སྤོང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ནས། ལས་འབྲས་ཡིད་ཆེས་པའི་ཡང་དག་པའི་
ལྟ་བས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ཀྱི་བར་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ཞེས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ལས་ལམ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཆོས་ལྔའམ། བསྡུས་ན་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཞི་ལ་སོགས་པ་ལྔའམ། གཞི་བསམ་པ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་

[133B] སྲོག་གཅོད་པའི་གཞིའི་ཡན་ལག་རང་ལས་རྒྱུད་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་ཞེས་སོགས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གཞན་དུ་བཤད་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ལས་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་
ཀྱིས་བཤད་པ་དང། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བཤད་པ་དང། བླང་བྱའི་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། སེམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལས་ལྔའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང། ལས་ངེས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང། འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་
རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང། ལས་ཀྱི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ལ་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཚོར་བ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཞིང་ལས་རང་གི་གཙོ་བོར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལྔར་དབྱེ་བ་དེས་མྱོང་བར་ངེས་པའི་དོན་བཤད་
པའོ༑ ༑དང་པོ་ནི། སེམས་པ་ཞེས་ཏེ། སེམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལས་ལྔ་ཡོད་དེ། ཀུན་སློང་གི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་ལས་རང་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་ནན་གྱིས་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང། ཕན་པར་བསམས་ནས་གཞན་གྱིས་སྲོག་གཅོད་སོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་དུ་
བཅུག་པ་དང། སྐྱོན་ཡོན་མི་ཤེས་པར་སྲོག་གཅོད་བྱེད་པ་དང། འཚོ་བ་ཆོས་སུ་འདོད་པས་བྱེད་པ་སོགས་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་གི་སེམས་པ་མི་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ། ལས་དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་མྱོང་ངེས་མ་ངེས་
ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དེ། ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ནས་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ནི། རྣམ་སྨིན་མྱོང་ངེས་དང། སྔ་མ་གསུམ་ལས་མྱོང་བར་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལས་བྱས་པ་དང་བསགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་དེ་

[134A]༄༅། །ཡུན་རིང་པོ་བསམ་པའམ། མ་བསམ་ཀྱང། ལུས་ངག་གིས་དངོས་སུ་སྤྱད་པ་ནི། ལས་བྱས་པ་ཡིན་པ་ལ། དངོས་སུ་མ་སྤྱད་ཀྱང། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བྱ་བར་བསམ་པའི་ལས་ནི། བསམ་པའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ལ་གཉིས། བསྟན་པ་དང། བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མྱོང་བར་ངེས་པའི་ཞེས་ཏེ། དྲིས་ལེན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མྱོང་ངེས་ཀྱི་ལས་ལ། ངེས་པའི་ཚུལ་གསུམ་ཡོད་དེ། རྐྱེན་གྱིས་ལོག་མི་ནུས་པར་ལས་དེ་བྱེད་ངེས་པ་དང། རྣམ་སྨིན་མྱོང་
ངེས་པ་དང། དེ་ཡང་དུས་འདི་ཙམ་ན་མྱོང་བར་ཐག་ཆོད་པའི་དུས་རྗེས་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གསུམ་འགྲུབ་ཚུལ་ཤེས་བྱེད་དགོད་པ་དང་བཅས་པ་དང། འཕེན་རྫོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དོན་དང་བཅས་
བ་བཤད་པ་དང། འབྲས་བུ་འཕེན་པའི་ནུས་པ་དང། སྨིན་ཚུལ་བྱ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། ངན་སོང་དུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ། སྲོག་གཅོད་
པས་ཚེ་ཐུང་ཞིང་ནད་མང་བ་སོགས་དང། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ས་ཕྱོགས་སྐྱོན་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་སོགས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དགེ་བའི་འབྲས་བུ་གསུམ་ནི། དེ་ལས་ལོག་སྟེ་རྟོགས་པར་སླའོ། །གཉིས་པ་ནི། དགེ་བ་དང་ཞེས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་
བའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་རྣམ་སྨིན་འཕེན་པ་དང་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་གྱི་ངོ་བོ་འཕེན་པ་ནི། འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ལས་དང། དེར་སྐྱེས་པ་ནི། ཚེ་རིང་ཐུང་སོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་རྟགས་པར་བྱེད་ཀྱི་

[134B] གསུམ་པ་ནི། ལས་གཅིག་གིས་ཞེས་ཏེ། ལུཨྶ་གཅིག་དང་དུ་མས་ལུས་གཅིག་དང་དུ་མ་ཁོ་ན་འཕེན་པ་་ཡིན་ཏེ། ལས་གཅིག་གིས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་གཅིག་དང་དུ་མ་འཕེན་ལ། ལས་དུ་མས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་གཅིག་དང་དུ་མ་འཕེན་
པའི་ཕྱིར། ལས་སྨིན་ཚུལ་གྱི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ལྕི་ཡང་གི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན། ལས་གང་ལྕི་བའི་འབྲས་བུ་ཐོག་མར་སྨིན་ལ། དེ་ཡང་འདྲ་ན། འཆི་བའི་དུས་ན་གང་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ཐོག་མར་སྨིན་པ་དང། གཉིས་ཀ་མངོན་
དུ་གྱུར་ན་གང་གོམས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཐོག་མར་སྨིན་པ་དང། གོམས་པ་འདྲ་ན། སྔོན་དུ་བྱས་པའི་སྔོན་ལ་སྨིན། རྗེས་ལ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རྗེས་ལ་སྨིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དངོས་དང། ཞར་བྱུང་ངོ། །དང་པོ་ནི། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ་
དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་གསུམ་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་སས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་དང། མི་དགེ་བའི་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་དང། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་
སུ་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་མི་གཡོ་བའི་ལས་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ལས་ཐུན་མོང་བའི་གཞི་བཤད་པ་དང། ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞི་དང་གཉིས་ཀྱིས་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་གང་ལས་འབྱུང་བ་བཤད་
པའོ༑ ༑དང་པོ་ལ་དྲི་བ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། མ་རིག་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། མ་རིག་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང། དེ་ལས་རྣམ་སྨིན་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། མ་རིག་པའི་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ཆོས་

[135A]༄༅། །ཅན༑ གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ལས་འབྲས་ལ་རྨོངས་པ་དང། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འབྲས་བུ་ཞེས་ཏེ། མ་རིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་སྨིན་སོ་སོར་འཕེན་པའི་ལས་སོ་སོར་ཀུན་
ནས་སློང་བར་བྱེད་དེ། དང་པོས་མི་དགེ་བའི་ལས་བསགས་ནས་ངན་འགྲོའི་འདུ་བྱེད་འཕེན་ལ། གཉིས་པས་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་བསགས་ནས་བདེ་འགྲོའི་རྣམ་སྨིན་འཕེན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་
བཅུ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གསུམ་ཡོད་དེ། སྲོག་གཅོད་སོགས་གསུམ་གང་རུང་གིས་སྦྱོར་ཞིང། ཞེ་སྡང་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད། མ་བྱིན་ལེན་སོགས་གསུམ་གང་རུང་གིས་སྦྱོར་ཞིང། ཆགས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད། རྫུན་
དུ་སྨྲ་བ་སོགས་གསུམ་གང་རུང་གིས་སྦྱོར་ཞིང། གང་རུང་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད། ལོག་ལྟ་གང་རུང་གིས་སྦྱོར་ཞིང། གཏི་མུག་གིས་མཐར་ཕྱིན་པའི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ། ལས་ཀྱི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་
པ་མདོར་བསྟན་པ་དང། སྟོབས་ལྡན་གྱི་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལས་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་ཏེ། ལས་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་རྣམ་གྲངས་ཅི་རིགས་སུ་ཡོད་དེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཕེན་པའི་ལས་
འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བའི་སྒོ་ནས་ཐུན་མོང་བ་དང། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང། དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབང་གི་ཐུན་མོང་བར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་

[135B] ཕན་ཚུན་དུ་བལྟ་བ་དང། རེག་པ་དང་ཉན་པ་སོགས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་དུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། གཉེན་པོ་སྟོབས་དང་
ལྡན་པ་དང། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང། རང་བཞིན་གྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང། ཞིང་དང་ཀུན་སློང་གི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང། རྣམ་གྲངས་དགུས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ། །དང་པོ་ལ། དངོས་དང། ཤས་བྱེད་དགོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྟོབས་
དང་ཞེས་ཏེ། ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང། བདག་མེད་སྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་དང། དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཀུན་སློང་གི་སེམས་པ་དང། བཅས་པ་རྣམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་དམྱལ་བ་མྱོང་
གྱུར་གྱི་ལས་མཐོང་ཆོས་ལ་མགོ་ཚ་བ་ཙམ་གྱིས་དག་པར་བྱེད་པ་དང། མཐོང་ཆོས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་གྱུར་མྱོང་མི་དགོས་པར་དག་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་ཏེ། གཉེན་པོ་སྟོབས་ལྡན་གྱིས་ལས་སྟོབས་
དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྱིར་མི་དགེ་བའི་ལས་འདིས། སྡུག་བསྔལ་འདི་ཙམ་དང། དུས་འདི་ཙམ་དུ་མྱོང་དགོས་ཞེས་བཤད་པའི་ལས་དེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས། གཞི་དེ་ལས་སྤྱད་ཀྱང་
དེའི་དབང་གིས་ངན་འགྲོར་འཁྲིད་པ་དང། དེའི་དབང་གིས་གནས་པ་དང། ངན་འགྲོ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་པའི་གངས་སུ་བྲང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གཉེན་པོའི་ཞེས་ཏེ། གཉེན་པོ་མཐུ་ཆུང་བའི་གང་ཟག་གིས་

[136A]༄༅། །མི་དགེ་བའི་ལས་གཉེན་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། མི་འདོད་པའི་རྣམ་སྨིན་མྱོང་ངེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་
དུ་མ་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་དང། སྲོག་གཅོད་སོགས་རྒྱུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པ་དང། ཀུན་སློང་སྟོབས་ཅན་གྱིས་བྱས་པ་དང། གཏན་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་རང་བཞིན་
གྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། ཞིང་དང་ཞེས་ཏེ། ཞིང་དང་ཀུན་སློང་གིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ཕ་མ་གསོད་པ་སོགས་དང། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བསམ་པ་སོགས་ཞིང་དང་སེམས་
ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། ཡང་རྣམ་པ་ཞེས་ཏེ། ཡང་རྣམ་པ་དགུའི་སྒོ་ནས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་རིག་པ་བྱ་སྟེ། ཕན་གནོད་བྱ་བའི་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ལས་བྱེད་པ་ཞིང་གི་སྒོ་ནས་སྟོབས་ཆེ་བ་དང་
སྦྱིན་བྱའི་དངོས་པོ་བཟང་ཞིང་གྱ་ནོམ་པ་དངོས་པོ་དང། སྦྱིན་པ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྟོབས་ཆེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལས། ལྡན་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་བཞི་པོ་དང། ཀུན་སློབ་དྲུག་པོ་དང། ཐོབ་བྱ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཆེད་དུ་
བྱེད་འདོད་པ་ཀུན་སློང་གིས་བསྡུས་པ་གཉིས་དང། སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཐ་མ་གསུམ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང་ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་ཏེ། ལས་བྱེད་བཞིན་པའི་དུས་ཀྱི་ཚོར་བ་གཙོ་བོར་བསམས་

[136B] ལས་བྱེད་དུས་ཀྱི་ཚོར་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་སོགས་བྱས་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་མི་འདོད་པ་འབྱིན་པས་
ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་སྙམ་ནས་དྲི་བ་བཀོད་པ་དང། ལས་རང་གི་ངོ་བོ་གཙོ་བོ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བས་དེའི་ཚེ་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མྱོང་མི་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་
སྙམ་དུ་བསམས་ནས་དྲིས་པ་སྟེ། དོན་ནི། རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ན་ཉོན་མོངས་ཆེས་ཤས་ཆེ་བས། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མྱོང་དགོས་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཡང། རྒྱུའི་དུས་བཞིན་དུ། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་བཞིན་དུ་མྱོང་
དགེས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་སྙམ་པའོ། །ལས་རང་གི་ངོ་བོ་གཙོ་བོ་ཡིན་ན། རྒྱུ་དུས་ན་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ཡང་རུང། བདེ་བ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་སྤྱད་པ་ལས་ཀྱང། འབྲས་བུའི་དུས་ན་བདེ་བ་ཁོ་ན་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི། སྡུག་བསྔལ་ཅུང་ཟད་
ཙམ་ཡང་མི་མྱོང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ལན་ནི། འདིར་ནི་ཞེས་ཏེ། རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཚོར་བ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དགག་པ་དང། ལས་རང་གི་ངོ་བོ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་ལས་རྒྱུ་དུས་ཀྱི་ཚོར་བ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་
པར་ཐལ། ལས་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡོད་ན། ལས་གང་བྱས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་བདེ་བ་ཁོ་ན་བསྐྱེད་པ་བཀག་ལ། ལས་བྱེད་དུས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན། ལས་གང་བྱས་ཀྱང། རྣམ་སྨིན་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་འབྱིན་པ་བཀག་ཅིང། ལས་བྱེད་པའི་དུས་

[137A]༄༅། །ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་པ་ཡོད་ན། ལས་གང་བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་དུས་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ལས་རང་གི་ངོ་བོ་གཙོ་བོ་ནི། ཡང་བདེ་བ་དང་ཞེས་ཏེ། རྒྱུའི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པ་ལ་ལས་
རང་གི་ངོ་བོ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཐལ། ལས་བྱེད་པའི་དུས། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ལ་ཡང། འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་བདེ་བ་དང། སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གསུམ་ག་གནད་ལ། ལས་བྱེད་དུས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ལྡན་ཡང། དགེ་མི་དགེའི་
ལས་བྱས་པ་ལས་འབྲས་བུ་གསུམ་འབྱུང་ཞིང། ལས་བྱེད་པའི་དུས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ཡང། ལས་གསུམ་བྱས་པ་ལས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ་ག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ་བཞིན་
ལས་ཁྱོད་པར་ཅན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང། འབྲས་བུམ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། དེ་མྱོང་བའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། ངོ་བོ་དང་རྣམ་སྨིན་དང། གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་
ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་ཞེས་ཏེ། ལས་ཁྱད་པར་ཅན་གསུམ་དུ་ཡོད་དེ། སྡོམ་པའི་ལས་དང། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་དང། བར་མས་བསྡུས་པའི་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྡོམ་པའི་ལས་དང། སྡོམ་པ་ཨ་ཡིན་པའི་ལས་དང། བར་མའི་
ལས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། སྡོམ་པའི་ཞེས་ཏེ། སྡོམ་པའི་ལས་ཆོས་ཅན། གསུམ་དུ་ཡོད་དེ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་དང། ཟག་པ་མེད་པའི་

[137B] གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དང། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རིགས་པ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་དང། དེར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། དགེ་བསྙེན་
གྱི་སྡོམ་པའི་ངོ་བོ་དང་རྟེན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སོ་སོར་ཐར་བའི་ཞེས་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཆོས་ཅན། རིགས་བརྒྱད་དུ་ཡོད་དེ། ལྟུང་བ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ། སྡེ་ཚན་ལྔས་བསྡུས་པ་སྤོང་བའི་སེམས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུད་
ལྔ་ཡོད་པ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་དང། དེ་ཉིད་གནང་བཀག་ཅི་རིགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་ལ་ཡོད་དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་དང། དགེ་ཚུལ་མའི་སྡོམ་པ་གཞིར་བྱས་པ་ལ། རྩ་བའི་ཆོས་དྲུག་དང་རྗེས་མཐུན་གྱི་ཆོས་དྲུག་སྤོང་
པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ། དགེ་སློང་མའི་སྡོམ་པ་དང་སྲོག་གཅོད་སོགས་སྤང་བྱ་བཅུ་སྤོང་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སྤོང་བའི་སེམས་པ་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་དགེ་ཚུལ་ཕ་མའི་སྡོམ་པ་དང། སྤང་བྱ་ལྔ་སྤོང་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སེམས་པ་
སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དགེ་བསྙེན་ཕ་མའི་སྡོམ་པ་དང། ཉིན་ཞག་གཅིག་ཙམ་བླངས་ན་ཡང་སྐྱེ་ཞིང། སྤང་བྱ་བརྒྱད་སྤོང་བས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་སེམས་པ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པའོ། །སྤྱིར་དབྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དགེ་
སློང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡང། དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ལྡན་དགོས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་གོ་མིའི་དགེ་བསྙེན་དུ་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཞེས་ཏེ། དྲིས་

[138A]༄༅། །ལན་ཆན་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟེན་དང་བསམ་པའི་དབང་གིས། སྡོམ་པ་སོ་སོར་རམ་པར་བཞག་པ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་སོགས་ཉེས་སྤྱོད་ལས་ཀྱང་དབེན་པར་སྤྱོད་ཅིང། མི་ཚངས་སྤྱོད་སོགས་འདོད་པ་ལས་
ཀྱང་དབེན་པར་སྤྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་ལ། སྔ་མ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་ཅིང། ཕྱི་མ་ལས་དབེན་པར་མི་སྤྱོད་པའི་རྟེན་དང་བསམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དགེ་བསྙེན་ཕ་མའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་
བཞག་ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཇི་སྲིད་འཚོ་བར་དུ་གཉིས་ཀ་ལས་དབེན་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན། ཉིན་ཞག་རེ་ཙམ་དང། ཟླ་ཕྱེད་རེ་ཙམ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར། ཉིན་ཞག་རེ་མ་གཏོགས་
མི་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་གཅིག་གི་ལུགས་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་གསུམ། ཡན་ལག་མ་ཚར་པ་ལ་སློབ་པ་ལ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་མི་ལྡན་གྱི་ཁྱད་པར་དང། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་
སྐྱེ་མི་སྐྱེའི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང། མ་ནིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དགེ་བསྙེན་ཞེས་ཏེ། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་ལྡན་ལ་དགེ་སློང་ལྟར། ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་ངེས་པར་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱབས་འགྲོ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། སྲོག་
གཅོད་མ་ཡིན་ལེན་ཙམ་སྤོང་བའི་སྡོམ་པ་བླངས་བ་དེ་ལ། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། མི་ཚངས་སྤྱོད་མི་སྤོང་བའི་ཆ་ནས་ཚུལ་འཆལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བསྙེན་ལ་སྐྱབས་འགྲོའི་དགེ་བསྙེན་དང། སྣ་གཅིག་

[138B] ཕྱོགས་གཅིག་སྤྱོད་པ་དང། ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་དུ་མ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཟ་མ་དང་ཞེས་ཏེ། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་ལ་དགེ་བསྙེན་སྡོམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་བླངས་པའི་སྒོ་ནས། དགེ་བསྙེན་
སྡོམ་ལྡན་དུ་བཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ས་ཚ་སྒོ་ཅན་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བའི་གཞིར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་དེས་ན་གང་ཟག་གཉིས་ཀྱི་ངེས་པའི་འཁོར་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་གྱི། སྐྱབས་འགྲོ་སྔོན་དུ་སོང་ནས་སྲོག་གཅོད་སོགས་
སྤངས་པ་ལས། བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ཙམ་ལ། དགེ་བསྙེན་དུ་བཞག་པ་ནི་རུང་ངོ། །གསུམ་པ་ནི། མ་ནིང་ནི་ལྔ་ཡོད། མི་གང། སྐྱེས་ཙམ་ནས་ཕོ་མོའི་དབང་པོ་གང་ཡང་མེད་པ་དང། རང་ལ་འཁྲིག་པ་བསྟེན་པའི་ནུས་པ་མེད་ཅིང་གཞན་
བསྟེན་པ་མཐོང་ན། སྐྱེས་པའམ་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བ་དང། དཀར་ཕྱོགས་སམ་ནག་ཕྱོགས་གང་རུང་ལ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་ཞིང། གཞན་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཆེ་བ་དང། མི་གཙང་བ་ཁར་བླུགས་པན་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་
དབང་པོ་བཅད་པས་ཉམས་པའི་མ་ནིང་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ཏུ། དབང་པོ་གང་ཡང་མེད་པའི་མི་ལ་ཟ་མ་དང། ཡོད་ཀྱང་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལ་མ་ནིང་དུ་བཤད་དོ། །མ་ནིང་ནི། ཕལ་ཆེར་སྐྱེས་པ་དང། བུད་མེད་གཉིས་ཀའི་
ཉོན་མོངས་ཤས་ཆེ་བས། དགེ་སློང་གི་ཕྱོགས་སུ་བཞག་ན། བུད་མེད་བསྟེན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ལ། དགེ་སློང་མའི་ཕྱོགས་སུ་བཞག་ན། སྐྱེས་པ་བསྟེན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་པས། རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ལྔ་ཡི་དང་པོ་ཟ་མ་

[139A]༄༅། །དང་མ་ནིང་གཉིས་ཀ་དང། གཉིས་ཀ་མ་ནིང་ཁོ་ན་དང། གསུམ་པ་བྱ་བའི་དབང་གིས་རེས་འཇོག་ཏུ་བཤད་དོ། ། ༑ གཉིས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་ཞེས་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་
གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས། སྲོག་གཅོད་སོགས་འཚལ་ཚུལ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་ཉམས་སྨད་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྤོང་བའི་སེམས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་
དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས། འཆལ་ཚུལ་དངོས་སུ་སྤོང་ཞིང། ས་བོན་ཉམས་སྨད་པར་བྱེད་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ནས། བཞི་པའི་པར་ན་སྤངས་པ་ཐག་བསྲེང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོས་བསྡུས་པའི་བསམ་གཏན་
གྱི་སྡོམ་ཨ་ཡོད་ལ། འདོད་པའི་ཆགས་བྲལ་ཉམས་ན་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་བཤད་པ་ནི། ཟག་པ་མེད་ཅེས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས། འཆལ་ཚུལ་ཀུན་ནས་
སློང་བའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་སྤོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་པའོ། །གཉིས་པ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་བཤད་པ་ལ། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཏེ། ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ངོ་བོའི་དབྱེ་བ་དང། རྟེན་གྱི་སྒོ་ནས་
དབྱེ་བ་དང། ཐོབ་པའི་ཚད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡོམ་མིན་དུ་མ་ཡོད་དེ། དུད་འགྲོ་དང་མི་བསད་པས་འཚོ་བ་དང། དུད་འགྲོ་དང་མི་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཙམ་དང། བསད་པས་འཚོ་བ་ལྔ་དང། གནོད་པས་བྱེད་པས་འཚོ་བ་བཞི་ལ་སོགས་

[139B] གཞན་རྣམས་གོ་བར་ཟད་ལ། རི་བོང་རྒྱས་གཤོར་བ་ནི། རི་བོང་རྒྱས་འཛིན་པ་དང། སྤྲུལ་གྱིས་འཚོ་བ་ནི། སྤྲུལ་བཟུང་ནས་བརྟེན་བས་འཚོ་བ་དང། ཉན་རྣ་བྱེད་པ་ནི། གཞན་ལ་ཕྲམ་དང་འདམ་པོ་བྱས་པས་འཚོ་བ་སོགས་ཏེ། མདོར་ན་གཞན་ལ་གནོད་པ་
བྱེད་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་སྨིན་པའི་སེམས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་གི་ཞེས་ཏེ། སྡོམ་མིན་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནས་བཤན་པ་སོགས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང། དེར་མ་སྐྱེས་ཀྱང་དེས་འཚོ་
པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བ་དེ་བྱེད་པར་ཁས་བླངས་ཤིང། བྱ་བ་དེ་ལ་ཞུགས་པག་ཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དེ་དག་གི་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །གསུམ་པ་བར་མ་ནི། སྡོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ཏེ། སྡོམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་
པའི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་སེམས་པ་སོགས་ནི་བར་མའི་དགེ་བ་དང། སྡོམ་མིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཁུ་ཚུར་བསྣུན་པ་སོགས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་བར་མིའི་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་གང་གིས་ཡང་ཚན་
ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡོམ་ལྡན་ལ་ཡང་བར་མེའི་མི་དགེ་བ་དང། སྡོམ་མིན་ཅན་ལ་ཡང་བར་མའི་དགེ་བ་དུ་མ་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱད་དོ། །གཉིས་པ་འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ནི། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཏེ། འབྲས་བུ་མྱོང་གྱུར་མི་
འདྲ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལས་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ལས་བདེ་བ་མྱོང་གྱུར་དང། མི་དགེ་བའི་ལས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་གྱུར་དང། མིས་མེ་བའི་གཉན་བཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཟག་བཅས་ཀྱི་དགེ་

[140A]༄༅། །བའི་ལས་བཏང་སྙོམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་ལ། གསུམ་གྱི་དང་པོ་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་ནི། མཐོང་བའི་ཞེས་ཏེ། བསམ་སྦྱོར་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོས་བྱམས་
པའི་རིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལང་མ་ཐག་པ་སོགས་ལ་ཕན་པའམ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་ལས་དེ་ཆོས་ཅན། མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་གང་ལས་བྱས་པའི་ཆ་དེ་ཉིད་ལ། འབྲས་བུ་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་
ཡང་འབྲས་བུ་མགོ་རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། མཇུག་རྫོགས་པའི་ངེས་པ་ནི་མེད་དོ། །ཡུལ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་ནི། བསམ་སྦྱོར་དྲག་པོ་མེད་ཀྱང་ཕན་གནོད་བྱ་ས་བའི་ལས་དེ། ཞིང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་ཆོས་ལ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་
པ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་ནི། སྐྱེས་ནས་ཞེས་ཏེ། མཚམས་མེད་ལྔ་ལས་དང། མཚམས་མེད་ཆ་འདྲ་བའི་ཉེས་པ་དང། ཕྱི་མ་ལ་ལྷར་སྐྱེས་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་སོགས་ཆོས་ཅན། སྐྱེས་ནས་མྱེང་གྱུར་གྱི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་གནག། ལས་
བྱས་པའི་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་རྣམས་སྨིན་གྱི་མགོ་རྩོམ་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། རྫོགས་པའི་ངེས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་གྱུར་ནི། ལན་གྲངས་ཞེས་ཏེ། ལས་གང་གི་སྐྱེ་བ་གསུམ་པ་མན་ཆད་དུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་མགོ་
རྩོམ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དེ་ནི། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ་གཉིས། སྤང་བྱ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང། དེའི་གཉེན་པོའི་ལས་སོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ངོ་བོ་དང་རྣམ་སྨིན་གཉིས་ཀ་གནག་

[140B] གཉིས་ཀ་དཀར་བའི་ལས་དང། འདྲེས་མའི་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། གནག་ལེ་ཞེས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་སོགས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཆོས་ཅན། གནག་ལ་རྣམ་སྨིན་གཞན་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོར་བྱ་འབའ་ཞིག་གིས་བསྡུས་པའི་
ལས་གང། རྣམ་སྨིན་མིད་དོད་པ་ཁོ་ན་འབྱིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དཀར་ལ་ཞེས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པའི་སས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ལས་ཆོས་ཅན། དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་ཞེས་བྱ་སྟོ། དཀར་བའི་ལས་གང། རྣམ་སྨིན་
འདོད་པ་འབའ་ཞིག་འབྱིན་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དཀར་གནག་ཅེས་ཏེ། གཞན་བསླུ་བའི་བསམ་པས་ནོར་སྟེར་བའི་ལས་དང། ཕན་པའི་བསམ་པས་ཀུན་ནས་སླངས་ཏེ། ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བའི་ལས་ཆོས་ཅན། འདྲེས་མའི་ལས་ཡིན་ཏེ། ལས་
གང་བསམ་སྦྱོར་དཀར་གནག་ཅི་རིགས་པས་བསྡུས་ཤིང། རྣམ་སྨིན་འདོད་མི་འདོད་ཅི་རིགས་སུ་འབྱིན་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མི་གནག་ཅིང་ཞེས་ཏེ། སྤང་གཉེན་སྦྱོར་བ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་
མེད་པའི་ལས་ཆོས་ཅན། དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང། ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་གང་རྣམ་སྨིན་མི་འཕེན་ཞིང། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་དངོས་སུ་སྦྱིན་པའི་ལས་བཞིའི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་བླངས་བྱའི་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྦྱིན་པའི་ལས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལས་སོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་དང། གཏོང་བར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་

[141A]༄༅། །གཏང་བྱའི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཞེས་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ལས་བཞིའི་སྒྲོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་སོགས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཞི་དང། དེ་ཁྱད་
བར་དུ་བྱས་པའི་ཀུན་སློང་དང། གཏང་བྱའི་རྫས་དང། གཏོང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་ནི། གཞི་ནི་ཞེས་ཏེ། ཁྱད་ཆོས་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དགེ་རྩ་གཞན་དོན་
གཏོང་བའི་སེམས་པ་དང། དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་ངག་གི་ལས་ཏེ། གཏོང་སེམས་འཁོར་བཅས་ཀྱི་བསྡུས་པ་ནི། སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་ཆོས་དུ་མས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་
ཞིང་སྦྱིན་པ་སོགས་ཆོས་གསུམ་ལྡན་དང། ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཚུལ་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་བསྔོ་བར་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པ་མི་གནས་པར་སྦྱིན་པ་སོགས་ལྔ་དང། གང་ལ་སྟེར་བའི་སྣོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་
སྣོད་ལ་སྦྱིན་པ་སོགས་ལེགས་པར་བགོད་དེ་སྦྱིན་པས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚིག་དོན་ནི་གོ་བར་སླའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། སྦྱིན་པ་བྱ་བའི་རྫས་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང། སྦྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་
བྱ་སྟེ། སྦྱིན་བྱའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་གནོད་པ་དང། མ་འབྲེལ་བ་གཉིས་དང། ངོ་བོ་དག་པ་གཅིག་དང། ཆོས་དང་མི་འགལ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཏང་བྱའི་རྫས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚིག་དོན་ནི་གོ་པར་སླའོ། །

[141B] གཉིས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བཤད་པ་དང། མདོ་སྡེ་གཞན་ལས་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ངེས་པར་འབྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། མ་སྨད་
པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། མ་ཉམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་
འབྱིན་པའི་ཆེད་དུ་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡོམ་པས་བསྡོམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐར་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཆོ་ག་དང་ཞེས་ཏེ། གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོ་ག་དང་
སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཉམས་པས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་འཇིགས་པ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེས་ལྟུང་ཕྲ་མོས་ཀྱང་མ་གོས་པར་སློབ་བའི་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་སློབ་པ་ཞེས་པ་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བསླབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་
པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཞི་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་བསྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ལེགས་པར་ཟིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་དང། བསམ་

[142A]༄༅། །པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་དང། འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བཤད་པ་དང། དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ལྟུང་བའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་དང། རང་དུས་ན་འགྱོད་པ་མེད་པ་
དང། ལྟུང་བའི་འབྲས་བུ་དང་བྲལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཆོས་ཅན། ལུས་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བླངས་པ་ཆུད་མི་གསོན་ཞིང། ལྟུང་པ་མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སེམས་ལས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རྟེག་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ལོག་པར་བསྔོ་བ་དང་བྲལ་བ་དང། ཁྱད་གསོད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །
དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་ཕུན་ཚོགས་ལ་སྨོན་ནས་ཚངས་སྤོང་ལ་གནས་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་གནོད་པ་མེད་པ་
ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་ལ་ཁྱད་གསོད་མི་བྱེད་ཅིང། འགོགས་ན་བདེ་བའི་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གསུམ་པ་ལ་གཉིས། རང་དོན་ཐོབ་པ་དང། གཞན་དོན་བསྒྲུབ་ནུས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་

[142B] ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐར་པ་ཐོབ་ནུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བ་མི་སྒྲོག་ཅིང་སྡིག་པ་མི་འཆབ་
པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གཞན་དོན་བསྒྲུབ་ནུས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པའི་འཁོར་དུ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
བཞི་པ་ལ་ང་རྒྱལ་དང་བྲལ་བ་དང། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང་བྲལ་བ་དང། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ། ཆོག་པར་འཛིན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་འཆམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བླ་མ་དང། བླ་མའི་གནས་
ལྟ་བུ་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཀུན་སྤྱོད་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་རྣམ་དག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་གདམས་ངག་ལ་མཐུན་པར་འཛིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། དལ་ཞིང་དུབ་པའི་དབང་གིས་གདུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དང་ངོན་དོན་ལ་མོས་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་
ཏེ༑ ཀུན་སྤྱོད་ཕྱིས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ངན་པ་འདོད་པ་བསོད་ཉམས་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། དགེ་བ་བཅུ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་

[143A]༄༅། །འཛིན་པས་དགེ་བ་མ་གྲུབ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བཅགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་སྤྱོད་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི། དབྱེ་བ་དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་
དམིགས་པར་བཞག་པ་ལ་གཉིས། རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལ་སེམས་པ་དགག་པའི་ཆེད་དུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཁྱབ་པའི་དབྱེ་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དང། དེའི་
ལན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་ཏེ། རེ་རེ་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རིམ་པས་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང། འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པའི་རྣམ་པ་དང། གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཉེས་དམིགས་
སོ༑ ༑དང་པོ་ལ་གསུམ། གང་ཟག་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང། ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང། ཁྱད་པར་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ལ་ལོག་རྟོག་བསལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ལས་ཞེས་ཏེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལས་བདག་གིར་བྱ་
བ་ཡིན་ཏེ། རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་རང་གིས་མྱོང་དགོས་ལ། གཞན་གྱིས་མི་མྱོང་ཞིང། གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ཡང་རང་གིས་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ལས་ཀྱི་བགོ་
སྐལ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་དེ་ཡང་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། དགེ་བ་བྱས་ན་བདེ་བ་མྱོང་བ་སོགས་དགེ་མི་དགེའི་ལས་སོ་སོའི་བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ་

[143B] རྒྱུ་མེད་དབང་ཕྱུག་སོགས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་སྤངས་ནས། རང་རང་གིས་བསགས་པའི་ལས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ལས་གང་ཡང་རུང་བ་
ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་རྟེན་དང་སྐྱབས་སུ་བཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཞེས་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་མ་བསྒོམས་ན་སྐྱོན་དང་བཅས་
པར་འགྱུར་གྱི། ཡོན་ཏན་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་དབང་གིས་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོའི་ལུས་ཐོབ་ནས་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་སོགས་ངན་པ་དང། གཟུགས་སྡུག་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཅི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དྲི་བ་དགོད་པ་དང། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ངོས་ནས་གཙོ་བོར་དྲིས་པའོ། །ལན་ལ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཤད་པ་དང། མི་ཁྱབ་པ་བཤད་
པའོ། །དང་པོ་ནི། ལས་དག་པའི་ཞེས་ཏེ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ལྷ་མིའི་ནང་དུ་རྣམ་སྨིན་འདོད་པ་འབྱིན་པ་དང། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་རྣམ་སྨིན་མི་འདོད་པ་འབྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲུབ་བྱེད་ལུང་ལ་ལྟོས་མི་
དགོས་པར་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱིས་རིག་པས་རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཐ་མལ་དུ་གནས་པའི་ལས་ཕྲ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང། མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འཕགས་པའི་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གིས་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །

[144A]༄༅། །དང་པོ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པའི་ལས་ཕྲ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པའི་ལས་ཕྲ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དང་པོ་ལ། ལུས་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པའི་ལས་བསམ་
གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང། རྒྱུ་བཞིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལས་འདིས་ཞེས་ཏེ། ལས་མི་འདྲ་བ་དུ་མས་ལུས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རིག་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་
ཏེ༑ ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ལས་ཞེས་ཏེ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་པ་རྣམས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ལས་ཚེ་སྔ་མ་གནས་གང་དུ་བྱས་པ་དང། སེམས་ཅད་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་
དངོས་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱས་པ་དང། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཅི་འདྲ་བས་བྱས་པ་དང། རྣམ་སྨིན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱས་པ་སོགས་རིགས་པ་ཙམ་གྱིས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཕྱིའི་དངོས་པོ་
ཞེས་ཏེ། ཕྱིའི་དངོས་པོ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་འགྲུབ་པའི་ལས་ཕྲ་བ་དང། ནོར་བུ་ཆུ་ཤེལ་ལས་ཆུ་འབྱུང་བ་སོགས་དང། སྨན་འགའ་ཞིག་བཟུང་བས་མི་སྣང་བར་འགྲོ་བ་དང། སྔགས་བཏབ་པས་མེས་མི་འཚིག་པ་དང། ལུང་པ་གསུམ་གྱི་
ནང་ནས་རྡེའུ་གསུམ་བླངས་ཏེ། མཐོ་སར་ཕྱིན་ནས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་རིམས་རྣམས་སོང་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་ནས་འཕངས་པས་རིམས་ཞི་བ་ལྟ་བུའི་མཁྱུད་སྤྱད་དང་ལྡན་པའི་ལན་གྱི་རྒྱུའི་ནུས་པ་ནི། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་

[144B] རྒྱུ་མཚན་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་མཐུས་གཡོ་བ་སོགས་དང། དབང་ཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་བཅུའི་ལས་དང། སངས་རྒྱས་
དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སླར་མི་ལྡང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་བཞིན་དུ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ལས་མཛད་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་པ་ཙམ་གྱིས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་
ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དབང་བཅུ་ནི། རིམ་པ་བཞིན་དུ། ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བསྐལ་པར་གནས་ནུས་པ་དང། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དུ་མ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་པ་དང། འབྲུ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་
པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཆར་འབེབས་ནུས་པ་དང། གོང་མ་མྱོང་གྱུར་གྱི་ལས་ལས་འདོད་པར་སྨིན་པར་སྒྱུར་ནུས་པ་དང། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལེན་ནུས་པ་དང། མོས་པ་བཞིན་དུས་ལ་སོགས་པ་གསར་
ལ་སོགས་པར་སྒྱུར་ནུས་པ་དང། སྨོན་ལམ་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པ་དང། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟོན་ནུས་པ་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་རིགས་བཞི་སོགས་མཐར་ཕྱིན་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང། ཆོས་
སྟོན་པའི་ཚིག་གཅིག་གིས། སེམས་ཅན་བསམ་པ་མི་འདྲ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅིག་ཅར་དུ་ཚེམ་པར་ནུས་པའོ།།    ༈    དབྱེ་བ་དང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་

[145A]༄༅། །དེ་དག་མདོར་བསྡུ་ན། ཞེས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་གི་རང་བཞིན་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་སོགས་རྣམ་པ་བཞིར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྟག་པར་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་སྲིད་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་
བདེ་བ་དང་གཙང་བར་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད། བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དོན་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་
བཞི་ཡོད་པའི་དང་པོ་ནི། རྒྱུའི་ཞེས་ཏེ། རྟག་པར་སྲེད་པ་ཆོས་ཅན། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་དང་ལྡན་པའི་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་ལུས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་འབྱུང་བའི་ཞེས་ཏེ། བདེ་བར་སྲེད་པ་དང་གཙང་བར་སྲེད་པ་ཆོས་ཅན། ཀུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ལ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་དེ་
དང་དེ་ལ་མངོན་བར་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་རིགས་མཐུན་གྱི་བག་ཆགས་བསགས་པ་དེ་དང་དེ་དག་རང་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དང་དེར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་ནི། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཞེས་ཏེ། དེ་ཆོས་ཅན། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་མི་འདྲ་བ་དང་རྒྱུད་མི་འདྲ་བ་དང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས། འདོད་པ་ནས་སྲིད་

[145B] བཞི་པ་ནི། རྐྱེན་གྱི་ཞེས་ཏེ། བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ཆོས་ཅན། རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་བསྟེན་ནས་འཁོར་བ་ལས་མ་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང། སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་ལུས་
གཞན་དང་གཞན་འཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་ལས་འདའ་བའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བམ་པོ་བཞི་པ།།    ༈    རང་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་དང། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་
ལ་གཉིས། བཅུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འགོག་པའི་ཞེས་ཏེ། འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། ཆོས་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ནས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་པར་
གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མཚན་ཉིད་དང། དབྱེ་བ་དང། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་
དངོས་དང་ཤེས་བྱེད་དགོད་པ་དང། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི། ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། དགག་གཞི་གང་དུ་འགོག་པ་བདག་གི་སྤྲོས་པས་དབེན་པའི་སེམས་རང་
བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང། གཉེན་པོ་གང་གིས་འགོག་པ་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང། དགག་བྱའི་ཆོས་གང་འགོག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་འགོག་པ་སྟེ། སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་

[146A]༄༅། །དག་པ་ལ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ནི། འགོག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདིར་དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་འགོག་པ་
ཡང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འོག་ཏུ་ཡང་ཟུར་ཙམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ཕུང་པོ་ལྔ་འགོག་པར་གསུངས་པ་དང། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་འགོག་པར་གསུངས་པའི་ཤེས་བྱེད་དགོད་པའོ། །དང་པོ་
ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང། སྐྱེ་མཆེད་དེས་མཚོན་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྟེ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་
འགོག་བདེན་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་དགོངས་ནས། གང་དུ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྲལ་བ་འགོག་བདེན་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་དགོངས་ནས། དེ་བཞིན་མིང་ཞེས་གསུངས་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་འགོག་བདེན་ཡིན་ཏེ། དོན་དེ་ལ་དགོངས་ནས། གང་དུ་མིག་འགག་པ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ནང་
གི་དབང་པོའི་ཁམས་དང་པོ་སྨོས་པས་ལྷག་མ་ལྔ་ཡང་མཚོན་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་འགག་པས་ནི། ཡུལ་གྱི་ཁམས་ལྔ་འགགས་པ་ཡང་མཚོན་ནོ། །ཁ་དོག་གི་འདུ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པས། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དྲུག་

[146B] །གསུམ་པ་ནི། རྣམ་གྲངས་ཞེས་ཏེ། སྔར་བཤད་པས་རྟོགས་པར་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང། དགག་བྱ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱེད་དགོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བར་གནས་
པས་ཟབ་པ་དང། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཟབ་པས་ཞེས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱི་འགོག་པ་སྟེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་པ་ལས་རང་བཞིན་གཞན་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་
བའི་ཕྱིར། གཞན་མིན་པ་ཞིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཞིག་པ་ཙམ་ཐར་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་ཀ་ནི་གཞི་མཐུན་མ་ཡིན་ཏེ། འགལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དང་གཞན་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་
ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་ཀྱིས་གོག་པ་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པས་དབྱེན་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པའི་མཐའ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། སྤྲོས་པའི་ངོ་བོ་
ངོས་བཟུང་བ་དང། ཟབ་མོའི་དོན་ལུང་གིས་བསྟན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྤྲོས་པ་ནི་ཞེས་ཏེ། ལམ་བདེན་གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་འདིས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་སྤྲོས་པ་ནི། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་སེམས་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཞིག་པ་དང་འགོག་
བདེན་སྤྲོས་པའི་མཐའ་བཞིར་འཛིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཐའ་གཞིར་བཟུང་བས་སྤྲོས་པར་འགྱུར་བ་དང། སྤྲོས་པ་དང་དེ་ཞི་བའི་དུས་ངོས་བཟུང་བས་འགོག་བདེན་གྱི་ངོ་བོ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བཅོམ་ལྡན་

[147A]༄༅། །འདས་ཞེས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཕྱིས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྒྱུ་མེད་པར་ཟད་པར་སོགས་ལས་གློ་བུར་དྲི་བྲལ་གྱི་འགོག་པ་གཅིག་དང། རང་བཞིན་གཞན་དང། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་
པའི་རྫས་གང་དུ་ཡང་བཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་བཟུང་ན། ལམ་བདེན་སྐྱེ་བའི་བགེགས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སྤྲོས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་ནི། འདུ་བྱེད་སྐྱེས་ནས་འཇིག་པ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་
འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཞིག་པ་འགོག་བདེན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཟག་བཅས་དང་འགོག་བདེན་གཉིས་མཐའ་བཞིར་གྲུབ་པ་ཡང་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་སྲིད་དུ་ཞེས་རྟོགས་པར་སླའོ། །གཉིས་པ་དབྱེ་བ་ལ། ཐུན་
མོང་གི་དབྱེ་བ་འགོག་པ་དང། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། རྒྱུ་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། བྲལ་བྱ་ཕུང་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་
ལ། དངོས་དང། སྒྲུབ་བྱེད་དགོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་འགོག་བདེན་བརྟགས་པ་བ་བཤད་པ་དང། མཚན་ཉིད་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། བརྡས་ཞེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཆོས་ཅན་
བརྡའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་རྩ་བ་ནས་མ་སྤངས་པར་ས་བོན་ཉམས་སྨད་པར་བྱས་པ་ཙམ་གྱི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱེད་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དོན་དམ་པས་ཞེས་ཏེ། མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་

[147B] དོན་དམ་པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱའི་ས་བོན་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་དབྱེ་བ་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱི་མི་རྫོགས་པའི་འགོག་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ་
མ་རྫོགས་པའི་འགོག་པ་ཆོས་ཅན། དུ་མ་ཡོད་དེ། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སློབ་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་འགོག་པའི་འགོག་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ཞེས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། རྫོགས་
པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཟད་པར་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་རྒྱན་མེད་པའི་འགོག་པ་ནི། རྒྱན་མེད་པས་ཞེས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འགོག་པ་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགོག་པ་དེ་ཆོས་ཅན། རྒྱན་མེད་པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་སྒྲིབ་ཟད་པར་སྤངས་ཀྱང། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པས་མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་རྒྱན་དང་བཅས་པ་ནི། རྒྱན་དང་ཞེས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། རྒྱན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་རིག་པ་གསུམ་དང་མངོན་ཤེས་དྲུག་
དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ལྷག་བཅས་མི་ལྷག་མ་དང་ཞེས་ཏེ། སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་མ་གཏང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགོག་པ་ཆོས་ཅན། ལྷག་བཅས་ཀྱི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་ཟད་

[148A]༄༅། །བར་སྤངས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ལུས་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྷག་མ་མེད་པ་ནི། ལྷག་མ་མེད་ཅེས་ཏེ། ལྷག་མེད་དུ་ཞུགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་འགོག་པ་ཆོས་ཅན། ལྷག་མ་
མེད་པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཀ་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ནི། ཁྱད་པར་དུ་ཞེས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་ཀྱི་སྲིད་བཞིའི་མཐའ་
གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕུགས་སུ་ཕན་པ་དང། འཕྲལ་དུ་བདེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་
བཤད་པ་ལ། རྣམ་གྲངས་སོ་བཞིའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། འགོག་བདེན་རྣམ་གྲངས་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་སོགས་རྣམ་གྲངས་སོ་བཞིའི་སྒོ་
ནས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། སྤང་བྱ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་བརྒྱད་དང། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ཉེར་གཅིག་དང། སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པའི་ཆ་ནས་བཞག་པ་ལྔའོ། །དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཅིའི་
ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་དེ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མངོན་གྱུར་སྤངས་པ་དང། ས་བོན་སྤངས་པའོ། །དང་པོ་

[148B] ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་ཞེས་ཏེ། འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། ངེས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་བཀྲིས་མངོན་གྱུར་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དངོས་དང་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་
ཕྱེ་བ་གསུམ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་བར་ཞེས་ཏེ། བྱང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བོན་སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཟད་པར་ཞེས་པ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་སྤངས་ཀྱི་
ས་བོན་སྤངས་པའི་འགོག་པ་དང། སྒོམ་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་སྤངས་པའི་འགོག་པ་ཆོས་ཅན། ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤང་བྱ་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་དང། སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཞེས་སོགས་ཚན་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏེ། འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། འགོག་པ་དང། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང། ནུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ། ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བ་དང། རྒྱུ་མེད་
པས་ད་ལྟར་གྱི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་འབྱུང་བ་དང། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་བའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲུག་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དང། ཟབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང། བདུད་བཞི་དང་བྲལ་བའི་
ཡོན་ཏན་དང། བདེ་བ་དང་ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་དང། དགེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་དང། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་

[149A]༄༅། །དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བལྟ་དགའ་བ་ཞེས་ཏེ། བལྟ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔག་ཚད་བརྒྱ་ནས་སྟོང་གསུམ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་སོ་སོར་ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཤའི་སྤྱན་དང། སེམས་
ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང། སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ལྷའི་མིག་གི་ཡུལ་ལས་ཀྱང་འདས་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་དང་པོ་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་བྲལ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། གཡོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་
འགྲོ་བར་འགྲོ་བའི་རྟེན་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་བ་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་བྲལ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདུད་པ་ཞེས་ཏེ། མི་འདུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲེད་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་བྲལ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་འཆི་བ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། འཆི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་བ་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་བྲལ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་
ཏེ༑ ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ། བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་བཤད་པ་དང། ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་བཞི་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་གནས་ཞེས་སོགས་རིམ་
པ་ལྔས་སྟོན་ཏེ། གནས་དང་གླིང་དང། སྐྱོབ་པ་དང། མགོན་དང། དཔུང་གཉེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་རྣམ་གྲོལ་གྱི་གཞིར་གྱུར་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྲོད་པའི་བརླན་

[149B] སྐྱེ་རྒ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། ཁྱད་ཆོས་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་གནས་ཀྱི་འགོག་པ་དང། དགྲ་བཅོམ་པར་འགྲོ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འགོག་པ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་མེད་པ་ཞེས་སོགས་རིམ་པ་བཞིས་སྟོན་ཏེ། འཆི་འཕོ་མེད་པ་དང། རིམས་ནད་མེད་པ་དང། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང། བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་ཉིད་མཚས་
སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། ཆོ་ག་མི་ཤེས་པའི་ཕོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། མྱ་ངན་སོགས་ཀྱིས་གདུང་བ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། ན་བ་སོགས་ཀྱིས་གདུང་བ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། འཇིགས་པ་མེད་
པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་སོགས་རིམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏེ། ཞི་བ་དང། བདེ་ཞི་དང། བདེ་བར་འགྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ། ཕན་པའི་དངོས་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་
ཀུན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། དོན་དམ་པར་བདེ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འགོག་པ་དང། སྦྱོར་བ་བདེ་བ་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་སོགས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པས་འཐོབ་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
དྲུག་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ནད་མེད་པ་ཞེས་སོགས་རིམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏེ། ནད་མེད་པ་དང། མི་གཡོ་བ་དང། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། ཡུལ་གྱི་སྤྲོས་པའི་གཡེང་བ་དང་བྲལ་

[150A]༄༅། །བ་དང། ཟག་བཅས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་མཚན་མ་མེད་ཅིང། ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་
དང་བྲལ་བའི་ཁྱད་པར་རིམ་པ་ལྔས་སྟོན་ཏེ། མཐར་ཐུག་པའི་འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་དང། མ་བྱས་པ་དང། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང། ཞེས་བྱ་སྟེ་རིམ་པ་བཞིན་དུ། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བྲལ་
བའི་འགོག་པ་དང། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བདེ་སྡུག་གི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། ལས་ཉོན་གྱིས་འདུས་བྱས་པ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་དང། སྲིད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་
དང། རྒ་ཤི་དང་བྲལ་བའི་འགོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཉིས། གྲངས་དང་བསལ་བའི་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་འགོག་པའི་ཞེས་ཏེ། འགོག་བདེན་ཆོས་ཅན། རྣམ་
པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འགོག་པའི་མཚན་ཉིད་སོགས་བཞིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །ཆོས་ཅན་སྔ་མ་ལ། འགོག་པ་དང་ཞི་བ་དང། གྱ་ནོམ་པ་དང། རེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་
མོངས་ཀྱི་ས་བོན་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་དང། སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་བྲེལ་བ་དང། སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བས་གཙང་ཞིང་བདེ་བའི་བྲལ་བ་དང། སླར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་རྟག་པ་དང་ཕན་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་བྲལ་བ་ཡིན་

[150B] བཞི་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བཞི། བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང། མཚན་གཞིའི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང། དེའི་ཁྱད་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལམ་གྱི་བདེན་པ་
ཞེས་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱེད། ཀུན་འབྱུང་རྩ་བ་ནས་སྤོང་བར་བྱེད། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་
པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྤྱིར་ལམ་ཙམ་གྱི་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ལམ་ཞེས་ཏེ། ཐར་ལམ་ཆོས་ཅན། ལྔ་ཡོད་དེ། ཚོགས་ལམ་ནས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་བར་རྣམས་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ལྔ་ཡོད་པའི། དང་པོ་ཚོགས་ལམ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཞི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཡན་ལག་ལྔས་བཤད་པ་དང། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀའི་ཡན་ལག་
དང། ལྷག་མཐོང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གོ་དང་པོ་ནི། ཚོགས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ཚོགས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཞི་ལྷག་ཁྱད་པར་ཅན་བསྐྱེད་པ་ལ་ཆོས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དགོས་ཏེ། འཆལ་ཚུལ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང། མིག་སོགས་
དབང་པོ་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དབང་པོ་ལོག་པའི་ཡུལ་ལ་འགྲོ་བ་སྡོམ་པ་དང། ཟས་ཧ་ཅང་མང་ཉུང་དང། དགེ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་མི་གནད་ཅིང་ཕན་པའི་ཆོད་ཤེས་པ་དང། ནམ་གྱི་གུང་ཐུན་མ་གཏོགས་ཉིན་པར་དང། ནམ་གྱི་

[151A]༄༅། །ཆ་སྟོད་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང། དྲན་པ་དང། ཤེས་བཞིན་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་
ཡང་ཞེས་ཏེ། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་དགོས་ཏེ། སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང། དགེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སོགས། ཉན་ས་ནས་བཤད་པ་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་དང་ལྡན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཐོས་པ་
ལས་ཞེས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང། སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་འཇོམས་པའི་གནོད་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་སྦྱོར་ལམ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྦྱོར་བའི་ཞེས་ཏེ། ལན་ལ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་མ་ཡིན་པ་དང། ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཚོགས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ཚོགས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་མ་ལུས་པ་སྦྱོར་ལམ་ལ་ཡང་ངེས་པར་ལྡན་དགོས་ཏེ། དེ་མེད་
ན་སྦྱོར་ལམ་རྫོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་སོགས་ཚོགས་ལམ་གྱི་དུས་སུ་མ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་
བཅས་པའི་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་ཅན། བཞི་ཡོད་དེ། དྲོད་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་དང་པོ་དྲོད་ནི། དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་གསལ་སྣང་དང་པོར་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་

[151B] །གཉིས་པ་རྩེ་མོ་ནི། རྩེ་མོ་ཞེས་ཏེ། གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་སོགས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་གསལ་སྣང་འཆེད་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གཉིས་པའོ། །གསུམ་པ་བཟོད་པ་ནི། བདེན་
པའི་ཞེས་ཏེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་གསལ་སྣང་རྫོགས་ཤིང། འཛིན་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་གསལ་སྣང་ཐོབ་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གསུམ་པའོ། །བཞི་པ་ཆོས་མཆོག་ནི། འཇིག་རྟེན་
པའི་ཞེས་ཏེ། འཛིན་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་ལ་གསལ་སྣང་རྫོགས་ཤིང། དེ་མ་ཐག་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཞི་པའོ། །གསུམ་པ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དྲི་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་སོ། །ལན་
ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་ཏེ། རང་རྒྱུ་སྦྱོར་ལམ་ཆོས་མཆོག་ལས་སྐྱེས་ཤིང། བདེན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གསར་དུ་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་ལྡན་
དང་བཅས་པའོ། །ཐུན་མོང་མིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མཐོང་བའི་མཐོང་ལམ་དེ་ཉིད་
གང་ཟག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང། གཉིས་གའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་བརྡ་ལ་གསལ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་

[152A]༄༅། །མདོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་དང། ཁྱད་ཆོས་གཞན་མདོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། བཅུ་དྲུག་ཏུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། རྣམ་པའི་འཛིན་སྟངས་དང་
མཇུག་བསྡུས་ཏེ་སྐད་ཅིག་གི་ཚད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། བདེན་པ་བཞི་རེ་རེ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་བཟོད། ཆོས་ཤེས་རྗེས་བཟོད། རྗེས་ཤེས་བཞི་
བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་བཤད་པ་དང། ལྷག་མ་གསུམ་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་བཤད་པ་དང། རྗེས་བཟོད་རྗེས་
ཤེས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མི་རྟག་པ་སོགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤངས་ཀྱི་ས་བོན་དངོས་སུ་སྤོང་
བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཅེས་བྱའོ། །དེས་དངོས་སུ་དྲངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཆོས་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཞེས་ཏེ། སྡུག་
བསྔལ་ཆོས་བཟོད་དང་ཆོས་ཤེས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འཕངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུར་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྗེས་བཟོད། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་རྗེས་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་

[152B] བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་བཟོད་ཤེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་གང། བར་ཆད་མེད་ལམ་
དང། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ། ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་དང། དེ་གཉིས་མྱོང་སྟོབས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང། རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་བ་རྗེས་བཟོད་རྗེས་ཤེས་སུ་ཤེས་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། དེ་ལ་ཞེས་ཏེ། མཐོང་
ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རེ་རེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གཟུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་དང། འཛིན་པ་དེ་རྟོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་རྟོགས་པའི་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི་
བཟོད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། མཉམ་གཞག་རྗེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་པའི་མཚན་མས་དབེན་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ཅི་རིགས་སུ་ལ་དམིགས་པའི་རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་
ནི༑ སེམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། དེ་ཆོས་ཅན། མཐོང་ལམ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དུས་ཀྱིས་ཐུང་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་ནས་རྟོགས་བྱ་རྟོགས་པ་དང། སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་
རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་དང་པོར་གསུངས་པའི་མདོ་དང་སྦྱར་བ་དང། ལམ་གྱི་ངོ་བོ་མདོ་དང་སྦྱར་བ་དང། ཕན་ཡོན་མདོ་དང་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ། དེ་དག་མདོའི་དོན་ཡིན་

[153A]༄༅། །བར་བསྟན་པ་དང། དེ་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ལ་ཞེས་ཏེ། མདོ་ལས། སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དྲི་མ་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་མཐོང་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་
མོངས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཆོས་བཟོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྔ་མ་དང། དེའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱི་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང། བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དང། སྤོང་བས་ཀྱང་
ལམ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཆོས་མཐོང་བ་ཞེས་སོགས་དང་པོ་བཞི་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། མདོ་ལས། ཆོས་མཐོང་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང། མཐོང་ལམ་
གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་རྗེས་བཟོད། རྗེས་ཤེས་རྣམས་སྟོན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ། རང་དོན་ལ། ལྟོས་པའི་ཕན་ཡོན་དང། གཞན་དོན་
ལ་ལྟོས་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་བའི་ཞེས་སོགས་གསུམ་ག་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། མདོ་ལས་སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་བ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ཡང་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་
ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཟད་པར་སྤངས་པ་དང། གཞན་གྱིས་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་མི་བདེན་པ་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བ་དང། རང་གི་ལམ་སྒོམ་པ་མི་ཤེས་པར་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་

[153B] ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བཀྲི་མི་ནུས་པའི་མཐོང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་མི་
འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་མཐོང་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་བདེན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གཞན་གྱིས་དྲི་བ་དང། དེའི་ལན་ལུང་
སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པའི་མཐོང་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་སྐྱེ་ཚུལ་སོགས་རྒྱས་པར་འགྲེལ་བ་དོན་གསལ་གྱི་རྣམ་བཤད་དུ་བཤད་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །
བཞི་པ་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ། དངོས་དང། ཞར་བྱུང་ངོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལམ་དགུར་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་ཏེ། སྒོམ་པའི་ལམ་དོན་དགུའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་
ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནས། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གྱི་བར་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། གནས་སྐབས་ཅན་བཤད་པ་དང། དེའི་གནས་སྐབས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང། འཇིག་
རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བཤད་བྱ་འཆད་བྱེད་ཀྱིས་མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཞེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་དང། གཟུགས་མེད་བཞི་དང་

[154A]༄༅། །ཁྱད་ཆོས་བཞིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྤང་བྱ་དང། ངོ་བོ་དང། ཁྱད་པར་དང། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡན་ལག་བཞིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་སྒོམ་ལམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་
འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་ལམ་ཡིན་ཡང། འདིར་ནི་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ལམ་པ་དང་སྦྱོར་ལམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་དེ་དག་ནི། ལམ་ལྔར་བྱས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་ཐ་སྙད་
མཛད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་བཞི། སྤང་བྱ་དང། ངོ་བོ་དང། དེའི་ཁྱད་པར་དང། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡན་ལག་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཀུན་ནས་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གསུམ། རྩ་བར་དབྱེ་བ་དང། རྩ་བ་གང་གིས་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་
པར་འགྱུར་བ་དང། དོན་བསྡུས་ཏེ་རྩ་བར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ལུང་དུ་ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་བཞི་ཡོད་དེ། སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་སོགས་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྲེད་པ་ནི་
ཞེས་ཏེ། ཉོན་མོངས་བཞིས་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་དེ། སྲེད་པས་ནི། སྲེད་པ་ཤེས་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ལ་རོ་མྱང་བར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་
ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཤེས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱས་ནས་དག་པའི་བསམ་གཏན་སྒོམ་པ་ལ་གེགས་བྱེད། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཁེངས་པའི་

[154B] ཐར་པའི་ལམ་ལ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པས་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་ཐར་པ་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་དུ་ཟ་བའི་ཐེ་ཚོམ་ཤེས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་
མེད་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་དག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པས་བར་ཆད་བྱེད་དེ། སྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་བཞིའི་སྒོ་ནས་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་
རྣམ་པར་བྱང་བས་ཞེས་ཏེ། དག་པའི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་སའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བའི་འདོད་པ་ལ་ཆགས་བྲལ་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ། དྲི་བ་ནི་
རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡན་ལག་ཅེས་ཏེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ཁྱད་ཆོས་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚུལ་དང། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚད་དང། མིང་དུ་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་
པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི། ངོ་བོ་དང་ཐོབ་ཚུལ་དང། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚད་དང། དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བསམ་གཏན་བཞིའི་ཡན་ལག་བཤད་པ་དང། གཟུགས་མེད་ལ་ཡན་ལག་མི་འདྲ་བ་བཞག་ཏུ་མེད་པའི་འཐད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། ཡན་ལག་ཅེས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། འདོད་པ་ནི་རགས་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཞིབ་པའོ་ཞེས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གཉིས་དང། དབེན་པ་

[155A]༄༅། །ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དེས་བསྡུས་པ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གཉིས་དང། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཐ་མ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་
རིགས་འདྲ་ཕྱི་མའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་ཡོད་དེ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་བཏང་སྙོམས་གསུམ་གྱིས་ནང་རབ་ཏུ་དང་པོ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བདེ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང་
སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཡང། རྩིང་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་པས། ཡིད་ཅུང་ཟད་གདུང་བར་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ལས་མ་གྲོལ་བས། དེའི་དགའ་བདེ་ལ་དབེན་པ་ལས་
སྐྱེས་པའི་དགའ་བདེ་ཞེས་བྱ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་སྐྱོན་དེ་ལས་གྲོལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་ཡོད་དེ། བཏང་སྙོམས་སོགས་གསུམ་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་
དགའ་བ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་དང། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡན་ལག་བཞི་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་དྲན་པ་དང་བཏང་སྙོམས་
ཡོངས་དག་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་དེར་དྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་སོགས་གསུམ་གྱིས་བསམ་གཏན་རྣམས་རྫོགས་

[155B] གཉིས་པ་ནི། གཟུགས་མེད་ལ་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་མེད་རྣམས་ན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཡན་ལག་མི་འདྲ་བ་རྣམ་པར་བཞག་པ་མེད་དེ། ཕལ་ཆེར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ལྷག་མཐོང་དང་བྲལ་བ་ཞི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ཡིད་བྱེད་བདུན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང། དེ་དག་ངེས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྙོམས་པར་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་རྣམ་ཡིད་བྱེད་བདུན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བྱེད་བདུན་
གྱིས་འོག་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྡུས་དོན་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །ཞི་གནས་མཚན་ཉིད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འོག་ས་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་དང། ས་གོང་མ་ཡོན་ཏན་དང་བཅས་པར་ཐོས་
བསམ་གྱིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་བྱེད་དང། དེའི་རྗེས་སུ་དཔྱད་པར་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་སྦྱངས་འདྲེན་ནུས་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཡིད་བྱེད་དང། དེའི་འོག་ཏུ། འོག་སའི་ཉོན་མོངས་ཆེན་པོ་གསུམ་སྤངས་
པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཡིད་བྱེད་དང། དེའི་འོག་ཏུ་ཉོན་མོངས་འབྲིང་གསུམ་སྤང་བའི་ཡིད་བྱེད་དང། དེ་ནས་ཉོན་མོངས་ཕལ་ཆེར་སྤངས་པས་ཟད་པར་སྤངས་མ་སྤངས་རྟོག་པའི་ཡིད་བྱེད་དང། དེ་ནས་
ཉོན་མོངས་ཆུང་ངུ་གསུམ་སྤོང་བའི་ཡིད་བྱེད་དང། རང་རང་གི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ཡིད་བྱེད་དོ། །སྔོན་གྱི་མངོན་པ་ཁ་ཅིག་གིས། སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུས་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཞི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡིད་

[156A]༄༅། །ལ་བྱེད་པ་ཉན་ས་ནས་བཤད་པ་ལྟར་མ་ཤེས་པར། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་དང་པོར་བྱེད་པ་ནི། ཞི་ལྷག་སྐྱེ་ཚུལ་ལ་མི་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་བྱེད་འདི་ནི་ཞི་གནས་ཐོབ་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་
ལྷག་མཐོང་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཡིད་བྱེད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཆེ་བ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཚད་རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་རྣམས། བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་
བྱ་སྟེ། གུས་སྦྱོར་དང་རྒྱུན་སྦྱོར་ཤས་ཆུང་ཞིང་དམིགས་རྣམ་ཅུང་ཟད་མི་གསལ་བ་དང། སྦྱོར་བ་གཉིས་གང་རུང་སྟོབས་ཆ་ཞིང། དམིགས་རྣམ་གསལ་བ་དང། སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀ་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་དམིགས་རྣམ་གསལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆུང་ངུ་
དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་བསྒོམ་པ་གསུམ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་དབྱེ་བ་ལ། དངོས་དང་མིང་དུ་གདགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞེས་ཏེ། བསྒོམ་པ་མི་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་
གིས་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། ཚངས་རིགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེས་གནས་མི་འདྲ་བ་བཟང་ངན་གསུམ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་མེད་རྣམས་ན། གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་བཞག་ཏུ་མེད་དེ། གཞལ་
མེད་ཁང་གི་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཚེ་རིང་ཐུང་གི་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་དང། ཉོན་མོངས་མང་ཉུང་གིས་ངན་པ་དང་བཟང་པོར་མངོན་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། མང་དུ་

[156B] བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འདྲ་བ་མཐའ་ཡས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུའི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་གྲངས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་རྣམས་
ཀྱི་མིང་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ནི་ཞེས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་མཐའ་
ཡས་པ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མེད་དང། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། རྣམ་པར་དག་པས་ཞེས་ཏེ། འཕེལ་པ་གསུམ་གྱིས་སྦྱངས་པའི་བསམ་
གཏན་གཟུགས་མེད་དེ་དག་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་གསུམ་ལས་བྱུང་བས། རང་གི་རིགས་མཐུན་གཞན་ལས། ལས་རུང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ས་བརྒྱད་ལ། རིམ་གྱིས་ལུགས་མཐུན་དང་ལུགས་ལྡོག་ཏུ་
ཞུགས་པ་ནི་འཕེལ་བ་ཆུང་ངུའོ། །རེ་རེ་བར་དུ་བཞག་པའི་ཐེད་རྒལ་ལུགས་མཐུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི། འཕེལ་བ་འབྲིང་ངོ། །དེ་ཉིད་ལུགས་ལྡོག་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་འཕེལ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེའི་རྗེས་སུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་ཡང་
རབ་ཀྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཞེས་བྱའི། རབ་མཐའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནར་མི་བཟུང་ངོ།།    ༈    བསྟན་པ་དང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་ཞེས་

[157A]༄༅། །ཏེ། བདེན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ཟིན་གོམས་པར་བྱེད་པ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པའི་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་ནི་སྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །གཉིས་པ་ལ། ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆེ་བ་དང། ཞི་གནས་ཤས་ཆེའོ། །དང་པོ་ནི་
ཆོས་ཤེས་དང་ཞེས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའི་སྒོམ་ལམ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། བདེན་བཞིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཆོས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་བཞི་དང། དེ་དག་རྟོགས་པའི་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་བཞི། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་
ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང། སྲིད་རྩེ་སྨོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་དགེ་བསྟན་དང། གཟུགས་མེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའང་ཡོད་དེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་བསམ་གཏན་
དང་པོ་ནས། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་བཟོད་པ་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ། བདེན་པའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སྐྲག་རིགས་པ་ལ་མི་སྐྲག་པའི་བཟོད་པ་
མཐོང་ལམ་གྱི་དུས་སུ་ཐོབ་པ་འདས་ནས་ཡུན་རིང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང། ཤེས་བྱེད་དགོད་པ་དང། རྩོད་པ་སྤངས་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་ཏེ། བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་
ཟག་མེད་སྲེད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་མི་འཐད་དེ། སྲིད་རྩེ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་ཞེས་ཏེ། འདུ་ཤེས་གསལ་པོས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ཀུན་ཤེས་པ་འདས་ལམ་ཟག་མེད་ལ་

[157B] གསུམ་པ་ལ་གསུམ། དངོས་དང། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པ་དང། ཐོབ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྟེན་དང། གཟུགས་མེད་དུ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འགག་པའི་ཞེས་ཏེ། འོ་ན་འགོག་སྙོམས་ཀྱང་
འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་མཚུངས་ཏེ། དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པར་ཐོབ་དགོས་ལ། སྲིད་རྩེ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་ཀྱང་མི་དགོས། ལམ་ཟག་མེད་བརྟེན་པ་ཡང་
འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་དོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། འགོག་སྙོམས་སྲིད་རྩེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་དགོས་པས་སྙམ་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། མི་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། འགོག་སྙོམས་ཀྱི་ལུས་རྟེན་དུ་མ་ཡོད་དེ། སྔར་མ་ཐོབ་པ་འདོད་པའི་
གླིང་གསུམ་གང་རུང་གི་རྟེན་ལ་སྒྲུབ་ཅིང། ཐོབ་ཟིན་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་གཟུགས་ཁམས་སུ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་དུ། རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདོད་ལྷའི་རྟེན་ལ་བསྐྱེད་པ་ཡང་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། གཟུགས་
མེད་པའི་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་འགོག་སྙོམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་དེ། ཚོར་འདུ་རགས་པ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གནས་པ་རྣམས། གཟུགས་མེད་ལ་འབད་པའི་སྩོལ་པ་མི་བྱེད་ཅིང། དགོས་པ་མེད་
པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རྣམ་པར་བཞག་པ་ནི། ཀུན་གཞི་ཁས་མི་ལེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། དེར་མངོན་དུ་བྱེད་པའང་བཤད་པ་ནི། ཀུན་གཞི་ཁས་བླངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡང་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་

[158A]༄༅། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཞི་བདེ་ཐོབ་ཀྱང། ཚོར་བ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཞི་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལམ་དེའི་གནས་སྐབས་བཤད་པ་ལ། ཆུང་འབྲིང་ངམ་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། སྤོང་ལམ་བཞིའི་
སྒྲོ་ནས་དབྱེའོ། །དང་པོ་ནི། ལམ་ཆུང་ངུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོགས་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྩ་བའི་སྒོ་ནས་ཆུང་ངུ་འབྲིང་ཆེན་པོ་གསུམ་དང། ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས་དེ་རེ་རེའང་གསུམ་གསུམ་དུ་ཡོད་དེ། སྤང་བྱ་ཉོན་
མོངས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཞེས་ཏེ། ལམ་གང་གིས་སྒོམ་སྤངས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ། སྤོང་བར་བརྩམས་པ་དང། དེ་མ་ཐག་ཏུ་བར་ཆད་མེད་ལམ་
འདྲེན་ཞིང་མགོ་གནོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བའི་ལམ་མོ། །གཉིས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི། བར་ཆད་མེད་ཅེས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་གྱུར་རམ་ས་བོན་གེགས་བྱེད་མེད་པར་དངོས་སུ་སྤོང་བཞིན་བའི་ལམ་མོ། །གསུམ་པ་
རྣམ་གྲོལ་ལམ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་ནས་འགོག་པ་དང་པོར་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་བའི་ལམ་མོ། །བཞི་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ནི། ཁྱད་པར་གྱི་ཞེས་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ལ་གསུམ་ཡོད་དེ། སྤངས་པ་ཁྱད་པར་
བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་འབྲིང་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་སོགས་ཉོན་མོངས་ཆེན་པོ་སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང། སྦྱོར་བ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆེན་པོ་སྤང་རྗེས་སུ། སྤང་བྱ་སྤང་བཞིན་པའི་སྦྱོར་

[158B] མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སེམས་པ་དང། སྔར་ཞུགས་ཟིན་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་དང། སྙོམས་འཇུག་གཞན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང། དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང། ཡོན་ཏན་
ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས། མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྔར་མེད་གསར་དུ་སྒྲུབ་པ་དང། ཐོབ་ཟིན་ལ་གནས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ཡང། སྔ་མ་དེའི་སྤངས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཞར་བྱུང་ལ། ལམ་སྒོམ་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་དང། ས་གོང་མའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ན་འོག་མའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བ་རྒྱུན་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལམ་སྒོམ་པའི་རིམ་པ་
བསྟན་པ་དང། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ལམ་བསྒོམ་པ་ཞེས་ཏེ། ལམ་སྒོམ་པའི་དགོས་པའི་དབང་གིས་ཚུལ་བཞི་
ཡོད་དེ། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བསྒོམ་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཡང་དག་སྤོང་བཞི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་དང། འཕགས་ལམ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅེས་སོགས་
རིམ་པ་བཞིས་སྟོན་ཏེ། ལམ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་ཅིང། དེ་ཡང་དགོས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྔར་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང། སྐྱེས་ཟིན་གནས་པ་དང། མི་ཉམས་པ་དང། ཡང་

[159A]༄༅། །དང་ཡང་དུ་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བ་དང། གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་དང་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་དང། མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྤོང་བ་དང། མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པ་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་ལམ་ཞེས་ཏེ། འཕགས་ལམ་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་བཞིར་ཡོད་དེ། ལམ་དེའི་བག་ཆགས་རང་རྒྱུད་ལ་འཇོག་པ་དང། མངོན་དུ་གྱུར་ནས་བསྒོམ་པ་དང། དེའི་སྤང་བྱ་སྐྱེས་པ་སྤོང་ཞིང་སྤངས་
ནས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཞིས་བསྒོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། གཉེན་པོར་སྒོམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་སོགས་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཞེས་ཏེ། སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། ཐོག་མར་སྤང་བྱ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་བལྟས་ནས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང། དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་སྤོང་བ་དང། དེ་སྤངས་པའི་
རྣམ་གྲོལ་ལམ་དང། སྤངས་པ་ཐག་བསྲིད་པར་བྱེད་པའི་དེའི་གོང་མའི་ལམ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་དངོས་པོ་ལ་ཞེས་ཏེ། བཤད་བྱ་དང་འཆད་བྱེད་གཉིས་
ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་བྱ་དངོས་པོ་ལ་རྟོག་པའི་ལམ་སོགས་དང། འཆད་བྱེད་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་དང། རྟེན་ལམ་བཞི་དང། དད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་དང། ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཞི་ལྡོག་གཉིས་དང། ས་

[159B] གཉིས་པ་ལ་ལྔ། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་དང། གནས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པས་ལམ་བཞི་དང། བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་དང། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་
སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང། ལམ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་གསུམ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཆོས་ལྔས་ཤེས་པར་ཕྱ་ཞིང་གཞན་རྣམས་དེ་དང་འདྲ་བར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན་
པ་དང། སོ་སོའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དྲན་པ་ཞེས་ཏེ། གཉིས་པ་ལ་བདུན་ཡོད་པའི་དང་པོ་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ལམ་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དམིགས་པ་ནི། ལུས་དང་ཞེས་ཏེ། ལུས་ཚོར་
སེམས་ཆོས་བཞི་ཆོས་ཅན། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྒྲོ་འདོགས་གཅད་པར་བྱ་བ་དང། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་བཞིར་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གི་གནས་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་
སོགས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གཞི་དང། གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། ལུས་མི་གཙང། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ། སེམས་མི་རྟག་
ཆོས་བདག་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དང། དམིགས་རྣམ་ལ་བརྗོད་པའི་དྲན་པ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་གཞག་གི་ངོ་བོ་དང། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་གྲོགས་ཏེ། གྲོགས་ཞེས་པས་སྟོན་ནོ། །སྒོམ་ཚུལ་ནི་

[160A]༄༅། །བསྒོམ་པ་ཞེས་ཏེ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་རང་བཞིན་པ་དང། མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པས་ཀོང་རུས་སོགས་སུ་སྣང་བའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ལུས་ལ་དམིགས་ནས་
མ་གཙང་བའི་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་བའི་དྲན་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ལུས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང། ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་དང། སེམས་
ལ་དམིགས་ནས་མི་རྟག་པ་དང། ཆོས་བདག་མེད་པར་ལྟ་བའི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་གོམས་པར་བྱེད་པའི་སྒོམ་ཚུལ་ལོ། །ཅི་རིགས་པའི་དོན་ནི། བློ་ལ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་བ་དེ་དང་
རང་བཞིན་གྱི་ཚོར་བ་གསུམ་མཉམ་པར་རྟོག་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གོང་གི་དམིགས་པ་དེ་དང། ད་ལ་རྣམ་པ་དེ་དང་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆད་དུ་བསྒོམ་པ་དགུའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། ཡང་བསྒོམ་པ་ན་ཞེས་པས་སོ། །རྣམ་པ་དགུའི་
སྒོ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་གཉན་པོ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས་འདུན་པ་དང། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལེ་ལོ་དང་བྱིང་རྒོད་སྤོང་
པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང། སྩོལ་བ་དང། རང་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་པས་མི་ཉམས་པའི་ཆེད་དུ། སྤྲོ་བ་དང། གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་པས་མི་ཉམས་པའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་པས་མི་སྐྱོ་བའི་མ་ཐོན་པ་གཉིས་ནི། སྐྱེས་པ་མི་ཉམས་པའི་སྦྱོར་བའི་

[160B] མ་ཉམས་པ་འཕེལ་བའི་སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ནུར་བ་མེད་པ་དང། དྲན་པ་དང། ཤེས་བཞིན་དང་བག་ཡོད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། སྒོམ་པའི་ཞེས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ཆོས་
ཅན། བསྒོམ་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གཙང་བདེ་རྟག་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དང། བདེན་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང། ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ངན་
ལེན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡང་དག་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དམིགས་པ་ནི། མི་མཐུན་པ་ཞེས་ཏེ། སྤང་གཉེན་སྐྱེས་པ་དང་སྔར་མ་སྐྱེས་པ་ཆོས་
ཅན། ཡང་དག་སྤོང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །ངོ་བོ་དང་གྲོགས་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་འདོར་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ལ་གནས་པའི་སེམས་
དཔའ་རྒྱུད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ནི། ཡང་དག་སྤོང་བའི་ངོ་བོ་དང། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་བྱུང་རྣམས་གྲོགས་སོ། །སྒོམ་ཚུལ་ནི། བསྒོམ་པ་ཞེས་ཏེ། ཡང་དག་སྤོང་བ་སྒོམ་ཚུལ་ཁྱོད་པར་དང་བཅས་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་
དང་པོར་སྤང་གཉེན་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ལེན་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་འདུན་པ་བསྐྱེད། དེའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད། ཞི་ལྷག་གི་སྒོ་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་དམིགས་པ་ལ་ནང་བྱོང་ན། སངས་

[161A]༄༅། །རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སེམས་སེམས་དཔའ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཟེངས་བསྟོད་དེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་གསལ་པོར་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན། ཕྱི་རོལ་ཏུ་འདོད་ཡོན་སོགས་ལ་དམིགས་པའི་རྒོད་པ་བྱུང་ན། མི་རྟག་པ་དང་འཁོར་པའི་
ཉེས་དམིགས་སེམས་པ་སོགས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་བསྡུས་ནས་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད། བྱིད་རྒོད་ཀྱིས་མི་མཉམ་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཇུག་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འོག་ཏུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དང་འཇོག་པ་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། བྱིང་རྒོད་སེལ་བ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ལྟོས་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནི། འབྲས་བུ་ཞེས་ཏེ། ཡང་དག་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་འབྲས་
བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་ཉམས་པ་དང་གཉེན་པོ་ཐོབ་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བྱ་བ་
སྟོད་ནས་མེ་འབར་བ་སོགས་སྤྲུལ་སྒྱུར་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཞེས་པའོ། །ངོ་བོ་ནི། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ། །གྲོགས་ནི། གྲོགས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་བའི་གྲོགས་རྣམ་པ་བཞི་འཁོར་དང་བཅས་པ་
ཡོད་དེ། འདུན་པ་སོགས་བཞི་དང། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་བཤད་པ་ནི། འདུན་པ་ཞེས་ཏེ། གྲོགས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་དམིགས་པ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་སྦྱོར་

[161B] རྒྱུན་ལྡན་དུ་སྦྱོར་བ་བརྩམས་པ་དང། སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པའི་སྐྱེས་ཐོབ་ལ་བརྟེན་པ་དང། ཚེ་འདིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་ལ་བརྟེན་
ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པ་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང། ཡང་དག་སྤོང་བའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་དང། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང། སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི། སེམས་རྩེ་
གཅིག་པ་ལ་རེག་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྒོམ་ཚུལ་ནི། བསྒོམ་པ་ཞེས་ཏེ། སྤོང་བའི་བདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་མི་སྤྲོ་བའི་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབྲས་བུ་
དང་བཅས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང། དེ་བསྒོམ་པ་ལ་དོན་གཉེར་གྱིས་འདུན་པ་དང། གཉེན་པོ་དངོས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་སེམས་པས་བསྡུས་པ་རྩོལ་བ་དང། ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་དྲངས་དྲངས་
ཀྱི་བར་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པ་ན། དམིགས་རྣམ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང། བྱིང་རྒོད་བྱུང་དམ་བྱུང་དུ་དོགས་ནས་རྟོགས་པའི་ཤེས་བཞིན་དང། བྱིངས་རྒོད་བྱུང་བ་ན། གཉེན་པོ་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང། བྱིངས་
རྒོད་མེད་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཚེ། བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡང་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དད་པ་དང། འདུན་པ་དང། རྩོལ་བ་གསུམ་གྱིས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་འབད་པ་དང། ཤིན་སྦྱངས་ཀྱིས་ལུས་སེམས་

[162A]༄༅། །ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང། དྲན་པ་དང། ཤེས་བཞིན་གྱིས་དམིགས་རྣམ་མ་བརྗེད་ཅིང། བྱིངས་རྒོད་རྟོགས་པར་བྱེད་པས། ཉེ་བར་ཕན་འདོགས་པ་དང། གཉེན་པོས་བསྡུས་པའི་སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་
བཞར་འདུས་པའི་ཕྱིར། ཡང་འདུན་པ་སོགས་བཞི་སྒོམ་པ་དགོས་པ་དང་བཅས་ཏེ། སེམས་དམིགས་པ་ལ་ནང་དུ་བྱིང་བ་དང། ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡེང་བ་སྡུག་པའི་མཚན་མ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སོགས་བཞི་དང་བཅས་པ་སྤོང་བ་དང། ཕན་ཡོན་གྱི་
སྒོ་ནས་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང། ཉེས་དམིགས་བསམས་པས་ནང་དུ་སྡུད་པ་དང། དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་དང་མཐུན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སེམས་པ་དང། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སེམས་པ་སོགས་བསྒོམས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱོན་
མེད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ནི། འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱའི་ཆོས་གང་དང་གང་ཤེས་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་ཤེས་པ་དང། རྫུ་འཕྲུལ་དང་
མངོན་ཤེས་སོགས་གང་དང་གང་མངོན་དུ་བྱེད་འདོད་པ་དེ་མངོན་གྱུར་དུ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་སྦྱོར་བའི་ལམ་དབང་པོ་བཤད་པ་ལ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། འཕགས་པའི་
བདེན་པ་བཞི་སྒྲོ་འདོགས་གཅད་པར་བྱ་བའི་གཞི་དང། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དད་པ་སོགས་ལྔ་ངོ་བོ་དང། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་གྲོགས་སོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དབང་

[162B] ཐོག་མར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་ལྡོག་གི་སྒོ་ནས་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆེད་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་
རྣམ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་གཟུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པའི་གནས་ལུགས་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དགོད་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་
ལྔ་བསྒོམ་པ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་ཏེ། བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང། སྦྱོར་ལམ་བཞི་མྱུར་དུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྟོབས་ནི། དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་ཏེ། སྟོབས་ལྔ་རྒྱས་པར་
བཤད་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང། ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང། སྡེ་ཚན་གཞན་དུ་བཞག་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དབང་པོའི་ཚེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་དེའི་གཉེན་
པོ་འབད་པས་སྒྲིམ་དགོས་ལ། སྟོབས་ཐོབ་པའི་ཚེ་དད་པ་སོགས་མ་བསྒོམས་ཀྱང་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་མ་དད་པ་སོགས་མངོན་གྱུར་ཕལ་ཆེར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཤད་
པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དམིགས་པ་དང། ངོ་བོ་ནི་དྲན་པ་ཡང་དག་སོགས་བདུན་ཡོད་ལ། བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་ངེས་པར་དགོས་ཏེ། དམིགས་རྣམ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང། འཕགས་

[163A]༄༅། །བའི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་དང། བགྲོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་བརྩོན་འགྲུས་དང། སེམས་རྒྱུད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དགའ་བ་དང། གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་
གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཤིན་སྦྱངས་སོགས་གསུམ་དགོས་པའི་ཕྱིར། གྲོགས་ནི། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་སོ། །སྒོམ་ཚུལ་ནི། བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན་
ཞེས་ཏེ། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་ཆོས་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབེན་པ་ཚོལ་བ་དང། དེའི་ཆེད་དུ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དང། འགོག་པ་ལ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང། དེའི་ཆེད་དུ་སྡུག་
ཀུན་སྤོང་བའི་སྒོ་ནས་ལམ་བསྟེན་བྱར་སྒོམ་པའི་དམིགས་རྣམ་མ་བརྗེད་པར་བྱེད་ལ། ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་
ལས་དབེན་པ་དང། ཡང་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དབེན་པ་དམིགས་པའི་བསྒོམ་པ་བསྟེན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམ་པ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་ཏེ། མཐོང་སྤངས་ཟད་པར་སྤོང་ནུས་པའི་ཕྱིར། བདུན་པ་འཕགས་ལམ་ཡན་
ལག་བརྒྱད་བཤད་པ་ནི། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཅེས་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རོ། །ངོ་བོ་བརྒྱད་དུ་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་བའི་ཚེ་ན། ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་རྣམ་དག་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དག་པར་བྱེད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚེ་ན་

[163B] རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་གསུམ་དང་ཞི་གནས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་ངེས་སོ། །གཞན་ཡང་
ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་ངེས་ཏེ། མཉམ་གཞག་ཏུ་རྟོགས་པའི་དོན་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་དང། རྟོག་པས་ཀུན་ནས་སླངས་ནས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པས་གོ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་
ལག་རྟོག་པ་དང། ལྟ་བ་རྣམ་དག་དང། མཐའ་ངན་པ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང། ལོག་འཚོ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་དག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་གསུམ་ནི། གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང། རྩོལ་བས་སྒོམ་སྤངས་
སྤོང་པ་ལ་སྤོ་བར་བྱོད་ཅིང། དྲན་པས་དམིགས་རྣམ་མ་བརྗེད་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི། མངོན་ཤེས་སོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སྦྱོང་བའི་
ཡན་ལག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གྲོགས་ནི། དེ་དག་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་དང། སྒོམ་ཚུལ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞི་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་བསྒོམ་པ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་
དང་ཇི་སྙེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང། དེ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད། གདུལ་བྱ་འདུན་པའི་ཆེད་དུ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་དང། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲིབ་པ་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གནས་དང་དབང་པོ་

[164A]༄༅། །ཐ་དད་པའི་ལམ་བཞི་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལམ་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། མངོན་བར་ཞེས་ཏེ། གནས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པའི་ལམ་བཞི་ཡོད་དེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ལ་
བརྟེན་ནས་ལམ་བསྒམ་པ་དང། རྣོན་པོས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་བུལ་ལ་དཀའ་བ་དང། མྱུར་ལ་དཀའ་བ་གཉིས་དང། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོས་ལམ་བསྒོམ་པ། བུལ་ལ་སླ་བ་དང། མྱུར་
ལ་སླ་བ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མྱུར་བུལ་ནི། དབང་པོའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ། དཀའ་སླ་ནི། ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང། གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན། ལམ་
སྒྲུབ་སླ་བའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་པ་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞི་ནི། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཞེས་ཏེ། བསླབ་པ་གསུམ་དག་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་བཞིར་ངེས་ཏེ། གཞན་གྱི་བོར་བ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང། ལྷག་
པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྩམ་པར་དག་པར་བྱེད། བྱིང་རྒོད་དང་བྲལ་བར་དགེ་བའི་དམིགས་རྣམ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པས་ལྷག་པའི་སྣེམས་དག་པར་བྱེད། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་
བཞི་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བཤད་པ་ལ། ཞིག་ནས་ནི། ཞི་གནས་གང་ཞེན་ཞེས་ཏེ། ཞི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོབས་དྲུག་ལ་བརྟེན་པའི་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་དགུས་སྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་

[164B] དེ་མེད་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དགུ་པོ་ནི། དགེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སེམས་གཏོད་པ་དང། རྒྱུན་ལྡན་དུ་གཏོད་པ་དང། ཡེངས་ན་སླར་ཡང་བཀུག་ནས་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པ་དང། མི་ཁྲོ་བའི་ཆེད་དུ་ཐོག་མ་
ཉིད་དུ་དྲན་པ་སྟོབས་ཅན་གྱིས་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང། རྣམ་གཡེང་གི་རྒྱུ་གཟུགས་སོགས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟས་ནས་ཁྲོར་མི་སྟེར་བ་དང། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་སོགས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟས་ནས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང། ཅུང་ཟད་བྱུང་ན་དང་དུ་མི་
ལན་པར་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང། བྱིང་རྒོད་མི་འབྱུང་ཡང། ཅུང་ཟད་བསྒྲིམ་པའི་རྩོ་ཁ་བ་དང་བཅས་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང། ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ། །སྟོབས་དྲུག་ནི། ཐོབ་པ་དང་བསམ་པའི་སྟོབས་དང། དྲན་པ་དང་ཤེས་
བཞིན་གྱི་སྟབས་དང། བརྩོན་འགྲུས་དང་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་གནས་དང་པོ་གཉིས་འགྲུབ་ལ། གསུམ་པས་དེའི་འོག་མ་གཉིས་དང། བཞི་པས་འདུལ་པར་བྱེད་པ་སོགས་གསུམ་དང། ལྔ་པས་
རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང། དྲུག་པས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་འགྲུབ་པོ། །དེ་ལ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་ཡོད་དེ། བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པ་དང། བར་དུ་ཆད་ཅིང་འཇུག་པ་དང། བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་དང། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་
པའི་ཡིད་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན་དུ། དང་པོ་གཉིས་དང། དེའི་འོག་མ་ལྔ་དང། བརྒྱད་པ་དང། དགུ་པ་ལ་ཡོད་པའོ། །གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་ནི། ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་ནི། ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་

[165A]༄༅། །བར་བྱ་སྟེ། ཡུལ་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་དང། ཇི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱད་པ་དང། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད། རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་རྟོག་ཅིང་གཅོད་པར་བྱེད། བྱེད་ལས་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་ངན་ལེན་དང་
དེ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་འཇོམས་ཤིང། རྟག་སོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་འཇོམས་པར་བྱེད། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཞི་ལྷག་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་
གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་ཐོབ་ཀྱང། ལྷག་མཐོང་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པ་དང། རྒྱུན་ཞུགས་ལྟ་བུ་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་ཀྱང། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པའི་
ཞི་གནས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པ་དང། གཉིས་ཀ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པ་དང། གཉིས་ཐོབ་ནས་ཟུང་འབྲེལ་དུ་སྒོམ་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས། ཞི་གནས་མཚན་ཉིད་པ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བར། ལྷག་
མཐོང་མཚན་ཉིད་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི། ལམ་གྱི་རྣམ་གཞག་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་རློམས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི། མཆིལ་མའི་ཐལ་བ་བཞིན་དུ་དོར་བར་བྱའོ། །ལྔ་པ་ལམ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་
བྱེད་པའི་ལམ་དབང་པོ་གསུམ་བཤད་པ་ལ། གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། དབང་པོ་ནི་ཞེས་ཏེ། ལམ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་གསུམ་ཡོད་དེ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་སོགས་ཡོད་

[165B] གཉིས་པ་ནི། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཞེས་སོགས་རིམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱོར་ལམ་དང་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་དབང་པོ་ལྔ་དང། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང། བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ལ་ཅི་རིགས་སུ་
བརྟེན་པས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང། ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དང། དེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་གྱི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་དུས་ན་ཉེར་བསྡོགས་ལ་བརྟེན་པའི་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་བསྡུས་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྟེ། བཅུ་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། མི་ཤེས་པ་ཀུན་
ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་དང། བདེན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ནས་མཐོང་སྤངས་ཟད་པར་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ལ་བདག་པོར་གྱུར་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤྱིར་སྲིད་པའི་དབང་དུ་
བྱས་ནས་མཚན་གཞི་བཅུར་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་ཆོས་ཅན། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐོང་
སྤངས་ཟད་པར་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་ཅིང། བདེན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ཟིན་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྒོམ་སྤངས་ཟད་པར་སྤངས་པའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་བདག་པོར་བྱེད་པའི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། མི་སློབ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དད་སོགས་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། ཀུན་ཤེས་པའི་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟད་མི་སྐྱ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་མཚན་གཞིར་ཡིད་མི་བདེ་མི་སྲིད་དོ། །

[166A]༄༅། །གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཞེས་ཏེ། ས་གོང་མའི་ལམ་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་འོག་མན་ཡོད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རིགས་རྣམས་བསྒོམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། ལམ་འོག་མའི་
ལམ་གྱི་རིགས་རྣམས་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། དད་པ་ཙམ་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང། སྤངས་པ་དང། ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས། འོག་མ་ལས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའོ། །ལྔ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་གཉིས། མདོར་
བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་མིང་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་དང། མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་མིང་དོན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་དང། ཡེ་ཤེས་མཐར་
ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ། སྤྱིའི་དྲི་བ་ནི། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དང་པོ་ནི། གནས་ངན་ཞེས་ཏེ། སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ངན་ལོན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་ཟད་
པར་སྤངས་པ་དང། དེ་སྤངས་པའི་བྲལ་ཐོབ་མཐར་ཕྱིན་པས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པའི་དོན་རྒྱུ་དང་ཐོབ་དུས་དང་རང་གི་ངོ་བོ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རང་རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་
ལ་བརྟེན་ནས། གནས་གྱུར་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མི་སློབ་བ་ཞེས་ཏེ། བསླབ་བྱ་མཐར་ཕྱིན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་

[166B] མི་སློབ་པའི་རྣམ་གྲོལ་ནི། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང། དེ་ཤེས་པས་མཐར་ཕྱིན་པས་
བསྡུས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི། ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱིས་མིང་དོན་གྱིས་བཤད་པ་དང། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མིང་དོན་གྱིས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་མིང་
དོན་གྱིས་བཤད་པ་དང། ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པའི་མིང་དོན་གྱིས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྤང་བྱ་སྤངས་པའི་དོན་བཤད་པ་དང། འགོག་པ་ཐོབ་པའི་དོན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། སྤང་བྱ་གནས་ངན་ལེན་ཉེར་བཞི་བཤད་པ་དང། ཕྲད་པའི་
ཐོབ་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། གནས་ངན་ལེན་གྱིས་གནས་སྐབས་ཅན་བཤད་པ་དང། དེའི་གནས་སྐབས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་སྤྱིའི་དྲི་བ་ནི། གནས་ངན་ལན་ཅེས་སོ། །ལན་ལ་དང་པོ་ནི། མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཞེས་ཏེ། གནས་
སྐབས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་ངན་ལེན་བཅུ་བདུན་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་མིང་ལ་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པ་མངོན་བརྗོད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཀྱི་
དབང་དུ་བྱས་པ་ཚོར་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང། ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གསུམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་དང། སྒྲིབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཉོན་མོངས་དྲག་ལ་རྒྱུན་རིང་བ་དང། མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་སོགས་དང། སྒྲ་མི་

[167A]༄༅། །སྙན་སོགས་ཐར་ལམ་གྱི་རྟེན་དུ་མི་རུང་བའི་རྣམ་སྨིན་ངན་པ་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་གནས་ངན་ལེན་གསུམ་དང། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་བྱེད་པ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་སོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང། རབ་ཏུ་
བྱུང་བའི་གེགས། འདོད་ལ་རྟོག་པའི་གནས་ངན་ལེན་གཉིས་དང། ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་བྱེད་པ་ཟས་ཧ་ཅང་མང་ཉུང་དང། འཁྲིག་པ་བསྟེན་པ་དང། རྨི་ལམ་གྱིས་ལུས་རོ་ལྟར་གྱུར་པ་དང། ནད་སོགས་གསུམ་དང། ཧ་ཅང་
འགྲོ་བ་སོགས་ཀྱིས་ལུས་ངལ་བའི་གནས་ངན་ལེན་བདུན་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གནས་ངན་ལེན་བདུན་པོ་དེ། རྟེན་གྱི་གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། རིགས་ཆད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་
ངན་ལན་བསྟན་པ་དང། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དང། ཐོབ་བྱ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ། ཉན་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པོ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཉོན་སྒྲིབ་ཀྱི་གནས་ངན་ལན་
དང། མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པ། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལན་དང། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་
ཕྲད་པའི་ཞེས་ཏེ། ཕྲད་པའི་ཐོབ་པ་ནི། གནས་ངན་ལེན་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་རང་རྒྱུད་ལ་བསགས་པ་ལ་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། བྲལ་བའི་ཞེས་ཏེ། བྲལ་ཐོབ་རྫས་ཐ་དད་པ། ཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་དེ་དག་གཉེན་པོའི་

[167B] གཉེན་པོའི་ཐོབ་པ་ཞེས་གདགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བཤད་པ་དང། ཐོབ་པའི་དུས་བཤད་པ་དང། ངོ་བོ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཞེས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་
བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆོས་ཅན། གཉིས་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང། བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་སྦྱོར་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཞེས་ཏེ། ས་བཅུ་རྒྱུན་
མཐའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་དངོས་སུ་སྤོང་བར་རྩོམ་ཞིང། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བྱེད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་ལ། བར་ཆད་མེད་ལམ་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པའི་ལམ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ། །གཉིས་པ་བར་ཆད་མེད་
ལམ་ནི། བར་ཆད་མེད་པའི་ཞེས་ཏེ། རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དང་ཤེས་བྱེད་དགོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་དྲི་མ་ཕྲ་མོ་དངོས་སུ་སྤོང་ཞིང་
རྣམ་གྲོལ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དངོས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང། སྒྲིབ་པ་དེ་སྤོང་བ་ལ་བར་ཆད་མེད་པ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཤིགས་པར་བསྟན་པ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པའི་ནུས་
པ་དང་ལྡན་པས་སྲ་བ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རོ་གཅིག་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱེད་ཀྱི་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། གནས་མ་ལུས་པར་ཞེས་ཏེ་

[168A]༄༅། །མི་སློབ་པའི་ལམ་གནས་གྱུར་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་རང་བཞིན་འོད་གསལ་དེ་ཉིད། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནས་གྱུར་དང། ལམ་གྱི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་
མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་གྱི་གནས་གྱུར་དང། ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་མཐའ་དག་ཟད་པར་སྤངས་ནས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་གནས་ངན་ལེན་གནས་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་ལ་བརྟེན་
ནས། དམན་པའི་ལམ་གྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང། གནས་གྱུར་ཚུལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་ཏེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ཟད་ནས། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའམ། ཀུན་འབྱུང་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་
པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང། འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཟང་པར་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའམ། སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་མངོན་དུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མི་
སློབ་པའི་ཆོས་ཞེས་ཏེ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་
ཡང་དག་པའི་ངག་ལས་ཀྱི་མཐའ་འཚོ་བ་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང། དྲན་པ་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང། ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང། རྩོལ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང། ཡང་དག་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་

[168B] གསུམ་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ལམ་གྱི་ཞེས་ཏེ། ལམ་བདེན་གྱི་རང་བཞིན་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་དང་
རིགས་སྒྲུབ་དང་ངེས་འབྱིན་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོགས་ཏེ། རིམ་པ་བཞིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ལམ་གྱི་རྣམ་
པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་བོན་དངོས་སུ་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་
གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་སྒྲུབ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས། རྟག་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་གནས་ལུགས་སླར་མི་ལྡོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། །བཞི་པ་དེའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་ཏེ། བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ན། དེ་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་སྙམ་དུ་དགོས་པའོ། །ལན་ནི་
ཤེས་བྱ་ལ་ཞེས་ཏེ། བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་རྟོགས་པར་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང། སྤྱིར་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས། མྱོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཞུགས་པ་དང། སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་

[169A]༄༅། །མ་སྤངས་པ་དང་སྤངས་པ་དང། བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་འདྲར་རུང་འཛིན་པའི་རྟོག་བཅས་དང། རྟོག་བྲལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། འདས་ལམ་གྱི་མི་རྟག་པའི་དོན་རང་མཚན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་སྒྲ་
སྤྱི་དང་དོན་སྤྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་རྟོགས་དགོས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རྟོགས་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ།    ༈    །སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་མྱུར་དུ་
སྐེམས་བྱེད་ཅིང། །འཕགས་ལམ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་མཆོག་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པར་ལེགས་པར་བཤད། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས་པ་ལེའུ་མཚན་བཤད་པ་ནི། མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྣམ་བཤད་
ལེགས་པར་བཤད་པ་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་གཉིས་པའི་འགྲལ་བའོ།། །།    ༈   
སྒོ་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཆོས་རྣམ་ངེས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། ལེའུ་གཞུང་བཤད་པ་དང། ལེའུ་མཚན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གསུམ། གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ངོས་བཟུང་བ་
དང། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་བཤད་པ་དང། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་དང། དེའི་ཡུལ་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་དང། དེ་སྡེ་སྣོད་

[169B] །དང་པོ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཆོས་ཅན། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། མདོའི་སྡེ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེའི་
བར་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པའི་དང་པོ་མདོའི་སྡེ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་དང། རྒྱས་པར་མི་གསུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་བསྡུས་ནས་གསུངས་པའི་དགོས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོའི་སྡེའི་ཞེས་ཏེ། ཕུང་
ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་སོགས་གང་བསྟན་པར་བཞེད་པའི་དོན་དེ་དག་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཏེ། མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མགོ་སྨོས་པ་ཙམ་གྱིས་སོ། །རྐྱང་བར་ཏེ་ཚིག་ལྷུག་པར་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བསྟན་པ་
དང་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕན་ཡོན་བཅུ་ཞེས་ཏེ། མདོའི་སྡེ་མདོར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཕན་ཡོན་བཅུ་གཟུགས་ནས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཐུན་མོང་གི་ཕན་ཡོན་གསམ་དང་
འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལྔ་དང། མཐོང་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་བཞག་ཅེས་ཏེ། ཐུན་མོང་གི་ཕན་ཡོན་གསུམ་ཡོད་དེ། འཆད་པ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་གཉིས་ཀའི་བློ་ཡུལ་དུ་རྒྱས་བཤད་ལ་
སོགས་པའི་དོན་རྣམས་བཞག་སླ་བ་དང། འཆད་པ་པོས་བཤད་སླ་བ་དང། ཉན་པ་པོས་བཟུང་སླ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ལ་ཞེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལྔ་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བའི་དུས་

[170A]༄༅། །སུ་ཆོས་ལ་གུས་པས་མྱུར་དུ་ཚོགས་རྫོགས་པ་དང། སྟོང་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དངོས་གཞིའི་དུས་སུ་མྱུར་དུ་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང། སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་ཀྱི་དུས་སུ་དད་པ་གསུམ་
ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་ཞེས་ཏེ། མཐོང་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་ལ་ལྟོས་ནས་ཚེ་འདིར་ལུས་སེམས་བདེ་བར་གནས་པ་དང། འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་
མགུ་བར་བྱེད་ཅིང། མཁས་པ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དབྱངས་ཀྱི་སྙད་པའི་སྡེ་ལ་དྲི་བ་ནི། དབྱངས་ཀྱིས་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། མདོའི་སྡེ་ཞེས་ཏེ། དབྱངས་ཀྱིས་སྙེད་པའི་སྡེ་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་
སྟེན་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མདོར་བསྟན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ལྷུག་པར་གསུངས་པའི་མདོ་དེ་ཉིད་དུ་དབུས་དང་ཐ་མར་ཚིག་བཅད་ཀྱི་དབྱངས་ཀྱི་སྙད་པ་དང། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མདོར་བསྟན་དུ་བཞག་པ་དེ་ཉིད་ངེས་དོན་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་
བྱ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མདོའི་སྡེ་ལས་ལོགས་པ་དེས་པར་དགོས་པ་མིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པ་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལུང་དུ་ཞེས་སོ། །ལན་ནི། གང་ལས་ཞེས་ཏེ། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ཡང་ཁྱད་ཆོས་
གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་གང་ལས་དགེ་སློང་དང་དགེ་འདུན་ཕོ་མོ་སོགས་ཤི་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་ལུང་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟོན་ཚུལ་དང། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲང་བའི་དོན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་དགོངས་པ་ལུང་དུ་སྟོན་པ་

[170B] གཞི་བསྡུ་བ་ལྟར་ན། ཤི་བའི་དུས་བྱས་པ་སྐྱེ་བ་ལུང་སྟོན་པ་ལ་བཤད་དོ། །བཞི་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ནི། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཞེས་པ་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚིགས་
སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ནི། ཚིགས་བཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་བྱ་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གང་ཆོས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས། སྐབས་ཀྱི་དོན་ཚན་རྫོགས་པ་སྟོན་པ་ནས། ཚིག་རྐང་པ་དྲུག་གིས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཚན་རྫོགས་པ་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱི་དབང་
དུ་བྱས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། ཆེད་དུ་ཞེས་ཏེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི། མདོ་སྡེ་གང་ཡི་རང་ནས་བརྗོད་པའི་དབང་དུ་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གང། གང་ཟག་གི་མིང་དང་རིགས་དངོས་མ་བརྗོད་པར། ཕྱི་རབས་ཀྱི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་
རྗེས་སུ་ཆེད་དུ། དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཆོས་དེ་ལ་ལྷག་པར་བསྔགས་པ་མཛད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་ནི། གླེང་གཞིའི་ཞེས་ཏེ། གླེང་གཞིའི་སྡེ་ནི་
བྱུང་བཅས་ཀྱི་དབང་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གང། རྫ་མཁན་གྱི་བུ་ནོར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་མ་བྱིན་གྱི་བཅས་པ་མཛད་པ་ལྟ་བུ། དུས་ཕྱིས་ཉེས་པ་དེ་བྱུང་འགྱུར་གྱི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་གསུངས་པ་དང། མ་བྱིན་ལྟ་བུའི་ཉེས་པ་བྱུང་བ་དང། དགེ་འདུན་བསྡུས་
ནས་ཕྱིན་ཆད་དགེ་སློང་གིས་འདི་ལྟ་བུ་མི་བྱའོ། །ཞེས་བཅས་པའི་མདོར་ན་བསླབ་པ་བཅའ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདུན་པ་ནི། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཞེས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ཚངས་བྱིན་གྱིས་སྔོན་གྱི་བྱུང་བ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་

[171A]༄༅། །མ་རྟོགས་པའི་དོན་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་གསལ་བར་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ། །བརྒྱད་པ་ནི། དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་ཏེ། མདོ་སྡེ་ལས་བརྒྱ་བ་ཆོས་ཅན། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་གང། འདས་པའི་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུད་
དེ་འོངས་པའི་ལས་རྒྱུ་བ་ལུང་སྟོན་པ་གཙོ་བོར་གཞོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གོང་འོག་རྣམས་ལའང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དགུ་པ་ནི། སྐྱེས་པའི་རབས་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུད་
དེ་སྤྱོད་པ་ངོ་མཚར་བ་དུ་མ་མཛད་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་དང། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེའོ། །བཅུ་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཞེས་ཏེ། ངོ་བོ་དང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་མིང་དོན་བཤད་པ་གསུམ་གྱིས་
ཤེས་པར་བྱའོ། །མདོ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་ཆོས་ཅན། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་ཏེ། རང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པའི་གནས་ཡིན་པ་དང། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱས་པར་སྟོན་པས་རྒྱས་
པ་དང། མཐུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་སྟོན་པས་ཟབ་པའི་རྣམ་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་མི་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང། གཞུང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་གསུམ་གྱིས་སྒྲ་དོན་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་
འཐག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་འཇོམས་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཚུངས་བྲལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གང་བརྗོད་བྱའི་ངོས་ནས་ཁྱོད་དང་མཚུངས་ཤིང། ཁྱོད་ལས་ལྷག་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་

[171B] རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཞེས་ཏེ། མདོ་སྡེ་གང། ཉན་ཐོས་སོགས་ཀྱི་མཐུ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་བསྟེན་པ་དེ་ལ་སྔོན་ཆད་ཀྱང་མ་བྱུང། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་སྟེན་པ་དད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱག་རྒྱའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་
བུའོ། །བཅུ་གཉིས་པ་ནི། གཏན་ལ་ཕབ་པར་ཞེས་ཏེ། མདོ་སྡེ་གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གསུང་རབ་གང། སྡེ་སྣོད་གང་གིས་འདུས་པ་དང། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བསྡུས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་
པའོ། །དང་པོ་ནི། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ཏེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལྔ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དུ་འདུས་ལ། གླེང་གཞིའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཞི་གའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྟོན་པས་ཐེག་པ་
ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀའི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དུ་ཅི་རིགས་སུ་འདུས། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་གཉིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དུ་འདུས་ལ། ཐ་མ་ནི། ཐག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་གའི་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་གཙོ་ཆེ་ཆུང་གི་ཚུལ་གྱིས་
འདུས་པའི་ཕྱིར།    ༈    ཚིག་གསལ་གྱི་མཇུག་ཏུ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་དགུ་བསྡུས་པ་དང། གཞུང་གཞན་དུ་ཡང་དེ་ལྟར་ཁ་ཅིག་གིས་མཛད་པ་ནི། གླེང་གཞིའི་སྡེ་གཙོ་བོ་དང། རྟོག་པ་བརྗོད་པ་དང། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་
སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་གསུམ་དེའི་འཁོར་ཡིན་པས་དེར་བསྡུས་ནས། བཞག་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །ལན་ལ་གསུམ། བྱེད་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་པ་དང། རང་གི་ངོ་བོའི་

[172A]༄༅། །དབང་དུ་བྱས་པ་དང། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུམ་དུ་འདུས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཉེ་བའི་ཞེས་ཏེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བསྡུས་ནས་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་
བསླབ་པ་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཉོན་མོངས་ཅན་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་བཞག་ཅིང། ཚུལ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱང་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དུ་འདུས། ལྷག་པ་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྒོ་ནས་ངལ་ཞིང་དུབ་པའི་མཐའ་དང། འདོད་པ་བསོད་ཉམས་ཀྱི་མཐའ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་བཞག་ཚུལ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱང་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་
དུ་འདུས། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྒོ་ནས་ལྟ་ངན་མཆོག་འཛིན་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་བཞག་ཚུལ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱང། མངོན་པའི་སྡེ་སྨོད་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། ཡང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་སྡུད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། བརྗོད་བྱ་སྟོན་ཚུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུམ་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། བསླབ་པ་གསུམ་ཆ་མཉམ་དུ་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་
ནས་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་སྟོན་ཅིང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་

[172B] མདོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར། བཅས་རང་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་ཤེས་ན། དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱིང་རྒོད་ལེགས་པར་འགོག་ནུས་
པས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། གོ་བ་ཆགས་པ་ཙམ་ཡང་ཉིན་མོའི་སྐར་མ་ལྟར་སྣང་ངོ། །གསུམ་པ་ནི། ཡང་ཆོས་དང་ཞེས་ཏེ། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། ཆོས་
རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དང། དོན་ལ་བྱང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་ན། ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་གི་གཞི་ཚུགས་པས། ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདུལ་བའི་སྡེ་
སྣོད་དང། རང་གཞན་འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པས། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པའི་ཐབས་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་རྣམ་པར་བཞག་ཅིང། ཚུལ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་
དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར།།    ༈    ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་གང་གི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དང། ཡུལ་ཅན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཇུག་པའི་
ཚུལ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། ཡུལ་ཅན་གྱི་ངོ་བོ་དང། དེའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་འདི་དག་ཅེས་ཏེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཡུལ་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་བསམ་སྒོམ་

[173A]༄༅། །གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚིག་དོན་དང་བཅས་པ་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་གྲངས་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང། དོན་དེ་དག་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་སྦྱར་ཏེ་བཤད་
པའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་དང་ཞེས་ཏེ། སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས། རྣམ་གྲངས་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་འཛིན་སྟངས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་དུ་མར་འཇུག་པ་དང། གནས་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པ་དང། མཚུངས་
པར་ལྡན་པ་རྫས་དང་ཡུལ་དང་དུས་དང་བྱ་བ་མཚུངས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ནང་ནས་ཞེས་ཏེ། མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྲོ་འདོགས་གཅད་པར་བྱ་བའི་
གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གསུང་རབ་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཆོས་གསུམ་གྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གནས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མར་
ཆོས་དེ་དག་གཞན་ལ་ཐོས་པ་དང། ཐོས་པའི་དོན་མི་བརྗེད་པར་དྲན་པ་དང། སྔོན་བག་ཆགས་བཞག་པའི་མཐུ་ལས་ཀྱང་བྱུང་བའི་ཕྱིར། མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་འཁོར་རྣམས་གཅིག་གི་གྲོགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་
གྱི་རྣམ་པར་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚོད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་ལྔ། ཡུལ་ཅན་དེ་དག་གི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་དང། སྒོམ་བྱུང་གི་མངོན་

[173B] དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་དང། ཡུལ་ཅན་དེ་དག་ཆོས་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཆོས་ལ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ནི། ཁྱབ་པའི་
ཞེས་ཏེ། གསུངས་རབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ཅན་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། ཞི་ལྷག་སོགས་མཐུན་མོང་གི་དམིགས་པ་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང། ཞི་ལྷག་ལ་ཤས་ཆེར་སྤྱོའི་བའི་དམིགས་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམ་
སྦྱོང་གི་དམིགས་པ་དང། ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང། ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ཉོན་མོངས་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ། ཉོན་མོངས་རྣམ་སྦྱོང་གི་དམིགས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སོ་སོའི་
མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་བཞི་ཡོད་པའི་དང་པོ་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁྱབ་པའི་ཞེས་ཏེ། ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་
དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང། ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་དངོས་པོའི་མཐའ་དང། གནས་གྱུར་ཐོབ་པའི་དགོས་པ་འགྲུབ་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། དང་པོ་གཉིས་ལ། དངོས་པོའི་མཐའ་ནི། གཉིས་སུ་ངེས་ཏེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་འདི་ཙམ་དུ་གནས་ཀྱི་འདི་ཕན་ཆད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང། སྡོད་ལུགས་

[174A]༄༅། །འདི་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱི། འདི་ལས་གཞན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་གཉིས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འཕགས་པའི་བདེན་
པ་བཞི་དང། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང། མ་བཞག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་དང། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་གྱི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། དགོས་པ་གྲུབ་པ་
ལ། དངོས་དང་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཆོས་གསུམ་གང་དུ་འདུས་པའོ། །དང་པོ་ནི། དགོངས་པ་ཞེས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་གནས་གྱུར་པ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་བསྒོམ་པའི་འདོད་བྱ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་
པ་ཞེས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང། སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་གསུམ་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྡུས་ཏེ། སྟོང་བདག་མེད་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང། མི་རྟག་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་བ་དང། ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་སྨོན་ང་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་
འགོག་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བརྒྱད། མཚན་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་དང། འདིས་མཚན་མ་མེད་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམ་སྦྱོང་གི་དམིགས་པ་ནི། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཞེས་ཏེ་
ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པའི་རིམ་པས། སྤྱོད་པ་རྣམ་སྦྱོང་གི་དམིགས་པ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་སོགས་ཤེས་ཆེར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་བསམ་པ་སོགས་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་དང། བདེ་བ་

[174B] རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཇུག་ལྡོག་དང། རང་གི་ཕུང་པོ་ཁམས་དྲུག་ཏུ་སོ་སོར་བྱེ་ནས་རྟོག་པ་དང། དབུགས་འབྱུང་རྡུབ་ཀྱི་གྲངས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་བསྒོམ་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་མཁས་པའི་དམིགས་པ་ནི་
མཁས་པའི་ཞེས་ཏེ། དྲི་བའོ། །ལན་ལ། མཁས་པའི་དམིགས་པ་ལྡར་དབྱེ་བ་དང། གནས་དང་གནས་མ་ཡན་པ་ལ་མཁས་པའི་དམིགས་པ་བཤད་པ་དང། རྩོད་པ་སྤང་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཁས་པའི་དམིགས་པ་ལྡར་ཤེས་པར་
བྱ་སྟེ། ལུས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང། ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་དང། ལུས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང། ལུས་ཀྱི་འཇུག་ཚུལ་དང། ལུས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་མཁས་པ་ལྔ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གནས་དང་ཞེས་ཏེ་
གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་འཇུག་ལྡོག་ལ་མཁས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་ཞེས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་ན། མཁས་པའི་དམིགས་པ་ཐ་དད་དུ་
གཞག་པ་མི་འཐད་ལ། ཁྱད་པར་ཡོད་ན། སྔ་མ་གོ་བས་ཕྱི་མ་གོ་བ་མི་འཐད་སྙམ་པའོ། །སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་གོ་ནུས་ཀྱང་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འཛིན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་དུ་རྟེན་འབྲེལ་ལ་མཁས་པར་
བསྟན་ལ་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི། མི་མཐུན་པས་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱི། བཞི་པ་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྦྱོང་གི་དམིགས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཏེ། ཉན་མོས་པ་

[175A]༄༅། །སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཚེ། སྤྲོང་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཙམ་གྱིས་ངོན་གྱུར་འཇོམས་པའི་ཚེ། ས་གོང་འོག་ལ་ཞི་རགས་ཀྱི་རམ་པར་ལྟ་བ་དང། འདས་ལམ་གྱིས་ས་བོན་སྤོང་བའི་ཚེ། དེ་བཞིན་
ཉིད་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཆོས་ལ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དབྱེ་བ་ནི། བཞི་པ་ཞེས་ཏེ། གསུངས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ཡོད་དེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་སོགས་
བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ནི། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་ཏེ། བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་རྟོགས་པ་སོགས། འབྲས་བུ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་
ལྟོས་པར་རྟོགས་པ་དང། ཆུས་ངོམས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སོགས་སོ་སོར་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང། ལྐག་གྱུར་གྱི་དོན་རྟོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་
ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་དངོས་ནི། ཡུལ་ཅན་ཚད་མ་ལ་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་དང། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ་དབྱེ་བ་ནི། ཆོས་ལ་རིགས་པས་ཞེས་ཏེ། སྒོམ་བྱུང་གི་མངོན་རྟོགས་སྐྱེ་བའི་ཆེད་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཚོལ་བའི་ཚུལ་བཞི་ཡོད་དེ། མིང་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་སོགས་བཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་

[175B] མིང་ཀུན་ཏུ་ཞེས་ཏེ། དང་པོར་ཆོས་རྣམས་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་ནས་པ་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་བརྗོད་པ་ན། མིང་དོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་མ་གྲུབ་དང། མིང་
ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་མ་རྟོགས་བཙལ་བ་ན། མིང་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱིས་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང། རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་དོན་བརྗོད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དངོས་པ་ཚོལ་
བ་ནི། དངོས་པོ་ཀུན་ཏུ་ཞེས་ཏེ། མཚན་གཞི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཟུང་ནས་དངོས་པོ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་མིང་གི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པའི་དོན་ཏེ། ཆོས་གསུམ་གྱི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་པར་མ་གྲུབ་པར་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་
པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཞེས་ཏེ། ལྟོ་ལྡིར་བའི་དོན། བུམ་པ་ཞེས་པའི་མིང་གི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་གྱི། མིང་དོན་གྱི་འགྲེལ་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བློའོ། །བཞི་པ་ནི། ཁྱད་པར་དུ་ཞེས་
ཏེ། རྟག་མི་རྟག་དང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་མིན་སོགས་ཀྱི་དོན། དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ཡིན་གྱི། མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་བློའོ། །གཉིས་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་
ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ཞེས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཙལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཡོངས་ཤེས་བཞི་ཡོད་དེ། མིང་ཚོལ་བར་རྟོགས་པ་ནི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སོགས་བཞི་ཡོང་བའི་ཕྱིར། འདི་དག་

[176A]༄༅། །གི་དགོས་བ་ནི། གསུང་རབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བདེན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས། མིང་ནི་གང་དང་གང་གིས་སུ། །ཆོས་རྣམས་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། །དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །
འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་དོན། སློབ་དཔོན་གྱིས། མིན་གི་སྔ་རོལ་བློ་མེད་ཕྱིར། །མང་བའི་ཕྱིར་དང་མ་ངེས་ཕྱིར། །དེ་ཡི་བདག་ཉིད་བདག་མང་དང། །བདག་འབྲེལ་འགལ་བས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བའི་རིགས་
པས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།། བླ་མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། མིང་ཚོལ་བར་ཞེས་ཏེ། མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་བཏགས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱིས་དབེན་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་
ཡོང་སུ་ཤེས་པའི་ཡོངས་ཤེས་ཆོས་ཅན། རྣམ་པ་བཞིར་ཡོད་དེ། མིང་གི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་བཏགས་པའི་མིང་དེ། དོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་པ་དང། དོན་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ལྟར་གྱི་རང་བཞན་མ་གྲུབ་
པར་ཤེས་པ་དང། དོན་གྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པའི་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་དང། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་སོགས་དོན་གྱི་འབྲེལ་པ་རྗེས་སུ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གིས་ཤེས་པ་རྣམས་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། དོན་ནི། གཟུགས་ལ་རྟོགས་པའི་ཞེན་གཞི་ཡིན་པའི་ཆ་དེ། གཟུང་འཛིན་དབང་ཤེས་ལ་ཡང་སྣང་ཞིང། དེ་ཚོལ་བ་བཞི་དང་ཡོང་སཤེས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས། རྗེས་སུ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་ཤིང། དེ་ལ་བརྟན་ནས་

[176B] གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆད་པས། འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིགས་པ་ཡིན་པས་ཞིབ་པའི་བློས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ་གཉིས། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་
ལྔར་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་ཏེ། གསུང་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བྱ་པས། ལམ་དང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། གཞི་དང་བསྐྱེད་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
ལ་རྒྱུ་བཤད་པ་དང། འབྲས་བུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། སྒྲུབ་བྱེད་དགོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། རྒྱུ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་བསགས་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལས་བརྩམས་པའི་
ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པའི་གཞི་དང། དེའི་དོན་རྣམས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསྐྱེད་པ་དང། མི་ལོང་གི་ནང་དུ་བྱད་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལྟར། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་བའི་གཟུགས་བརྙན་
འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་ལ་ལེགས་པར་ཤར་བའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་མཐོང་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྣང་བ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་ཏེ། གཟུང་
འཛིན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རིམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡིད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས། ཕྱི་རོལ་དོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུ་

[177A]༄༅། །ཟད་ཀྱི། སྣང་བ་ལྟར་མ་གྲུབ་བར་རྟོགས་པའི་དྲོད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང། དེ་ནས། སེམས་ཉིད་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྩེ་མོའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་བས་དེ་ནས་ཞེས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་པ་ལས་རྫས་ཐ་
དད་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་ལ་གསལ་སྣང་ཆེར་འཕེལ་བའི་བཟོད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས། གཟུང་བ་དོན་གཞན་མེད་པས། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་འཛིན་པ་དོན་གཞན་མེད་ཅིང། གཟུང་འཛིན་ཤེས་པ་
ལྟ་བུ། འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྒོམ་བྱུང་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང། འཛིན་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་སྤྱི་ལ་གསལ་སྣང་རྫོགས་པའི་ཆོས་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེ་སྐྱེས་པ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་ཏེ། མི་ལོང་ལྟ་བུའི་ཤེས་བྱེད་དགོད་པའོ། །དེ་ནས་གཟུང་
འཛིན་བདེན་མེད་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་སྣང་བའི་ཤེས་བྱེད་དགོད་པ་ནི། དེ་ནས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གནས་ཞེས་ཏེ། སེམས་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཅན། ཐོབ་བྱའི་གནས་
ཡིན་ཏེ། གནས་གྱུར་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ལ་གཉིས། ཆོས་ལ་མཁས་པ་དང། ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཞེས་ཏེ། ཆོས་ལ་མཁས་པ་རིམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚིག་ལ་མཁས་པ་ཚིག་དང་
ཡི་གེ་ཕལ་ཆེར་རྟོགས་ཤིང་གླེངས་བ་ཙམ་གྱིས་ཟིན་བའི་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་དང། དོན་ལ་མཁས་པ་ཆོས་མངོན་བ་སོགས་ཀྱི་དོན་ལེགས་པར་ཤེས་པ་དང། ཡི་གེ་ལ་མཁས་པ་ངེས་པའི་ཚིག་བཟུང་པོ་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་ཐ་

[177B] དེས་ཚིགས་ལ་མཁས་པ་ཡུལ་མིའི་ངེས་ཚིག་ལ་མ་ཞན་པར་ཆོས་དང་སེམས་ཅན་སྣང་བ་ལྟར་དུ་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལ་མཁས་པ་དང། དོན་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དེ་སྟོན་པའི་ཚིག་གཟིངས་དང་
འདྲ་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྔོན་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་དགོངས་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། ཆོས་ལ་གནས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་ཏེ། ཆོས་ལ་གནས་པའི་དགེ་སློང་ལ་བརྩམས་པའི་མདོ་
ལས་བསྟན་པ་ལྟར། སྒོམ་པ་ལམ་བརྟེན་པར། ཐོས་བསམ་འབའ་ཞིག་གིས་ཆོས་ལ་གནས་པ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱ་མངོན་གྱུར་དང་ས་བོན་གང་ཡང་འཇོམས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ལ་མ་བརྟེན་པར་སྒོམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ལ་
གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གཉིས་ཀ་ལ་གནས་ན་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འཛིན་པ་དང་ཞེས་སོགས་ཏེ། མདོའི་ཚིག་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ཐོས་པའི་
ཤེས་རབ་དང་ལྡན་དགོས་པར་བསྟན་ཏེ། འཛིན་པས་ནི། གླེགས་བམ་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང། ཁ་ཏོན་བྱེད་པས་ནི་མི་བྱེད་པར་བྱེད་པས་ཕྱིར་དུ་ཚིག་གིས་བྱང་བར་བྱེད་པ་དང། བཤད་པས་ནི། གཞན་ལ་སྟོན་པ་བསྡུས་པས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ། །
རྣལ་འབྱོར་མི་འདོར། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འདོར་ནང་དུ་སེམས་ཞི་གནས་སུ་བྱེད་པ་མི་འདོར། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བ་དང། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་སྒོམ་བྱུང་བསྟན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བས། སྦྱོར་བ་གཉིས་ལྡན་གྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པ་

[178A]༄༅། །དང། བསྒོམ་བྱའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལམ་སུ་ལེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་བསྟན་ལ། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས་ཐོབ་ཟིན་རེ་མི་མྱང་བ་དང། གོང་ནས་གོང་དུ་ཞི་གནས་ལ་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་བྱུང་བསྟན་ཏོ།།    ༈   
པའི་སྡེ་སྣོད་དང་དེའི་ཡུལ་ཅན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ལ་ལྔ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། དེ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང། དེའི་དགོངས་པ་བསྟན་ལ་དབབ་པ་དང། དེ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་དང། དེ་ཡི་ཁྱད་པར་དུ་མཆོད་པའི་གནས་
སུ་བསྔགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བརྗོད་བྱའི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་པའི་
སྡེ་སྣོད་ཆོས་ཅན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོང་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པ་བཅུའི་སྒོ་ནས་ཕར་ཕྱིན་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཕར་ཕྱིན་གྱི་གྲངས། ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དྲུག་དང། བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་
མངོན་མཐོ་ལ་ལྟོས་ནས་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དང། ལུས་དང་འཁོར་ཕུན་ཚོགས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང། ངེས་ལེགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཉོན་མོངས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་དང། སེམས་ཅན་སྨིན་པའི་ཐབས་དང་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེས་སྡུད་བའི་ཐབས་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱི་མ་གསུམ་དུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དགེ་རྩ་གཏོང་བའི་སེམས་པས་བསྡུས་པ་དང། རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་ཐར་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྤོང་བའི་སེམས་པས་བསྡུས་པ་སོགས་ཀྱི་

[178B] མདོ་རྒྱན་ལས་བཤད་པ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དམན་པ་དང་མཆོག་དང། རགས་པ་དང། ཕྲ་བའི་གོ་རིམ་དང། ཅིའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་དད། སྐྱོན་མེད་པ་དང། དྲི་མ་མེད་པས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱིས་
དེས་ཚིག་བསྟན་པ་དང། ཕུང་པོར་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པ་དང། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང། བསམ་པ་དང། ཐབས་དང། དབང་འབྱོར་བ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བགོམ་པ་བསྟན་པ་དང། རེ་རེ་ལ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་རབ་དབྱེ་བསྟན་པ་དང། གཞི་དང་རྟགས་དང་ཕྱོགས་རྣམས་
དང། ལྷག་བའི་བསམ་དང་གནས་པ་དང། སྐྱེ་དང་ཡོངས་སུ་འཛིན་དང་ས། །སྤྱོད་དང་རབ་གནས་ཐ་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར། ཆོས་བཅུའི་སྒོ་ན་བསྡུས་པ་བསྟན་པ་དང། སེར་སྣ་སོགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དང། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་གྱུར་བ་
སོགས་ཡོན་ཏན་གྱི་བསྔགས་པ་བསྟན་པ་དང། ཕར་ཕྱིན་རེ་རེའི་ནང་དུ་དྲུག་དྲུག་ཚང་བར་འདུས་པ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་ལ་གཅིག་ངེས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་པའི་སྡེ་སྣོད་
ཆེས་ཅན། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་མཁྱེན་རྟོགས་པ་དང་སྤངས་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང། ཟབ་པ་ཐོབ་པར་བྱད་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ཆོས་ལ་ཆོས་
མ་ཡིན་པར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་འཛིན་པའི་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་སྤོང་བའི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟོན་པ་དང། ཟབ་མོ་ཆོས་

[179A]༄༅། །ཀྱི་བདག་མེད་སྟོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་མི་མོས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རྒྱུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་བྲལ་བ་དང། མཐུན་རྐྱེན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པའི་དགེ་རྩ་མ་བསགས་པ་དང། འགལ་རྐྱེན་སྡིག་གྲོགས་
ཀྱིས་ཟིན་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་སོ། །ལན་ལ་དོན་ལ་དོན་མ་ཡིན་པར་དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་ངེས་དོན་དུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེས་དམིགས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་མདོ་གང་ལས་
གསུངས་པ་དང། མི་འདོད་པ་དུ་མ་སྐྱེད་པའི་ལྟ་ངན་གྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། བདག་ཉིད་ཅེས་ཏེ། གང་ཟག་ཧ་ཅིག་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་མོས་ཀྱང། འཁོར་བ་དང། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་
ཡོད་དེ། ཆོས་ཐམ་ཅད་བདེན་སྟོང་དུ་ལྟ་བའི་རང་ལྟ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང། དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཞེན་པའི་དབང་གིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདི་ལ་ཞེས་ཏེ། གོ་བར་ཟད་དོ། །
གསུམ་པ་ནི། ལྟ་བ་ངན་པ་ཞེས་དྲི་བ་དང་ལན་ནི། མཚན་མར་ལྟ་བ་ཞེས་ཏེ། དྲང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བ་ངན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ། མཚན་མར་ལྟ་བ་ནས་རྩ་བའི་ལྟ་བའི་བར། ལྟ་བ་རང་
གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་བཅུ་བདུན་དང། དེ་ནས་ལྟ་བ་དེ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་བཅུ་དང། ཀུན་གྱི་དོན་བསྡུ་པ་གཅིག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ལ་མེད་ལྟ་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་གཅིག་དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་སྒོ་

[179B] དེ་ཡི་སྒྲུབ་བྱེད་འཛིན་བའི་སྒོ་ནས་གཉིས། ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་གཉིས། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་དམིགས་གཉིས། དེ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང་དེའི་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་རེ་རེ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དང་འབྲེལ་གཏམ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གཉིས་
དང༑ དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་གཅིག་དང། དེ་ལ་བཞིན་པའི་ཁྱད་པར་གཅིག་དང། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གཅིག་གོ། །དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་སྟོང་དུ་ཞེན་པ་མཚན་མར་ལྟ་བའོ། །གཉིས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་གསུམ་ག་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་ལྟ་
བ་དང། གསུམ་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་ཅིང། གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེའི་དགོངས་པ་གཞན་དུ་འཆད་པ་དང། བཞི་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་སྟོང་པར་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་ཅིང་དེ་བསྒོམས་
པས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་ལྟ་བ་དང། ལྔ་པ་ནི། གཞན་དབང་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྟོན་པའི་དམན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དགོངས་པ་གཞན་དུ་འཆད་ཅིང། དབང་ཟབ་དང་ལྟ་བ་དེ་ལ་མོས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བའོ། །དྲག་པ་ནི། རྣམ་ཐར་སྒོ་གསུམ་འདི་ནི། སྐྱོན་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་
ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང། ལྟ་བ་དེ་ལ་འཛུད་པ་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་ལྟ་བའོ། །བདུན་པ་ནི། གཞན་དང་འབྲེལ་གཏམ་བྱེད་པ་ན། ཁས་ལེན་མེད་ཅེས་སྨྲ་པ་དང། ངན་གཡོ་བྱེད་པའོ། །ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ། ལྟ་བ་འདི་ལྟ་བུ་འཛིན་པ་སྟོན་པ་
ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ་སྙམ་པ་དང། འདི་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་དོ་སྙམ་པ་དང། ལྟ་ངན་དེ་དག་གི་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི། ལྟ་བ་དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་སྟེ། ལྟ་བ་དང་པོ་ནི། ལྟ་བ་རྣལ་མལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་

[180A]༄༅། །པར་ལྟ་བའོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི། འབད་པ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་འགྱུར་བས། སྦྱོར་བ་སེལ་བའི་ལྟ་བ་དང་དེའི་འོག་ཏུ་གཉིས། དེ་སྲིད་བཟུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་ཐར་པ་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་པས། ངེས་པར་
འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དེའི་འོག་མ་གཉིས་སྒྲིབ་པ་གསོག་པའི་ལྟ་བ་དང་དེའི་འོག་མ་གཉིས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་འཕེལ་བའི་ལྟ་བ་དང་དེའི་འོག་མ་གཉིས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་གོང་མའི་ཁྱད་པར་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །
དེའི་འོག་མ་གཉིས། ཚོར་བཅད་རིགས་པས་ཚད་པས་བཅད་པའི་ལྟ་བ་དང་དེའི་འོག་མ་སྟོན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་དང་དེའི་འོག་མ་བསྙད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ལ་འབྲེལ་གཏམ་བྱས་པ་དགོས་པ་མེད་པས་འབྲལ་བའི་གཏམ་བྱ་བ་
བཀག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་བའི་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ལྟ་ངན་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་ངན་ཉེར་བདུན་པོ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཀུན་ནས་སླངས་ཏེ། དེས་ཁེངས་པས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཀྱི་ལྟ་
པའོ། །གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་པ་ལས་ཞེས་ཏེ། རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་སྙམ་པའོ། །ལན་ལ་གཉིས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་སྒྲ་ཇི་
བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བཤད་པ་དང། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཐབས་དགོངས་པ་བཞི་དང་སྡེ་མ་དགོངས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་བཤད་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་

[180B] །དང་པོ་ནི། བདག་ཉིད་ལྟ་ཞེས་ཏེ། གཞན་དབང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དགོངས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྐྱེ་བ་ན། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་
མེད་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་མེད་པ་དང། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་པ་དང། སྐད་ཅིག་ལས་ལྷག་པར་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིང་མེད་པ་དང། གཙང་བདེ་རྟག་བདག་སོགས་བྱམས་པས་བཏགས་པ་ལྟར་གྱི་ངོ་གོ་ཉིང་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་
གསུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཀུན་བརྟགས་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་མེད་པ་དང། གཞན་དབང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིང་མེད་པ་དང། འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་བདག་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ལས་མ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིང་མེད་པ་ལ་
དགོངས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིང་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སུམ་ཅུ་པར། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་གྱིས། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་གསུམ་གྱིས། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་རྣམ་གསུམ་ལ། །དགོངས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནི། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། ཀུན་བརྟགས་
གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཚུལ་གསུམ་དགོངས་གཞིར་བྱས་ནས་རྒྱས་འབྲིང་བསྡུས་གསུམ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྲེལ་པའི་ལུགས་ཡིན་པས། མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བྱས་ནས། དྲང་དོན་དང་ངེས་དོན་
འབྱེད་པའི་ལུགས་ཡིན་གྱི། གཞན་དབང་རང་སྟོང་དང། འགྱུར་མེད་ཡོངས་གྲུབ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདི་དག་གི་དགོངས་པར་འདོད་པ་ནི། ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་མི་འདྲ་བ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་བླུན་པོའི་ལོག་རྟོག་འབའ་ཞིག་གོ། གཉིས་པ་ནི། མ་

[181A]༄༅། །སྐྱེས་བ་ཞེས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་བཤད་པ་སོགས་མདོ་དེ་དག་གི་དགོངས་པའི་དོན་མིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བཤད་པའི་དགག་བྱའི་ཆོས་དེའི་ཚུལ་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་སོགས་མདོ་དེ་དག་གི་དགོངས་
པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡང་གང་དག་གིས་ཞེས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དགོངས་པ་བཞི་དང་ལྡེམ་དགོངས་བཞི་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དགོངས་པའི་གཞི་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས་
དགོངས་པ་བཞི་དང། དྲང་དོན་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་གཙོ་བོར་བཟུང་ནས། ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་དཔེ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ། སྟོན་པའི་འཁོར་ཁ་ཅིག། བདག་ཅག་གི་སྟོན་བ་སྐུ་ཚེ་ཐུང་ཞིང། སྐུ་བོང་ཡང་ཆུང་
བས། སངས་རྒྱས་རྣམ་གཟིགས་ལས་དམན་ནོ་མཉམ་དུ་བརྙས་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་སྐུ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ང་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་རྣམ་གཟིགས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང། དུས་གཞན་ན་སྐྱེ་པ་ལ་དགོངས་ནས། ལེ་ལོ་ཅན་གྱི་
གཉེན་པོར། བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་བཏབ་བ་ཙམ་གྱིས་དེར་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པ་དང། སྦྱིན་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ད་ལ་སྨད་ནས་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་ལྟ་བུའི། །ལྡེམ་དགོངས་བཞི་ནི། བསྟན་པ་ལ་རིམ་གྱིས་བཞུགས་པའི་དོན་དུ་གང་ཟག་གི་བདག་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཚུལ་གསུམ་དགོངས་གཞིར་བཟུང་

[181B] ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང། མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གདུལ་བྱའི་ཉིས་པ་གདུལ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་དང། དོན་ཟབ་མོ་སྒྲ་ངན་པ་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གསུངས་པ་དང་བཞིའི་བཞི་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ལ་ཞེས་
ཏེ༑ ཤིན་ཏུ་རྒྱ་པའི་སྡེ་སྣོད་བརྗོད་བྱ་དང་བཅས་པ་ལ་མོས་པའི་ཕན་ཡོན་ལྔ་ཡོད་དེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་གཉིས་དང། ལྷག་མཐོང་གི་ཕན་ཡོན་གཉིས་དང། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཕན་ཡོན་གཅིག་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་དེའི་བརྗོད་བྱ་
རྗོད་བྱེད་ལ་མོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང། ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང། གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ལས་འབབ་བས་
མཐར་ཐུག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ནས། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མཐོང་གི་ཕན་ཡོན་ནི། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་ཀྱི་སང་བ་ཡོངས་སུ་མཆད་པ་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་
རྣམ་པར་དག་པ་གནས་གྱུར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཕན་ཡོན་གཉིས་ཡོད་དེ། ས་བཅུ་པ་སོགས་ཐོབ་ནས་ཆོས་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལ་སྒྲིབ་གཉིས་བག་
ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས། ཆེས་གོང་མར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཞེས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ། ཨ་ཀ་རུ་ལ་སོགས་པའི་བདུག་པ་དང། ཙན་དན་གྱི་ཕྱེ་མ་སོགས་

[182A]༄༅། །ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་མཆོད་པར་འོས་པ་དེ་ཙམ་དུ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བ་ཙམ་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ། ཤིན་ཏུ་
རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་པས། སངས་རྒྱས་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ།། འཕགས་མཆོག་
བྱེ་བས་བགྲོད་པའི་ལམ་ཀུན་ལ། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་འཇུག་པའི་གཞི། །རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་གསུང་རབ་དམ་པའི་ཆོས། །རྣམ་པར་ངེས་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་བཤད། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །   ༈   
བསྟན་པ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ཀྱི་རྣམ་བཤད་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱ་བ། ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་སྟེ། ཀུན་ལས་བཏུས་པ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་བའོ། །   ༈    གསུམ་པ་
དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་རིམ་པ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། ལེའུ་གཞུང་བཤད་པ་དང། ལེའུ་མཚན་བསྟན་
པའི། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོབ་པ་ཞེས་ཏེ། ཐོབ་པ་རྣམ་ངེས་ཆོས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཐོབ་བྱའི་མངོན་རྟོགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་

[182B] དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པའི་དོན་ལ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་པས་གང་ཟག་གང་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་བཤད་པ་དང། ཐོབ་བྱའི་ཆོས་མངོན་རྟོགས་བཤད་པ་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་དང། དེ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་
ཉིད་དང། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྡེ་ཚན་གྱི་སྒོ་ནས་བདུན་དུ་དབྱེ་བ་དང། དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཏེ་སོ་སོའི་དབྱེ་བས་དྲུག་ཅུར་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། གང་ཟག་ཅེས་ཏེ། ཐོབ་བྱད་ཀྱི་གང་ཟག་སྡེ་ཚན་གྱི་སྒོ་
ནས་བདུན་དུ་ཡོད་དེ། སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནས། སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྤྱོད་པས་ཞེས་སོགས་ཏེ། སོ་སོའི་དབྱེ་བ་དྲུག་ཅུ་ཡོད་དེ། སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བདུན། ངེས་འབྱུང་གི་སྒོ་ནས་གསུམ། ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གསུམ། སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་གཉིས། ཞུགས་འབྲས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཉེར་བདུན། ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཅུ་གཉིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང། སྤྱད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལྔ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་སྡེ་ཚན་བདུན་ཡོད་པའི་དང་པོ་སྤྱོད་པས་
རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེར་སྤྱོད་པ་དང། གཞན་བཞི་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་ཞེས་ཏེ། ཚེ་རབས་སྔ་མར་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་གཉེན་པོས་སུན་འབྱིན་པར་ཡང་

[183A]༄༅། །མ་བྱས་པ། འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེར་སྤྱོད་པ་ནས། རྣམ་རྟོག་ཤས་ཆེར་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆ་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ཤས་ཆུང་བ་ནི། ཆ་མཉམ་དུ་ཞེས་ཏེ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཉོན་མོངས་བསྟན་པ་གམས་པར་མ་བྱས་
གཉེན་པོས་ཀྱང་སུན་མ་ཕྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཉོན་མོངས་རང་བཞིན་པར་གནས་པ་ནི། ཆ་མཉམ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །གཉེན་པོས་སྲབ་མོར་བྱས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྡེ་ཚན་བདུན་ག་རིམ་འདི་ལྟར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཉོན་
མོངས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས་ལམ་ལ་འབད་དགོས་པས་སྤྱོད་པས་དབྱེ་བ་བདུན་དང་པོར་བསྟན། དེ་ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤོང་དགོས་པས། ངེས་པར་འབྱུང་བས་དབྱེ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་བསྟན། དེ་ཡང་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་ལྟོས་པར་
ཤེས་པའི་ཆེད་དུ། ཉེ་བར་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་དབྱ་བ་དེའི་རྗེས་ལ་བསྟན། ལམ་སྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང། དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱི་སྦྱོར་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ། སྦྱོར་བས་དབྱེ་བ་བསྟན། དེ་ཡི་རྗེས་སུ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་
གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ། འབྲས་བུས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན། གང་ཟག་དེ་དག་རྟེན་གང་ལ་གནས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་བསྟན། དེ་དག་སྤྱིར་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་
གང་ཟག་གི་ལམ་ལ་སྤྱད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐ་མར་བསྟན་ཏེ། སྡེ་ཚན་བདུན་དུ་དབྱེ་བ་ནི། དྲུག་ཅུར་འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །སྡེ་ཚན་གཉིས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བ་བཤད་པ་

[183B] ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ནི། ཁྱད་ཆོས་བདུན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རིགས་ཞི་བ་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པའི་ལྟ་བུ། ཐེག་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་རིགས་ངེས་པ་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་
དུ་ཡང་འགྱུར་དུ་རུང་བ་རིགས་མ་ངེས་པ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དང། རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་སྨོན་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང། ལམ་གསུམ་དུ་རིམ་པ་བཞིན་འཁོར་བས་ཡིད་འབྱུང་བ་སོགས་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་
དང། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་དང། མྱང་འདས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་དང། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་
པ་པ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ཡང། ཁྱད་ཆོས་བདུན་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་རིགས་ལ་གནས་པ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། རང་བཞིན་གྱི་དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དང། སྲིད་
པ་ཐ་མའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་གཅིག་པུ་གྲོལ་བར་སྨོན་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང། སྲིད་པས་ཡིད་འབྱུང་བ་སོགས་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱ་བར་འདོད་པ་དང་
དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་དང། སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་དང། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཚུལ་གྱིས་ཁྱད་པར་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་པའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱུང་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་སྦྱོར་ལམ་མ་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་དང། ལྔ་མ་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་

[184A]༄༅། །མ་ཐོབ་པ་དང། ཐོབ་ཀྱང་རུང། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ། རང་ཉིད་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་སྲིད་པ་ཐ་མའི་ཚེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དང། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་
གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཐག་པ་ཆེན་པོ་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་ཡང་ཁྱད་ཆོས་བདུན་ལ་སོགས་པས་ཤེས་བར་བྱ་སྟེ་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རིགས་
ངེས་པ་ལ་གནས་པ་དང། ཉན་ཐོས་སུ་ཡང་འགྱུར་སྲིད་པ་མ་ངེས་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དང། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐར་པ་ཐོབ་པ་སྨོན་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་
དང། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་ཅིང། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་དང། རང་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་ཅིང་
དེར་འཚང་རྒྱ་བ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྡེ་ཚན་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ཚོགས་མ་བསགས་པ་ནི། ཚོགས་མ་བསགས་པ་ཞེས་ཏེ། བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་
ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་དད་པ་དང་མོས་པ་ཆུང་བའི་གང་ཟག་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ཆུང་དུ་ལ་གནས་ཤིང། སྦྱོར་ལམ་བསྐྱེད་པ་ལ་དུས་ངེས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚོགས་བསགས་པའང་ཞེས་ཏེ། སྔ་ཕྱི་ལ་ལྟོས་

[184B] དད་པ་བར་མ་དང་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་འབྲིང་དང། སྦྱོར་ལམ་བསྐྱེད་པ་ཚེ་རབས་ཀྱི་དུས་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཚོགས་བསགས་པའི་ཞེས་ཏེ། སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ། མོས་པ་དང་དད་པ་
ཆེན་པོ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ཤིང། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་ལ་མ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གོ། །སྦྱོར་ལམ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དངོས་དང། ཆུང་འབྲིང་གི་ས་བོན་མི་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། སྦྱོར་ལམ་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་
ཀྱང་གང་ཟག་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། སྒོམ་བྱུང་ག་སྟོབས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བཟོད་པ་ཆུང་དུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང། སྦྱོར་ལམ་ཆུང་དུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་དང། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ལ། ཚེ་རབས་
ཀྱི་དུས་ངེས་པ་མེད་པ་དང། ངེས་པ་ཅན་དང། ཆོས་མཆོག་མ་གཏོགས་ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཅན་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་མཆོག་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཆོས་མཆོག་ལ་གནས་པ་ཚེ་དེ་ལ་ངེས་པར་མཐོང་
ལམ་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཐར་པའི་ཞེས་ཏེ། ཚོགས་སྦྱོར་ལ་གནས་པ་ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ངེས་པ་ཅན་དང། ཚེ་རབས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཅན་ཡིན་ནོ། ཉམས་པ་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དགའ་བ་མེད་
ལ། དེ་དག་གི་ཆེན་པོ་ནི། བརྟན་བས་མི་ཉམས་ལ། ཆུང་དུ་དང་འབྲིང་ལས་ཉམས་པ་ཡང་ཤིག་སེམས་བསྐྱེད་མངོན་གྱུར་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་དག་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་བག་ཆགས་ཉམས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་

[185A]༄༅། །ཚན་བཞི་པ་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲིང་བ་ནི། དད་པས་ཞེས་ཏེ། དད་པའི་རྗེས་ཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚོགས་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱས་པ་བདེན་པ་
མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་དང། རྟོགས་པ་མ་རྫོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་ལྟོས་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དགོས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་
ནུས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྡེ་ཚན་ལྔ་པ་ལ་དྲུག། །སློབ་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས་དང། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒོ་ནས་གཅིག་དང། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་སྒྲིབ་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བའི་གང་
ཟག་བརྒྱད་དང། སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་བརྒྱད། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དབང་པོའམ། ཉམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕྱེ་བ་དྲུག་གོ། །དང་པོ་ནི། དད་པས་ཞེས་པ་སྔ་ཕྱི་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་ལམ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་བཅོམ་ལྔ་ལ་གནས་
པ་དེ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ། མིང་གཉིས་དང། དོན་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དེ་ཉིད་དད་མོས་དང། རྣོན་པོ་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ནི། ཤེས་རབ་

[185B] མཐོང་བ་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམས་གྲངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཆོས་ཅན། ལུས་མངོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཐར་
བརྒྱད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་གནས་པའི་འཕགས་པ་སློབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་སྒྲིབ་པའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་
ཀྱིས་ཉོན་སྒྲིབ་ཟད་པར་སྤངས་ཀྱང། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་མ་སྤངས་པས་རྣམ་ཐར་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤངས་པ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གཉིས་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་བཞི། རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་གནས་དང། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་གནས་དང། ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་གནས་དང། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཞུགས་གནས་སོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། གང་ཟག་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང། དམིགས་བསལ་
དང། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མདོ་དང་འགལ་བ་སྤོང་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་སོ། །སྦྱོར་ལམ་སྟན་གཅིག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདོད་ཉོན་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་སྤངས་ཀྱང་རུང། འདོད་ཉིན་དྲུག་པ་མ་སྤངས་ཤིན་ཀུན་སྦྱོར་
གསུམ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་དག་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་ཏུ་བརྩོན་པའི་གང་ཟག་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་པ་དང། ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་སོ། །སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ནས་མཐོང་ལམ་གྱི་

[186A]༄༅། །བར་སྟེན་དེ་ཉིད་ལ་བར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེད་ནུས་པ་མ་མཐའ་དྲེད་ནས་བསྟན་གཅིག་པ་བཟུང་གི་ཆོས་མཆོག་ཁོ་ན་ནས་མི་བཟུང་སྟེ། དོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། མཐོང་ལམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་དང། མཐོང་ལམ་
ལ་དང་པོར་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་དཔྱད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་ཏེ། མཐོང་ལམ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱིས་གསར་དུ་མཐོང་བའི་ཆ་ནས་མཐོང་ལམ་དང། མྱང་འདས་སུ་ཐོབ་ངེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཆ་ནས་
ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཆ་ནས་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདོད་པ་རྣམས་ལས་ཞེས་ཏེ། བཅུ་དྲུག་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་རྒྱུན་ཞུགས་
ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མཐོང་ལམ་གྱི་སྔོན་དུ་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤངས་དྲུག་པ་མ་སྤངས་པ་བཅུ་དྲུག་པའི་ཚེ་རྒྱུན་ཞུགས་དང། ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤངས་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ་བཅུ་དྲུག་པའི་ཚེ་
ཕྱིར་འོང་དང། དགུ་པ་སྤངས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་བཅུ་དྲུག་པའི་ཚེ་ཕྱིར་མི་འོང་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་རྒོལ་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཞེས་ཏེ། སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། མཐོང་སྤང་སྤངས་པས་རྒྱུན་ཞུགས་སུ་འགྱུར་ན། མདོ་ལས། ཀུན་
ཏུ་སྦྱོང་བ་གསུམ་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཆུ་འཛིན་པ་དང། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་སྤངས་ནས་ལོག་པར་མི་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གཞོལ་བ་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན། སྲིད་པ་ལན་བདུན་

[186B] ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་བདུན་དུ་མཚམས་སྦྱར་ཞིང་འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཟག་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་པའོ། ལན་ནི། གཙོ་བོ་ཞེས་
ཏེ། འགལ་བ་མེད་པར་ཐལ། ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་སྤང་བྱར་བཤད་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཐལ། འཇིག་ལྟས་བདག་དང་བདག་གིར་བཟུང་ནས་འཁར་བ་ལས་མི་འཕགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་
ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་མཆོག་འཛིན་གྱིས་འཕགས་ཀྱང་ལམ་ངན་པ་ལ་ཞེན་ནས་ལོག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ལམ་རྣལ་མ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་ནས་ཡང་དག་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་གཙོ་བོར་བཞག་པའི་
ཕྱིར། ཡང་དེ་གསུམ་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཐོབ་པ་མཐོང་ལམ་རྫོགས་པ་ལ་ལྟོས། དེ་གསུམ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གྲུབ་མཐའི་དབང་གིས་ཤེས་བྱ་དང་ལྟ་བ་དང། གཉེན་པོ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མཐོང་ལམ་རྫོགས་པ་སྤང་བྱ་ཀུན་བརྟགས་ཟག་
བཅས་པ་ལ་ལྟས་པས་གཙོ་བོར་བཞག་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་ཞུགས་གནས་ནི། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཞེས་ཏེ། མཐོང་ལམ་ཐོབ་རྗེས་སུ་འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་གནས་པ་མན་ཆད། ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་
བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཞུགས་པ་དང། དེས་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ནི་འབྲས་གནས་སོ། །འདིར་སྒོམ་སྤང་ལྔ་པ་སྤངས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པར་བཤད་པ་ནི། ལྔ་པ་སྤངས་

[187A]༄༅། །དྲུག་པ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། དང་པོ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ཞུགས་གནས་ལ་གཉིས། དངོས་དང། རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་
ནི༑ ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཞེས་ཏེ། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་ཏུ་བརྩོན་པའི་གང་ཟག་དང། དེས་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གོ་འདིར་ཡང་བདུན་པ་དང། བརྒྱད་
པ་སྤང་བར་བཤད་པ་ནི། དེ་གཉིས་སྤངས། དགུ་པ་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པ་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །འདི་ལ་ཡང། མཐོང་ལམ་གྱི་སྔོན་དུ་ཕལ་ཆེར་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང། སྒོམ་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡོད་ལ་
སྔ་མ་ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་དུ་འདོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་རྩོད་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཞེས་ཏེ། འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་དུ་འགྱུར་ན། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་པས་འགྱུར་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་
ན༑ མདོ་ནི་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང། ཐེ་ཚོམ་དང། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང། གནོད་སེམས་ཏེ་དེ་དག་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་
འོང་བ་ཡིན་ཞེས་བཤད་དོ། །ལན་ནི། གཙོ་བོ་ཞེས་ཏེ། འགལ་བ་མེད་པར་ཐལ། ཕྱིར་མི་འོང་གི་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་གྱིས་འགྲོ་བ་ཐ་མ་སོ་སྐྱེ་ལས་མི་འདའ་

[187B] གཉིས་ཀྱི་ཁམས་ཐ་མ་འདོད་པ་ལས་མི་འདའ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང། ཕྱིར་མི་འོང་ཐོབ་པ་ལ། མཐོང་ལམ་ཐོབ་དགོས་པར་མ་ཟད། འདོད་པ་ལས་ཀྱང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་དགོས་པས་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་བ་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་གནས་ལ་གཉིས། དངོས་དང་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི་
དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཏེ། གོང་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་ཏུ་བརྩོན་པའི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་ཞུགས་པ་དང། དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་འབྲས་གནས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་
རྩོད་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་ཞེས་ཏེ། སྲིད་རྩེའི་སྒོམ་སྤངས་དགུ་པ་སྤངས་པས་དགྲ་བཅོམ་པར་འཇོག་ན། མདོ་ལས། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་རྣམས་ལྔ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ལས་སྐྱེས་པའི། །འདོད་ཆགས་གཉིད་རྒོད་ང་རྒྱལ་རྨོངས། །དེ་དག་སྤངས་
པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་སྙམ་པའོ། །ལན་ནི། འགལ་བ་མེད་ལ་ཞེས་ཏེ། འགལ་བ་མེད་པར་ཐལ། ལྔ་པོ་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་ཆགས་གཉིས་
གོང་མ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང། རྒོད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་གོང་མ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་གཙོ་བོར་བཞག་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་བརྒྱད་ལ། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་
པར་གཉིས་དང། ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གཅིག་དང། ཕྱིར་མི་འོང་གི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ལྔའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདིར་བསྟན་རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ལ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། སྒོམ་སྤངས་ཅུང་

[188A]༄༅། །ཟད་ཀྱང་སྤངས་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་གང། ཐོག་མར་འདོད་ལྷའི་རྟེན་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཐོབ་པ། དེ་ནས་ཤི་སྟེ་གླིང་གསུམ་གང་རུང་གི་མིར་སྐྱེ་བ་ལན་ཅིག་ལེན། དེ་ནས་འདོད་པའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་ལན་ཅིག་ལེན། དེ་ལྟར་ཡས་མན་
མིར་ལན་བདུན། ལྷའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་བླངས་ཏེ། ཐ་མར་འདོད་ལྷའི་རྟེན་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་དང། ཡང་ཐོག་མར་མིའི་རྟེན་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཐོབ་པ་དེ་ནས་འདོད་ལྷ་དང། དེ་ནས་མིར་སྐྱེས་ཏེ་ལྷར་ལན་བདུན། མིར་ལན་བདུན་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ་
ཐ་མར་མིའི་རྟེན་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁ་ཅིག་ལྷ་མི་བསྡོམས་པའི་ལན་བདུན། ཁོ་ནར་འདོད་པ་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ས་ལས། ལྷ་དང་མིར་ལན་བདུན་མཚམས་སྦྱར་ཞིང། འཁོར་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་ཞེས་
བཤད་པ་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན། བར་དོར་སྐྱེ་བ་དང་བཅས་པས། བདུན་བཞི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་བླངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་དགོས་པས་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདུན་ཚན་དུ་འདྲ་བས་སྐྱོན་མེད་དེ་
གནས་བདུན་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སློང་དང་ཤིང་འདབ་མ་བདུན་པ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །སྔ་མ་བསྟན་བཅོས་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་དང། ཕྱི་མ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དཔེའོ། །གནས་བདུན་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཤེས་པ་དང། གཟུགས་ཀུན་
འབྱུང་བ་དང། འགོག་པ་དང། འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་དང། ཉེས་དམིགས་དང། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ལ་ཡང་སྦྱར་བས་བདུན་ལྔ་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཡང་བདུན་ཚན་དུ་

[188B] འདབ་མ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང། ལོ་མ་རེ་རེ་ལ་འདབ་མ་བདུན་བདུན་ཡད་པར་འདྲ་བས་འདབ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་སྟེ་མ་སྤྲོས་སོ། །རྒྱུན་ཞུགས་རིགས་ནས་
རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཆོས་ཅན། གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་མཚམས་སྦྱར་ཞིང། འཁོར་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་དང། མི་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་མཚམས་སྦྱར་ཞིང། འཁོར་ནས་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། བར་ཆད་ཅིག་པ་ཞེས་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་གང། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤངས་བདུན་ནམ་བརྒྱད་པ་སྤངས་ཤིང། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་དགུ་པ་མ་སྤངས་པར། སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་འདོད་པའི་ལྷའི་རྟེན་ལ་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །བརྒྱད་པ་མ་སྤངས་པ་སྲིད་
ཀྱང་སྤངས་བྱའི་གཙོ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བར་ཆད་ཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིའི་རྩ་འགྲེལ་དང། ཉན་ས་དང། བསྡུ་བར། ལྷའི་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་པའི་དང་པོ་བར་དོར་འདའ་བ་ནི། བར་མ་དོར་ཞེས་ཏེ། ཕྱིར་
མི་འོང་བར་དོར་འདའ་བ་ཆོས་ཅན། གསུམ་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་གང། འདོད་པའི་སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཀུན་སྦྱོར་སྤངས། བར་སྲིད་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བར་སྲིད་གྲུབ་མ་ཐག་དགྲ་བཅོམ་པ་
ཐོབ་པ་དང། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་སྲིད་དུ་འགྲོ་བར་མི་སེམས་ཤིང་བར་སྲིད་ཀྱི་ཚེ་དཀྱིལ་དུ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་དང། སྐྱེ་སྲིད་དུ་འགྲོ་བར་སེམས་ཀྱང། བར་སྲིད་ཀྱི་ཚེ་བཞུགས་སུ་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་ཞོགས་མའི་མེ་སྟག་གི་དཔེས་མཚན་པར་གསུམ་ཡོད་པའི་

[189A]༄༅། །ཕྱིར། སྐྱེ་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་མི་སྐྱེ་ལ་བར་སྲིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་སྐྱེ་བས། དེ་དག་གི་ཀུན་སྦྱོར་མ་སྤངས་པ་དང་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྐྱེ་འདའ་བ་ནི། སྐྱེས་གནས་ཞེས་ཏེ། འདོད་པའི་རྟེན་
ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་གང། ཀུན་སྦྱོར་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་མ་ཐག་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའོ། །གསུམ་པ་འདུ་བྱེད་མེད་པར་འདའ་བ་ནི། མངོན་པར་ཞེས་ཏེ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མི་འོང་གང། སྔོན་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་མ་
ཐོག་གི་རྟེན་ལ་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་མེད་པར་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའོ། །བཞི་པ་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པས་འདའ་བ་ནི། མངོན་པར་དུ་ཞེས་ཏེ། གཞན་འདྲ་བ་ལ་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་པོ་ལ་འབད་རྩོལ་
དང་བཅས་པས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའོ། །འདིར་དངོས་བསྟན་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ལ་དབྱེ་བར་ཟད་ཀྱི། རྒྱས་པར་ན། གཞན་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྔ་པ་གོང་དུ་འཕོ་བ་ནི། གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་ཏེ་
ཕྱིར་མི་འོང་གོང་དུ་འཕོ་བ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་གང་གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལན་དུ་མ་བླངས་ནས་ལྷག་མཐོང། ཆེར་སྤྱད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། འོག་མིན་གྱི་རྟེན་ལ་མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་ཅན་དང། ཞི་གནས་ཤེས་ཆེར་སྤྱད་པའི་
སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ། མཐར་སྲིད་རྩེའི་རྟེན་ལ་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་རིགས་ཅན་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འོག་མིན་དང་སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་འགྲོ་ཞེས་བཅད་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཕན་ཆེད་དུ་

[189B] །སྲིད་རྩེའི་མཐར་ཐུག་འགྲོ་ནི། གནས་གཙང་མར་མིར་སྐྱེ་སྟེ། བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་སྒོམ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གཙང་མ་རིགས་ལྔར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བསམ་གཏན་སྤེལ་མ་སྒོམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། སྦྱོར་བ་གཅིག་
གིས་དང་པོར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་དེ་རྗེས་ཟག་བཅས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཟག་མེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཆུང་ངུ་གསུམ་སྤེལ་དང། འབྲིང་དྲུག་སྤེལ་དང། ཆེན་པོ་དགུ་སྤེལ་དང། ཆེས་ཆེར་བསྒོམ་
པ་བཅུ་གཉིས་སྤེལ་དང། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེར་བསྒོམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྤེལ་སྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སྔོན་སོ་སྐྱེའི་རྟེན་ལ་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དུ་མ་བསགས་པ་ཟག་བཅས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞིའི་
སྟོབས་ཀྱིས་དེར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྤེལ་སྒོམ་གྱི་ཟག་མེད་ལྟ་ཞོག་བསམ་གཏན་དག་པ་བས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་གསོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་གང་གིས་སྤེལ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་ཁྱད་པར་ཅན་དང། དགྲ་བཅོམ་པ་འགའ་ཞིག་
གིས་ཀྱང་སྤེལ་ལོ། །ཤེས་རབ་གསལ་བས་ཐོབ་མར་མིའི་རྟེན་དང། ཕྱིས་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ལ་བསྒོམ་ཞིང། ལམ་སླ་བའི་མཆོག་ཡིན་པས། ཐོག་མར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ན་ལ་སྤེལ་ལ། ཕྱིས་གཞན་ལ་ཡང་སྤེལ་ལོ། །དགོས་པ་
ནི། ཕྱིར་མི་འོང་གནས་གཙང་དུ་སྐྱེ་བ་དང། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ཆེད་དུ་བསྒོམ་ལ། དགྲ་བཅོམ་པ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པ་དང། རྣོན་པོ་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏུའོ། །

[190A]༄༅། །དྲུག་པ་ལ་གཉིས། དུས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་ལྔ་དང། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཞེས་སོ། །རིམ་པ་ལྔས་སྟོན་ཏེ། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེར་གནས་ཀྱི་བསམ་
གཏན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་འདོད་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གང། སྔོན་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་སྦྱོར་བ་གཉིས་
ལྡན་གྱིས་གོམས་པར་མ་བྱས་པས། འདོད་ཉོན་གྱི་དབང་དུ་སོང་ཡང་རུང་མ་སོང་ཡང་རུང། རང་གིས་རང་གསོད་དམ་མི་གསོད་ཀྱང། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་གནས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལས་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང། མི་གསོད་ན་ཉམས་
པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང། གསོད་ན་མ་ཡིན་པ་དང། འདོད་ཡོན་གྱིས་མྱོས་ན། ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞིང། མ་མྱོས་ན་མ་ཡིན་པ་དང། མྱོས་ཀྱང་རུང་མ་མྱོས་ཀྱང་རུང། དེ་ལས་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང། དབང་
པོ་རྣོན་པོར་སྦྱོང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་གནས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལས་མི་ཉམས་ཤིང། དབང་པོ་རྣོན་པོར་སྦྱོང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མི་འཁྲུགས་པའི་ཞེས་ཏེ་
ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དགྲ་བཅོམ་པ་གང། མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་གནས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལས་ཉམས་མི་སྲིད་པའོ། །འདི་དག་ནི་སློབ་ལམ་གྱི་སྐབས་ན་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་གནས་ཀྱི་བསམ་གཏན་སྦྱོར་

[190B] རྒྱུན་སྦྱོར་མེད་པ་གཅིག་དང། གུས་པས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་གཅིག་དང། དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་བས་བཞག་པ་གཅིག་གོ་སྡེ་ཚན་དྲུག་པ་ཁམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ལྔ་
འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གསུམ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་གང་ཟག་དྲུག་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་དང། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་དང། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རང་རྒྱལ་
དང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདོད་ན་སྤྱོད་པའི་ཞེས་རིམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའི་
གང་ཟག་དང། དེ་ཐོབ་ལ་ཀུན་སྦྱོར་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་དང། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་སྤངས་པའི་གང་ཟག་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གསུམ་ཞེས་ཏེ། ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཟུགས་གཟུགས་
མེད་ན་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་དྲུག་ཡོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་ཏེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་སྨིན་པའི་གནས་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་
མེད་དུ་སྐྱེ་བ་སྤངས་ཤིང། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལས་མ་ཉམས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པའི་ཆེད་དུ། སྙིང་རྗེ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། འདོད་པ་ན་ཞེས་ཏེ་

[191A]༄༅། །འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དབྱེ་ན་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་དང། ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གནས་གང་དུ་རྒྱུ་བ་དང། ཆོས་སྟོན་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར་སོགས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །
ལྔ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་ཏེ། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འདོད་ཁམས་སུ་སྟེན་པ་ནི། གང་ཡང་རུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་གི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་
དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡེ་ཚན་བདུན་པ་སྤྱད་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས། ས་མ་ཐོབ་པ་དང། ས་ཐོབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། མོས་པ་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་མ་ཐོབ་བར་གྱི་སེམས་དཔའ་
ཆོས་ཅན། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་ནི། ལྷག་པའི་ཞེས་ཏེ། ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། ལྷག་པའི་བསམ་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བདག་གཞན་མཉམ་
ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མཚན་མ་དང་ཞེས་སོགས་རིམ་པ་གསུམ་སྟེ། ས་དང་པོ་དྲུག་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། མཚན་མ་དང་བཅས་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྟོང་
ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཀྱང། མི་འདོད་བཞིན་དུ་མཚན་འཛིན་གྱི་བར་ཆད་འདྲེ་བ་དང་བཅས་པ་དང། དོན་གྱི་མཚན་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པ། མིང་གི་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་འདྲེ་བའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་

[191B] མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་མངོན་གྱུར་ཕལ་ཆེར་མི་འབྱུང་ཞིང། དོན་གྱི་མཚན་མ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མིང་གི་མཚན་མ་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པའི་སེམས་
དཔའ་ཡན་པའི་ཕྱིར། དག་པ་ས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཅན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབད་རྩོལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་མངོན་གྱུར་
མི་འབྱུང་ཞིང། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་གྱུར་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞེས་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་
ཆོས་ཅན། གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། འབྲས་བུ་མཐར་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་རིམ་གྱིས་པ་དང། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒོམ་སྤངས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དགུ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བ་ནས། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དགུ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བའི་སྒོ་ནས། ཅིག་ཅར་ངེས་པ་
འབྱིན་བ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། མཐར་གྱིས་པ་བཤད་ཟིན་དྲན་པར་བྱེད་པ་ནི། རིམ་གྱིས་པ་ཞེས་སོ། །ཅིག་ཅར་བ་ལ་གཉིས། ཅིག་ཅར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་དང། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་དུས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཅིག་ཅར་
ཞེས་ཏེ། ཅིག་ཅར་བ་ཁྱད་ཆོས་ལྔས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་གང་གིས། ས་གང་ལ་བརྟེན་ནས། སྤང་བྱ་ཇི་ལྟར་སྤོང་བ་དང། འབྲས་བུ་གང་ལ་བཞག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པས་ཁྱབ་སྟེ། སོ་སྐྱེས་

[192A]༄༅། །ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒོམ་སྤང་གི་ས་བོན་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཉོན་མོངས་སྤོང་སྟེ། འདིས་ཁམས་གསུམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་ཅིག་
ཅར་སྤོང་ཞིང། དེ་ཡང་འདི་ལ་བརྟེན་ན་ནུས་ཀྱི། ས་གཞན་ལ་བརྟེན་ན་ཅི་རིགས་སུ་མི་དགོས་ཤིང། མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། འདས་ལམ་གྱིས་སྡོང་དགོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས། སྲིད་རྩེའི་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་ཡང་སྤོང་མི་ནུས་
བའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྒོམ་སྤངས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དགུ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བ་ནས། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དགུ་ཅིག་ཅར་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། འདི་དབང་པོ་རྣོ་བས་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་ལྟ་བར། འདི་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་སོགས་གོམས་
པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སོར་མོའི་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །འབྲས་བུ་བར་མ་གཉིས་ལ་འདི་མི་བཞག་སྟེ། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤངས་དྲུག་པ་སྤངས་ནས། སྲིད་རྩེའི་དྲུག་པ་མ་སྤངས་པ་དང། འདོད་པའི་དགུ་པ་སྤངས་
ནས་སྲིད་རྩེའི་དགུ་པ་མ་སྤངས་པ་འདི་ལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དགུ་པ་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་རྒྱུན་ཞུགས་དང། སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྐྱེས་པ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་བཞག་གོ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་
མདོ་ལས། རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་འོག་དེ་མ་ཐག་དགྲ་བཅོམ་གསུངས་པ་ཡང་འདི་ལ་དགོངས་ཏེའོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕལ་ཆེ་བའི་དུས་དང། དེ་གཉིས་མ་ཐོབ་ན། འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང། རྐྱེན་དང་མི་ཕྲད་ན་བྱང་ཆུབ་གཞན་ཐབ་པར་འགྱུར་བའོ།།

[192B] ཕལ་ཆེར་ནི་ཞེས་ཏེ། དུས་ནམ་གྱི་ཚེ། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མཐར་གྱིས་པ་ལྟར་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དུ་མ་ལེན་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཐོབ་པའི་ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཐོང་ཆོས་སམ། འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ། ཕལ་ཆེར་ཀུན་
ཤེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འཆི་སྲིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། མཐོང་ཆོས་སུ་འགྱུར་བས། དོན་གྱིས་བར་སྲིད་ཀྱི་རྟེན་དུ་མངོན་ལ། རྒྱུན་ཞུགས་ལ་བར་དོར་འདའ་བ་མེད་པར་འདོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དག་གི་
ལུགས་སོ། །ཕལ་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། འདི་ནི་མཐོང་ཆོས་ཞིའི་རྒྱུན་ཞུགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཞེས་ཏེ། ཚེ་འདིར་མྱང་འདས་ཐོབ་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དུ་མ་རྒྱུད་དགོས་པ་མིན་པར་ཐལ། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་
སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ལ་ངེས་པར་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཞེས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པ་ནི། ངེས་པར་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་དུ་འགྱུར་བར་མ་ཡིན་པར་ཐལ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་ཕྲད་ན་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་དུ་འགྱུར་
ཡང་དེ་དང་མ་ཕྲད་ན། རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཐོབ་བྱའི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་གཉིས། མངོན་རྟོགས་བཅུའི་རྣམ་གཞག་བཤད་པ་དང། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ་གསུམ། དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུའི་

[193A]༄༅། །ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གནས་སྐབས་ཅན་བཤད་པ་དང། གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ལ་ལྔ་ཡོད་པའི་དང་པོ་ཚོགས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་མངོན་རྟོགས་བཤད་པ་ནི། ཆོས་མངོན་པར་ཞེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པའི་
བདེན་པ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་གི་དོན་སྤྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས། ངེས་པར་འཛིན་པའི་མོས་པ་དང། དེ་ལྟར་ཡིད་
ཆེས་པ་དང། དང་བ་དང་འདོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྦྱོར་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་མངོན་རྟོགས་ནི། དོན་མངོན་པར་ཞེས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ཆོས་
ཅན། དོན་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་བདག་མེད་པའི་དོན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་
ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་བདེན་པ་རེ་རེ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དེ་ཡང་གསུམ་ཡོད་དེ། བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང། ཆེན་པོའི་འབྲིང་དང། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དེ་ཁོ་ནའི་མངོན་རྟོགས་ནི། དེ་ཁོ་ན་

[193B] མཐོང་ལམ་ཤེས་བཟོད་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པོ་ཆོས་ཅན། དེ་ཁོ་ནའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་བདེན་པ་རེ་རེ་མངོན་སུམ་གྱིས་
རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཐོབ་སྟེ། མྱོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེའི་ས་བོན་གསོས་པས་མངོན་དུ་
བྱེད་པའི་ནས་པ་མཐུ་ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། མཐོང་ལམ་མཉམ་གཞག་གི་སྐབས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ཡང། དེའི་རྗེས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། སྒོམ་ལམ་གྱིས་གནས་སྐབས་སུ་མངོན་དུ་
བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་ལ། དངོས་དང། དེའི་གནས་སྐབས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་གཉིས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྗེས་ལ་ཞེས་ཏེ། ས་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་
སུམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་སྒོམས་པར་བྱེད་པའི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དཀོན་མཆོག་ཅེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཉིས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ཐོབ་ཅིང། སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་མངོན་
དུ་བྱེད་དོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཟད་པར་སྤངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང། ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་སྲོག་གཅོད་སོགས་སླར་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་འཕགས་པ་

[194A]༄༅། །དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མྱོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པས་བདག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ངན་སོང་གསུམ་ཟད་དོ། །དེར་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཟད་དོ། །བདག་ཀྱང་ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་བྱས་ནས་དེའི་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་
སྙམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་མངོན་རྟོགས་མཐོང་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཐོབ་ཅིང། སྒོམ་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་མཐར་ཐུག་པ་མངོན་རྟོགས་ནི། མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡེ་ཤེས་
ཆོས་ཅན། མཐར་ཕྱིན་པའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། ཉོན་སྒྲིབ་ཟད་པར་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ཐོབ་པའི་དམན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལ། གསུམ་གྱི་དང་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་
ནི། ཉན་ཐོས་གི་ཞེས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་མངོན་རྟོགས་བདུན་པོ་གཞན་གྱི་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཐོབ་དགོས་པའི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མངོན་རྟོགས་དེ་ཆོས་ཅན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་ཚེ་ཡང་གཞན་གྱི་
ལུང་ལ་ངེས་པར་ལྟོས་དགོས་པའི་ཐེག་པ་དམན་པའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་མངོན་རྟོགས་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཏེ། བདུན་པོ་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་མ་བརྟན་པར་ཐོབ་ནུས་པའི་ཐེག་པ་འབྲིང་པོའི་མངོན་རྟོགས་དེ་ཆོས་ཅན་
རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་བའི་ཚེ། ངེས་པར་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནུས་པའི་ཐེག་པ་དམན་པའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ལྟར་རང་སངས་རྒྱས་ལ། མི་སློབ་

[194B] རང་སངས་རྒྱས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱ་བར་བྱེད་པ་དང། རང་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས། ཕྱིས་རང་རྒྱལ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཉན་ཐོས་མ་གཏོགས་སློབ་པ་ཡང་དེ་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གསུམ་པ་
སེམས་དཔའི་མངོན་རྟོགས་ནི། བྱང་ཆུབ་ཅེས་ཏེ། ཉན་རང་གི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བདུན་པོའི་རིགས་དེ་དག་ཀྱང། མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཀྱང། གདུལ་བྱ་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་དུ་སྒོམ་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་མཐོང་ལམ་ཆོས་ཅན། བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ཤིང་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡི་རྒྱུད་ཀྱི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཞེས་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པས་ལམ་གསུམ་ག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་ཤེས་བསྐྱེད་ན། དེ་དག་ལ་ཁྱད་
པར་ཅི་ཡང་སྙམ་པའོ། །ལན་ལ་ཁྱད་པར་བཅུ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དམིགས་པའི་ཞེས་ཏེ། ཁྱད་པར་བཅུའི་སྒོ་ནས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་རྟོགས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཏེ། དམིགས་པ་དང་རྒྱུའི་
ཁྱད་པར་དང། ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་དང། བསམ་སྤྱོར་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་བཞི་དང། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རང་དོན་ཙམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་དམན་

[195A]༄༅། །པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས། བྱང་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང། ཉན་ཐོས་ཚོགས་རྒྱ་ཆུང་ཞིང། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོགས་གཉིས་རྒྱ་ཆེན་གསོག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང། གང་ཟག་གི་
བདག་མེད་ཙམ་རྟོགས་པ་དང། བདག་མེད་གཉིས་ཀ་རྟོགས་པའི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པ་དང། རང་དོན་ཙམ་བྱེད་འདོད་པ་དང། བདག་གཞན་མཉམ་པར་ཁས་ལེན་པའི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང། དམན་པའི་ས་བདུན་ཙམ་དང། ས་བཅུས་ངེས་
པར་འབྱུང་བ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དང། བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་བཞི་ནི། ཞི་བ་ཙམ་ཐོབ་པ་དང། མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགེ་བཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡོངས་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱོང་ནུས་མི་
ནུས་དང། གདུལ་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་འཁོར་དུ་སྡུད་མི་སྡུད་ཀྱི་གནས་དང། འཁོར་གྱི་ཁྱད་པར་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་འཚོ་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པ་བཙུན་པར་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་འཁོར་དུ་
སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། འབྲས་བུའི་ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་གཉིས། ས་བཅུ་ན་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཁྱབ་པར་རོ། །དང་པོ་ནི། ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་
པར་བྱ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་གནས་གྱུར་པའི་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང། སྟོབས་སོགས་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་ནི། བག་ལ་ཉམ་མཐའ་

[195B] སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང། ཆོས་སྐུའི་ལུས་སྒྲུབ་པ་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། འཇིག་རྟེན་
གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །འདི་དག་ནི་ས་བཅུའི་གནས་སྐབས་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་
གཉིས་དང། ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རང་དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང། གདུལ་བྱ་གང་གི་དོན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་གཅིག་དང། མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་དང། དེ་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་དང། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་
ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལྔས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་དོ། །འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ལྔ་ལ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་སྐུ་ལ་མཉམ་པར་རོ་གཅིག་པ་དང། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་མཚུངས་པའི་
དོན་ཏོ། །འདྲེས་པ་གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་དྤ་མཚུངས་པའོ། །སྐྱོབ་པ་ལྔ་ནི། གནོད་པ་དང། ཐབས་མ་ཡིན་པ་དང། ངན་སོང་དང། འཇིག་ཚོགས་དང། འཇིག་ཚོགས་དང། རིགས་མ་ངེས་པ་ཁ་ཅིག་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་སྐྱོབ་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་
དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། མངོན་རྟོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བཤད་པ་དང། ལམ་གྱི་མཐོང་འཐོབ་དང་སྤངས་པ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་དང། སྟོབས་དང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ལས་ལ་རྩོད་པ་སྤང་

[196A]༄༅། །བའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་མངོན་རྟོགས་གང་གིས་བསྡུས་པ་དང། ཡོན་ཏན་གྱི་དབྱེ་བ་ཁུངས་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་དང། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང། ཡོན་ཏན་གང་ཞིག་གིས་གནས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་
སྒྲུབ་བ་བཤད་པ་དང། དེ་དག་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞིང་དེ་དག་གི་བྱེད་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཚད་མེད་པ་ཞེས་སོ། །ལན་ནི་རྗེས་ལ་ཞེས་ཏེ། ཚད་མེད་སོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་དག་ཆོས་ཅན། མངོན་རྟོགས་
གང་ཡང་རུང་བས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་ལ་མངོན་རྟོགས་དང་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིགས་སུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་མར་དབྱེར་ཡོད་དེ། ཚད་མེད་བཞི་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་
སྡེ་ཚན་བཅུ་དགུ་ཡོད་ཅིང་དེ་དག་ཀྱང་མདོ་སྔ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཞི་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང། ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའོ། །
དང་པོ་ལ། སོ་སྐྱེ་དང་ཐུན་མོང་གི་དང། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོངས་བའོ། །དང་པོ་ནི། བྱམས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་པར་རིམ་པ་བཞིས་སྟོན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་བཞི། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་ཤོག་ཅིག་སྙམ་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང། བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང། ཉོན་མོངས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་ཕན་པར་བསམ་པའི་གནས་

[196B] བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་བཞི་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རྣམ་ཐར་དང། ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། རྣམ་ཐར་དང་པོ་ནི་
གཟུགས་ཅན་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་དགོས་པའམ། དེས་ཚིག་དང་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང། རྣམ་པ་དང་ངོ་བོ་དང། གྲོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་
ཁ་དོག་མཛེས་པ་དང། མི་སྡུག་སོགས་གང་སྤྲུལ་བར་འདོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཐར་པའི་ཆེད་དུ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བའམ། ཐོབ་ཀྱང་རང་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་
བཞག་པས་ཀྱང་རུང། ཁ་དོག་རང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་མ་སྡུག་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྤྲུལ་བར་མོས་པར་བྱེད་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་སོ། །འདི་
དག་ལ་གང་ཟག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དེ་དང་དེ་ཆོས་ཅན་དུ་བཟུང་ནས་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་དགོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཡི་གེ་མང་དུ་དོགས་ནས་མ་བྲིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ནང་གཟུགས་མེད་པར་ཞེས་ཏེ། གཞན་འདྲ་བ་ལ་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་སྟེ། རང་ལ་གཟུགས་
ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའམ། མ་ཐོབ་ཀྱང་རང་ལ་མིང་གཞིའི་འདུ་ཤེས་བཞག་སྟེ། གཟུགས་རང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་ལྟ་བའི་གནས་པ་འབྱོར་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། སྡུག་པའི་ཞེས་ཏེ་

[197A]༄༅། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་དང། མི་སྡུག་པ་སྤྲུལ་པ་ལ་མི་དགའ་པའི་ཉོན་མོངས་འབྱུང་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཐར་པའི་ཆེད་དུ། སྡུག་མི་སྡུག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་
པ་དང། ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང། མཐར་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་ནས་ཐམས་ཅད་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་བྱེད་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་སོ། །གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་ནི། ནམ་མཁའ་མཐའ་
ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཤད་པ་དང། ལྷག་མ་གསུམ་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་དང། དགོས་པའམ་ངས་ཚིག་གོ། དང་པོ་ནི། ནམ་མཁའ་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐར་པ་ཟག་མེད་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ནམ་མཁའ་
མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ནམ་མཁའ་ཞེས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་ཉིད་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པ་དང། དེའི་འོག་ཏུ་བཟུང་བྱ་
ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པ་དང། འདུ་ཤེས་ནི་ནད་འབྲས་ཟུག་རྡུ། འདུ་ཤ་མེད་པ་ནི། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། འདི་ལྟར་ཞེས་ཏེ། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བསྒོམ་
པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་དབང་བསྒྱུར་བ་ལ། དེ་ལྟར་མི་ནུས་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབ་པ་དང། གཟུགས་མེད་དག་པ་ལ་ཆགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཐར་པ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་

[197B] འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་ཏེ། སྲིད་རྩེའི་རམ་ཐར་ལ་བརྟེན་ནས། ཚོར་འདུ་རིགས་པ་འགོག་མི་ནུས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཐར་པའི་ཆེད་དུ་གཟུགས་མེད་ཞི་བའི་རྣམ་ཐར་ལས་འདས་ནས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་དང་
བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པ་ཐར་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ། ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་ཐར་མཚུངས་པར་བསྟན་པ་དང། རྣམ་ཐར་དང་ཟིལ་གནོན་གྱི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་
དང། ཆ་ཆུང་བཟང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་དང། ལྷག་མ་རྣམ་ཐར་བཞིན་ཤེས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཟིལ་གྱིས་ཞེས་ཏེ། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་གཉིས་དང། ནང་གཟུགས་
མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་དུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་གཉིས་ཏེ། ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ནི་རྣམ་ཐར་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཟིལ་གནོན་དང་པོ་གཉིས་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤ་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་
ལ་བལྟ་བའི་རྣམ་ཐར་ལས་བྱུང་བ། གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་ནི་རྣམ་ཐར་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང། ངོ་བོ་དང་
གྲོགས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཟིལ་གནོན་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཡང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་ཏེ་ཁ་དོག་བཞི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་པའི་རྣམ་ཐར་བསྒོམ་

[198A]༄༅། །པ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡི་རྟེན་ལ་སོག་པ་བཞི་མཚུངས་པ་དང། དེ་ཡི་དམིགས་པ་ཁ་དོག་ལ་བཞིར་ཕྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་ཏེ། རྣམ་ཐར་
དང་ཟིལ་གནོན་དམིགས་པ་མཚུངས་ཀྱང་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། རྣམ་ཐར་གྱིས་གཟུགས་ཆུང་དུ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་འདོད་པ་ལྟར་སྤྲུལ་པར་བྱེད། ཟིལ་གནོན་གྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་
དབང་བྱེད་པ་དང། དམིགས་པ་རང་བཞིན་པ་རྣམས་མི་སྣང་བར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། སེམས་ཅན་དང་ཞེས་ཏེ། མདོ་ལས་བསྟན་པའི་ཆེ་ཆུང་དང་གཟུགས་བཟང་ངན་སོགས་ཇི་ལྟར་རིགས་
པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཆུབ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་དང། ཆེན་པོ་རི་ཁང་ཁྱིམ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་དང། མི་དང་ལྷའི་ཁ་དོག་ངན་པ་དང་བཟང་པོ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། ལྷག་མ་ནི་ཞེས་ཏེ། མདོའི་ཚིག་
ལྷག་མ་ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་བལྟ། ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་འདིར་རྒྱས་པར་བཤད་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཐར་གྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་
རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་བ་ཟད་པར་སྐྱེ་མཆེད་ལ། མཚན་ཉིད་དང། འབྱུང་བ་བཞི་ལ་ཟད་པར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། ཟད་པར་གྱི་བྱེད་ལས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཟིལ་གྱིས་ཞེས་ཏེ། ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དམིགས་

[198B] དབང་བསྒྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས། ཟད་པར་གྱིས་ས་ལ་སོགས་པ་ཟད་པར་ཏེ། མ་ལུས་པར་རྒྱས་པར་བྱེད། མཐའ་ཡས་པར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པར་གནས་པ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བའི་ཞི་
ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཞེས་སོ། །འབྱུང་བ་བཞིའི་དང། འབྱུང་འགྱུར་བཞི་དང། ནམ་མཁའ་དང། རྣམ་ཤེས་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བཅུ་དབྱེ་སྟེ། རྒྱ་སྤར་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། རྣམ་ཐར་དང་ཟིལ་གནོན་
གྱི་དམིགས་པ་ལ་འབྱུང་བཞི་མ་བཞག་པར། ཟད་པར་གྱི་དམིགས་པར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གནས་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱ་བས་དབང་འབྱོར་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་ནི་
གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞི་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཟད་པར་གྱི་ཞེས་ཏེ། ཟད་པར་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། རྣམ་ཐར་གྱིས་སྤྲུལ་པ་སོགས་རྩོམ་ཟིལ་གནོན་གྱིས་སྦྱོར། ཟད་པར་གྱིས་དེ་དག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བ་དང། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་བ་དང། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཉོན་མོངས་མེད་པ་དང། སྨོན་གནས་ཤེས་པ་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་བཤད་དོ། །དང་
པོ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། རབ་མཐའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ལ་དམིགས་པའི་གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བ་འགོག་ནུས་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དན་ཞེས་སོ། །གྲོང་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་ན་རང་ལ་

[199A]༄༅། །དམིགས་པའི་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་མི་སྐྱེ་བསམས་ནས་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་ན། དེ་མི་སྐྱེ་བར་བྱའོ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ། ཏིང་ནེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་རང་གིས་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་བྱེད་པ་འགོག་ནུས་
པའོ། །དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་པ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དྲུངས་འབྱིན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། བསམས་ནས་ཞེས་ཏེ། རབ་མཐའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་འདས་མ་
འོངས་ད་ལྟར་གྱི་དོན་འདི་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཆོས་སོ་སོ་ཞེས་སོགས་
རིམ་པ་བཞིན་སྟེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་གིས་རྣམ་གྲངས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་སོ་སོར་རིག་པ་དང། དེ་རྣམས་ཀྱི་
རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་སོགས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་དོན་སོ་སོར་རིག་པ་དང། ཡུལ་མིའི་སྐད་དང་ཆོས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ངེས་ཏིག་སོ་སོར་རིག་པ་དང། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་མཐའ་
ཡས་བ་ཐོགས་མ་མེད་པར་ཤེས་ངའི་ཞི་ལྟག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་སྤོབས་པ་སོ་སོར་རིག་པ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བཞིར་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། བཤད་བྱ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ཆོས་རིག་པ་དང་བརྟེན་པ་དོན་

[199B] འཆད་བྱེད་རིག་པ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་འཆད་བྱེད་རིག་པས་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་སོ་སྐྱེ་དང་ཐུན་མོང་བའི་མངོན་ཤེས་ལྔ་དང། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཟག་མེད་མངོན་ཤེས་སོ། །དང་པོ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཞེས་ཏེ། རིམ་པ་
ལྔས་སྟོན་ཏོ། མཚན་ཉིད་ཀུན་ལས་བཏུས་པར་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཞེས་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་པ་ཟད་པའི་སྲངས་པ་དང། དེ་ཐོབ་པའི་ཐབས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་
པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའོ། །གཉིས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ལ་གཉིས། གས་སྐབས་ཅན་གྱི་ཆོས་འདྲས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་དང། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་
བརྒྱད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བསྡུས་ན་བཅུ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་དད་པར་བྱེད་པའི་མཛད་པ་དང། ཆུང་འཕྲུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་གདམས་པའི་སྦྱོར་བའི་མཛད་པ་དང། དེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས་རྨོངས་པ་དང་ཐེ་
ཚོམ་གཅོད་པའི་མཛད་པ་དང། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཙོད་ཅིང་རང་གི་ཕྱོགས་བཞག་པར་བྱ་བའི་མཛད་པ་དང། སློབ་མའི་ཚོགས་སྡུད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཛད་པ་དང་བསམ་སྦྱོར་མ་འདྲེས་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་བྱེད་
པ་དང། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་མི་འདོར་ཞིང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་གནས་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང། ཉིན་མཚན་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་

[200A]༄༅། །ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པ་དང། དོན་མ་ཡིན་པ་སྟོན་པ་སྤངས་ནས་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་མཛད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མཚན་དང་ཞེས་ཏེ། དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་སྣང་བཅོམ་དང་
གཟུགས་རང་རྒྱུད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་མཐོང་ཕྱིན་པ་དང། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་མཚན་སོ་གཉིས་དང། དཔེ་བྱང་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་
སྐུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ལ། དབང་འབྱོར་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་དང། དེ་ལས་བྱུང་བའི་གདུལ་བྱ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་
དག་པ་དང། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་བའོ། །དང་པོ་ནི། གནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡངས་སུ་དག་པར་རིམ་པ་བཞིའི་ནང་ནས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་
དུ་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་གནས་ལེན་པ་དང། དེར་སྐྱེས་ནས་ཚེ་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཇི་སྲིད་བཞེད་པར་བཞུགས་པ་དང། བཞེད་ན་སྐུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་གཏོང་བ་ཡང་དག་པར་འབྱོར་བ་དང། ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་སྤྲུལ་སྒྱུར་ལ་མངའ་བརྙེས་
པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཐུགས་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་

[200B] ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་བཟུང་བཞི་ལ་སོགས་པ་སྒོ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་མཚུངས་ལྡན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་
པ་ལ། ཐབས་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པའི་སྟོབས་དང། རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བསླུ་བའི་བདུད་འཇོམས་པའི་སྟོབས་བཅུའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་
ལས། འབྲས་བུ་འདོད་མི་འདོད་འབྱུང་བའི་གནས་དང། དེ་ལས་ལོག་པ་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་དང། ལས་ཀྱི་རམ་པར་སྨིན་པ་དང། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་ཐར་སོགས་དང་དབང་པ་མཆོག་དང་མཆོག་
མ་ཡིན་པ་དང། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང། ཁམས་སྣ་ཚོགས་དང། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང། འཆི་འཕོ་དང། སྐྱེ་བ་དང། ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མཁྱེན་པ་གང་ཞིག་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཞི་ལྷག་
ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་རབ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལ་གཉིས། ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རང་དོན་ལ་བཙམས་པ་དང། བར་དུ་གཙོད་
པའི་ཆོས་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ལ་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་གིས་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩམས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རབ་

[201A]༄༅། །མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ། །ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ་འདི་ཐུགས་སུ་མ་ཆུད་དོ་ཞེས། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་སོགས་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་རྒོལ་བའི་མཚན་མ་
ཙམ་ཡང་མི་མཐོང་བ་མེད་པ་ཐོབ། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ། བག་ཆེ་བ་མེད་པ་ཐོབ་ནས་ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་སུ་དམ་འཆའ། ཚངས་པའི་གནས་སུ་འཁོར་ལོ་བསྐོར། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སྔྒེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཏིང་ངེ་
འཛིན་མཐར་ཐུག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡང་ཟག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེས་པ་ལ་ཟག་པ་འདི་མ་ཟད་དོ་ཞེས་ཏེ་ཆོས་མཐུན་གྱི་རྒོལ་བའི་མཚན་མ་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་བས་ཞེས་སོགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བར་དུ་གཅོད་
པའི་ཞེས་པ་རིམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐར་པའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་སོགས་བསྟན་པ་ལ་དེ་བསྟེན་ཀྱང་དེ་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཆོས་མཐུན་གྱི་རྒོལ་བའི་མཚན་མ་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་བས་ཞེས་སོགས་དག་གཞི་ཤེས་བསྒོམས་པས་
ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ། ཐར་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཆོས་མཐུན་གྱིས་སྦྱོར་བའི་མཚན་མ་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་བས་ཞེས་སོགས་ཏེ་ལྷག་མ་རྣམས་འདྲའོ། །ལྔ་པ་ནི། དྲན་པ་ཉེ་བར་
ཞེས་ཏེ། ཚོགས་སྡུད་པ་ན། འཁོར་བ་ཅིག་གུས་པ་དང། གཞན་དག་མ་གུས་པ་དང། འདྲེས་མར་གནས་པ་ལ་རྗེས་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ཟད་པར་སྤངས་པའི་མཁྱེན་པ་མཐར་ཐུག་གོ་དྲུག་པ་ནི། བསྲུང་བ་མེད་པ་ཞེས་ཏེ། འཁོར་ལ་ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་

[201B]བདུན་པ་ནི། བསྙེལ་བ་མེད་ཅེས་ཏེ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་
སྐུའི་མཛད་པ་དང། གསུང་གིས་ཆོས་སྟོན་པའི་མཛད་པ་མཐའ་དག་ལ་བསྙེལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མདའ་བའི་མཁྱེན་པ་མཐར་ཐུག་གོ་བརྒྱད་པ་ནི། བག་ཆགས་ཞེས་ཏེ། སྒོ་གསུམ་གྱི་ཀུན་སྤྱོད་ལ་ཀུན་མཁྱེན་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་
རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་མཁྱེན་པ་མཐར་ཐུག་གོ་དགུ་པ་ནི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་དུས་ལ་བབས་པ་དང་མ་བབས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་གཟིགས་པ་རྒྱུན་
ཆད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཐུགས་རྗེ་མཐར་ཐུག་གོ་སྤྱིའི་གཉིས་པ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་ཏེ། སྤྱོད་པ་ངན་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་དྲུག་གི་དམིགས་རྣམ་ནི། སྐུ་དང་ཞེས་པ་དང། རྟོག་པ་མ་འདྲེས་པ་དྲུག་གི་
དམིགས་རྣམ། དེ་བཞིན་ཞེས་དང། འཕྲིན་ལས་མ་འདྲེས་པ་གསུམ་གྱི་དམིགས་རྣམ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཞེས་དང། ཡེ་ཤེས་མ་འདྲེས་པ་གསུམ་གྱི་དམིགས་རྣམ། ཡེ་ཤེས་ལ་ཞེས་ཏེ། གནས་མ་ཡིན་པར་གཤེགས་པ་སྐུའི་འཁྲུལ་པ་མི་
མངའ་བ་སོགས་དང། འདུན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་སོགས་དྲུག་དང། སྒོ་གསུམ་གྱི་འཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲེང་བ་དང། དུས་གསུམ་གྱི་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་

[202A]༄༅། །ཡེ་ཤེས་མངའ་སྟེ། རྒྱས་པར་འགྲེལ་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཅུ་པ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་ཏེ། ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་མཁྱེན་པ་མཐར་ཐུག་གོ་བཞི་པ་གང་
གིས་གནས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པ་དང། ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ། སོ་སྐྱེ་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཡོན་ཏན་གང་གིས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པ་དང། ཡོན་ཏན་ལྷག་མ་རྣམས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡོན་ཏན་འདི་རྣམས་
ཞེས་ཏེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ། ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཉན་ཐོས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་སྟེ། བསམ་གཏན་དག་པ་བཞི་པོ་གང་རུང་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་
ཡོན་ཏན་ལྷག་མ་ཞེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ལྷག་མ་རྣམ་ཐར་སོགས་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་སྡེ་ཚན་དྲུག་དང། ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་ཤེས་ཆོས་ཅན། གང་ཟག་གསུམ་གྱིས་སྔ་མ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་སྟེ། རབ་
མཐའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེ་ཡང་ཞེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཚུལ་གང་ཡང་རུང་བས་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱམས་པ་ཚད་མེད་སྒྲུབ་འདོད་པས་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་དང་
ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ལྡན་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་སོགས་རང་རང་གི་རྣམ་གནས་ལན་མང་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལྡན་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་དེ་དག་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞིང། དེ་དག་གི་བྱེད་ལས་རྒྱས་པར་

[202B] གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་བྱེད་ལས་སོ་སོར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡོན་ཏན་འདི་དག་ནི་ཞེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་གཉིས་ཏེ། རང་གི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང། ནང་དུ་སེམས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་གཉིས་སོ།།
དེ་ཡང་དང་པོ་ནི། སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཆེད་མེད་སོགས་རྗེས་ཐོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུས་ལ། གཉིས་པ་ནི། ཕལ་ཆེར་འདས་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་མཉམ་གཞག་གོ་གཉིས་པ་ལ། ཚད་མེད་བཞིའི་བྱེད་ལས་ནི་
ཚད་མེད་བཞེས་ཏེ། བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་ཞིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད། སེམས་ཅན་སྨིན་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་བའི་སྡེ་ཚན་
གསུམ་གྱི་བྱེད་ལས་ལ། རྣམ་ཐར་གྱི་ལས་ཀྱི་དྲི་བ་ནི། རྣམ་ཐར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་རྣམ་ཐར་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ལས་དང། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞིའི་ལས་དང། ངེས་ཚིག་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ལས་བཞིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་ཐར་དང་
པོ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུགས་སྤྲུལ་པའི་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། གསུམ་པས་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་འགོག་པར་བྱེད། གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞིས་ཞི་བའི་རྣམ་ཐར་ལ་རོ་མྱང་གི་ཆགས་པ་འགོག་པར་བྱེད། འགོག་པའི་རྣམ་ཐར་གྱིས་མོས་པས་འཕགས་པའི་
གནས་པ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཟིལ་གནོན་གྱི་ལས་ནི། ཟིལ་གནོན་གྱི་ཞེས་ཏེ། ཟིལ་གནོན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། དམིགས་པ་རང་བཞིན་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་གཟུགས་

[203A]༄༅། །ཅན་གྱི་རྣམ་ཐར་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཟད་པར་གྱི་ལས་ནི། ཟད་པར་གྱི་ཞེས་ཏེ། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། རྣམ་ཐར་གྱི་དམིགས་པ་རྣམས་
ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཞེས་སོགས་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང། ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་ནི་གོ་བར་ཟད་ལ། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ནི་བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ་
ཞེས་ཀུན་ལ་སྦྱོར་ཞིང་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་མེད་པས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བས་བཟུང་བར་འོས་པའི་ཚིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྨོན་གནས་ཤེས་པས་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ལུང་སྟོན་པ་དང་
འཇིག་རྟེན་ན་མང་པོས་བཀུར་པའི་གནས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པའི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མངོན་ཤེས་ཀྱིས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་འདུན་པར་
བྱེད་ཅིང། ཐར་པའི་ལམ་ལ་འགོད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང། མཚན་དཔེས་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་ཡིད་ཆེས་ཤིང། སེམས་དང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང། ཡོངས་དག་གི་ལས་ནི་གོ་བར་ཟད་ལ། སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་ལས་འབྲས་ཕྱིན་
ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་བསལ་ནས་མངོན་མཐོའི་ལམ་སྟོན་པ་དང། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སོགས་སྣོད་རུང་གི་ཁྱད་པར་ཤེས་ནས་ཐར་པའི་ལམ་སྟོན། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་ཅིང་དྲི་བ་དྲིས་པས་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་

[203B] མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱང། ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པར་འཁོར་སྡུད་པ་དང་
བསྲུང་བ་མེད་པས་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་གདམས་པ་དང། རྗེས་བསྟན་འདོམས་པར་བྱེད་པ་དང། བསྙེལ་བ་མེད་པས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མི་འདོར་བར་བྱེད་པ་དང། བག་ཆགས་ཀྱི་བཅོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལྟ་བུའི་ཀུན་སྤྱོད་སྟོན་མི་སྲིད་པར་
བྱེད་པ་དང། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ལ་གཟིགས་པ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མ་འདྲེས་པ་དང་པོ་དྲུག་གིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་དག་པར་བྱེད་པ་དང། གཉིས་པ་དྲུག་གིས་ཡོན་ཏན་
གྱི་ཆོས་འཐོབ་པ་དང། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་གཤེགས་པ་དང། བཞུགས་པས་ཀྱང་ཉན་རང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་མཁྱེན་ཆོས་ཅན། བྱེད་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད། དམ་པའི་ཆོས་
ཀྱི་ཚུལ་རྒྱུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད། སེམས་ཅན་མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་མཛད། སྨིན་པ་གྲོལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལམ་གྱི་གཏོང་ཐོབ་དང། སྤངས་པ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང། ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ལམ་ཐམས་
ཅད་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རྒྱུན་གཅོད་ཅིང་འདོར་བ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་འདོར་བའི་ཁྱད་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་མངོན་རྟོགས་འདི་རྣམས་ལ་ཐོབ་པ་དང། གཏོང་བའི་ཚུལ་ལ་སྤངས་པ་སྡོམ་པའི་ཁྱད་

[204A]༄༅། །པར་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ། སྦྱོར་ལམ་ཐོབ་པའི་ཚེ། ཚོགས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་མི་འདོར་ཡང་རྫས་འདོར་བ་དང། ཕྱིར་འོང་ཐོབ་པའི་རྒྱུན་ཞུགས་འདོར་བ་དང། འབྲས་བུ་གང་དང་གང་ཐོབ་པའི་ཚེ། རང་རང་གི་སྤང་
བྱ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་སྤངས་པ་སྡོམ་པ་གནས་གྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་ཟད་པ་དང། ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཉན་ཐོས་རིགས་
ངེས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མེད་དུ་ལམ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སྟབས་དང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ལས་ལ་རྩོད་པ་
སྤང་བ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཞེས་ཏེ། སྟོབས་བཅུ་དང་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བྱེད་ལས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་ལུང་མི་སྟོན་པ་ཅི་ཡིན་སྙམ་པའོ། །ལན་ལ། ལུང་མི་སྟོན་པའི་
རྒྱུ་མཚན་དང། དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཚུལ་བཞིན་ཞེས་ཏེ། དྲི་བ་བཅུ་བཞིའི་ལན་ལུང་མི་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞུས་པས་ལན་གསུངས་པ་དགོས་པ་མེད་ཅིང་ཉེས་པ་དང་བཅས་པས་མ་གསུངས་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། དྲི་བ་བཅུ་བཞི་པ་ཆོས་ཅན། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་དྲི་བ་ཡིན་ཏེ། བདེན་བཞི་རྒྱུ་འབྲས་དང། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་པ་སྤངས་པའི་དྲི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་

[204B] དེས་རྒྱུད་ལ་བསྐྱད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྒྱུན་ཞུགས་ཞུགས་འབྲས་སོགས་མ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བཤད་
པའོ༑ ༑དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་དང། ཐེག་པ་དམན་པའི་གང་ཟག་དང་མི་འདྲ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་མ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་
རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་འཇུག་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་མ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཅེས་ཏེ། བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ཆོས་ཅན་
འདོད་པའི་བསྒོམ་སྤངས་དྲུག་པ་སྤངས་ཀྱང། ཕྱིར་འོང་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་པ་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱ་བ་ཚད་མེད་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་མ་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་ཞེས་ཏེ། དེ་ཆོས་
ཅན། འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་འོང་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་འདོད་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། སྒོམ་ལམ་ལ་སེམས་པས་སྤང་བྱ་གང་གི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང། སྤང་བྱ་སྤོང་ཞིང་
འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་དང། སྒོམ་སྤངས་ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་ཀྱང་དེའི་ཉེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དཔེས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཞེས་ཏེ། བྱང་སེམས་འཕགས་པ་ཆོས་ཅན། ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱིས་ས་

[205A]༄༅། །བོན་གཙོ་བོར་སྤོང་བར་བྱེད་ཀྱི། ཉོན་སྒྲིབ་སྤང་བྱའི་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་སྒྲིབ་སྤངས་པའི་ཞར་ལ་སྤོང་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང། ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་ལྷུར་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་ནི། དེ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ན་ཞེས་ཏེ། དེ་ཆོས་ཅན། ཉོན་སྒྲིབ་སྤང་བྱར་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཟད་པར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་དགྲ་བཅོམ་པ་དང། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
༑ མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཞེད་པ་དང་འདི་མི་འདྲ་སྟེ། དེའི་བཞེད་པས་ས་བརྒྱད་པར་ཉོན་སྒྲིབ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པའི་སྐབས་སུ་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་དུ་བྱུང་
ཡང་དེའི་དབང་གིས་ཉེས་པ་བསྐྱབ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་ནུས་པ་བཅོམ་པའི་དུག་ལྟ་བུ་དང། དགྲ་བཅོམ་པ་ལྟར། དེའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ལེན་དགོས་པ་དང། རང་གཞན་ལ་གནོད་པ་སོགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང། སྤྱོད་པ་དང། སྤང་བྱ་དང། གཉེན་པོ་དང། དུས་དུས་སུ་
དབང་པོ་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། མཁས་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང། འགལ་བ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་དབང་པོ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། དམིགས་པ་ལ་མཁས་པ་དང། སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་དང། སྤང་བྱ་ལ་

[205B] གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། དོར་བྱའི་ཤེས་བྱ་དང། བླང་བྱའི་ཤེས་བྱ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁྲུལ་པ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་
ཡིན་ཏེ། སྤང་བྱའི་གཙོ་བོ་གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཞེན་པའི་འཁྲུལ་བ་དང། དེའི་གནས། ཀུན་རྟོག་གཞན་དབང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། མ་འཁྲུལ་བའི་ཞེས་ཏེ། མ་འཁྲུལ་བའི་ཡུལ་ཡུན་ཅན་སོགས་
ལ་མཁས་པར་བྱ་སྟེ། མ་འཁྲུལ་བའི་གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང། སྣང་ཡུལ་དང། ཞེན་ཡུལ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་ལྟོས་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་འཁྲུལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡང་ཡིན་པ་བདག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་སོགས་དད་མ་
འཁྲུལ་བ་མི་རྟོག་ཡི་ཤེས་དང། དེ་ཡི་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཐབས་ལ་ཞེས་ཏེ། སེམས་པས་སྤྱད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མཁས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བའི་སྤྱོད་
པ་དང། ཟབ་པའི་སྤྱོད་པ་སེམས་ཅན་སྨིན་པ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང། དེ་དག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཉིན་མཚན་དུས་དྲུག་ཏུ་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང། དགེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་
ས་དང་པོར་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་མངོན་ཤེས་མྱུར་བ་ལ་མཁས་པ་དང། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་

[206A]༄༅། །ལ་རྣམ་རྟོག་བཅུར་བསྟན་པ་དང། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང། རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་རྟོག་གོ། དང་
པོ་ནི། ཡང་དག་པ་མིན་པ་ཞེས་ཏེ། རྩ་བའི་རྣམ་རྟོག་ཀུན་གཞི་དང། མཚན་མའི་རྣམ་རྟོག་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་སྣོད་སོགས་བཟུང་བའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྣམ་རིག་དང། མཚན་མ་སྣང་བའི་རྣམ་རྟོག་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བདུན་དང། མཚན་མ་འགྱུར་
བའི་རྣམ་རྟོག་ཀུན་གཞི་བཟུང་བྱའི་མཚན་མ་རྣམས་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང། མཚན་མར་སྣང་བ་འགྱུར་བའི་རྣམ་རྟོག་མིག་ཤེས་སོགས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་
གཞན་གྱིས་ཞེས་ཏེ། རྣམ་བྱང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་རྟོག་ཀྱང་རང་ག་ངོ་བོ་དང། དེའི་དབྱེ་བ་གཉིས་དང། ཉེས་དམིགས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཆོས་དང། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་བསྡུས་པའི་མིང་ཚིག་
ཡི་གེའི་ཚོགས་དང། དང་པོའི་དོན་ཡིད་ལ་བྱང་པ་དང། གཉིས་པའི་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ལས་ལྟ་ངན་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྣམ་རྟོག་དང། དངོས་པོ་མེད་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་
ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་རྟོག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཞེས་ཏེ། རྣམ་གཡེང་གི་རྣམ་རྟོག་བཅུ་ཡང་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་གི་བདག་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་རྟོག་གཉིས་དང། ཆོས་ཀྱི་བདག་ལ་བརྟེན་པའི་

[206B] དང་པོ་ནི། ཕུང་པོ་མེད་པར་ཞེན་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་རྟོག་དང། རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་ཡོད་པར་ཞེན་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་རིམ་པ་བཞིན་དུ། མདོ་ལས་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་པ་དང། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡན་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞེས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཞེན་པ་དང། གཞན་དབང་མེད་པར་ཞེན་པ་སྒྲོ་འདོགས་སྐུར་འདེབས་
ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དང། གཞན་དབང་དང་དེའི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་དང་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་ནི། གཅིག་དན་ཐ་དད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང། གཟུགས་ཞེས་པའི་མིང་གི་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་དང། སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་པའི་
མིང་གི་བརྗོད་བྱ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དང། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟག་པ་དང། གཟུགས་ཞེས་པའི་མིང་ཇི་ལར་བཏགས་པ་དེ་དག་ཐོས་པ་ན། བརྗོད་བྱའི་དོན་དུ་སྣང་བའི་བློ་འཁྲུལ་མེད་དུ་འཛིན་པ་དང། གཟུགས་ལ་
སོགས་པའི་དོན་དམིགས་པ་ན། ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་བཞིན་དུ། དེ་མི་མིང་དུ་འཁྲུལ་མེད་དུ་འཛིན་པ་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དོན་དང། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་རྟོག་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་དང་
ཆོས་ཀྱི་བདག་འགོག་པའི་རིགས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གསུམ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང། སྤོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བྱ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཅེས་ཏེ། ཆོག་པར་འཛིན་

[207A]༄༅། །བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སོ་སོ་སྐྱི་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འགའ་ཞིག་རྟོགས་པ་ན་དེས་ཚིམ་ནས་གོང་མའི་ཁྱད་པར་འབད་པས་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་
མི་རྟོག་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་ཞེན་ནས་རྟག་འཛིན་སོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་རྟག་སོགས་བཞི་རྟོག་པ་ལ་གཙོ་བོར་འབད་པའི་ཕྱིར། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་
བདག་བཀག་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཞེས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་མ་རྟོག་ཡེ་
ཤེས་ནི་ཆོས་ཅན། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བཀག་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན། གཉིད་ལོག་པ་དང་ར་རོ་བ་སོགས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་
གཏན་གཉིས་པ་སོགས་ཀྱང་དེར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། སེམས་སེམས་བྱུང་གི་འཇུག་པ་མངོན་གྱུར་ཞི་བ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཀྱང་དེར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། རྟོག་མེད་ཡི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ་
གཟུགས་སོགས་ཀྱང་དེར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་ཡང་དེར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་གཞན་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་གཉིས་སྣང་དང་བཅས་པའི་མངོན་པར་འདུ་

[207B] དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ན། དབང་པོ་སྦྱོང་བ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་
སྙམ་པའོ། །ལན་ནི། དབང་པོ་ཞེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ན་དབང་པོ་སྦྱོང་མི་དགོས་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཐལ། ཐེག་པ་འོག་མ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ཏེ། ཆོས་རྣོ་བ་ཡིན་ཡང། རང་་རིགས་ལ་ལྟོས་ནས། དད་སོགས་དབང་པོ་
ཆུང་དུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲིང་དང། རྣོན་པོ་འབྲིང་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣོན་པོའི་ཆེན་པོ་ངེས་པར་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར།།    ༈    ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་སྐྱེ་ཚུལ་ངོ་བོ་དང། །རྣམ་པའི་འཛིན་སྟངས་ལེགས་པར་ངེས་བྱས་ནས། །དེ་དག་
འཇོམས་པའི་མངོན་རྟོགས་སྐྱེ་ཚུལ་གྱིས། །ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལེགས་པར་བཤད། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ།    ༈    མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྣམ་བཤད། ལེགས་པར་
བཤད་པ་ཆོས་མངོན་རྒྱུ་མཚོའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་ལས་བཏུས་པ་བཞི་པའི་འགྲེལ་པའོ།།    ༈    །།བཞི་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་སོགས་འབེལ་གཏམ་གྱི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་
གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་ཐབས་འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལ་གྱིས། ལེའུ་གཞུང་བཤད་པ་དང། ལེའུ་མཚན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲི་བ་ནི། འབྲེལ་པའི་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་

[208A]༄༅། །པའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་ཏེ། འབེལ་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཆོས་ཅན། དོན་བདུན་གྱིས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ལ་ཕབ་བྱའི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་དོན་དང་རྣམ་བཤད་རྣམ་ངེས་གཉིས། གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་
གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་དང། དྲི་བ་རྣམ་ངེས་གཉིས། གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་བསྡུ་བ་རྣམ་ངེས་དང། གང་གིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དབང་དུ་བྱས་བ་སྨྲ་བ་རྣམ་ངེས་དང། དང་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་རྟོགས་པའི་
ཐབས་མཚན་བྱེད་ལྡེམ་དགོངས་རྣམ་ངེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ལེའུ་དང་པོ་བཞིས་རང་གི་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བསྟན་ནས། ལེའུ་ཐ་མས་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་
པར་བསྟན་ཏེ། ཐུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་འདྲེན་པར་མཛད་པ་ཡིན་གྱི། རྫུ་འཕྲུལ་དང་དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་པས། དེ་དང་མཐུན་པར་འདིར་ཡང། དོན་སྣ་ཚོགས་སྟོན་
པས་གཏམ་ཞེས་བྱ་ལ། དེའི་ནང་ནས། རིག་པས་ལགས་པར་འཐད་པའི་གཏམ་ནི་འབེལ་བའི་གཏམ་སྟེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ལ་བརྟེན་པའི་གཏམ་དང། རིགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་མོ། །
དེ་ཡང་སློབ་མ་ལ་བཤད་པ་དང། རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་རྩོད་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚུལ་སྤྱིར་བཤད་པ་དང། དྲང་དོན་གྱི་མདོའི་དོན་འཆད་ཚུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའོ། །

[208B] གཏན་ལ་དབབ་བྱའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་བ་དང། །གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང། གཏན་ལ་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་
པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བརྗོད་བྱའི་དོན་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་བཤད་པ་དང། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། དྲི་བ་ནི། དོན་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་གྲངས་དར་དབྱེ་བ་དང། སོ་སོའི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི། དོན་དྲུག་ཅེས་ཏེ་
ཤེས་བྱ་བསྟན་པའི་ཚེ་དོན་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ནུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དོན་དྲུག་ཅེས་ཏེ། ཤེས་བྱའི་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ངེས་ཏེ། ངོ་བོའི་དོན་སོགས་སུ་ངེས་པའི་
ཕྱིར། གསུམ་པ་ལ་གནས་སྐབས་ཅན་དང། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་སོ། །དང་པོ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་རིམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཅན་གྱི་དོན་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་
གང་རུང་གི་ངོ་བོར་གནས་པ་ངོ་བོའི་དོན་དང། ཉེར་ལེན་ལས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང། མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་སོགས་འབྲས་བུའི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚིག་དོན་ནི་རྟོགས་པར་སླའོ། །
གཉིས་པ་ལ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། ལས་ཀྱི་དོན་ནི་ཞེས་ཏེ། ལས་ཀྱི་དོན་ལྔ་ཡོད་དེ། དམིགས་པའི་ལས་སོགས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ལྡན་པའི་དོན་ནི་ཞེས་ཏེ། ལྡན་པའི་སུལ་ལྔ་ཡོད་དེ། ཁང་པ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་མང་པོ་ལྡན་

[209A]༄༅། །པ་ལས་གྱུར་པ་དང། ཉོན་མོངས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་བཅིངས་པ་ལྟ་བུ་འཆིངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང། སྐྱེས་གནས་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ། འབྲེལ་པ་ལས་གྱུར་པ་དང། རེས་འགའ་བདེ་བ་དང་ལྡན། རེས་འགའ་
སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པ་དང། ཆགས་སྡང་མངོན་དུ་གྱུར་པས་རྒྱུད་དཀྲུགས་པ་ལྟ་བུ་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། འཇུག་པའི་དོན་ནི་ཞེས་ཏེ། འཇུག་པའི་དོན་ཡང་ལྔས་
ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་སྐྱེ་འགག་གི་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང། འཁར་གཞོང་ལ་རྒྱུ་ཤུག་ལྟར་རྟེན་ལ་འཇུག་པ་དང། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལྟ་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་འཇུག་པ་དང། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་
ལྟ་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་འཇུག་པ་དང། ཆོས་གཅིག་ལ་དུ་མར་དབྱེ་བ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། དྲི་བ་ནི། མར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །
དང་པོ་ནི། གང་གིས་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོ་དང། མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་འཆད་པའི་སྒོ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་གང་ཞེན་ཞེས་ཏེ། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་བརྗེད་བྱའི་དན་དྲུག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་
ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་དང། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་གིས་དམིགས་པ་དང། ལམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རང་གི་ངོ་བོ་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་དང། སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་

[209B] བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོས་ཕྱེ་བ་གཉིས་དང། ཚིག་གི་བྱེད་པས་ཕྱེ་བ་དྲུག་དང། བརྗོད་བྱ་སྟོན་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཙོ་བོར་བྱས་པ་དྲུག་གོ། །དང་པོ་ནི། གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དགོས་དོན་སོགས་ལྔའི་སྒོ་ནས་འཆད་
ཚུལ་སྟོན་པ་རྣམ་བཤད་བསྡུ་བའི་སྒོ་དང། བསླབ་པ་གསུམ་བརྗོད་བྱར་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཉིས་པ་ནི་དྲུག་ཡོད་དེ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡན་ལག་
དང་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས། དད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུན་པ་དང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཚུལ་སྟོན་པ་ལྟ་བུ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་དང། བསྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཐོས་བསམ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་
བར་འཛིན་པ་སྤོང་བ་སྤོང་བའི་སྒོ་དང། དོན་གཞན་ལ་གྲུབ་ཅིང་གྲགས་པའི་ཡེ་གེ་བརྗོད་ཚུལ་གཞན་སྟོན་པ་ཡེ་གི་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་དང། ཆུད་ཟ་བ་དང་དེ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ། ཆུད་ཟ་བ་དང་མི་ཟད་བའི་སྒོ་དང་
གང་ཟག་གྲོངས་འདི་སྙེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་སོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གང་ཟག་རྣམ་པར་བཞག་པའི་སྒོ་དང་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་ཏེ། བརྗོད་བྱ་སྟོན་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཙོ་བོར་བྱས་
བ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མུ་བཞིའི་དྲི་བ་དང་ལན་གྱི་དོན་ལན་བརྗོད་པ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཞག་པའི་སྒོ་དང། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང། ཐོབ་པ་དང་བཤད་པ་དང། མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་དང། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་

[210A]༄༅། །དགོངས་པའི་ཚུལ་དྲུག་གིས་དོན་བརྗོད་པ་ཚུལ་གྱི་སྒོ་དང། ཚུལ་དེ་ལ་བརྩམས་ནས་དེའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟོན་པ་ཡོངས་ཤེས་པ་སོགས་པའི་སྒོ་དང། ཚིག་སོ་སོའི་ནུས་པ་སྟོན་
པར་བྱེད་པ་སྟོབས་དང་སྟོབས་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་དང། ཚིག་སྔ་མ་བཤད་བཞིར་གཟུང་ནས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པ་འཆད་པ་ལྟ་བུ་བཟླས་ཏེ་བརྗོད་པའི་སྒོ་དང། ཚིག་རེ་རེ་ལ་མུ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཆད་པ་མངོན་
པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། རབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་ཞེས་སོ། །ལན་ལ། སྒོ་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་ནས་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང། བྱེད་ཚིག་བརྒྱད་དང་ཚུལ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཏན་
ལ་དབབ་བྱ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་ཏེ། གཏན་ལ་དབབ་པའི་རྣམ་པ་ལ་གྱིས་ཡོད་དེ། དྲི་བ་གཙོ་བོར་བྱས་པ་ཚིག་རེ་རེ་ནས་དྲིས་ནས་ཡང་གཞན་འདྲི་བ་ཞིག་ནས་རྟོག་པ་དང། ལན་གཙོ་བོར་བྱས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ན། ཤེས་བྱ་ཡིན་པས་ཁྱབ་བམ་ཞེས་འདྲི་
པ་ལ་དེ་ལྟར་རོ་ཞེས་པ་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང། གཟུང་བ་ཡིན་ན། འཛིན་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་བམ་ཞེས་པ་ལ། ཕྱི་མ་ལ་སྔ་མས་ཁྱབ་བོ་ཞེས་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང། མུ་གཉིས་པ་དང། གསུམ་པ་དང། བཞི་པའི་དོན་སྟོན་པ་དང་
འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པ་དང། ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་བདེན་པ་གང་གིས་བསྡུས་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ཞེས། སྤོང་བའི་ཚུལ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ཡང་དག་པར་

[210B] །ལན་ནི། རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་ཏེ། དྲི་བ་རྣམ་པར་ངེས་པ་བྱེད་ཆོག་བརྒྱད་དང་ཚུལ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྒྲའི་རྣམ་དབྱེ་བརྒྱད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་དམིགས་ཞེས་པ་གཞིར་བཞག་ནས་གང་མ་དམིགས་ན། གང་ཟག་གི་བདག་མ་
དམིགས་པ་སོགས་གང་གིས་མ་དམིགས་པ་དང། རྒྱུ་ཅིས་མི་དམིགས་པ་དང། ཡུལ་ཅན་གང་གིས་མི་དམིགས་པ་དང། དགོངས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་དང། གནས་སྐབས་གང་དུ་མ་དམིགས་པ་དང། རྣམ་པ་ཅི་ཞིག་གིས་མ་དམིགས་པ་
སོག་དྲི་བ་བརྒྱད་ཀྱི་ངེས་པ་དང། རྒོལ་ཕྱིར་རྒོལ་རྩད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སུན་འབྱིན་དང་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་པ་གཉིས་དང། སློབ་མ་ལ་འཆད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང། དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་གཏན་
ལ་འབབས་རྒྱུ་བཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་གཏན་པ་འབབས་པའི་རྟེན་ལ་དྲི་བ་ནི། བསྡུ་བ་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་མདོར་བསྟན་ནི། གནས་བཅུས་ཞེས་སོ། །རྒྱས་བཤད་ནི། གནས་བཅུ་ཞེས་ཏེ། གནས་བཅུར་བསྡུས་ཏ་ཤེས་པར་
བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དེ་ཕན་ཚུན་རྩོར་བའི་ཚུལ་ལྟ་བུ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་ངེས་དང། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐུན་མོང་བ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་དང་པོར་འཇུག་པའི་ཐབས་དང། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང། གཞན་དོན་
སྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དང་བྱས་པ། དེ་ནས་རིམ་པ་བཞིན་དུ། གཞི་དང། མཐོང་ལམ་དང། སྒོམ་ལམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་དེའི་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་སློབ་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དང། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དང་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་

[211A]༄༅། །སློབ་མི་སློབ་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དེའི་འོག་མ་གཉིས་དང། ཐ་མ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་བཅུས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རྟེན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་གཏན་ལ་འབེབས་ཀྱི་ཀྱི་དབང་དུ་
བྱས་པ་ལ་དྲི་བ་ནི། སྨྲ་བ་རྣམ་པར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་དབྱེ་བ་ནི། སྨྲ་བ་དང་ཞེས་ཏེ། སྨྲ་བའི་ཚུལ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་སོགས་བདུན་གྱི་སྒོ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱས་བཤད་ལ་དྲུག། སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་དང། གང་
གི་དྲུང་དུ་སྨྲ་བར་བྱས་པའི་དབང་པོ་དང། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྨྲ་བའི་བརྗོད་བྱ་དང། ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་ཡོན་ཏན་དང། ཉེས་བར་སྨྲ་བའི་ཉེས་དམིགས་དང། སྨྲ་བའི་རྒྱན་གཉིས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དབྱེ་བ་ནི། སྨྲ་བ་གང་ཞེན་
ཞེས་ཏེ། སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྨྲ་བ་སོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། སྨྲ་བ་ནི་ཞེས་ཏེ། སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་དོན་དྲུག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དོན་བརྗོད་པ་དང། འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་སྨྲ་
བ་ཐུན་མོང་གི་སྨྲ་བ་གཉིས་དང། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་སྨྲ་བ་དང། ཚིག་ངན་སྨྲ་བ་དོར་བྱའི་སྨྲ་བ་གཉིས་དང། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་འབེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དང། གོང་མའི་ཁྱད་པར་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་
བྱ་བ་དང། ཐོབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཆེད་དུ་སྨྲ་བ་གདམས་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། བླང་བྱའི་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྨྲ་བའི་ཞལ་ལྕེ་བ་ཞེས་ཏེ། སྨྲ་བ་ཐུན་མོང་གི་དབང་པོ་དང། ཆོས་ཀྱི་སྨྲ་བའི་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་

[211B] །བསྐོས་པ་འདུ་བའི་ས་ནི། རྒྱལ་པོས་དབང་པོར་བསྐོས་པ་དང། འདུས་པ་ནི། ཚོང་འདུས་སོགས་ཏེ་གོ་བར་ཟད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། སྨྲ་བའི་གཞི་ཞེས་ཏེ། བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་སོགས་ཡིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསྒྲུབ་བྱ་གང་ཟག་
དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་སོགས་ཁྱད་པར་དང། སྒྲུབ་བྱེད་ཡན་ལག་ལྔའི་གོ་ནས་ཤེས་པར་བྱའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་ལྔ་ལ་དམ་བཅའ་ནི། རང་འདོད་གཞན་ལ་ཚིག་གིས་སྟོན་པའོ། །གཏན་ཚིགས་ནི་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་གེ་བར་བྱེད་བའི་ཐབས་
ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་ལ་གཉིས་ཡོད་དེ། རྩོད་གཞི་དང་རྟགས་ཆོས་མཚུངས་པར་སྦྱོར་བ་དང། མི་མཚུངས་པར་སྦྱོར་བའི་དཔེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཉེར་སྦྱར་ནི། དུ་ལྡན་ལ་ལ་དུ་བའི་
རྟགས་ཀྱི་སམ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། བུད་ཤིང་གི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ཆོས་གཞན་མཚུངས་པར་བསྙད་པའོ། །འཇུག་སྡུད་ནི། སླར་ཡོད་དམ་བཅའ་བརྗོད་བའོ། །རྟོག་བྲལ་མ་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དང། ལྐོག་གྱུར་གསར་དུ་ངེས་
པའི་རྗེས་དཔག་དང། ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་སྟོན་པ་ནི། ལུང་སྟེ། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། བཞི་པ་ནི། སྨྲ་བའི་རྒྱུན་ནི་ཞེས་ཏེ། སྣུ་བའི་རྒྱན་ལྔ་ཡོད་དེ། རང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལེགས་པར་ཤེས་པ་དང། དེ་ཡང་སྒྲ་སྐྱོན་དང་
བྲལ་པར་སྨྲ་ནུས་པ་དང། མཁས་པ་འདུས་པའི་དབུས་སུ་སྨྲ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང། ཕྱིར་རྒོལ་གྱི་ཚིག་མཐར་ཕྱིན་པར་ཉན་ནས་ཚིག་དལ་དུ་སྨྲ་བ་བསྟན་པ་དང། གཟུ་བོ་དང། ཕྱིར་རྒོལ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་སྨྲ་བ་བོ་མཛེས་པའི་ཆོས་ལྔ་ཡོད་

[212A]༄༅། །པའི་ཕྱིར། ལྔ་བ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི། སྨྲ་བ་ཞེས་སོ། །བཤད་པ་ལ། སྨྲ་བའི་ཉེས་དམིགས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པ་གཏོང་བའི་གྱུ་རང་སྐྱོན་དང་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁས་ལེན་པ་དང། བརྗོད་པ་དམའ་
བབ་པའི་རྒྱུ་སྐབས་ཀྱི་རྩོད་པ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་འབྲེལ་མེད་ཀྱི་གཏམ་གཞན་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་སོགས་དང། གཏམ་གྱི་ཉེས་པ་ཅལ་ཅོལ་སྨྲ་བ་སོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དྲུག་པ་སྨྲ་བའི་རྒྱུན་ལ་གཉིས། དངོས་དང། ཞར་ལ་བརྩད་ཅིང་སྨྲ་བར་
མི་བྱ་བར་གདམས་པའོ། །དང་པོ་ལ། སྨྲ་བ་དུས་ཚོད་ཟིན་པས་མཛེས་པ་དང། སྨྲ་བའི་ཡན་ལག་ཚང་བས་མཛེས་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་ཏེ། གཞན་དང་སྨྲ་པའི་དུས་ལ་མཁས་བར་བ་སྟེ། ཉེས་པའི་གནས་ནས་ལེགས་
བའི་གནས་སུ་བཞག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རྒོལ་སྣོད་མ་ཡིན་པ་དང། གཟུ་བོ་དང་ལེགས་ཉེས་འབྱེད་པའི་འཁོར་ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང། རང་ཉིད་ཀྱང་རང་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ལ་མི་མཁས་ན་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་ལ། དེ་ལས་ལོག་པའི་ཚེ་སྨྲ་བར་བྱེད་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྨྲ་བ་ལ་གཅེས་སྤྲས་ཞེས་ཏེ། སྨྲ་བའི་ཡན་ལག་ཚང་བས་མཛེས་པར་བྱ་སྟེ། རང་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལ་མཁས་པ་དང། གང་དུ་སྨྲ་ཡང་མི་འཇིགས་པ་དང། དྲི་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལན་འདེབས་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་
མཛེས་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གདམས་པ་དངོས་དང། དེ་ཉིད་ལུང་གིས་སྒྲུབ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་བདག་གཅེས་ཏེ། བདག་ལགས་སུ་འདོད་པས་རྩོད་པའི་ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང། དུས་ཀུན་ཏུ་རྩོད་ཅིང་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། རང་གཞན་

[212B] གཉིས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་ཏེ། གནས་བཅུ་གཉིས་མཐོང་བའི་བང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པས་གཞན་དང་རྩོད་པ་ལྷུར་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཉེས་དམིགས་ཆེ་བའི་ཕྱིར། དེར་
ཐལ། དགེ་བ་དང་མི་ལྡན་བའི་ཉེས་པ་གཅིག་དང། ཕྱིར་རྒལ་གྱི་ཉེས་པ་གཅིག་དང། གཟུ་བོའི་ཉེས་པ་གཅིག་དང། རྩོད་པ་སྨྲ་བའི་ཉེན་པ་དང། ངོ་བོའི་ཉེས་པ་ཕྱོགས་དན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མང་བ་དང། སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་བསམ་པའི་ཉེས་
པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཕལ་ཆེ་བས་རྩོད་བ་ལྷུར་བླང་བར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚིག་དོན་རྣམས་ནི་གེ་བར་སླའོ། །ཐ་མ་བརྒྱད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱི་ཉེས་པ་དང། རང་གཞན་གྱི་སེམས་མི་བསྲུང་བའི་ཉེས་པ་དང། མངོན་ཞེན་ཆེ་བ་ལས་
གྱུར་པའི་ཉེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དངོས་ཀྱི་ཉེས་པ་གཉིས་དང། བརྒྱུད་པའི་ཉེས་པ་གསུམ་སྟེ། གསུམ་ནི་བདེ་བར་མི་གནས་པ་དང། རྒྱུ་མ་ཐོབ་བའི་ཉེས་པ་དང། འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པས་ཉམས་པར་གྱུར་པའོ། །གཉིས་
པ་ལ་དྲི་བ་ནི། ལྡོམ་པོར་ཞེས་སོ། །ལན་ལ་བསྟན་པ་ནི། མིང་གི་ཚོགས་ཞེས་ཏེ། མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་མ་གྲགས་པའི་དོན་གཞན་སྟོན་བྱེད་དུ་སྒྱུར་བའི་མདོ་སྡེ་ནི་ལྡེམ་བོར་དགོངས་པའོ། །བཤད་
པ་ལ། སྡིག་བྱས་པས་དག་པར་སྒྱུར་བ་ནི། ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཁ་ན་མ་ཐོབ་ཆེ་བར་གྲགས་པ་སྐྱེ་བོ་བླ་མ་གསོད་པ་དང། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་གསོད་པའོ། །དང་པོ་ལ། སོ་སོར་ངེས་པ་ཕ་མ་དང། ཐུན་མོང་བ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་

[213A]༄༅། །སྦྱིན་གནས་བྲམ་ཟེ་གཙང་སྤྲ་ཅན་ཏེ། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་དེ་དག་བསད་པས་དག་པར་སྟོན་པ་ལྟ་བུ། དེ་ཡང་པ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང། མ་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེད་པ་དང། རྒྱལ་པོ་ཉེར་ལེན་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཤེས་
དང། གཙང་སྤྲ་ཅན་མཆོག་འཛིན་གཉིས་དང། ཡུལ་འཁོར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང། འཁོར་དང་བཅས་པ་དེ་ཡུལ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དག་སྤངས་པས་དག་པར་འགྱུར་པ་ལ་དགོངས་ནས་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ངན་པ་མཆོག་ཏུ་
སྒྱུར་པར་སྟོན་པ་ནི། ཡང་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ངན་པར་གྲགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ངན་པ་དང། ལུས་ཀྱི་ལས་ངན་པ་དང། ངག་གི་ལས་ངན་པ་དང། ལོངས་སྤྱོད་ངན་པ་དང་བཞི། དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པས་
དགེ་བ་མི་བྱེད་པ་དང། བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་དང། ཁྱིམ་འབིགས་པ་དང། རྫུན་སྨྲ་བ་དང། སྐྱུགས་པ་ཟ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་མཆོག་གི་སྒྲས་སྟོན་པ་ནི། དགོངས་གཞི་གང་ལ་དགོངས་ནས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རང་གིས་ཐོབ་པས་ཡིད་
ཆེས་པ་དང། མྱང་འདས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དང། ཕྱི་མ་ལ་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པའི་གི་སྐབས་བཅོམ་པ་དང། མཐོང་ཆོས་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ལུས་འཛིན་ཀྱང། ལོངས་སྤྱོད་དང་སྲོག་ལ་རེ་བ་
མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་བསྟན་པ་དང། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དང། འཁོར་བའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་སྟོན་པ་ནི། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། །ཞེས་ཏེ། དེ་ལ་སྙིང་པོ་ནི་རྣམ་གཡེང་ཡིན་ལ། དེ་མེད་

[213B] དེ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ཞེས་པའོ། །རྟག་བདེ་སོགས་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་རྟག་སོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ། །གཞན་དོན་གྱི་དཀའ་སྤྱོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ནི། བསོད་
ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འབད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་གཉིས་ལ་འབད་ན། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ། དགོངས་ནས་སྒྲ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ཡང་གཉེན་པོ་ལ་དགོངས་ནས། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་ནི། ཡང་སྐད་
དུ་ཞེས་ཏེ། དོན་ལྔས་བཤད་དེ། སེར་སྣའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གྱུར་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ་དགོངས་ནས། སེར་སྣའི་ཆོས་ཉིད་འཕེལ་བ་དང། མགོ་སྦྱིན་པར་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱིས་སྐྱོ་སྐྱོ་ལྟར་བྱེད་པ་དང། སློང་བ་ཐོ་རང་གིས་
བླངས་པས་ཆོག་པ་དང། སྦྱིན་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་རྒྱུན་དུ་སྦྱིན་པ་དང། མ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་པ་ལ་དགོངས་ནས། སྦྱིན་པས་སྐྱོ་བ་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་
དུ་བྱས་པ་ནི། ཡང་ཞེས་ཏེ། དེ་ཡང་དགོངས་གཞི་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འཁྲིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་གཞན་དུ་དེ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་མི་ཚོལ་བ་དང། མི་ཚངས་སྤྱོད་སྤོང་བའི་ཐབས་ལ་རྟོག་པ་དང། འདོད་
ཆགས་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྤོང་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་དང། དེ་ཡི་གཉེན་པོ་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་པའི་དོན་དུ་རྩོལ་བ་དང། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དང། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་

[214A]༄༅། །གཉིས་པ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ཚངས་སྤྱོད་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་དགོངས་ནས། འཁྲིག་པ་ལས་གཞན་དུ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར།།    ༈    གསུང་རབ་འཆད་ཐབས་མན་དག་ཁྱད་པར་ཅན་
རྣམ་བཤད་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིས། །སྐལ་ལྡན་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་གདམས་པ་ཡིས། །འབེལ་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལེགས་པར་བཤད། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །གཉིས་པ་ལེའུ་མཚན་བསྟན་པ་ནི། ལེགས་
པར་བཤད་པ་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།།    ༈    །།གསུམ་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི། བསྟན་
བཅོས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཅེས་པ་དྲིས་ལན་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། བསྟན་བཅོས་འདིའི་མཚན་དོན་ཁྱད་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཟག་མེད་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ནས་བཏུས་པས་མངོན་
པས་བཏུས་པ་དང། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དགོངས་འགྲེལ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་སོགས་ལས་བཏུས་པས། མངོན་པ་ལས་བཏུས་པས་མངོན་པ་ཀུན་ལ་བཏུས་པ་དང། ཡང་དག་པར་མཐོ་བའི་ངས་ཟག་མེད་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་
མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་བཏུས་པ་མངོན་པའི་ཆེད་དུ་བཏུས་པས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཞི་པ་མཇུག་གི་དོན་ལ་གཉིས། བསྟན་བཅོས་གང་གིས་མཛད་པ་དང། སྒྱུར་བྱེད་གང་གིས་བསྒྱུར་

[214B] །དང་པོ་ནི། ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་ཏེ། དམ་པའི་ཐོས་མངོན་བ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ། ཞེས་བྱ་བ། གསུང་རབ་མཐའ་དག་གི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པར་རྒྱལ་པས་ལུང་བསྟན་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་
མཛད་པ། རྣམ་བཤད་དང་བཅས་པ་རྫོགས་སོ།། །།གཉིས་པ་ནི། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང། ཤི་ལེཏ་བོ་བཧི་དང། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཚ་བ་བྣྷེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལས་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་འཆད་ཉན་གྱིས་ལེགས་
བཤད་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། །དྲང་དོན་རེས་དོན་ཇི་ལྟར་འབྱེད་པའི་ཚུལ། །རྒྱལ་པས་གསུངས་པའི་བཞེད་པ་ཇི་བཞིན་དུ། །འགྲེལ་བྱེད་ཀུན་ལ་བཏུས་པའི་རྣམ་བཤད་བྱས། །དྲི་མེད་རིག་པའི་མིག་
དང་མི་ལྡན་ཞིང། །ལེགས་བཤད་ཉེས་བཤད་འབྱེད་པའི་མཐུ་མེད་པར། །གཞུང་འདིའི་རྣམ་བཤད་བྱེད་པ་དུ་མ་ཡིས། །ལུགས་འདི་ལོག་པར་བཤད་པ་མཐོང་བས་ན། །་རྗེ་བཙུན་བླ་མའི་གསུང་གི་གདམས་པ་དང། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལ་
བསྟེན་ནས། །དམ་ཆོས་མངོན་པའི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་གནས། །དོན་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་གོ་སླའི་དག་གིས་བཤད། །མཁས་པའི་འཇུག་དོགས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས། །སྡེ་ཚན་ལྔ་ལ་འདྲིས་པར་མི་བྱེད་པར། །ཇི་སྙེད་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་བལྟ་འདོད་པ། །ཤར་ནུབ་
རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་བཞིན་རིང་དུ་གོལ། །འདིར་འབད་དགེ་བ་རབ་དཀར་ཅི་ཡོད་དེས། །ཐོགས་མེད་དུས་ནས་བརྩེ་བས་བསྐྱངས་པ་ཡིས། །ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །ཀུན་མཁྱེན་རྒྱལ་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག་ལུགས་

[215A]༄༅། །འདིར་འབད་པས་རིང་དུ་འདྲིས་བྱས་ཀྱང། །ཤིང་རྟ་ཆེན་པོའི་བཞེད་པ་རྟོགས་དཀའ་བས། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་ནོངས་པའི་ཚོགས་མཆིས་ན། །བླ་མ་ལྷར་བཅས་རྣམས་ཀྱིས་བཟོད་མཛད་རིགས། །བདག་ཀྱང་དེང་ནས་ཚེ་རབས་ཐམས་
ཅད་དུ། །གཞུང་ལུགས་འདི་དང་ནམ་ཡན་མི་འབྲལ་ཞིང། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམ་ཆོས་མ་ལུས་པ། །རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་ཇི་བཞིན་འཛིན་པར་ཤོག། ་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྣམ་བཤད་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཆོས་མངོན་
རྒྱ་མཚོའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། སྙེགས་སྟོན་བཀའ་བཅུ་པ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་བརྩོན་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་དུ་མས་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱལ་བའི་རིང་ལུགས་པ་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་རེད་མདའ་བ་ཀུ་མ་ར་མ་ཏའིའི་ཞལ་སྔ་
ནས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་བཀའ་དྲིན་དང། སྙིགས་དུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲངས་པའི་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་དང། མཁས་གྲུབ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ལས་ཀྱང་ཐོས་པ་
ལ་བརྟེན་ནས། རྗེ་བཙུན་དམ་པ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀྱི་ཞབས་ཀྱི་རྡུལ་ཡུན་རིང་དུ་སྤྱི་བོས་མནོས་པ་མང་དུ་ཐོས་པའི་དགེ་སློང་རིགས་པ་སྨྲ་བ་དར་མ་རིན་ཆེན་གྱིས། འགྲོག་རི་བོ་ཆེ་དགེ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་དུ་སྦྱར་བའོ། །ཡི་གེ་བ་ནི་ཤངས་
སྟོན་བཀའ་བཅུ་པ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་ནོ། །འདིས་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་དར་ཞིན་རྒྱས་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག། །།    ༈    ཐུབ་པའི་དབང་པོ། བྱམས་པ་མགོན་པོ་

[215B] དབྱིག་གཉེན། བློ་བརྟན། གང་བ་སྤེལ། ཛིན་མི་ཏྲ། སྐ་ཅོག་ཞང་གསུམ། དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེ། ཟླ་བའི་རྡོ་རྗེ། རྒྱལ་བའི་ཡེ་ཤེས། མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས། སེ་བཙུན་གཞོན་ནུ་དབང་ཕྱུག་འགར་མི་ཉག་ཡོན་ཏན་གཡུང་དྲུང། ཁུ་སྟོན་བརྩོན་འགྲུས་གཡུང་དྲུང། ར་རྒྱ་ལི་
གསུམ། བྲང་ཏི་དར་མ་སྙིང་པོ། ཀོའུ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས། འབན་དཀོན་མཆོག་རྡོ་རྗེ། ཐོ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེ། མཛད་པ་སྟོན་སྐྱབས། མཛད་པ་གཞོན་བྱང། འབྲིང་མཚམས་པ་ཞང་སྤྱི་དགའ་བ་ཆེན་པོ། བོ་དོང་བ་རིན་ཆེན་རྩེ་མོ། སྟག་སྟེ་པ་སེགེ་རྒྱལ་མཚན། དབང་
ལོ་ཙཚ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ། །རེད་མངའ་པ་གཞོན་ནུ་བློ་གྲོས། རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ། ཡབ་སྲས་གཉིས་ཀ་ལ། བདག་དར་མ་རིན་ཆེན་གྱིས་ཐོས་སོ། །ཡང་རེག་ཆོས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནས་བཟང་སྟེ། དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱིས་
བར་དུ་བརྒྱུད་པ་ཡན་ཐོས་སོ།། །།རྦ་མལམ།།



