ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པའི་རྒྱན་
ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
བརྗོད་བྱ་
ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལེའུ་གཉིས་པའི་སྤྱི་མཐའ་
ཚད་མའི་དགོངས་རྒྱན་
རྩོམ་པ་པོ་
སེར་སྨད་སྤོམ་ར་དགེ་བཤེས་ཡེ་ཤེས་དབང་ཕྱུག་
་

[001]༄༅། །བུ་ལ་བརྩེ་བའི་མ་བཞིན་བྱམས་ཆུས་བརླན་ཀྱང་རྒོལ་ངན་ལོག་རྟོག་
བསྲེག་འཁོར་འདས་ཆོས་རྣམས་བདེན་སྟོང་མཉམ་ཉིད་གཟིགས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་
བསླུ་མེད་འཆར། །དམ་པའི་དོན་དུ་སྐྱོན་ཡོན་འཕེལ་འགྲིབ་བྲལ་ཡང་ཉམས་རྟོགས་
དབྱར་ཆུ་བཞིན། །རྒྱས་པའི་སྙན་གྲགས་བ་དན་བཞིན་གཡོ་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་
རྒྱལ་གྱུར་ཅིག་
རང་གི་སྟོན་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་དོན་དུ། །
ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ས་ལམ་རིམ་པ་ཀུན། །
འབྲས་བུར་དང་བཅས་རྒྱས་པར་འཆད་པས་འདི། །
རྨད་བྱུང་ཞིབ་ཏུ་བསླབས་ཏེ་མྱོང་བ་རིགས། །
རང་རྒྱུད་ཉམས་རྟོགས་ནམ་མཁའི་པད་མ་བཞིན། །
ཚད་མའི་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་གཏིང་དཔོག་དཀའ། །
རྒྱུས་མེད་ལམ་ལ་དམུས་ལོང་རྒྱུ་བ་ལྟར། །
སོང་ཡང་བློ་གསར་དོན་གཉེར་ངོས་བསྲུང་བྲིས། །
ད་ནི་ལེའུ་དང་པོར་རང་དོན་རྗེས་དཔག་རྒྱས་པར་བཤད་རྗེས་ཚད་མ་གྲུབ་
པའི་ལེའུ་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྩ་བའི་ས་བཅད་གཉིས་པ་ངེས་བྱའི་ཐར་
པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་དེར་བགྲོད་པའི་ལམ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྤྱིའི་
དོན་དང། ཡན་ལག་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་
གི་བཤད་པ་དགོད་པ་དང། དེའི་དོན་རྣམ་འགྲེལ་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་བཀྲལ་བའི་ཚུལ་
དང༑ དེ་དག་གི་དགོངས་པའོ། །དང་པོ་ནི། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གི་
བཤད་པ་དགོད་པ་ནི། ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་ལས་
ཚད་མར་གྱུར་པ་འགྲོ་ལ་ཕན་བཞེད་པ། །
སྟོན་པ་བདེ་གཤེགས་སྐྱོབ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །

[002] །
ཚད་མ་གྲུབ་པ་ཚུལ་བཞིན་བཤད་པར་བྱ། །
ཞེས་མཆོད་བརྗོད་དང་བརྩོམས་པར་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་པར་ཐར་ལམ་གསལ་
བྱེད་དུ་གསལ་བ་དེ་ནི། ཚད་མ་རྒྱན་དུ་ཀུན་བཏུས་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་གཞུང་དྲངས་
པའོ༑ ༑ད་ལྟའི་ཀུན་བཏུས་སུ། ཚད་མ་བསྒྲུབ་ཕྱིར་རང་གི་གཞུང་ཀུན་ལས། །
བཏུས་ཏེ་སྣ་ཚོགས་འཐོར་རྣམས་འདིར་གཅིག་བྱ། །ཞེས་གསལ། དང་པོ་ལྟར་ན་
རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་ཚད་མ་གྲུབ་པའི་ལེའུ་འཆད། ཅེས་གཞན་
དོན་གྱི་དགོས་པ་དངོས་སུ་བསྟན། གཉིས་པ་ལྟར་ན། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུར་བསྒྲུབ་ཕྱིར་གཞུང་ཚན་ཁ་འཐོར་བ་རྣམས་གཞུང་གཅིག་
ཏུ་བྱའོ། །ཞེས་རང་དོན་གྱི་དགོས་པ་དངོས་སུ་བསྟན། དང་པོ་དེས། ཚད་མ་
གྲུབ་པའི་ལེའུ་འཆད་པར་བྱ་བ་དང། གཉིས་པ་དེས་གཞུང་ཆུང་སྣ་ཚོགས་པ་
རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་བྱ་བར་བསྟན། ཕྱི་མ་དེ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་
གླང་གི་རྣམ་ཐར་དང་འགྲིག་གཉིས་པ་རྣམ་འགྲེལ་མཛད་པས་ཇི་ལྟར་བཀྲལ་
བའི་ཚུལ་ནི་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས། མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་གཞུང་དེའི་འགྲེལ་ཚུལ་
བཤད་པས། དེ་ཡང། དོན་ལྔར་བསྡུས་ཏེ་འཆད་དེ། ཚད་མར་གྱུར་པ་
འགྲོ་ལ་ཕན་པ། སྟོན་པ། བདེ་གཤེགས། སྐྱོབ་པ་དང་ལྔའོ། །དང་པོ་ཚད་
མར་གྱུར་པ་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་དང། གཞན་བཞི་པོ་སྒྲུབ་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང། མཆོད་
བརྗོད་ཀྱི་གོ་རིམ་དང་མཐུན་པར་བཤད་པ་ལུགས་འབྱུང་དང། དེ་ལས་ལྡོག་པའི་
སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལུགས་ལྡོག་གི་བཤད་པ་ཞེས་བྱ། ཚད་མར་གྱུར་པ་ཞེས་པ་
ཚད་མར་འཁྲུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤཱཀྱ་བློའི་འགྲེལ་པར་བཤད། སྔར་
ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཕྱིས་ཚད་མར་གྱུར་པའི་དོན་དུ་གོ་དགོས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་
ནི་ལྡོག་དོན་དུ། །གྱུར་པ་ཉིད་གསུང་དེ་ཡི་ཕྱིར། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐམས་

[003] དེ་ཤེས་བྱེད་
ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་དགག་པའི་
ཕྱིར་ལུགས་འབྱུང་དང། གཉིས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ལུགས་ལྡོག་གི་བཤད་
པ་མཛད། གསུམ་པ་དེ་དག་གི་དགོངས་པ་ནི། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཚད་མར་གྲུབ་པ་ནི། གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་སྐྱེས་བུས་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་
བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུའོ། །དེ་ནི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་གྱི་གསུང་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་
སྟོན་པ་ཚད་མར་སྒྲུབ། སྟོན་པ་ཚད་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་ངེས་པ་རྙེད་པ་ན་
སྟོན་པའི་གསུང་ཇི་འདྲ་ཞིག་མཇལ་ཡང། དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་སྐྱེས་ནས་རྟོགས་པར་
ཞུགས་པ་དང། གསུང་རབ་དེའི་དོན་ལ་དཔྱད་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ན་
སྔར་ལས་ལྷག་པའི་དད་པ་ལྷག་པར་སྐྱེ་བའི་དགོས་པ་དང། གསུང་རབ་
མཐའ་ཡས་པས་གཞན་ལའང་རྟོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང། དོན་རྟོགས་པར་
འགྱུར་བའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དོགས་བསླང་བྱུང་སྟེ། སྐྱེས་བུའི་
འདོད་དོན་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཐུབ་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ། མངོན་
རྗེས་ཀྱི་ཚད་མ་དག་ལས་དེ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་ལུགས་ཀྱིས་
དོན་གང་ཡང་རུང་བ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཐུབ་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། མངོན་
མཐོ་ངེས་ལེགས་ཐབས་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུབ་པ་ཉིད་ཚད་མར་བསྟན་པའི་ཆེད་དུ་
དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ལན་བཏབ། ཡང། དེའི་དོན་དུའང་ཐུབ་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་མི་དགོས་
པར་ཐལ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དང་བདེན་བཞིའི་བླང་དོར་གྱི་གནས་རྣམས་དངོས་སྟོབས་
རྗེས་དཔག་གིས་སྒྲུབ་པར་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་ལུགས་ཀྱི་
ལན༑ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ལ་མ་བརྟེན་པར་བདག་མེད་ཕྲ་མོ་དང་
མི་རྟག་པ་ཕྲ་མོ། །བདེན་བཞིའི་བླང་དོར་གྱི་གནས་རྣམས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ཙམ་
ཡང་མི་འཇུག་ན། དངོས་སྟོབས་རྗེས་དཔག་གིས་ག་ལ་རྟོགས། བཅོམ་ལྡན་

[004] མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཐབས་དང་བཅས་པ་བདག་
ཅག་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་བསྟན་པ་ན། ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་
ལྟར་དོན་ལ་གནས་མི་གནས་བརྟགས་པས་བསྟན་པ་ལྟར་དུ་གནས་པར་མཐོང་བ་ན་
བསྟན་པ་སྐྱོན་མེད་དུ་མཐོང། དེ་ལས་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མར་ཤེས་པ་
ཡིན༑ དེ་ལ་དཔྱད་གཞི་ཡོད་དེ། སྐབས་འདིར། སྐྱེས་བུས་མངོན་མཐོ་དང་
ངེས་ལེགས་འགྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་སྟོན་པ་ཚད་མར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན། དེ་བཞིན་
དུ་ལམ་རིམ་ལས། སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཤེས་ནས་དེས་
གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ལའང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བསྟན། ཡང་བདེན་
བཞིའི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ནས་སྟོན་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་དགོས་
པར་གསུངས་པ་དང། ལེའུ་དང་པོར་ཉེས་ཟད་ཀྱི་སྐྱེས་བུའི་གསུང་
ལ་མ་བརྟེན་པར་ཉེས་ཟད་ཀྱི་སྐྱེས་བུར་ངེས་མི་ནུས་པར་གསུངས་པ་དང། རྟེན་
འབྲེལ་བསྟོད་པ་ལས། བསྟན་པའི་ངང་ཚུལ་ཤེས་ནས་སྟོན་པ་ལ། །ཡིད་ཆེས་རྙེད་
པའི་རྟག་ཏུ་གང་བར་ཤོག་ཅེས་པ་སོགས་མང་པོས་བསྟན་པ་སྐྱོན་མེད་
དུ་རྟོགས་ནས་སྟོན་པ་སྐྱོན་མེད་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པར་གསུངས་པས། སྟོན་པ་ཚད་
མའི་སྐྱེས་བུར་ངེས་པ་ལ། སྟོན་པའི་གསུང་གི་བརྗོད་བྱ་ངེས་པ་
སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་སམ་མི་དགོས། དགོས་ན། སྟོན་པའི་གསུང་གི་བརྗོད་བྱ་
ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་དེར་བགྲོད་པའི་ཐབས་དང་བཅས་པ་རང་གི་
ངེས་ཟིན་པས། རང་གི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་སྟོན་པ་
ཚད་མར་བསྒྲུབ་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ། རང་གི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་
ཟིན་པའི་ཕྱིར། སྐྲ་བཞར་ནས་ཚེས་གྲངས་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །མི་དགོས་ན་
སྟོན་པའི་སྐུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྟོན་པ་ཚད་མར་ཤེས་པར་ཐལ། འདོད་ན་
སྟོན་པའི་སྐུ་མཇལ་མྱོང་བའི་མུ་སྟེགས་པ་སོགས་འཕེན། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་

[005] བདེན་བཞི་སྟོན་
པའི་གསུང་ལྟ་བུ་གཅིག་གི་བརྗོད་བྱ་རྟོགས་ནས་སྟོན་པ་ཚད་མར་གྲུབ་པ་ཡིན་
ཞེ་ན། འོ་ན། སྟོན་པའི་གསུང་གཅིག་ལ་མི་བསླུ་བར་ངེས་ནས་སྟོན་པ་ཚད་
མར་ངེས་ནུས་པར་ཐལ། འདོད་ན། གསུང་གཅིག་ལ་མི་བསླུ་ན། མི་བསླུ་
བ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ལེའུ་དང་པོར་རིག་བྱེད་ཀྱི་
སྒྲས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མི་བསླུ་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་རིག་བྱེད་ཚད་མར་བསྒྲུབ་
མི་ནུས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྩ་བ་ལས། སྐྱེས་བུས་མང་
དུ་སྨྲ་བ་ལ། །བདེན་པའི་དོན་གཅིག་ཡོད་མེད་མིན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
མངོན་སུམ་གྱིས་ཀྱང་འགྲུབ་ནུས་ཏེ། སྨྲ་ཤེས་པ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་བདེན་པའི་ཚིག་
གཅིག་ཙམ་སྨྲ་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང། མི་གཡོ་སྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནའང་བདེན་པའི་ཚིག་
འགའ་སྨྲས་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ལོ་མང་བར་དུ་མཉམ་པོར་
གཤིབས་པའང་དེའི་ཤེས་རྒྱུད་ཚོད་ལེན་མི་ཐུབ་ན་གསུང་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་
ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་བསླུ་བར་ག་ལ་ངེས་ནུས་
དཔེར་ན། སྨན་པ་མཁས་པ་ཞིག་གིས། ནད་པའི་ཁོག་པའི་ནང་རྡོ་ཞིག་
འདུག་ཅེས་སྨྲས་པ་ན། དེ་མ་ཐག་སྨན་པ་དེ། མི་བསླུ་བ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་
རུང་ངམ། ནད་པའི་ཁོག་པའི་ནང་རྡོ་ཡོད་པར་རང་གིས་ངེས་ནས་གཞི་ནས་
སྨན་པ་དེའི་ཚིག་དེ་མི་བསླུ་བ་ཤེས་པ་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་
བརྗོད་བྱའི་དོན་དེ་མ་ངེས་པར་དེ་བསྟན་པའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་དེ་བདེན་པའི་དོན་ཅན་
དུ་ངེས་མི་ནུས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེས་ན། སྐྱེས་བུ་དེའི་ངག་
ལ་མ་བརྟེན་པར་སྐྱེས་བུ་དེ་མི་བསླུ་བར་ངེས་མི་ནུས་ཤིང། ངག་གཅིག་ལ་
བརྟེན་ནས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་དེ་མི་བསླུ་བ་ངེས་མི་ནུས་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མི་བསླུ་
བ་ཀུན་ལ་ཡོད་ཅིང་དེ་ཙམ་ལ་ཡིད་བརྟན་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་དེའི་ངག་

[006]
དེའི་གསུང་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པ་ངེས་དགོས་པས་ཧ་
ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། བདག་མེད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་
ནུས་པའི་བཤེས་གཉེན་ཞིག་འཚོལ་བར་འདོད་ནས་བརྟག་པ་ན། བདག་མེད་ཕྱིན་
ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ནུས་པ་ཤེས་དགོས། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ལ། རང་གིས་
བདག་མེད་ཀྱི་དོན་ཤེས་དགོས་པ་དང། དེ་ཤེས་ན་བདག་མེད་སྟོན་པའི་བཤེས་
གཉེན་འཚོལ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་གིས་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་མ་
ཤེས་ཀྱང། བདག་མེད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ནུས་པའི་བཤེས་གཉེན་
དེ་ལྟར་སྟོན་ནུས་པའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་མིན་ཤེས་ནུས་ན། འོ་ན། རང་གིས་
བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་མ་ཤེས་ཀྱང་བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་
ལོག་པར་སྟོན་པའི་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་རྟོགས་ནུས་པར་ཐལ། མཚུངས་པའི་ཕྱིར་
འདོད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུར་བསྒྲུབ་དུ་ཆེད་པའི་བདེན་བཞི་གཏན་ལ་
འབེབས་པ་འབྲེལ་མེད་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་མཁྱེན་རྟོགས་པ་ལ་
ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་དགོས་དང་མི་དགོས་སོགས་དཔྱོད་དོ། །ཕར་ཕྱིན་སྐབས་
བཞི་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་ཀྱི་སྐབས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་
བཅས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་ངག་གི་ཐ་སྙད་དང། སེམས་ཅན་སྡུག་
བསྔལ་ཀྱིས་མནར་བ་ལ་མི་བཟོད་པའི་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་གཡོ་བ་སོགས་ལུས་ཀྱི་ཐ་སྙད་
ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རྟོགས་པ་བརྟན་པོ་དང་ལྡན་པར་དཔོག་པར་གསུངས་
པས༑ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་
པའི་ངག་རྟོགས་བ་ལ། ཐེག་ཆེན་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྟོགས་དགོས་
མི་དགོས་སོགས་ཀྱང་དཔྱད། གཉིས་པ་ཡན་ལག་གི་དོན་ལ། ཐུབ་པ་ཚད་
མར་བསྒྲུབ་པ་དང། དེ་ལ་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའི་དགོས་པའོ། །

[007] ཚད་མ་བསླུ་མེད་ཅན་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནས། །གང་ཕྱིར་
དེས་ན་ཚད་མ་ཉིད། །ཅེས་པའི་བར་འཆད། གཉིས་པ་དེ་འཆད་པ་ལ། དེ་ལྟའི་
དངོས་སྟོན་བསྟོད་པ་ནི། །ཞེས་པ་ནས། བསྟན་ཕྱིར་དེ་ཡང་གསལ་བར་བཤད། །
ཅེས་པའི་བར་བྱུང། ཐུབ་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཉིས། ལུགས་འབྱུང་གི་སྒོ་
ནས་སྟོན་པ་ལམ་གང་ནས་བྱོན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང། ལུགས་ལྡོག་གི་སྒོ་ནས་
དེ་ལྟར་བྱོན་པའི་ཤེས་བྱེད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ། ཚད་མར་གྱུར་པའི་དོན་
བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུའི་མཚན་གཞི་ངོས་གཟུང་བ་དང། ལྷག་མ་
བཞི་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང། དེར་བགྲོད་པའི་
ལམ་ངོས་གཟུང་བའོ། །དང་པོ་ལ། ཚད་མ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང། ཐུབ་པའང་
མཚན་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་
ཁྱད་པར་རོ། །དང་པོ་ལ། མཚན་ཉིད་དང། མཚན་གཞི་དང། མཚན་གཞི་ལ་
མཚན་ཉིད་ངེས་བྱེད་དོ། །དང་པོ་ལ། མི་སླུ་བ་ངོས་གཟུང་བ་དང། དེ་ལ་
མ་ཁྱབ་པ་སྤང་བ་དང། ཁྱབ་ཆེས་པ་སྤང་བའོ། །མི་སླུ་བ་ངོས་གཟུང་བ་ལ་
རྩ་བ་ལས། ཚད་མ་བསླུ་མེད་ཅན་ཤེས་པ། །དོན་བྱེད་ནུས་པར་གནས་པ་ནི་
མི་སླུ། ཞེས་པའི་ཚིག་ཕྱེད་དང་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་བུའི་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་
བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་བཅས་པ་ནི་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ཞིང། དེ་དག་ཐམས་
ཅད་ལ་ཐུབ་པ་ཉིད་མི་སླུ་བ་ཡིན་པས་སྤྱིར་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དེ་གང་ཞེ་ན་
གསར་དུ་བསླུ་བ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དང། མི་སླུ་
བའི་དོན་ཡང། བཙོ་བསྲེག་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པར་ཤེས་པ་དེས་ཇི་
ལྟར་རྟོགས་པ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པ་དེའོ། །དེ་ལ་དཔྱད་གཞི་དེ་ཡོད་དེ་
རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་ཤེས་པ་གྲུབ་པ་ན། ཤེས་པ་དེ་དང་གྲུབ་སྡེ་རྫས་
གཅིག་པའི་མི་སླུ་བ་མ་རྟོགས་པར་གསུངས་པས། ཚད་མ་རྟོགས་ན་མི་སླུ་བ་

[008] འདོད་མི་ནུས་ཏེ། གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་
ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ལེའུ་གསུམ་པར་
ཚད་མ་ཡིན་ན་རང་མྱོང་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པར་གསུངས་
ལ༑ ཚད་མ་རྟོགས་ན། མི་སླུ་བ་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པ་ནི་མཚན་མཚོན་གྱིས་ཤེས་
གཞན་ཡང་སྒྲ་རྟོགས་ན། མཉན་བྱ་རྟོགས་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། ཚད་མ་རྟོགས་
ན་མི་སླུ་བ་རྟོགས་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལེའུ་དང་པོར། ཁྱད་
པར་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡི། །ཞེས་སོགས་ལ་སོང། དངོས་པོ་རྟོགས་ན། དོན་བྱེད་
ནུས་པ་རྟོགས་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་ན། དངོས་པོ་བརྗོད་ན་དོན་བྱེད་
ནུས་པ་བརྗོད་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་ན། ལེའུ་དང་པོར། འཇིག་ལ་
འབྲས་དང་ཡོད་ཉིད་བཞིན། །ཞེས་སོགས་དང་འགལ། གཉིས་པ་དེ་ལ་མ་ཁྱབ་པ་
སྤང་བ་ནི། རྩ་བ་ལས། སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཡང། །མངོན་པར་འདོད་པ་སྟོན་
ཕྱིར་རོ། །སྨྲ་བ་པོ་ཡི་བྱེད་པའི་ཡུལ། །དོན་གང་བློ་ལ་རབ་གསལ་བ། །
དེ་ལ་སྒྲ་ནི་ཚད་མ་ཉིད། །དོན་གྱི་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཅན་མིན། ཞེས་ཚིག་ཕྱེད་
དང་དྲུག་བྱུང། ཁ་ཅིག་གིས། ལས་ལ་མི་སླུ་བ་ཞེས་པ་དེ། ཡུལ་ཐོབ་པ་
ལ་ཟེར། སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་ཆོས་ཅན། སྒྲ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་ཐལ། སྒྲ་ལ་མི་
སླུ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སྒྲ་ལ་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྩོད་
རང་ལུགས་ཀྱིས་སྒྲ་གཟུང་དོན་དུ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉན་ཤེས་དེ། ཚད་མའི་
མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཉན་ཤེས་དེ་རང་གི་གཞལ་བྱར་མངོན་པར་
འདོད་པའི་དོན་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེ་ནི་
ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མི་སླུ་བ་དེས། སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་ལ་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་སྤང་
བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྒྲས་སྡུད་པའི་གློག་མཐོང་བའི་མངོན་སུམ་དང། སྒྲ་འཛིན་
ཉན་ཤེས་གཉིས་རང་ཡུལ་མ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་འདྲ་བ་ཞིག་སྣང་བས་ལེའུ་དང་

[009] །ཞེས་སོགས་སྐབས་རང་མཚན་ཐོབ་
པའི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་པ་དང་མཐུན་མི་མཐུན་དཔྱད། གོང་དུ་བཙོ་བསྲེག་ལ་སོགས་
པ་རང་གི་ཇི་ལྟར་གཞལ་བ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པ་ནི་ཡུལ་ལ་མི་སླུ་བ་བཞག་པས་
སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་ཀྱང་རང་གི་སྒྲ་ཇི་ལྟར་གཞལ་བ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པས་ཡུལ་
ལ་མི་སླུ་བ་ཡིན། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་ཐོབ་མི་ནུས་པས། ཉན་ཤེས་ལ་
ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པའི་དྭོགས་པ་དེ་གང་གི་
རྒྱུད་ལ་ཡོད། ཁ་ཅིག་གིས། ཐོབ་པ་དང་ཐོས་པ་ཡིག་ནོར་ཡིན་ཟེར་ཡང་
མི་འཐད་དེ། སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་མི་ནུས་པའི་དྭོགས་པ་མེད་པའི་
ཕྱིར༑ ཁོ་བོས་དེ་ལྟར་འཆར་ཏེ། མེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དེ་མེ་ལ་མི་སླུ་བའི་
དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། སྒྲ་བྱུང་ཚད་མ་དེ་ཡང། སྒྲ་ཡིས་བརྗོད་བྱ་ཇི་ལྟར་
བརྗོད་པ་ལྟར་གནས་པ་ལ་བྱེད་དགོས། དེ་ལྟར་ན། སྒྲ་རྣམས་རང་གི་ཞེན་པའི་
བརྗོད་བྱ་དང་འབྲེལ་བ་གྲུབ་དགོས་པས། སྒྲ་གང་ན་ཡོད་པ་དེར་ཞེན་པའི་
བརྗོད་བྱ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་ཡོད་ན་སྒྲའི་ཞེན་པའི་བརྗོད་
བྱ་ཡོད་པས་ཁྱབ་དགོས། དེ་ལྟར་ན། སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་
པ་དེར་སྒྲའི་བརྗོད་བྱ་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྩོད་པའོ། །ཡང་ན་
སྒྲ་འཛིན་ཉན་ཤེས་དང། གློག་འཛིན་མིག་ཤེས་གཉིས་ལྟ་བུ། ཡུན་ཤིན་ཏུ་
ཐུང་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པས། བཙོ་བསྲེག་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་པ་ལྟར་
སྒྲ་དང་གློག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། དབང་ཤེས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རང་ཡུལ་མ་ཐོབ་པར་
འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །རང་ལུགས་ཀྱིས། སྐྱོན་མེད་དེ། དབང་ཤེས་དེ་གཉིས་
ཤིན་ཏུ་ཡུན་ཐུང་བའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཀྱང། སྐྱེས་བུའི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་
སྒྲུབ་པའི་རང་ཡུལ་ལ་གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་མ་
ཡིན་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེས་པའོ། །རྣམ་བཤད་ལས། ཡང་ན། གཞུང་སྔ་མའི་

[010] །ཞེས་པ་དེ། གོང་གི་རྩོད་པ་
སྒྲ་བྱུང་ཚད་མ་ཞེས་པ་དེ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་སྨྲ་བ་པོའི་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་
བསམ་པ་གོ་བར་བྱེད་པའི་རྟགས་ཡིན་པས། རྟགས་དེ་ལས་སྨྲ་བ་པོ་བརྗོད་འདོད་
ཀྱི་བསམ་པ་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་ལ་ཟེར་ན། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བའི་
སྐྱོན་མེད་དེ་ཞེས་གཞུང་ཕྱི་མ། སྨྲ་བ་པོ་ཡི་བྱེད་པའི་ཡུལ། དོན་གང་བློ་ལ་
རབ་གསལ་བ། །དེ་ལ་སྒྲ་ནི་ཚད་མ་ཉིད། །དོན་གྱི་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཅན་མིན། །ཞེས་
པ་དང་སྦྱར། བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་རང་གི་བརྗོད་བྱ་
དཔོག་པའི་རྟགས་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འབྲེལ་བ་གཉིས་པོ་གང་ཡང་
མེད་པའི་ཕྱིར། གང་ཞེ་ན། སྒྲ་དེ་རྣམས་རང་སྨྲ་བ་པོའི་བསམ་པ་གོ་བྱེད་
ཀྱི་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་དྭོགས་པ་དེ་ཡོད་དེ་
བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་ཞེན་པའི་བརྗོད་བྱ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་ལན་དུ་མར་
གསུངས་པས། བསྟན་བཅོས་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ཆོས་ཅན། ཤེས་བྱ་དང་འབྲེལ་
བ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། འདོད་ན། དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་བ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ་
འདོད་ན། གཟུགས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་ཐལ། འདོད་ན། གཟུགས་ཀྱི་
བྱེ་བྲག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལྔ་ག་
གཟུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བར་མ་ཁྱབ་ན། གཞི་གྲུབ་ན། ཚད་
མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་ན། གཞི་གྲུབ་
ན་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་འབུད། གཞན་ཡང། དགོས་
སོགས་ཆོས་གཞིའི་ནང་ནས་འབྲེལ་བ་དེ་གང་ཡིན་དཔྱད། གཞན་ཡང་ཚད་མ་
རྣམ་འགྲེལ་གྱི་བརྗོད་བྱ་མེད་ན། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་མེད་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ་
འདོད་ན། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་བརྗོད་བྱ་ལྡོག་ལ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་མ་ལྡོག་
པའི་གཞི་དེ་གང་ན་ཡོད། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དང། རྒྱས་འབྲིང་སྡུས་གསུམ་
[000]
ལའང་མཚུངས། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལྟ་བུ་ཤེས་བྱ་དང་འབྲེལ་པ་གྲུབ་ལ་རང་གི་
བརྗོད་བྱ་དང་འབྲེལ་བ་མ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྙེད་དཀའ། རང་གི་བརྗོད་བྱ་དང་
བདག་ཉིད་གཅིག་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གསུམ་པ་
ཁྱབ་ཆེ་བ་སྤང་པ་ནི། རྩ་བར། བཟུང་བ་འཛིན་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ནི། །མི་འདོད་
ཅེས་ཚིག་ཕྱེད་དང་གཉིས་དེས། མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇོག་
པ་ལ་ཁྱབ་ཆེས་ཏེ། བཅད་ཤེས་ལའང་མཚན་ཉིད་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་བ་ལ་
བློ་ཀུན་རྫོབ་པ་དྲན་པ་བཅད་ཤེས་དེ། ཚད་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་ཟིན་པའི་
དོན་དེ་ཉིད་གཟུང་ཞིང་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་
པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནི་བློ་ཀུན་རྫོབ་པ་དྲན་པ་བཅད་ཤེས་དེ། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་
ཁྱེད་ལ་ཞུགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བློ་དེ་ནི་རང་དབང་དུ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་
མ་ཡིན་གྱི། ཚད་མ་སྔ་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་
འགྲེལ༑ ཕྱོགས་སྔ་དེས་དྲན་པ་བཅད་ཤེས་དེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ཀྱང། ཚད་མའི་
མཚན་ཉིད་ཁྱོད་ལ་ཞུགས་པའི་ཁྱབ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་རང་ལུགས་ཀྱིས་
ཁྱབ་ཆེས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཞེས་ལན་འདེབས་པ་ཡིན་གྱི། བཅད་ཤེས་ཚད་
མར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་སྔས་རྩོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དཔྱད་གཞི་ཅུང་ཟད་ཡོད་དེ་
སྐབས་འདིར་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་བཞག་པ་ལ་མ་ཁྱབ་པ་དང། ཁྱབ་ཆེས་པ་
རྩོད་པ་དེ། མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ལ་རྩོད་པ་ཡིན་
ནམ༑ གསར་དུ་མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་པ་ལ་རྩོད་
པ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། མཚན་ཉིད་དེ་སྐྱོན་མེད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བཅད་
ཤེས་ཀྱང་མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན་མི་རིགས་ཏེ་
ལུང་རིགས་གཉིས་ཀ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། ལུང་དང་འགལ་ཏེ། ཐར་ལམ་
གསར་བྱེད་ལས། མི་བསླུ་བ་ངོས་གཟུང་བ་དང། དེ་ལ་མ་ཁྱབ་པ་སྤང་བ་

[000]
ཁྱབ་ཆེས་པ་སྤང་བའོ། །ཞེས་དང། བཙོ་བསྲེག་ལ་སོགས་པ་རང་གིས་ཇི་
ལྟར་གཞལ་བ་ལྟར་དོན་ལ་གནས་པ་ནི་མེ་སླུ་བ་ཡིན་ལ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
རིགས་པ་དང་འགལ་ཏེ། གསར་དུ་མི་བསླུ་བའི་ཤེས་པ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་
བཞག་པ་ལ། བཅད་ཤེས་ཀྱང་ཚད་མར་ཐལ། ཞེས་པའི་རྩོད་པ་མི་སྲིད་པའི་
ཕྱིར༑ དེས་ན་ཊིཀ་ཆེན་རིགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལྟར། རང་གི་ཡོངས་སུ་དཔྱད་
པ་ལྟར་གྱི་གཞལ་བྱ་ལ་རང་དབང་དུ་བསླུ་བ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཚད་མའི་
མཚད་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་ལ། རྩོད་པ་དེ་བྱུང་བ་བྱས་ན་ཅུང་བདེ་བ་འདྲ་
དེ་ལྟར་ན། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུར་དུ་གསར་རྟོགས་མ་སྨྲོས་ཀྱང་ཆོག་གོ།།
གཉིས་པ་མཚན་གཞི། །རྩ་བར། བླང་དང་དོར་བྱའི་དངོས་པོ་ཡིན། །འཇུག་ལ་
དེ་གཙོ་ཡིན་ཕྱིར་དང། །ཡུལ་རྣམས་ཅན་ནི་ཐ་དད་པས། །བློ་ཡི་རྟོགས་པ་ཐ་
དད་ཕྱིར། །དེ་ཡོད་ན་འདི་ཡོད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཚིག་ལྔ་དེས་གོང་དུ་ཚད་མའི་
མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཟུར་དུ་ཤེས་པ་སྨྲས་པ་ལ། ཁ་ཅིག་གིས། མིག་སོགས་དབང་
པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་དོན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་ཡིན་དགོས་པས་ཤེས་པ་ཇི་
ལྟར་ཡིན་ཞེས་པ་ལ། རང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤར་བའི་སྒོ་ནས་གསར་དུ་སླུ་བ་མེད་
པའི་བློ་དེ། ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མས་ཆོད་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་
བྱེད་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། ཚད་མས་
ཆོད་པའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། བླང་དོར་གྱི་དངོས་པོའི་འདོར་ལེན་ལ་
སྐྱེས་བུ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚད་མས་མ་ཆོད་པའི་འབྲས་
བུ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་དེ་ཡོད་ན་ཡུལ་རྟོགས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་དུ་འཇོག་ནུས་
པ་འདི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སྒྲོ་འདོགས་གསར་དུ་གཅོད་ནུས་ཀྱི་བློ་
ལ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ཤར་བས། ཡུལ་ཐ་དད་པ་རྟོགས་པ་འཇོག་ནུས་
པའི་ཕྱིར། ཊིཀ་ཆེན་ལྟར་ན། འདིས་མི་སྲིད་པ་སྤང་བ་ལ་སྦྱར། གསུམ་པ་

[000]
མཚན་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ངེས་བྱེད། །རྩ་བར། རང་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས། །
ཐ་སྙད་ལས་ནི་ཚད་མ་ཉིད། །བསྟན་བཅོས་རྨོངས་པ་ཟློག་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་ཚིག་
གསུམ་དེས། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་གསར་དུ་མི་བསླུ་བ་དེ་ཚད་མ་རང་ཉིད་ཀྱིས་
སམ༑ གཞན་ལ་བལྟོས། དང་པོ་ལྟར་ན། ཚད་མ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ཡིན་ན། ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ་མ་རྨོངས་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། ཚད་མ་ཐམས་
ཅད་གསར་དུ་མི་སླུ་བ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན་
ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་དེ་ཡང་ཚད་མ་གཞན་ཞིག་ལ་བལྟོས་དགོས་པས་ཐུག་པ་མེད་
པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རང་ལུགས་ཀྱིས་ཚད་མ་ཀུན་རང་ལས་ངེས་པའང་ཡོད་
གཞན་ལས་ངེས་པ་ཡོད་དེ། ཚད་མ་ཁ་ཅིག་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་རང་
གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པ་ན་མི་བསླུ་བའི་ཆ་ལ་ངེས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འདྲེན་པ་དེ་རང་
ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མ་དང། ཚད་མ་ཁ་ཅིག་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་
ལས་མི་བསླུ་བའི་ཆ་རྟོགས་དགོས་པས་ན་གཞན་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མ་ཟེར་བ་ཡིན་
སློབ་དཔོན་རྒྱན་མཁན་པོ་ལྟར་ན། ཚད་མ་དང་ཚན་མིན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་དེ་མཐར་
ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིག་ཤེས་ཀྱི་ངོར་མེད་དེ། དེའི་ངོར་གཉིས་མེད་སྟོང་པ་ཙམ་
ཞིག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་དབྱེ་དེ། དེའི་ངོར་མེད་ཀྱང་མ་བརྟགས་པར་འཇུག་
པའི་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ལས་ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་
ཞེས་པའོ། །ལྷ་ཤཱཀ་གཉིས་ནི་རང་གི་ཡུལ་ལ་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཆ་རང་མྱོང་
རང་རིག་གིས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་ནུས་པ་དེ་རང་མྱོང་དང། རང་གི་
ངོ་བོ་རང་མྱོང་རང་རིག་གིས་རྟོགས་ཀྱང། རང་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཆ་དེ་
ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་གཞན་ལས་རྟོགས་དགོས་པ་དེ། གཞན་ལས་ངེས་པའི་ཚད་
མ་ཟེར། ཚད་མ་རང་ཉིད་དམ། ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ལས་ངེས་ནུས་ཀྱང་
ཚད་མ་དང་ཚད་མིན་གྱི་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་ནི། རིག་བྱེད་ཚད་མར་སྨྲ་བ་སོགས་

[000]
ཐར་པའི་ཐབས་ལ་རྨོངས་པ་ལྡོག་པའི་ཆེད་དུ་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར༑ རང་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མ་དང། གཞན་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མ་ནི་
ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྤྱི་དོན་རིགས་རྒྱན་ལས། གསར་དུ་མི་
སླུ་བའི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རང་གི་གཞལ་བྱའི་བདག་ཉིད་ཡུལ་སྟེང་དུ་གནས་པ་
མེད་ན་ཚད་མ་རང་ཉིད་མི་འབྱུང་བ་ལ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་འདྲེན་ནུས་པ་དེ་
རང་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མ་དང། དེ་ལྟར་ཚད་མ་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་
འདྲེན་དགོས་པ་དེ། གཞན་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་ རིགས་
ཐིགས་ཊཱིཀྐར་གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་གང། རང་གི་གཞལ་བྱའི་དོན་སྣང་
བ་ལྟར་དུ་གྲུབ་པ་མེད་ན་རང་ཉིད་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་འདྲེན་པ། རང་ངེས་
ཀྱི་ཚད་མ་དང། ཐེ་ཚོམ་འདྲེན་པ་གཞན་ངེས་ཀྱི་ཚད་མར་འཇོག་ཐར་ལམ་
གསལ་བྱེད་ལས། དེས་ན། མི་སླུ་བའི་ཆ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་ན་རང་ངེས་
དང༑ གཞན་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་ན་གཞན་ངེས་སོ་ཞེས་དང། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་
པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས། ཁོ་བོ་ནི་འདི་ལྟར་འཆད་དེ། ཚད་མ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་
གཞལ་བྱ་ལ་མི་སླུ་བ་ནི་རང་མྱོང་བའི་རང་རིག་མངོན་སུམ་ལས་རྟོགས་ལ། རང་གིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པའི་གཞལ་བྱ་ལ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་རྟོགས་
པ་ནི་ཚད་མ་དང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་གཞི་གང་ལ་འཇུག་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་
ངེས་པར་བྱས་པ་ལས་ཡིན་ཞིང། ཞེས་གསུངས། རྣམ་ངེས་དར་ཊིཀ་དང་
ཚད་མ་རིགས་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ་ལ་འབྲུ་ཕྲན་བུ་བསྣན་ནས་པཎ་ཆེན་ཡིག་ཆ་
ལས་གསུངས་པ་དེར་ཡོངས་གྲགས་བྱེད་ཀྱི་འདུག་རིགས་ཐིགས་ཊཱིཀྐར་གསུངས་
པ་དེར། ཅུང་མི་བདེ་བ་སྣང་ཡང། གོ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ་དོན་ལ་ཤ་པ་ཡིན་
ཞིང་དེ་ཡིན་མིན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་དུས་ཀྱི་ཤིང་འཛིན་དབང་མངོན་དེས་ཤ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་
འདྲེན་པའི་ཕྱིར་དང་ལྷ་ཤཱཀ་གཞུང་ལས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་འདྲེན་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་

[000]
ཤཱཀ་འགྲེལ་ལས། གལ་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་
སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་འདི་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཡོད། གང་ཁོ་ན་ངེས་པའི་
སྒོ་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོད་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།
དེ་ལྟར་ན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ལ་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་དོན་ངེས་པ་དང་རྒྱུ་རྣམ་
པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་ལ་ཡང་དོན་མེད་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང། དོན་མེད་
པར་ངེས་པ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་པའི་
རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཚད་མ་གཅིག་ལ་གཞལ་བྱའི་སྒོ་ནས་གཉིས་
སུ་འགྲོ་ཚུལ་ཡོད་པ་འདྲ་སྟེ་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་རང་གི་གཞལ་བྱ་ལ་མི་སླུ་བ་ནི་
རང་རིག་གིས་རྟོགས་ལ། རང་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མས་
རྟོགས་དགོས་པར་གསུངས་པས་དེས་ན། རང་ཡུལ་ལ་མི་སླུ་བ་ལ་རང་ལས་
ངེས་དང་རང་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་པ་ལ་གཞན་ལས་ངེས་སུ་བཞག་ རྗེས་དཔག་ཚད་
མ་ཡིན་ན། རང་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ནི་ཚད་མའི་གཞུང་ཀུན་
མཐུན་པར་གསུངས། རྒྱང་འཕེན་རྒྱུད་ཀྱི་དུ་བའི་རྟགས་ལས་དུ་ལྡན་ལ་ལ་མེ་རྟོགས་
པའི་རྗེས་དཔག་དེ། རང་མྱོང་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་རྟོགས་པར་ཐལ་
རང་ལས་ངེས་ཀྱི་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་སླ། ཁྱབ་སྟེ། རྣམ་བཤད་ལས་
མི་སླུ་བའི་ཆ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་ན་རང་ངེས་དང། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
དང༑ ལེའུ་གསུམ་པའི་རྣམ་བཤད་ལས་ཀྱང། རང་མྱོང་རང་རིག་མངོན་
སུམ་གྱིས་མ་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས། འདོད་ན་
རྒྱང་འཕེན་པ་དེས་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་ཐལ། འདོད་མི་
ནུས་ཏེ། དེས་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་མངོན་གྱུར་དུ་
ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་རྟོགས་པའི་
བློ་དང། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་གཉིས་དངོས་སུ་

[000]
གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་རྟོགས་
པའི་བློ་དང་འཛིན་སྟངས་དངོས་འགལ་དུ་སོང་བའི་སྒྲོ་འདོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
དེར་ཐལ། དེ་འདྲའི་བློ་དེ་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཕར་ཕྱིན་སྐབས་
བཞི་པའི་གཉེན་པོའི་སྐབས་ལ་སོང། རྩ་བའི་ཐལ་འགྱུར་ལ་ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ་
གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ངོ་བོ་ཕྱིར། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་རྩ་འགྲེལ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
གཞན་ཡང། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་རྟོགས་ན། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་
ཁེགས་དགོས་པར་ཐལ། སྒྲ་རྟོགས་ན། སྒྲ་མ་ཡིན་པ་ཁེགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་
མ་གྲུབ་ན། ལེའུ་དང་པོའི་རྣམ་བཤད་ལས་དེའི་དོན་ནི། སྒྲ་ངེས་པའི་ངེས་
ཤེས་དེ་སྒྲ་དེ་སྒྲ་མ་ཡིན་ལས་ལོག་པར་གོའམ་མ་གོ། མ་གོ་ན་སྒྲ་མ་ཡིན་དུ་
འཛིན་པའི་ཞེན་ཡུལ་རྣམ་པར་བཅད་པ་མ་གོ་བས་སྒྲ་ཡང་མ་གོ་བར་འགྱུར་རོ།།
ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་རྟོགས་ན་རྗེས་དཔག་
ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་རྟོགས་དགོས་པར་ཐལ། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མ་
ཡིན་པ་ཁེགས་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ཡིན་པ་དང་
མ་ཡིན་པ་གཉིས་རྣམ་བཅད་ཡོངས་གཅོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། མེ་དང་
མེ་མ་ཡིན་གཉིས་རྣམ་བཅད་ཡོངས་གཅོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཚད་མ་
སྡེ་བདུན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་འབྲས་རྟགས་སྐབས་སུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་
ཡང༑ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཐལ་འགྱུར་བ་ཆོས་ཅན། ཚད་མ་མངོན་
སུམ་དུ་རྟོགས་པར་ཐལ། འདོད་ན། ཚད་མ་དང་གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པའི་
མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ངེས་པར་ཐལ། ཚད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ་
སྒྲ་རྟོགས་ན་སྒྲ་དང་མཉན་བྱའི་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་
ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཡི། །གཏན་ཚིགས་སུ་འགྱུར། ཞེས་སོགས་ཀྱི་རྩ་
འགྲེལ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཚད་མ་ལ་གསར་རྟོགས་ཀྱིས་

[000]
ཁྱབ་པར་འདོད་པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བཅད་ཤེས་ཚད་མར་འདོད་
པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་མང་ཡང་རེ་ཞིག་
ཞོག་གོ། ད་ནི་དཀྱུས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་
ནི་རྩ་བར། མ་ཤེས་དོན་གྱི་གསལ་བྱེད་ཀྱང། །རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་འོག་ཏུ། །
སྤྱིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོབ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ། །ཤེས་པ་གང་ཡིན་
ཞེས་དགོངས་ཕྱིར། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དཔྱད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཚིག་དྲུག་གོང་དུ་
བཤད་པའི་མི་སླུ་བ་ཙམ་གྱིས་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་རྫོགས་ཏེ། སྔར་མ་
ཤེས་པའི་དོན་གྱི་གསལ་བྱེད་དེ་དང་པོའམ་གསར་དུ་ཤེས་པས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་
ཟུར་དུ་སྨོས་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན། གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་
ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དོན་གསར་དུ་གསལ་བྱེད་ཚད་མ་ཡིན་ན། སྔོན་
པོ་ངེས་པའི་བཅད་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཚད་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གསར་དུ་རྟོགས་
པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སྔོན་པོའི་དོན་སྤྱི་གསར་དུ་རྟོགས་
པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། སྔོན་འཛིན་མངོན་སུམ་གྱིས་
སྔོན་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པའི་འོག་ཏུ་སྔོན་པོའི་དོན་སྤྱི་
འཛིན་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ལ་རང་དབང་དུ་ཡུལ་གཅོད་
པའི་མཐུ་མེད་དོ། །ཚད་མ་ཡིན་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྔར་མ་ཤེས་པ་གསར་
དུ་ཤེས་པའམ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་དགོས་སོ། །འདིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་པ་
རང་མཚན་ལ་གོ་དགོས། འབྲས་བུ་དོན་གཉེར་རྣམས་ཀྱིས་མཐར་རང་མཚན་
གསར་དུ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་ནས་
སྤྱི་འཛིན་ཚད་མ་དེ་ཐབས་དང། མ་ཤེས་དོན་གསལ་དེ་ཟུར་དུ་
སྨོས་པའོ། །འབྲས་བུ་དོན་གཉེར་རྣམས་ཀྱིས་གཙོ་བོའི་དོན་དུ་གཉེར་བྱ་
རང་མཚན་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་

[000]
ལེའུ་དང་པོར། དོན་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ། །དོན་གཉེར་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། །
ཞེས་པ་དང་ཡང་མཐུན། ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ན། རང་མཚན་ཡིན་པས་
ཁྱབ་པ་བཀག་ནས་ཚད་མ་ཡིན་ན་རང་མཚན་ལ་བརྟེན་པས་ཁྱབ་པ་བསྟན་ནོ། །མ་
ཤེས་དོན་གྱི་གསལ་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་པ་དེ་ལ་དོགས་པ་དཔྱད་པ། ཐར་ལམ་
གསལ་བྱེད་དང། པཎ་ཆེན་ཡིག་ཆར། གོང་འོག་གཉིས་ཀར་ཚད་མ་སྤྱིའི་
མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་འདོད་ཀྱང། མཚན་ཉིད་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་མ་
ཡིན་ཏེ། སྔ་མས་གསར་རྟོགས་དངོས་སུ་མ་སྨོས། ཕྱི་མས་མི་སླུ་བ་དངོས་
སུ་མ་སྨོས་ཀྱང། དོན་ལ་གསར་དུ་མི་སླུ་བའི་རིག་པ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་
ཕྱིར༑ རྒྱན་གྱི་བཤད་པ་དེ་ལ་དགག་པ་མཛད། མཁས་གྲུབ་ཊིཀ་ཆེར་ལྷ་དབང་
བློའི་བཤད་པ་དེ་མི་འཐད་པར་བྱས་ནས། རྒྱན་མཁན་པོའི་ལུགས་དེ་རང་ལུགས་
སུ་མཛད་དེ་དེ་ཉིད་ལས། དེས་ན་ཁོ་བོ་ནི་ཕྱོགས་འདི་ལ་གཟུ་བོའི་བློས་
རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་གནོད་པ་མ་མཐོང་ངོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཚད་མ་ཡིད་
ཀྱི་མུན་སེལ་ལས་ནི། དེ་དང་མི་མཐུན་པར་བཤད་དེ་རྒྱན་མཁན་པོའི་འདོད་
པ་ལའང་དགག་པ་མཛད། རང་ལུགས་ནི། ཚད་མ་བསླུ་མེད་ཅན་ཤེས་པ་ཞེས་པས་
ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཆ་ཚང་བསྟན། མ་ཤེས་དོན་གྱི་གསལ་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་པ་དེས་
ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་མིན་པར། ཚད་མ་ཡིན་ན་རང་གི་གཞལ་བྱ་སྔར་
མ་ཤེས་པ་གསར་དུ་ཤེས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་ཡིན་
གསུང༑ སྡེ་བདུན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ་ལས། རྒྱན་མཁན་པོའི་ལུགས་དེ་མི་
འཐད་པར་གསུང། རང་ལུགས་ཆོས་རྗེས་ས་པཎ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས། ཡིད་ཀྱི་
མུན་སེལ་དང་ཊིཀ་ཆེན་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་གི་གཞལ་བྱ་ལ་རང་དབང་དུ་ཡོངས་སུ་
གཅོད་པའི་བསླུ་བ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇོག་
དེ་ལ་གོ་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་འདུག་སྟེ། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་

[000]
ཚད་མ་ཡིན་མིན་དང་མངོན་སུམ་གྱིས་དྲངས་པའི་དྲན་པ་བཅད་ཤེས་རྣམས་དོན་སྤྱི་
གསར་དུ་སྣང་ཡང་ཚད་མ་ཡིན་མིན་གྱི་དྭོགས་པ་རྣམས་བསལ་བར་ནུས་སོ།།
གཉིས་པ་ཐུབ་པའང་མཚན་ཉིད་དེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། ཚད་མའི་
དོན་བཤད་ཟིན་དང་སྦྱར་བ་དང། གྱུར་པའི་དོན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ལྡན་བཅོམ་ལྡན་ཚད་མ་ཉིད། །ཅེས་ཚིག་གཅིག་ ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཆོས་ཅན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ལ་གསར་དུ་མི་
སླུ་བའི་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོ་ནི། རྣམ་མཁྱེན་
དེས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རང་དབང་དུ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟིགས་པའི་ཚད་
མ་ཡིན་ལ། ཐུབ་པའང་རྣམ་མཁྱེན་དེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་
སངས་འཕགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འདོད་པའང་ཁེགས་སོ། །སྐབས་
འདིར། ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་དང་ཡིག་ཆ་འགའ་ཞིག་ལས། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་
ཅིག་དང་པོས་མ་གཟིགས་ཤིང། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པས་གསར་དུ་
གཟིགས་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པར་གསུང་ཟིན་ལ་འཁོད་འདུག་པས་དེ་ལྟར་ཁས་
ལེན་ན། དེ་འདྲའི་ཆོས་དེ་ཆོས་ཅན། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་དང་པོས་གཟིགས་
པར་ཐལ། གཞི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་དང་པོ་
ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་
རྣམ་མཁྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་ཁྱབ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་ལམ། །
ཞེས་གསུང། རྩ་བར་མ་གྲུབ་ན། དེ་ཆོས་ཅན། གཞི་གྲུབ་པར་ཐལ་
རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པས་གསར་དུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
མ་གྲུབ་ན། ཁས་བླང་དང་འགལ། རང་རེའི་ཡིག་ཆ་བློ་རིག་ལས། རྟོགས་
ཟིན་རྟོགས་པའི་རིག་པ། བཅད་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་ ཡིག་ཆ་གཞན་
རྣམས༑ རྟོགས་ཟིན་རྟོགས་པའི་ཚད་མིན་གྱི་རིག་པ། བཅད་ཤེས་ཀྱི་མཚན་

[000]
ཉིད་དུ་འཇོག་ ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ལས། ཁོ་བོ་ནི་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་ནས་
ཇི་ཙམ་བསམས་ཀྱང། ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་མཁྱེན་དང། ཚད་མ་ལ་
གསར་རྟོགས་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་པ་མ་ཚོར་རོ། །ཞེས་པར་བསམ་ན་རྣམ་མཁྱེན་སྐད་
ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་རང་ཡུལ་གསར་རྟོགས་ཡོད་པར་གསུང། རྣམ་མཁྱེན་
སྐད་ཅིག་དང་པོས་དུས་གསུམ་ཅིག་ཅར་དུ་མ་གཟིགས་ན། དུས་གསུམ་
ཅིག་ཅར་དུ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཟིགས་ན་འབྱུང་
འགྱུར་གྱི་ཆོས་རྣམས་གཟིགས་དགོས་པས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་རྟོགས་
ཟིན་ཅིང་མ་གཟིགས་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་བོས་རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་
དང་པོ་དང། དེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་གཉིས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་ཏུ་
འདོད་དོ། །འོ་ན་རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཆོས་ཅན། རྟོགས་ཟིན་རྟོགས་
པའི་རིག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་དང་པོས་རྟོགས་ཟིན་པའི་དོན་
ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན་མ་ཁྱབ། རྣམ་མཁྱེན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་དེས་
དེ་ལྟར་རྟོགས་ཀྱང། སྐད་ཅིག་དང་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་འཇུག་པར་རང་སྟོབས་
ཀྱིས་ཡུལ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གྱུར་པའི་དོན་བཤད་པ་ལ་
གྱུར་པ་སྨོན་པའི་དགོས་པ་དང། དེ་ལ་རྩོད་སྤང་ངོ། །དང་པོ་ལ། རྩ་བར་
མ་སྐྱེས་པ་ནི་བཟློག་དོན་དུ། །གྱུར་པ་ཉིད་གསུངས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །སྒྲུབ་བྱེད་ལ་
ལྟོས་ཚད་ཡིན་རིགས། ཞེས་ཚིགས་གསུམ། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་གླང་གིས་
ཚད་མ་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་མཆོད་བརྗོད་དུ་ཚད་མར་གྱུར་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ། རྣམ་
བཅད་ཀྱི་དགོས་པ་ནི། ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་དེ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་ལྡོག་པའི་
དོན་དུ་གྱུར་པ་གསུང་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་དགོས་པ་ནི། ཐབས་ཤེས་
ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་གོམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཚད་མར་འཁྲུངས་པ་གོ་བའི་
ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་སྤང་བ་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་
[021] ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཇི་
ལྟར་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཀུན་མཁྱེན་དུ་བསྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་
ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པོའི་དབང་ཕྱུག་གི་ངོ་བོ་དགག་པ་དང། སྒྲུབ་བྱེད་དགག་
པའོ༑ ༑དང་པོ་ལ། རྟག་པ་དགག་པ་དང། མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དགག་པའོ། །
རྟག་པ་ཡིན་པ་དགག་པ་ལ། རྩ་བར་
ཚད་མ་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་མིན། །
དངོས་ཡོད་རྟོགས་པ་ཚད་ཕྱིར་དང། །
ཤེས་བྱ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས། །
དེ་ནི་མི་བརྟན་ཉིད་ཕྱིར་རོ། །
རིམ་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཅན་དག་ནི། །
རྟག་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ཕྱིར། །
བལྟོས་པ་མི་རུང་བ་ཡི་ཕྱིར། །
ཞེས་ཚིག་བདུན། གཞན་སྡེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་
རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལྷ་དབང་ཕྱུག་དེ་ཐམས་ཅད་
ལ་ཚད་མར་ཁས་ལེན་པས། ཡུལ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་ཡིན་
དགོས༑ དེ་ཡིན་ན། ཚད་མ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཡུལ་མི་རྟག་པ་
རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཡུལ་ཤེས་བྱ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། །དེ་འཇལ་
གྱི་ཚད་མ་དེ་མི་བརྟན་པ་ཉིད་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཡང་དབང་ཕྱུག་ཉིད་རྟག་པ་
ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དབང་ཕྱུག་གི་ཤེས་པ་མི་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པས་སྐྱེ་བར་ཁས་
ལེན་དགོས། ཤེས་པ་དེ། དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ་
སྔ་ཕྱི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལ་བལྟོས་ནས་ཀྱང་བསྐྱེད་
པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་རྐྱེན་ལ་བལྟོས་པ་མི་རུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་

[022] ཡུལ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་
ཡུལ་ཅན་རྟག་པ་ཡིན་པ་འགལ་གྱི། ཡུལ་རྟག་པ་ཡིན་ནའང་ཡུལ་ཅན་རྟག་པ་
ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། ཡུལ་ཅན་དེས། ཡུལ་རྟོགས་པ་དེ་དུས་རྟག་ཏུ་འཇལ་ལམ་
རེས་འགའ་འཇལ། རྟག་ཏུ་འཇལ་ན། ཡུལ་དེའང་རྟག་ཏུ་ཡོད་པར་འགྱུར་
བས་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་འགལ། རེ་འགའ་འཇལ་ན། ཡུལ་རྟོགས་པ་དེ་རྒྱུ་
རྐྱེན་ལ་བལྟོས་པར་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པ་ཡིན་དགོས་སོ། །ཡུལ་རྟག་པ་ཡིན་
ནའང་ཡུལ་ཅན་རྟག་པ་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ། ཡུལ་ཅན་གྱིས་ཡུལ་རྟོགས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་
ལ་བལྟོས་པའི་ཕྱིར། འགའ་ཞིག་གིས་སྐབས་འདིར་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་རྟག་པ་
བཀག་པ་ཡིན་ཟེར། འོ་ན། དོན་དམ་པའི་ཚད་མ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ཡུལ་
དུ་མི་རྟག་པ་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །གངས་ཅན་གྱི་ཞིང་དུ་རྣམ་མཁྱེན་རྟག་པར་ཁས་
ལེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་རྣམས་ནི། རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གི་གཞུང་དེ་དང་རྒྱབ་
འགལ་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དགག་པ་ལ་
རྩ་བར། །རྣམ་འགས་ཕན་གདགས་བྱ་མིན་ཕྱིར། །མི་རྟག་ན་ཡང་
ཚད་མེད་ཉིད། །ཅེས་ཚིག་གཉིས། གོང་གི་རིགས་པ་དེ་དག་མི་བཟོད་ནས་
དབང་ཕྱུག་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཡང། འཁོར་བའི་དུས་སུ་ཆགས་སོགས་ཉམས་སུ་
མྱོང་ནས། དེའི་གཉེན་པོ་གོམས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་བལྟོས་པ་མིན་པར་
ཐོག་མ་ནས་ཆགས་བྲལ་དང་ཀུན་མཁྱེན་ཡིན་ནོ་ཟེར། དབང་ཕྱུག་རིགས་འདྲ་སྔ་
མ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཀུན་མཁྱེན་ཡིན་པ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་
དབང་ཕྱུག་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་གནོད་པ་དང་
རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་འགས་ཀྱང་མིན་པའི་ཕྱིར་
ཊིཀ་ཆེན་ལྟར་ཚིག་དེ་གཉིས། རྟག་པ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བ་མི་རུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་
སྦྱར་ནས། མི་རྟག་པ་བཀག་པ་ལ། དབང་ཕྱུག་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་བདེན་

[023] མི་རྟག་
པ་ཡིན་པ་དགག་པ་ཞེས་པ་དེ་ཅུང་ཟད་མ་བདེ། གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ་
སྒྲུབ་བྱེད་ལྟར་སྣང་དུ་བསྟན་པ་དང། ཀུན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་ཚད་མས་
བསལ་བ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན་དང། རྒྱས་བཤད་དོ། །
དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
སྡོད་འཇུག་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང། །
དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་
འདོད་པ་གྲུབ་པའམ་དཔེ་མ་གྲུབ། །
ཡང་ན་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན། །
ཞེས་ཚིག་བཞི། མུ་སྟེགས་དབང་ཕྱུག་པ་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣོད་བཅུད་
ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱེད་པར་བསྒྲུབ་འདོད་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་
ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཆོས་ཅན། བྱེད་པ་པོའི་བློ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ། སྡོད་ཅིང་
སྡོད་ཅིང་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། སྟེའུ་བཞིན། ཆོས་ཅན་དང་
གསལ་བ་སྔར་བཞིན་ལ། དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་
བུམ་སོགས་བཞིན། དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། དགྲ་སྟ་བཞིན་ཞེས་
གཏན་ཚིགས་གསུམ་བཀོད། གཞན་ཡང། མུ་སྟེགས་པ་འགའ་ཞིག་གིས་
ཚངས་པ་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོར་འདོད། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་ཁྱབ་འཇུག་བྱེད་པ་
པོར་འདོད། ལ་ལས། དྲང་སྲོང་ཉི་མའི་མདོག་ཅན་བྱེད་པ་པོར་འདོད་
དེ་དག་ནི། སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་མ་བྱོན་གོང་དུ་འདོད་ཚུལ་ཡིན་ལ། སྟོན་པ་
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་བྱོན་ནས་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་རང་རྒྱུ་ལས་ལས་བྱུང་བར་
གསུངས་སོ། །སྒྲུབ་བྱེད་གསུམ་པོ་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་
རྣམས། སྟེའུ་ཤིང་ལ་རིམ་པ་བཞིན་གཞོམ་པ་ལྟར། སྔ་མ་སྔ་མས་ཕྱི་མ་ཕྱི་

[024] རྫ་མཁན་གྱིས་རྫ་བུམ་བཟོས་
ནས་བུམ་པ་འཐོན་པ་ལྟར་དང། རྟ་རེས་ཤིང་གཅོད་པ་ལྟར་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་
དཔེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱེད་པ་པོའི་བློ་སྔོན་དུ་སོང་བར་སྒྲུབ། དེ་ནི་དབང་ཕྱུག་
གི་བློ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་པོ་དབང་ཕྱུག་ཡིན་སྙམ་པའོ། །སངས་རྒྱས་
པས་བྱེད་པ་པོའི་བློ་སྔོན་དུ་སོང་ཞེས་པ་དེ། སྤྱིར་བློ་ཙམ་ལ་ཟེར་ན་སངས་
རྒྱས་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་རང་རྒྱུ་སེམས་པའི་
ལས་ལས་བྱུང་བར་ཁས་ལེན་པས། ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་མི་སྒྲུབ། བློ་རྟག་པ་ཞིག་
སྔོན་དུ་སོང་བར་བསྒྲུབ་འདོད་ན། གཏན་ཚིག་དེའི་དཔེ་མ་གྲུབ། བྱེད་པ་པོ་
གཞན་ཞིག་སྔོན་དུ་སོང་བར་བསྒྲུབ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ། དབང་ཕྱུག་ལ་
བྱེད་པ་པོ་གཞན་མེད་པས་མ་ངེས་ནས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར། །བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་
ལ་བརྟག་པ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། རྟགས་གཅིག་ལ་རྟགས་ལྟར་སྣང་གསུམ་གྱི་
གནོད་པ་ཅིག་ཅར་དུ་འཇུག་པ་མེད་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་
སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་དོན་བརྟགས་ལ་དགག་དེས་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་ཁེགས་པ་
དེས་གྲུབ་པའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ། དབྱིབས་ཀྱི་དོན་རྟགས་སུ་མི་རུང་བ་དང་
དབྱིབས་ཀྱི་སྒྲ་འཇུག་པ་རྟགས་སུ་མི་རུང་བའོ། །དང་པོ་ལ། དབྱིབས་ཁྱད་པར་
ཅན་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ། དབྱིབས་ཙམ་མ་ངེས་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
བྱིན་རློབ་ཡོད་མེད་རྗེས་འཇུག་ཅན། །
དབྱིབས་སོགས་ཅི་འདྲ་རབ་གྲུབ་པ། །
དེ་ལས་རྗེས་སུ་དཔོག་གང་ཡིན། །
དེ་ནི་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
ཞེས་ཚིག་བཞི། རང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡོད་མེད་རྗེས་སུ་འཇུག་
པ་ཅན་གྱི་དབྱིབས་ལྡན་སོགས་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་

[025]
པར་ཐལ། བུམ་སོགས་ཅི་འདྲ་བ་རབ་ཏུ་གྲུབ་ན། ཁྱོད་ལས་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་
དཔོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་
ཆོས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གོང་གི་རྟགས་གསུམ་བཀོད་པ་དེའི་ནང་ནས་དབྱིབས་
ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེ། རྫ་མཁན་གྱིས་བུམ་པ་བཟོས་པ་ལྟར་
རྫ་མཁན་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྫ་བུམ་གྱི་དབྱིབས་ལྟ་བུ་རྟགས་སུ་བཀོད་
ན༑ འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་དེ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་
མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་དབྱིབས་ཙམ་མ་ངེས་པ་ལ། མ་ངེས་པའི་
དཔེ༑ དེས་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ། འབྲས་མཚུངས་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་དུ་ཐལ་བ་སྤང་བའོ། །
དང་པོ་ལ། རྩ་བར་
ཐ་དད་དངོས་ལ་རབ་གྲུབ་པ། །
སྒྲ་མཚུངས་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར། །
རྗེས་དཔོག་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །
སྐྱ་བོའི་རྫས་ལས་མེ་བཞིན་ནོ། །
ཞེས་ཚིག་བཞི། བུམ་པའི་དབྱིབས་དང་དབྱིབས་ཙམ་དུ་ཐ་དད་མེད་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་ལས། དེ་དག་སྐྱེས་བུས་བྱས་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་རིགས་
པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དབྱིབས་སྐྱེས་བུས་བྱས་པའི་དབྱིབས་དང་རྒྱུ་རིགས་ཐ་
དད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དབྱིབས་ཙམ་དུ་ཐ་དད་དུ་
མེད་དེ། དབྱིབས་ཞེས་པའི་སྒྲ་འཇུག་པར་མཚུངས་པས་སོ། །སྐྱ་བོའི་རྫས་
ལས་མེ་དཔོག་པ་བཞིན་ནོ། །དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་ཙམ་གྱིས་རྫ་མཁན་གྱིས་བྱས་
པའི་རྫ་བུམ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི་

[026]
དེ་ལྟ་མིན་ན་རྫ་མཁན་གྱིས། །
བུམ་པ་ལ་སོགས་འཇིམ་པ་ཡི། །
རྣམ་འགྱུར་འགའ་ཞིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །
གྲོག་མཁར་ཡང་དེས་བྱས་གྲུབ་འགྱུར། །
ཞེས་ཚིག་བཞི། རྣམ་འགྱུར་འགའ་ཞིག་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས་རྫ་བུམ་དང་
མཚུངས་ན། གྲོག་མཁར་ཡང་རྫ་མཁན་གྱིས་བྱས་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །
འབུ་གྲོག་མའི་ཚང་ཡང་འཇིམ་པ་ལས་གྲུབ་པས་རྫ་བུམ་དང་དེ་གཉིས་དབྱིབས་
འགའ་འདྲ་བ་ཙམ་གྱིས། རྫ་མཁན་གྱིས་བྱས་པར་གྲུབ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་ཞེས་པའོ། །
གསུམ་པ་འབྲས་མཚུངས་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་དུ་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
བསྒྲུབ་བྱའི་རྗེས་འགྲོ་ཕྱིར་འབྲས་བུ། །
སྤྱིས་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་བྱས་པ་ལ། །
འབྲེལ་བ་ཅན་ཉིད་ཐ་དད་ཕྱིར། །
ཐ་དད་སྐྱོན་བརྗོད་འབྲས་མཚུངས་འདོད། །
ཅེས་ཚིག་བཞི། ཁ་ཅིག་གིས། རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་
ལ་བརྟགས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་པ་འབྲས་མཚུངས་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་ཞེ་ན། རང་ལུགས་
ཀྱིས༑ བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ནུས་ཀྱི་སྤྱི་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལ། ཁྱད་པར་ལ་བརྟགས་
ནས་སུན་འབྱིན་ན། སུན་འབྱིན་བརྗོད་པ་པོ་རང་གིས་སྒྲུབ་བྱེད་གང་བཀོད་པ་ལ་
ཡང་ཉེས་པ་དེ་འཇུག་པས་འབྲས་མཚུངས་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་གྱི། སྒྲུབ་བྱེད་ལྟར་
སྣང་བཀོད་པ་ལ་སུན་འབྱིན་བརྗོད་པ་ལྟག་ཆོད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དུང་སྒྲ་
འབྲས་བུར་བསྒྲུབ་པ་ལ། རྩོལ་བྱུང་རྟགས་སུ་བཀོད་པའི་ཚེ། རྩོལ་བ་ལས་
སྔར་ཡོད་གསལ་བ་རྟགས་སུ་འགོད་ན་མ་ངེས། སྔར་མེད་གསར་བྱུང་འགོད་ན་

[027] འབྲས་མཚུངས་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་དུ་འདོད་རིགས་ཏེ་
རྩོལ་བྱུང་གི་སྤྱིས་ཀྱང་དུང་སྒྲ་འབྲས་བུར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་པ་ལ་འབྲེལ་བ་ཅན་
ཉིད་ཐ་དད་ལ་བརྟགས་ནས་ཐ་དད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་ལན་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གོང་གི་དབང་ཕྱུག་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་གསུམ་བཀོད་པ་ལ། དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་
དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་དེ་ལ། རྫ་བུམ་གྱི་དབྱིབས་དང་འདྲ་བའི་
དབྱིབས་ཤིག་རྟགས་སུ་འགོད་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་མཐའ་
དག་དེ་ལྟ་བུའི་དབྱིབས་དང་མི་ལྡན་པས་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ། སྤྱིར་དབྱིབས་ཙམ་
རྟགས་སུ་འགོད་ན། སྐྱེས་བུས་བྱས་པའི་དབྱིབས་དང་ལྡན་པར་བསྒྲུབ་ན་མ་ངེས་ཞེས་
པའི་སྐྱོན་བྱུང་བ་ལ། གཞན་སྡེས། དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལ་
དབྱིབས་ཙམ་དང། དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེས་ནས་
མ་གྲུབ་པ་དང། མ་ངེས་པའི་རྟགས་སུ་ཐལ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་དེ། འབྲས་
མཚུངས་ཀྱི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་ཟེར་བ་ལ། རང་ལུགས་ཀྱིས། བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་ནུས་ཀྱི་
སྤྱི་ཙམ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལ་ཁྱད་པར་ལ་བརྟགས་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་ན་འབྲས་མཚུངས་
ཀྱི་ལྟག་ཆོད་ཟེར་བ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །རྟགས་དེ་ལ་
དཔྱད་གཞི་ཡོད་དེ། བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ལའང་བརྟག་པ་བྱས་པ་དང། རྟགས་
ལའང་བརྟག་པ་བྱས་ནས། བྱེད་པ་པོ་གཞན་ཞིག་སྔོན་དུ་སོང་བར་བསྒྲུབ་ན་
རང་རྒྱུ་སེམས་དཔའི་ལས་ལས་སྐྱེ་བ་སངས་རྒྱས་པས་གྲུབ་ཟིན་པར་གསུངས་ལ་
དེ་ལྟར་ན། དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་ན། རང་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་སྔོན་དུ་སོང་
བས་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་
ཆོས་ཅན། རང་རྒྱུ་བྱེད་པ་པོ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ། སྡོད་ཅིང་ལས་ལ་འཇུག་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་དང། དུང་སྒྲ་ཆོས་ཅན། འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་བྱུང་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ། རྟགས་དང་བསྒྲུབ་

[028] བརྟགས་པ་ན་
གཉིས་ཀར་ཚུལ་གསུམ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་སྔོན་དུ་
སོང་པར་བསྒྲུབ་ན་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཀྱི་མ་ངེས་གསུངས་པས། ལྷ་དབང་ཕྱུག་
ཆོས་ཅན། བྱེད་པ་པོ་གཞན་སྔོན་དུ་མ་སོང་བར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་
འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རང་རྒྱུ་སེམས་དཔའི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་
འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་
སྡོད་ཅིང་སྡོད་ཅིང་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཀྱིས་
མ་ངེས་ནས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ་དབྱིབས་ཀྱི་སྒྲ་འཇུག་
པ་རྟགས་སུ་མི་རུང་བ་ལ། དབྱིབས་ཀྱི་སྒྲ་མཐོང་བ་ཙམ་རྟགས་སུ་མི་རུང་བའི་
དཔེ་དང། ཧ་ཅང་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གྲུབ་པ། །
སྒྲ་ཡི་སྤྱི་ནི་མཐོང་བ་ལས། །
སྒྲུབ་བྱེད་མི་རིགས་ངག་ལ་སོགས། །
གོ་ཉིད་ཕྱིར་ན་རྭ་ཅན་བཞིན། །
ཞེས་ཚིག་བཞི། དབྱིབས་དང་ལྡན་པའི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བུམ་པ་སོགས་
ལ་དབྱིབས་ལྡན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པར་གྲུབ་པ་དང་མཚུངས་པར་དབྱིབས་ཀྱི་སྒྲའི་སྤྱི་སྦྱོར་
བར་མཐོང་བ་ལས་གནས་ལུས་སོགས་སྐྱེས་བུས་བྱས་པར་བསྒྲུབ་པར་མི་རིགས་
ཏེ༑ དཔེར་ན། གོའུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། རྭ་ཅན་དུ་སྒྲུབ་
མི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི། རྩ་བར་
རྗོད་པར་འདོད་པའི་གཞན་དབང་ཕྱིར། །
སྒྲ་རྣམས་གང་ལའང་མེད་མ་ཡིན། །
དེ་ཡོད་པས་ནི་དོན་གྲུབ་ན། །

[029] །
ཅེས་ཚིག་བཞི། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་རྣམས་རྗོད་འདོད་ཀྱི་གཞན་དབང་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་ན། སྒྲ་རྣམས་ས་ཕྱོགས་གང་ནའང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
སྒྲ་དེ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་གྲུབ་ན། སྐྱེ་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་དོན་ཐམས་ཅད་
འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་དེས་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་ཁེགས་
པ་ནི། རྩ་བར་
འདི་ནི་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་ཀྱི། །
མི་རྟག་སོགས་ཕྱིར་ཡང་སེམས་མེད། །
སོགས་དང་ཤུན་པ་བཤུས་ན་ནི། །
འཆི་ཕྱིར་སེམས་ལྡན་དཔྱད་པ་ཡིན། །
ཞེས་ཚིག་བཞི། དབང་ཕྱུག་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་སུན་འབྱིན་པའི་རིགས་པ་འདི་ནི་
སེར་སྐྱ་བ་དང་གཅེར་བུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལྟར་སྣང་གཞན་ཡང་དཔྱད་
ནས་འགོག་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། སེར་སྐྱ་བས་བློ་བདེ་ཆོས་ཅན། སེམས་མེད་
བེམ་པོ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང། གཅེར་
བུ་བས། ལྗོན་ཤིང་ཆོས་ཅན། སེམས་ལྡན་ཡིན་ཏེ། ཤུན་པ་བཤུས་ན་འཆི་
བའི་ཕྱིར་ཞེས་སོགས་ཀྱི་རྟགས་རྣམས་འགོག་ནུས་པའི་ཕྱིར། འདིར་སེར་སྐྱ་བ་
དེ་གྲངས་ཅན་པ་ལ་ཟེར། གྲངས་ཅན་པ་ཤེས་བྱ་ཉེར་ལྔའི་ནང་ནས། བློ་དང་
བདེ་བ་རྣམས་བེམ་པོར་འདོད། སེམས་དང་བདག་དང་ཤེས་པ་རྣམས་རྟག་པར་
འདོད་པའོ། །གཅེར་བུ་བས། ལྗོན་ཤིང་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་ཡོད་པས་
སེམས་ལྡན་དང། གཞོན་ནུ་མའི་རྐང་པས་རེག་ན་ཁ་ཕྱེ་བའི་མེ་ཏོག་སོགས་
སེམས་ལྡན་དུ་འདོད་དོ། །གསུམ་པ་དེ་གྲུབ་པའི་དོན་ལ། ངོ་བོ་དང། ཁྱད་
པར་གཉིས་ལས། ངོ་བོ་གཙོ་བོའི་དཔེ་ནི། རྩ་བར་

[030] །
ཚུལ་འདི་གྲུབ་ན་མ་གྲུབ་ཀྱང། །
ཁྱད་པར་གནོད་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། །
སྒྲ་ཡི་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་བཞིན། །
ཞེས་ཚིག་བཞི། གཏན་ཚིགས་ལ། ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ལས་
ངོ་བོ་གཙོ་སྟེ། རྟགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་གྱི་སྟེང་དུ་མ་གྲུབ་ན་
མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་འཐད་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཅན་ལ་མ་གྲུབ་
ཀྱང༑ མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། བྱས་པའི་ངོ་བོ་སྒྲའི་སྟེང་
དུ་འགོད་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་གྲུབ་པ་ན། ཁྱད་པར་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་ལ་མ་གྲུབ་
ཀྱང་གནོད་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །བྱས་པ་སྤྱི་ཙམ་པ་དེ། སྒྲ་སྤྱི་ཙམ་
པའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པ་དེ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་ཅིང། སྒྲའི་ཁྱད་པར་རེ་རེའི་སྟེང་དུ་མ་
གྲུབ་ཀྱང། ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །མིང་དོན་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་
དོན་གཙོ་སྟེ། བྱས་པ་ཆོས་ཅན། སྒྲ་དེ་ཁྱོད་བརྗོད་པའི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱར་མ་
གྲུབ་ཀྱང། ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་སྟེ། དངོས་
པོ་ཁྱོད་ཤེས་འདོད་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལ་འགོད་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། འུག་པ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་པས་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་
ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བཤད་པ་
བཞིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་པ་དང། སངས་རྒྱས་པ་གཉིས་ལུས་ཅན་ཞེས་པའི་སྒྲ་
སྦྱོར་ས་མཐུན་སྣང་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། བྱེ་བྲག་པ་ནི། བདག་དང་དུས་ཕྱོགས་ནམ་
མཁའ་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་རྟག་པ་ཆེན་པོ་ཟེར། དེ་མ་གཏོགས་པའི་
རྫས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་ཐམས་ཅད་ལ་ལུས་ཅན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པར་འདོད་ལ། འབྱུང་
བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན། ལུས་ཅན་དུ་མི་འདོད་ཀྱང། ལུས་ཅན་གྱི་དོན་རེག་བྱ་
[000]
ཅན་ནི། འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་སྟེང་དུ་འགོད་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་གྲུབ་པས་
དེ་གཉིས་ལ་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་པས་རྡུལ་ཕྲན་ཐོགས་
མེད་དུ་འདོད་ཀྱང་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་དོན་གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱི་གོ་ས་འགོགས་པ་
སངས་རྒྱས་པ་དང་འདྲ། དེས་ན་རེག་བྱ་ཅན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་མིང་ལུས་ཅན་
ཞེས་པ་དེ། བྱེ་བྲག་པའི་ངོར་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་ལ་མ་གྲུབ་ཀྱང། དེའི་
ངོར་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་སྟེ། མིང་དེའི་ངོར་མ་གྲུབ་ཀྱང། དོན་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་
མིང་དོན་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་མིང་མ་འཁྲུལ་ཀྱང། དོན་འཁྲུལ་ན། སྒྲུབ་བྱེད་
གང་བཀོད་ཀྱང་ལྟར་སྣང་གསུམ་པོ་གང་རུང་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲས་
བུ་དང་ཁྱབ་བྱའི་དངོས་པོ་ལས་རྒྱུ་དང་ཁྱབ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་གྲུབ་ཀྱི། སྒྲ་ཙམ་
ལས་དོན་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། བ་གླང་ཁྲ་བོ་ཆོས་ཅན། རྭ་ཅན་
ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བའི་ཕྱིར། གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུག་གུ་ཆོས་ཅན། གླང་པོ་ཆེ་ཡིན་
ཏེ༑ ལག་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེ་མིང་མ་འཁྲུལ་ཡང་དོན་འཁྲུལ་བས་
ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་
སྒྲ་མ་གྲུབ་ཀྱང་དངོས་པོ་ནི། །
གྲུབ་ན་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་དཔེར། །
འུག་པ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་པས། །
ལུས་སོགས་སྒྲུབ་བྱེད་བཤད་པ་བཞིན། །
དེ་ཉིད་འཁྲུལ་ལ་སོགས་ཡིན་ན། །
སྒྲ་ནི་འཁྲུལ་པ་མེད་ན་ཡང། །
སྒྲུབ་བྱེད་སྐྱོན་ལྡན་ཤེས་བྱ་སྟེ། །
དངོས་ལས་དངོས་པོ་གྲུབ་ཕྱིར་རོ། །
འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་ལག་ལྡན་ཕྱིར། །

[000]
རྭ་ཅན་གླང་པོ་ཞེས་སྒྲུབ་བྱེད། །
འདི་ཡི་སྒྲ་ཡི་བརྗོད་བྱ་ནི། །
གྲགས་པ་ཡིན་གྱིས་བརྗོད་འདོད་མིན། །
ཞེས་པའི་བར་ཚིག་བཅུ་གཉིས་བྱུང། དེ་ཡང། འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་
ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་ན་
མི་རིགས་ཏེ། བྱེ་བྲག་པའི་ངོར་རྟགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་
སྒྲ་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་ཅིང་མི་རྟག་པར་མ་གྲུབ་པའི་གང་ཟག་གི་ངོར། སྒྲ་ཆོས་
ཅན༑ བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་རྟགས་
གྲུབ་པར་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ་
རེག་བྱ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་ནས་མིང་དོན་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་དོན་གཙོ་
སྟེ༑ མིང་ལུས་ཅན་ཞེས་པ་དེ་འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྟེང་དུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་
དེའི་དོན་རེག་བྱ་ཅན། འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྟེང་དུ་གཉིས་ཀས་མཐུན་སྣང་
དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། བྱེ་བྲག་པས། འབྱུང་བཞི་རྡུལ་ཕྲན་ཐོགས་
མེད་དུ་ཁས་ལེན་ཡང། ཐོགས་བཅས་གྱི་དོན། གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱི་གོ་འགེགས་
པ༑ འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་སྟེང་དུ་ཁས་ལེན་པས། འབྱུང་བཞིའི་རྡུལ་ཕྲན་
ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གཞན་གྱི་གོ་འགེག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའང་
འདྲའོ། །འགྲོ་བ་དང། ལག་ལྡན་ཞེས་པ་རྭ་ཅན་དང་གླང་པོ་ཆེའི་དངོས་མིང་
ཡིན་པས་མིང་མ་འཁྲུལ་ཡང་དོན་འཁྲུལ་བས་མ་ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ་
ར་ཅན་དང་གླང་པོ་ཆེ་མ་ཡིན་པའི་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་ལག་ལྡན་
ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དེ་ལ། ལག་པ་ལྡན་ཚད་ལག་ལྡན་ཡིན་ན། ལག་ལྡན་
ཞེས་པའི་སྒྲ་དེ་གླང་པོ་ཆེའི་དངོས་མིང་ཇི་ལྟར་ཡིན། འོད་དཀར་པོ་ཡོད་ཚད་ལ་
འོད་དཀར་ཅན་ཞེས་པའི་མིང་འཇུག་པར་ཐལ། ལག་པ་ལྡན་ཚད་ལ་ལག་ལྡན་

[000]
ཞེས་པའི་མིང་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཉི་མ་ཡང་འོད་དཀར་ཅན་ཡིན་པར་ཐལ་
བ་གླང་ཡང་ལག་ལྡན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན། ལག་ལྡན་ཡིན་ན་
གླང་པོ་ཆེ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་ན། རྟགས་དེའི་ཁྱབ་པ་ངེས་པར་
ཐལ་ལོ། །གཞན་ཡང། སྨྲ་ཤེས་དོན་གོ་བ་ཡིན་ན། མི་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་
པར་ཐལ་བ་དང། གླེན་ཞིང་ལྐུག་པ་ཡིན་ན། དུད་འགྲོ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པར་
ཐལ་བ་དང། ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་ཡིན་ན། མེ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ་བ་
བརླན་ཞིང་གཤེར་བ་ཡིན་ན། ཆུ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ་བ། སྲ་ཞིང་
འཐས་པ་ཡིན་ན། ས་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་འབྱུང་
བའི་ཕྱིར། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་ལག་པ་ལྡན་
པ་དེ་སྒྲ་དེའི་བརྗོད་བྱར་བཞག་ནས། དེ་སྲོག་ཆགས་གཞན་ལའང་ཡོད་པར་
མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འགྲེལ་ལོ། །གཉིས་པ་ཀུན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་ལ་ཚད་མས་
བསལ་བ་བསྟན་པ་ལ། རྟག་པ་རྒྱུར་མི་རུང་བ། རང་ལ་མཚུངས་པ་སྤང་པའོ། །
དང་པོར་ཐལ་བ་དགོད་པ་ནི། རྩ་བར་
ཇི་ལྟར་དངོས་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པ། །
དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་གང་གི་ཚེ། །
རྒྱུ་མིན་གང་གིས་དེ་ནི་རྒྱུར། །
འདོད་ལ་རྒྱུ་མ་ཡིན་མི་འདོད། །
མཚོན་དང་སྨན་སོགས་འབྲེལ་བ་ལས། །
ནག་པའི་རྨ་དང་འདྲུབས་ཡིན་ན། །
འབྲེལ་མེད་སྡོང་དུམ་ཅི་ཡི་ཕྱིར། །
རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་རྟོག་མི་བྱེད། །
རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པ་ནི། །

[000]
བྱེད་པ་ཡང་ནི་མི་རུང་ངོ། །
རྟག་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །
ནུས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ། །
གང་དག་ཡོད་ན་གང་འགྱུར་ཉིད། །
དེ་དག་ལས་གཞན་དེ་ཡི་རྒྱུ། །
རྟོག་པ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ལ། །
རྒྱུ་རྣམས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །
ཞེས་ཚིག་བཅུ་དྲུག་གཞན་སྡེས། དབང་ཕྱུག་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་པ། །
དེ་ནི་རྟག་པ་གཅིག་བུ་ཡིས། །སྣ་ཚོགས་འདི་དག་འབྱིན་པར་བྱེད། །ཅེས་སྨྲ་
བ་ལ། རང་ལུགས་ཀྱིས། དབང་ཕྱུག་གི་དངོས་པོ་དེ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མཚན་
གང་གིས་རྒྱུར་འདོད་པའི་དུས་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་མ་ཡིན་དུའང་འདོད་རིགས་ཏེ། ཇི་
ལྟར་ན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུ་མ་འཕོས་བཞིན་དུ། དུས་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་
མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི། དབང་ཕྱུག་རྟག་དངོས་སུ་
འདོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །གོང་གི་ཁྱབ་པ་མེད་ན་འབྲེལ་མེད་ཀྱི་སྡོང་དུམ་
ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་རྨ་གསོས་པ་དང་རྨ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་འདོད་རིགས་པར་ཐལ་ལོ། །
འདོད་མི་རིགས་ཏེ། མཚོན་དང་སྨན་སོགས་ཀྱིས། ནག་པའི་ལུས་ལ་རྨ་བསྐྱེད་
པ་དང། འདྲུབས་ཤིང་སོས་པ་འཐད་ཀྱི། གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། དབང་
ཕྱུག་ཆོས་ཅན། འབྲས་བུ་ཀུན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འབྲས་བུ་མི་
སྐྱེད་པ་དང་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། དབང་ཕྱུག་གི་དངོས་པོ་དེ་ནི་
འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡང་མེད་དེ། རྟག་དངོས་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་ན་ཡང། འབྲས་བུ་དེའི་
རྒྱུར་འདོད་ན། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་རྣམས་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ་

[000]
རྒྱུ་གང་དག་ཕན་བྱེད་དུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་མ་
མཐོང་བའི་དེ་དག་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུར་འདོད་རིགས་པའི་ཕྱིར། དབང་
ཕྱུག་རྟག་པ་ཡིན་ན། འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་མེད་ལ། དེ་ལྟ་
ནའང་འབྲས་བུའི་རྒྱུར་འདོད་ན། རྒྱུ་འབྲས་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་དགོས་སོ། །
དབང་ཕྱུག་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ནི། གཟུགས་ཕྲ་བའི་ཡོན་ཏན། རགས་པའི་
ཡོན་ཏན། ཡང་བའི་ཡོན་ཏན། ཁྱབ་པའི་ཡོན་ཏན། ཡང་དག་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་
རབ་ཏུ་གསལ་བའི་ཡོན་ཏན། བརྟན་པའི་ཡོན་ཏན། འདོད་དགུ་འབྱུང་བའི་
ཡོན་ཏན་དང་བརྒྱད་དོ། །གཉིས་པ་རང་ལ་མཚུངས་པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
མྱུ་གུ་སྐྱེད་ལ་ས་ལ་སོགས། །
རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གྱུར་ནས་ནི། །
རྒྱུ་ཡིན་དེ་ལེགས་བྱས་པ་ན། །
དེ་ཡི་ཁྱད་པར་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །
གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དབང་པོ། །
ཚོགས་པ་ཁྱད་མེད་བློ་རྒྱུ་ཡིན། །
དེ་ལྟར་འདི་ཡིན་ཞེ་ན་མིན། །
དེ་ལའང་ཁྱད་པར་ཡོད་ཕྱིར་རོ། །
སོ་སོ་སོ་སོར་ནུས་མེད་རྣམས། །
རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པས་ན། །
ཚོགས་ཀྱང་ནུས་པ་མེད་འགྱུར་བས། །
དེ་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན། །
དེ་ཕྱིར་སོ་སོར་གང་ནུས་མེད། །
ཚོགས་ན་ཡོན་ཏན་སྲིད་འགྱུར་བ། །

[000]
དེ་དག་རྒྱུ་ཡིན་དབང་ཕྱུག་སོགས། །
མ་ཡིན་ཁྱད་པར་མེད་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་ཚིག་བཅུ་དྲུག་ གཞན་སྡེ་དེ་དག་གིས། སངས་རྒྱས་པ་ལ་ཁྱོད་
ལའང་མཚུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ས་སོགས་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པའི་སྐབས་དང་ཁྱད་མེད་
པས་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རང་ལུགས་ཀྱིས། ས་དང་ཆུ་སོགས་
འགྱུར་བ་མེད་བཞིན་དུ་མྱུ་གུའི་རྒྱུར་མི་འདོད་དེ། མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པའི་སྐབས་ལས་
རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུར་འདོད་པའི་ཕྱིར་
འདི་ནི་ས་སོགས་རང་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ནས་མྱུ་གུའི་རྒྱུར་མི་འདོད་པ་ཡིན་པས་
དེ་ལྟར་ན། ཚེས་གཅིག་གྲུབ་ཙམ་ནས་ཚེས་གསུམ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་
ཐལ༑ ཚེས་གསུམ་སྐྱེད་པ་ལ་ཚེས་གཅིག་ཚེས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ནས་བསྐྱེད་
དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་ཁྱབ་པ་རྣམས་ལེའུ་དང་པོའི་སྐབས་ལ་སོང་
ཞིང་རྨོ་བ་སོགས་སོ་ནམ་ལེགས་པར་བྱས་ན། སྟོན་ཐོག་དེ་ཡི་ཁྱད་པར་ཕུལ་དུ་
བྱུང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཚོགས་པ་དང་
མ་ཚོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང། དབང་བློའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་
དབང་ཕྱུག་འདི་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དབང་པོ་སོགས་ལ་ཚོགས་མ་ཚོགས་རྣམས་
ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དབང་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་དབང་ཤེས་དེ་ལའང་
གསལ་མི་གསལ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་
རྐྱེན་གསུམ་ཚོགས་ཀྱང་དབང་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་ཐལ། མ་ཚོགས་
པའི་སོ་སོ་སོ་སོར་ནུས་པ་མེད་པ་གང་ཞིག་ཚོགས་པ་དང་མ་ཚོགས་པ་ལ་
རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན། རྐྱེན་གསུམ་ཚོགས་པ་དང་མ་
ཚོགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་གྲུབ་སྟེ། དབང་ཤེས་སྐྱེ་མི་སྐྱེའི་ཁྱད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་
དབང་ཕྱུག་སོགས་ནི། འབྲས་བུ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་མི་སྐྱེད་པ་

[000]
དང་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་སོ་སོ་བ་རྣམས་ཐུན་མོང་གི་འབྲས་
བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད། རྒྱུ་ཚོགས་ན་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་སྲིད་པར་འགྱུར་
བ་དེ་དང་ཐུན་མོང་གི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་
གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཀུན་མཁྱེན་དུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་
རྩོད་པ་དང། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
ཚད་མ་ལྐོག་གྱུར་དོན་ཤེས་ཡིན། །
དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། །
ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །
ཞེས་ནི་ཁ་ཅིག་རབ་ཏུ་བརྗོད། །
ཅེས་ཚིག་བཞི། ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་བ་དང། སྤྱོད་པ་བ་སོགས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་པ་
ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་བཀག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་རྣམས་ཁྱོད་རང་ལའང་མཚུངས་ཏེ་
ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ན། ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཤེས་དགོས་ལ་དེ་ལྟར་ཀུན་
མཁྱེན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། ཐབས་དེ་ཡོད་ཀྱང་
དེ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང། སྐྱེད་བྱེད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་
རྒྱུ་གཉིས་ཀ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར། མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་སྔགས་དང་
སྨན་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀུན་མཁྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་འདྲ་
ཕྱི་ནང་ཀུན་ལ་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་མཁྱེན་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་
དབང་ཤེས་ཀྱིས་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་པར་ཐལ། བར་དུ་ཆོད་
པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཤེས་ཀྱང་དབང་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་
སུ་འབྲང་བས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་རྗེས་དཔག་ཁས་ལེན་ཀྱང་
དེ་ཤེས་པའི་ནུས་པ་མེད་དེ། ལུང་དང་བརྗོད་བྱ་འབྲེལ་བ་མེད་ལ། ཡོད་ཀྱང་
མངོན་སུམ་གྱིས་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང། ཀུན་མཁྱེན་ཡོད་ན་

[000]
དེས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་ཤེས་སམ་ཅིག་ཅར་དུ་ཤེས། དང་པོ་ལྟར་ན་
ཤེས་བྱ་ལ་ཟད་མཐའ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། འཁོར་བ་ལ་
ཐོག་མ་ཡོད་པར་ཐལ། ཤེས་པ་གང་དུ་རྫོགས་པ་དེ་ཐོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
དེས་ན་ཀུན་མཁྱེན་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་མེད་དེ། ཚིག་ལས་གཞན་པ་ནི་
མེད་ལ། ཚིག་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མི་བསླུ་བ་དེ་ཀུན་ལ་ཡོད་པས་དེ་ཙམ་གྱིས་
ཀུན་མཁྱེན་དུ་མི་རུང་ཀུན་ལ་མི་བསླུ་བ་བསྒྲུབ་དགོས་ན་ཕྱིར་རྒོལ་དེ་ཉིད་ཀུན་
མཁྱེན་དུ་འགྱུར་བས། དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར། གཞན་སྡེ་དེ་དག་གི་རྩོད་པ་དེ་
ཡང་བསམ་དགོས་པ་ཞིག་སྣང་སྟེ། བདག་ཅག་གིས་རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་
ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་གཟིགས་ཞེས་པ་དེ། ཁ་བརྒྱུད་ལ་སོང་བ་ཙམ་ལས། ཞིབ་
ཏུ་དཔྱད་མི་འདུག་རྣམ་མཁྱེན་གྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་གཟིགས་ན་
རྣམ་མཁྱེན་གྱི་ཤེས་བྱ་གཟིགས་པ་གང་ནས་ཡིན་པ་དེར་ཤེས་བྱའི་ཐོག་མར་ཡིན་
དགོས་པར་སྣང་བས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་ཐལ། ཤེས་བྱ་ལ་ཐོག་མ་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་གང་ནས་ཡིན་
པ་དེའི་གོང་དུ་ཤེས་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རིམ་གྱིས་
ཤེས་ན། ཤེས་བྱ་ལ་ཟད་མཐའ་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རྩོད། དེ་ཙམ་མ་
ཟད༑ སངས་རྒྱས་པས་སྔར་ཀུན་མཁྱེན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཀུན་མཁྱེན་དུ་གྱུར་པ་
ཁས་ལེན་པས། ཀུན་མཁྱེན་ཐོག་མར་གྲུབ་པ་ཁས་བླང་དགོས། དེ་ལྟར་ན་
ཤེས་པ་ཐོག་མ་ཡོད་པས་ཤེས་བྱ་ཐོག་མར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམ་མོ། །
རིགས་པ་དེ་ལ་ཇི་ཙམ་བསམ་ཀྱང་བདག་གི་བློ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལས་མ་
འདས་ཏེ། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མའི་མཐའ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ལའང་ཐོག་མའི་
མཐའ་མེད། དེ་མེད་པས། སངས་རྒྱས་ལའང་ཐོག་མའི་མཐའ་མེད། དེ་ལྟར་
སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཉིས་གྲུབ་དུས་མཉམ་པས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་

[000]
སྒྲིབ་གཉིས་སྦྱང་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་
དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཤིག་ཁས་མི་ལེན་ན། སེམས་ཅན་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་
གྱུར་ཚུལ་གང་ཡིན། དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཤིག་ཁས་ལེན་ན། དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་
གྱི་གནས་སྐབས་མེད་པར་འགྱུར། ཕར་ཕྱིན་སྐབས་གཉིས་པའི་སྐབས་སུའང་
འདྲ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ངེས་ཡིན་ནམ་མིན། ཡིན་ན་
སངས་རྒྱས་ཕྱི་མ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཉུང་ཤས་ཀྱི་དོན་བྱེད་དགོས་པ་དང། སངས་
རྒྱས་འགའ་ཞིག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་མེད་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་
སངས་རྒྱས་ངེས་མ་ཡིན་ན། རིགས་ཆད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་ཐལ་བ་དང་
སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དམ་བཅའི་བཞེད་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །
ད་ནི་དཀྱུས་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ལ། ཀུན་མཁྱེན་
འཚོལ་བའི་རྒྱུ་མཚན། ཀུན་མཁྱེན་འཚོལ་བའི་ཚུལ། ཀུན་མཁྱེན་ངོས་གཟུང་བའོ། །
དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
མི་ཤེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ། །
འཁྲུལ་པར་དྭོགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། །
དེ་བཤད་ནན་ཏན་བྱ་བའི་ཕྱིར། །
ཤེས་ལྡན་འགའ་ཞིག་འཚོལ་བར་བྱེད། །
ཅེས་ཚིག་བཞི། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཐབས་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་
བྱེད་པའི་གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ལ་སྟོན་པར་གཟུང་ནས། འཁྲུལ་ལོ་སྙམ་དུ་དོགས་
པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས། ཐར་པའི་ཐབས་ལེགས་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་ལྡན་འགའ་ཞིག་
འཚོལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྟོན་པ་དེ་ཡིས་བཤད་པའི་དོན་ལ་ནན་ཏན་བྱ་
བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །སྟོན་པ་ཡང་དག་དང་ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་གཉིས་སོ་སོར་
འབྱེད་མི་ནུས་ན། འཁྲུལ་པ་དེ་བཟློག་མི་ནུས་ལ། འབྱེད་ནུས་པ་ལ་སྡུག་

[000]
བསྔལ་ཞི་བའི་ཐབས་རང་གིས་ཤེས་པས་འཚོལ་མི་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་དོགས་སོ། །
གཉིས་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཚོལ་བའི་ཚུལ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ཕྱིར་དེ་ཡི་བསྒྲུབ་བྱ་རུ། །
གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་དཔྱད་བྱའི། །
འདི་ཡིས་སྲིན་བུའི་གྲངས་མཁྱེན་པ། །
ངེད་ལ་འགར་ཡང་ཉེར་མཁོ་མེད། །
ཅེས་ཚིག་བཞི་བྱུང། སྟོན་པ་འདི་ཡིས་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་དེའི་འདོད་པའི་དོན་བསྒྲུབ་བྱ་རུ་
གྱུར་པའི་འཁོར་བའི་འཇུག་ལྡོག་གི་རིམ་པ་རྣམས་མཁྱེན་ནམ་མི་མཁྱེན་སྙམ་དུ་
བླང་དོར་གྱི་གནས་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་མེད་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱའི། སྲིན་
བུའི་གྲངས་མཁྱེན་པ་སོགས་ཡིན་མིན་ཐོག་མར་དཔྱད་པར་མི་བྱ་སྟེ། གྲོལ་བ་
དོན་གཉེར་ངེད་ལ་སྲིན་བུའི་གྲངས་མཁྱེན་པ་སོགས་ཉེར་མཁོ་འགར་ཡང་མེད་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། ངེད་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཤེས་གཉེན་ཚོལ་
ཚུལ་ནི། དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟག་པ་བྱེད་དགོས་ཤིང། དེ་ཡང་བླང་དོར་གྱི་
གནས་སྟོན་ནུས་མི་ནུས་བརྟག་དགོས། གསུམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་ངོས་གཟུང་བ་ནི་
རྩ་བར་
བླང་དང་དོར་བྱའི་དེ་ཉིད་ནི། །
ཐབས་དང་བཅས་པ་རིག་མཛད་པ། །
གང་དེ་ཚད་མ་ཉིད་འདོད་ཀྱི། །
ཐམས་ཅད་རིག་མཛད་མ་ཡིན་ནོ། །
རིང་པོ་མཐོང་བའམ་མིན་ཡང་རུང། །
འདོད་པའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན། །
གལ་ཏེ་རིང་མཐོང་ཚད་ཡིན་ན། །

[000]
ཚུར་ཤོག་བྱ་རྒོད་བསྟེན་པར་གྱིས། །ཞེས་ཚིག་བརྒྱད་བྱུང། ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན་
གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་མཐའ་དག་གི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འདོད་རིགས་ཏེ། བླང་བྱ་འགོག་
ལམ་གཉིས་དང་དོར་བྱ་སྡུག་ཀུན་གཉིས་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་ལྡོག་
ཐབས་དང་བཅས་པ་མངོན་སུམ་དུ་རིག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་
རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་རྡོ་དང་སྲིན་བུའི་གྲངས་ཐམས་ཅད་རིག་པ་མཛད་པ་ཙམ་གྱིས་
གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་འདོད་པ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐག་རིང་པོ་མཐོང་ངམ་
མ་མཐོང་ཡང་རུང། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་ལ་སྟོན་པ་
རིགས་ཏེ། གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་འདོད་པའི་དོན་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་པས་སོ།།
ཐག་རིང་པོ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུར་རིགས་ན། བྱ་རྒོད་ཡིན་ཀྱང་
ཐག་རིང་པོ་མཐོང་བས། གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་གང་ཟག་ལ་ཚུར་ཤོག་
བྱ་རྒོད་སོགས་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པར་བསྟེན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གདམས་རིགས་པར་
འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཐམས་ཅད་བཟོ་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་མཁྱེན་དུ་གྲགས་
པ་ལྟར་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་ལ་བླང་དོར་གྱི་གནས་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པ་ཞིག་ལ་ཀུན་
མཁྱེན་དུ་ངོས་གཟུང་བའོ། །ཚེ་འདིར་མ་ཆགས་པར་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་དོན་དུ་གཉེར་
བ་ཞིག་ཡིན་ན་བཤེས་གཉེན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ལ་བསམ་སྦྱོར་གཉིས་ཀྱི་
སྒོ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་དགོས་པ་ནི་གང་ལས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞིང་
དེ་ལྟ་བུའི་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་བའི་ཚུལ་ཡང་རང་གི་འདོད་པའི་དོན་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་
སྟོན་ནུས་མི་ནུས་བརྟག་དགོས་པས་བརྟག་ཚུལ་ཡང་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་
གསུངས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་འཐད་པའོ། །འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ནས་གསུངས་པའི་བཤེས་
གཉེན་ཞིག་ཚོལ་བར་འདོད་ན། བརྟན་མཁས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་མི་ལྡན་ལ་བརྟག་
དགོས་པ་དང། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་བཤད་པའི་བཤེས་གཉེན་
ཚོལ་བར་འདོད་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ནས་གསུངས་པའི་བཤེས་གཉེན་

[000]
གྱི་ཡོན་ཏན་བཅུ་པོ་ཡོད་མེད་ལ་བརྟག་གསང་སྔགས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ཚོལ་
བར་འདོད་ན། རྒྱུད་སྡེ་དང། བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པ་ལས་བཤད་པ་ལྟར། །ཕྱིའི་
དེ་ཉིད་བཅུ་དང། །ནང་གི་དེ་ཉིད་བཅུ་སོགས་དང་ལྡན་མི་ལྡན་ལ་བརྟགས་ནས་བསྟེན་
དགོས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟེན་ན་ལེགས་ཚོགས་ཀུན་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་
པས་ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ། བཤེས་གཉེན་དུ་བྱས་ནས་བསྟེན་ཚུལ་ལོག་ན་ཉེས་
དམིགས་ཀྱང་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་ཏེ། རང་རེའི་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཀྱང༑ དེའི་ཉེས་པ་བརྗོད་མི་ནུས་པའི་ཚུལ་མཛད་པའོ། །བཤེས་གཉེན་དེའི་
ཡོན་ཏན་རིགས་པ་རྣམས་རང་གི་བལྟས་ན་ཤེས་པར་ནུས་ལ། ཅུང་ཟད་ཕྲ་བ་
འགའ་ཞིག་ཡུན་རིང་ཙམ་བརྟག་པ་དང་གཞན་ལ་འདྲི་བ། གྲགས་པ་སོགས་ལ་
བརྟེན་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར། ཐམས་ཅད་ཤེས་མི་དགོས་ཀྱི་ཤེས་ཀྱང་མི་ནུས་
ཏེ༑ དེ་ལྟར་ཤེས་ན་རྩ་བའི་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཞར་
ཞོག་ཙམ་དུའོ། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ནི། ཚད་མ་བསླུ་མེད་ཅན་
ཤེས་པ། །ཞེས་པ་ནས། ཚུར་ཤོག་བྱ་རྒོད་བསྟེན་པར་གྱིས། །ཞེས་པའི་བར་ནི་
ལུགས་འབྱུང་ལུགས་ལྡོག་གཉིས་ཀའི་གཞིར་བྱས་ནས། སྒྲུབ་བྱེད་ཐུགས་རྗེས་
གོམས་ལས་དེ། །ཞེས་པ་ནས་ལུགས་འབྱུང་གི་ཐོག་མར་འཛིན་པ་གསུངས་ལ་ཡིད་
ལ་ཤིན་ཏུ་འཐད་དེ། ལུགས་འབྱུང་གི་རིགས་པ་བཞིའི་ནང་ནས་ཐོག་མར་ཐུགས་
རྗེ་ཆེན་པོའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་ཐུགས་རྗེས་གོམས་ལས་དེ། །ཞེས་
པ་ནས་འཛུགས་པར་མཐུན་སྣང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡན་ཆད་ནི་ལུགས་འབྱུང་
ལུགས་ལྡོག་གཉིས་ཀའི་བསྒྲུབ་བྱ་སྟོན་པ་ཚད་མར་བཤད་ནས། མཚན་ཉིད་གང་
དང་ལྡན་བའི་ཚད་མའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང། ཁྱད་པར་དབྱེ་བ་དང་ལོག་རྟོག་
དགག་པ་སོགས་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་
མའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པ་བསྒྲུབ་བྱར་བྱས་ནས་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་ལུགས་འབྱུང་གི་རིགས་

[000]
པ་བཞི་དང། ལུགས་ལྡོག་གི་རིགས་པ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་བཤད། ལུགས་འབྱུང་
གི་རིགས་པ་བཞི་ནི། རྩ་བར། སྒྲུབ་བྱེད་ཐུགས་རྗེས་གོམས་ལས་དེ། །
ཞེས་པ་ནས། དེ་ཕྱིར་ཚད་ཡིན། ཞེས་པའི་བར་འཆད། ལུགས་ལྡོག་གི་རིགས་
པ་བཞི་ནི། རྩ་བར། ཡང་ན་སྐྱོབ།། བདེན་པ་བཞི་ནི་སྟོན་མཛད་པའོ།།
ཞེས་པ་ནས། གང་ཕྱིར་དེས་ན་ཚད་མ་ཉིད། །ཅེས་པའི་བར་འཆད་དོ། ལུགས་
འབྱུང་བཞིའི་ནང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི། རྩ་བར། སྒྲུབ་བྱེད་ཐུགས་རྗེས་
གོམས་ལས་དེ། །ཞེས་པ་ནས། ཆགས་བྲལ་ཆགས་དང་ཡིད་ལོག་བཞིན། །ཞེས་པའི་
བར་འཆད། ལུགས་འབྱུང་གི་གཏན་ཚིགས་བཞིའི་ནང་ནས་སྟོན་པ་ནི། བརྩེ་
ལྡན་སྡུག་བསྔལ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ནས་གཉིས་པོ་འདི་ནི་རྒྱུ་རུ་བཤད། །ཅེས་
པའི་བར་འཆད། ལུགས་འབྱུང་གི་གཏན་ཚིགས་བཞིའི་ནང་ནས་སྤངས་པ་བདེ་
གཤེགས་ནི། རྩ་བར། རྒྱུ་སྤངས་ཡོན་ཏན་གསུམ་བདེ་གཤེགས། །ཞེས་པ་ནས་
དེ་ཤེས་པ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། ལུགས་འབྱུང་གི་གཏན་ཚིགས་
བཞིའི་ནང་ནས་སྐྱོབ་པ་ནི། སྐྱོབ་པ་ཉིད་གཟིགས་ལམ་གསུངས་པ། །ཞེས་པ་ནས་
གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། གོང་གི་གཏན་ཚིགས་བཞི་པོ་
ལ་བརྟེན་ནས་སྟོན་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་པ་ནི། རྩ་བར། དེ་ཕྱིར་ཚད་ཡིན། །ཞེས་པ་
དེ་ཡིན་ནོ། །ལུགས་ལྡོག་གི་གཏན་ཚིགས་བཞིའི་དང་པོར་སྐྱོབ་པའི་རྟགས་ནི་
རྩ་བར། ཡང་ན་སྐྱོབ། །བདེན་པ་བཞི་ནི་སྟོན་མཛད་པའོ། །ཞེས་པ་ནས་
བདེ་བ་ལས་ཀྱང་འདོད་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། ལུགས་ལྡོག་གི་རྟོགས་པ་
བདེ་གཤེགས་ནི། སྐྱོབ་ལས་དེ་ཉིད་དང་བརྟན་དང། །ཞེས་པ་ནས། མི་སློབ་ལས་
ལྷག་ཅེས་པའི་བར་འཆད། ལུགས་ལྡོག་གི་སྟོན་པའི་རྟགས་ནི། རྩ་བར། །དེ་ཡི་
ཕྱིར༑ གཞན་དོན་མཁྱེན་སྦྱོར་དེ་སྟོན་པ། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། ལུགས་ལྡོག་
གི་བརྩེ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི། རྩ་བར། དེ་ལས་བརྩེ་ཡིན་གཞན་དོན་ངོར། །

[000]
དོན་གྲུབ་མཛད་པ་མི་འདོད་ཕྱིར། །ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་བྱུང། ལུགས་ལྡོག་གི་
གཏན་ཚིགས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོན་པ་ཚད་མར་བསྒྲུབ་པ་ནི། རྩ་བར། བརྩེ་
བའི་ལེགས་དང་ཡེ་ཤེས་ལས། །ཞེས་པ་ནས། གང་ཕྱིར་དེས་ན་ཚད་མ་ཉིད། །
ཅེས་པའི་བར་འཆད། གོང་གི་རྩ་བའི་ས་བཅད་གཉིས་པ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ལ་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའི་དགོས་པ་ནི། རྩ་བར། དེ་ལྟའི་དངོས་
སྟོན་བསྟོད་པ་ནི། །ཞེས་པ་ནས། བསྟན་ཕྱིར་དེ་ཡང་གསལ་བར་བཤད། །ཅེས་
པའི་བར་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་ལྷག་མ་བཞི་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཚད་
མའི་སྐྱེས་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་དེར་བགྲོད་པའི་ལམ་ངོས་གཟུང་བ་ལ། ཁྱད་
པར་གྱི་ཆོས་བཞི་བསྒྲུབ་པ་དང། དེ་ལས་ཚད་མར་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ལ་
བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས་ངོས་གཟུང་བ་དང། དེ་ལས་སྦྱོར་བ་ཕུན་ཚོགས་སྐྱེ་ཚུལ་
དང༑ དེ་གཉིས་ལས་འབྲས་བུ་ཕུན་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་
བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་པོའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བསྟན་པ་དང། དེ་མ་གྲུབ་པ་སྤང་
བའོ༑ ༑དང་པོ་ནི། རྩ་བར། སྒྲུབ་བྱེད་ཐུགས་རྗེས་གོམས་ལས་དེ། །ཞེས་པ་
དེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ། དང་པོར་སྔོན་དུ་སོང་
སྟེ༑ འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་
དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བའི་ཐབས་གོམས་པར་བྱས་པས་སྟོན་པར་འགྱུར་
དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའང་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་གོམས་
པ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་
གཅིག་ཏུ་བཤད། དབུ་མ་འཇུག་པར་རང་འགྲེལ་ལས། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་
ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་
པ་མེད་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལས་དམན་པའི་ཕྱིར་ན་འབྲིང་
ངོ་ཞེས་པའི་ལུང་འདི་དྲངས་ནས། །རང་རེའི་དབུ་མ་མཐའ་དཔྱོད་ལས་བྱང་ཆུབ་

[000]
སེམས་དཔའི་རྒྱུད་ལའང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པར་བཞེད། མཛོད་གནས་བདུན་
པའི་སྐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་
བརྒྱད་བཞག་པ་དང། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སངས་འཕགས་ཁོ་ནའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པར་
གསུངས་ཏེ། མཛོད་རྩ་བ་ལས། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་རྫོབ་བློ། །ཚོགས་དང་
རྣམ་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང། །མཉམ་པའི་ཕྱིར་དང་ཆེས་ཆེའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་བྱ་བ་
རྣམ་པ་བརྒྱད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལ་བལྟས་ན། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་
པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་
ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཐོག་མར་བསྒོམ་པའི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། གདན་
ས་རྣམས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་ཕལ་ཆེ་བར་ཐེག་དམན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པར་
གསུངས་ཀྱང། རང་རེའི་ཡིག་ཆར། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྙིང་
རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ། རྒྱུད་བླ་མའི་དར་ཊིཀ་དྲངས་ནས་བསྒྲུབས། དེ་ཡང་
སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོབ་འདོད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་མེད་ཀྱང། སྡུག་བསྔལ་ལས་
འབྲལ་འདོད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་གསུངས། རྣམ་བཤད་ཐར་ལམ་གསལ་
བྱེད་ལས། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྒོམ་པའི་ཐོག་མའི་
སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་པ་དང། ཞེས་དང། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཀྱང་
གང་ཞིག་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་
པོ་དེ་ཉིད་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྙད་
པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཞེས་དང། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ལུགས་འབྱུང་གི་སྐབས་སུ་
ཐེག་ཆེན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གྱི་ཐོག་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་
ཡང་དེ་ཉིད་ལས། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་འདོད་པའི་
རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་
བློ་དེ་ཉིད་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའམ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་

[000]
པ་ཙམ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞིང། བློ་འདི་ནི། ཐམས་ཅད་
མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན་ལ་
ཞེས་གསུངས་པས། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཐོག་མ་ཡིན་པ་
དང༑ ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་བཤད་
དོ༑ ༑ལམ་རིམ་ཆེན་མོར། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་དྲངས་པ་ལས་
ཁྱིམ་བདག་གཅིག་ལ་བུ་ཤིན་ཏུ་སྡུག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་མི་གཙང་བའི་དོང་དུ་ལྷུང་
བས༑ དེའི་མ་དང་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་བུ་དེ་དོང་ལས་འདོན་པར་འདོད་པའི་སྙིང་
རྗེ་དང་འདྲ་བ་ཉན་རང་ལའང་ཡོད་ལ། དེའི་ཕ་དེས་བུ་ལ་བརྩེ་བའི་སྙིང་རྗེ་དང་
འདྲ་བ་ནི་བྱང་སེམས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པར་གསུངས། དེ་ལ་ལྟ་ན། རང་རེའི་ཡིག་
ཆ་ལས་གསུངས་པ་དེ་འཐད་པར་སྣང་སྟེ། མ་ཡིས་བུ་ལ་བརྩེ་བ་ལྟ་བུའི་སྙིང་
རྗེ་ཉན་རང་ལའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང། དེ་ཙམ་གྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚན་
ཉིད་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང། སྙིང་རྗེའི་སྔོན་དུ་གཅེས་ཤིང་ཕངས་པའི་
ཡིད་དུ་འོང་བའི་བྱམས་པ་དང། དྲིན་གཟོ་དྲིན་དྲན། མར་ཤེས་སོགས་འགྲོ་
དགོས་པས། ཉན་རང་ལ་དེ་དག་སྒོམ་པ་ཡོད་མེད་དཔྱད་དགོས། གཉིས་པ་
དེ་མ་གྲུབ་པ་སྤང་བ་ལ་རྩོད་པ་དང། དེ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་ནི་
རྩ་བར། །བློ་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། །གོམས་པས་གྲུབ་པ་མེད་ཅེ་ན། །ཞེས་
ཚིག་གཉིས་ཏེ། རྒྱང་འཕེན་པ་ན་རེ། སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་དུ་མར་གོམས་ནས་ཚད་མའི་
སྐྱེས་བུ་འཁྲུངས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་མི་འཐད་དེ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་ཅིང་ཡིད་བློ་
རྟོག་པ་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང། ཆང་དང་མྱོས་པའི་ནུས་པ་ལྟར་
ཡིད་བློ་ལུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང། རྩིག་པ་དང་དེའི་རི་མོ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་
དང༑ སྒྲོན་མེ་དང་དེའི་འོད་ལྟར་ལུས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟེན་ནས་ལུས་
ཞིག་པ་ན་ཡིད་བློ་རྟོག་པའང་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། ཊིཀ་ཆེན་ལས་

[000]
དཔེ་དང་གཉིས་ལྡོག་ནས་བཤད། ཚད་མ་རྒྱན་ལས། བློ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་
དང༑ །ལུས་འབྲས་ལུས་གྱི་ཡོན་ཏན་དང། །དེ་ལྟར་ལུགས་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། །
གོམས་པ་གྲུབ་པ་མེད་བར་འདོད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ལ་
སྐྱེ་བ་དུ་མར་གོམས་པ་མི་སྲིད་པ་དགག་པ་དང། གོམས་པ་སྲིད་ཀྱང་མཐའ་མེད་དུ་
འཕེལ་བ་མི་འཐད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་དང། རྒྱས་བཤད་དོ།།
དང་པོའི་རྩ་བར། །མ་ཡིན་རྟེན་ནི་བཀག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ཚིག་གཅིག་བྱུང་
རྒྱས་བཤད་ནི། སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ན། །ཞེས་པ་ནས། དེ་འདྲ་སྒྲུབ་བྱེད་
ལྷག་ལྡན་འདོད། །ཅེས་པའི་བར་འཆད། གོམས་པ་སྲིད་ཀྱང་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་
བ་མི་འཐད་པ་དགག་པ་ནི། གོམས་ལས་ཁྱད་པར་འགྱུར་ན་ཡང། །ཞེས་པ་
ནས༑ ༑ཆགས་བྲལ་ཆགས་དང་ཡིད་ལོག་བཞིན། །ཞེས་པའི་བར་རོ།།
དེ་དག་ནི་གཞུང་གི་བསྡུ་བ་བཤད་པའོ། །ཡིད་བློ་རྟོག་པ་དེ། ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་
བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འདྲ་ཡིན་པ་ཚད་མས་བཀག་ཅིང་འགོག་
པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཊིཀ་ཆེན་ལས་བྱུང་བ་ལྟར། རྒྱང་འཕེན་གྱིས། ཡིད་བློ་
རྟོག་པ་འབྱུང་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པར་འདོད་པས་དེ་འགོག་པ་
ཡིན་གྱི་སྤྱིར་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཙམ་མི་འགོག་སྟེ། ལུས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལས་
སྐྱེ་མིན། །ཞེས་དང། དེ་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལས། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་
ཕྱིར༑ རྒྱང་འཕེན་པ་དང། ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་བ་གཉིས་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་
རྟག་སྨྲ། ཆད་སྨྲས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆད་སྨྲ་དང། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་དང་
དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང། ལས་འབྲས་སོགས་མེད་པར་ཁས་ལེན། དེའི་
གཞུང་འཛུགས་མཁན་ནི། དྲང་སྲོང་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་བྱ་བ་རྟོག་གེ་ལ་ཤིན་ཏུ་
སྦྱངས་པ་ཞིག་ཡིན། དེས་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་ཀྱི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་མི་དགོས་ཏེ། མར་
མེ་ཤི་བཞིན་ཚེ་འདིའི་མཐའ་རྫོགས་པ་ན་ལུས་དང་རྫས་གཅིག་པའི་སེམས་ཀྱང་རྒྱུན་

[000]
ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ལུས་ལ་ཆང་དང་དེའི་ནུས་པ་བཞིན་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་
དང་མར་མེའི་འོད་བཞིན་ལུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང། རྩིག་པའི་རི་མོ་བཞིན་ལུས་
ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ཞེས་པ་དང། གཞན་ཡང། ཕུར་བུ་བ། མེད་སྨྲ་པ། ལྷའི་བླ་མ་
འཇུག་སྟོབས་ཅན། ངོ་བོ་ཉིད་སྨྲ་བ་སོགས་ཀྱང་ཟེར། དྲང་སྲོང་འཇིག་རྟེན་
མིག་གིས་མཛེས་མ་ལེགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཟ་བར་གྱིས། །ལུས་མཆོག་འདས་གང་
ཁྱོད་ལ་དེ་མི་འབྱུང། །ལུས་འདི་འཚོག་པར་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་སྟེ། །འཇིག་པར་
སོང་བ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང། ཇི་ཙམ་དབང་པོ་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། །
སྐྱེས་བུ་དེ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད། །ཅེས་སོགས་མང་ངོ། །རིགས་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་
ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་མེད་པར་ངེས་ཏེ། རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
དཔེར་ན། ཚེར་མ་བཟླུམ་པོ་རྣོ་བ་དང། རྨ་བྱ་མདོང་ཕྲ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།
མ་ཤི་བར་དུ་བདེ་བར་འཚོ། །ཤི་ནས་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད། །ལུས་ཀྱང་ཐལ་
བ་བཞིན་སོང་ནས། །སླར་འཚོ་བར་ནི་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་སྔ་ཕྱི་ཡོད་མ་
ཡིན། །ཞེས་དང་འཆི་འཕོའི་སེམས་ལ་མཚམས་སྦྱོར་མེད། །ཅེས་པ་དང་
བྱིས་པ་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་སེམས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སེམས་མེད་ལས་ཤེས་པ་
སྐྱེས་པའོ། །ཚད་མ་ཡང་མངོན་སུམ་ཚད་མ་གཅིག་པུ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་དཔག་
ཚད་མ་ནི་རང་མཚན་དངོས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་མིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་
ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ཡུལ་རྟོགས་མི་ནུས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་རྣམས་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་
མདོར་ན། རྒྱང་འཕེན་པ་དེས། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་མ་གཏོགས། ལྐོག་གྱུར་
གྱི་དོན་རྣམས་ཁས་མི་ལེན། མ་མཐོང་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་མེད་པར་ཁས་
ལེན༑ འཇིག་རྟེན་འདིར་གང་བདེ་བ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་དགོས་གྱིས་ཕྱི་མ་མེད་དེ་མ་
མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེང་སྐབས་ཀྱི་ལྟ་བ་མང་ཆེ་བ་རྒྱང་འཕེན་པའི་ལྟ་བ་
དང་འདྲ། ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་མ་རྙེད་ཀྱི་

[000]
བར་དུ་ཡོད་མེད་གང་དུའང་ཐག་མ་ཆོད་ཀྱང། རྒྱུ་མཚན་ལས་ཐག་ཆོད་པའང་
ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དེ། དུས་རབས་འགའ་ཞིག་གི་སྔོན་ལ་
རིགས་པས་དཔྱད་ནས་མེད་པར་ཐག་བཅད་ཟིན་པའི་སྣོད་བཅུད་ད་ལྟར་ཚན་རིག་
བཟང་དུ་འགྲོ་བའི་རྐྱེན། ཡོད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་
ད་དུང་ཡང། ཚན་རིག་ཇེ་བཟང་དུ་སོང་ནས་གསར་རྙེད་མང་པོ་ཡོད་སྲིད་པའི་
ཕྱིར༑ རྒྱང་འཕེན་པའི་རིགས་པ་ནི། མུ་སྟེགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་
ལས་ཀྱང། འགོག་དཀའ་ཞིང་དེ་མ་བཀག་བར་དུ་དེས་ནང་རིག་པ་ལ་འཇུག་
པའི་གེགས་ཀྱི་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་ཀྱི་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་
གཞི་རྩ་སྟོར་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་མ་ཤེས་ན། ཕྱི་མར་
ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་དོགས་ནས་སྡིག་སྤོང་དགེ་སྒྲུབ་བྱེད་པ་མི་འོང་བས། སྐྱེས་
བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་དགག་ཡང་དེ་ཡོད་པར་མ་ཤེས་ན་སྐྱེ་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་
འོང་བ་མ་ཤེས་པས། སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དང། སྡུག་བསྔལ་དྲུག་ སྡུག་
བསྔལ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པས་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་གི་ལམ་དགག་དེ་མ་
ཤེས་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་དུ་མར་གོམས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་
འཐོབ་པ་མི་འོང་བས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལམ་རྣམས་དགག་ནས་ལེགས་ཚོགས་
མཐའ་དག་གི་སྒོ་དགག་པ་འགྱུར། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་ཚད་མས་ངེས་པ་
དྲངས་པ་ལྟ་ཞོག་ཐོས་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཙམ་གྱིས་གོ་བ་བརྙེད་པ་ཡང་ཚེ་འདི་
རིང་དུ་མི་གནས་པར་ཕྱི་མར་སོང་སྟེ། ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་ལ་སྐྲག་ནས་སྡིག་
པ་འགོག་པ་དང། དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང། ངན་འགྲོའི་སྡུག་
བསྔལ་ལ་འཇིགས་ནས་དེ་ལས་ཐར་པའི་སྐྱབས་འཚོལ་བ་སོགས་བྱུང་བ་དང་
སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཡོད་ན། དེའི་སྔ་མ་ཡང་ཡོད་དགོས་པས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་
པ་དང། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སོགས་དྲན་ནས་འཁོར་བ་ལ་ཡིད་བྱུང་བའི་ངེས་

[000]
འབྱུང་གི་བསམ་པ་སྐྱེ་བ་དང། ཚེ་རབས་མང་པོར་རྒྱུད་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པ་དང་
བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་ཚོགས་གསོག་པ་
སོགས་ལ་ཡིད་སྤྲོ་བར་འགྱུར་བས། འདི་ཕྱིའི་ལེགས་ཚོགས་མཐའ་དག་སྒོ་
འབྱེད་པའི་ལྡེ་མིག་ཏུ་གྱུར་རོ། །ད་ནི་དཀྱུས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་
བསྟན་དང་རྒྱས་བཤད་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱང་འཕེན་གྱི་ལུགས་དགག་པ་ལ། དང་པོར་
མ་ཡིན་རྟེན་ནི་བཀག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་དེས། ལུས་ཀྱིས་ཡིད་བློ་རྟོག་པའི་
ཉེར་ལེན་དང། ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟེན་མི་བྱེད་དེ། དེ་འདྲའི་
རྟེན་ཡིན་པར་ཚད་མས་བཀག་ཅིང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་
སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ནི། རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་ཡང་
སོང་སྟེ། བློ་གོམས་པ་རབ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལས། གོམས་བྱའི་དོན་ལ་
གསལ་སྣང་འཐོབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དུ་མར་གོམས་དགོས་པའི་ཕྱིར། མངོན་མཐོའི་
ཁྱད་པར་འདོད་པའི་ལྷ་དང། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་
གྱུར་པས་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་གསུངས་པ་
དེ་ལ་འདེ་ལྟར་དྭོགས་ཏེ། ཤིན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འདོད་ལྷ་དང་ཚངས་པ་དེ་
གང་ཟག་འགའ་ཞིག་གི་ངོར་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་ནམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་
ལ་ཤིན་ལྐོག་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། གང་ཟག་ཡིན་ན་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པས་ཁྱབ་
པར་ཐལ། དེ་ཡིན་ན་གང་ཟག་གཅིག་གི་ངོར་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་
འདོད་པའི་མི་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གཞན་གྱི་ངོར་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་
ན༑ འདོད་ལྷ་དེ་འཇིག་རྟེན་གཞན་གྱི་ངོར་ཤིན་ལྐོག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་ན་
དེ་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། དེ་འདྲའི་
འདོད་ལྷ་དང། ཚངས་པ་དེ་རང་གི་ངོར་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པར་ཐལ། སོ་སྐྱེ་ཀུན་
ལ་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རང་བློ་རང་
[051] རང་ཉིད་རང་ལ་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པ་ངོ་
མཚར་རོ། །ཤིན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འདོད་ལྷ་དང། ཚངས་པ་གཉིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་
རང་གི་གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་
མདུན་གྱི་དམ་བཅའ་བ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་མྱོང་བས་
གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་དེ་འདྲའི་འདོད་ལྷ་དང། ཚངས་པ་གཉིས་པོ་རང་གི་
དྲུང་ན་ཡོད་པའི་འདོད་ལྷ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལྷས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་
དེར་ཐལ། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་མདུན་ན་ཡོད་པའི་ལྷས་སྦྱིན་གྱིས་མཆོད་སྦྱིན་མངོན་
སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང། ལེགས་བཤད་སྙིང་པོར། རྟོག་གེ་འབར་བའི་ལུང་
དྲངས་པ་ལས། ལྐུགས་པ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྡ་མི་ཤེས་པས་ཀྱང་བུམ་པ་ལ་
སོགས་པའི་དོན་ཤེས་ཤིང། བ་ལང་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་དྲི་དང་གཟུགས་
ལ་སོགས་པ་ལས་རང་གཞན་གྱི་བུ་ཤེས་ནུས་པས་མིང་གི་བརྡས་བཞག་པ་དངོས་
པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མི་གནས་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བ་དང་དབུ་མ་པ་གཉིས་ཀ་
ལ་འདྲ་བར་བཤད་པས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པས། བ་ལང་གིས་ཀྱང་
རང་གི་བུ་ཤེས་ནུས་པར་གསུངས་ནས། འདོད་ལྷ་དང་ཚངས་པ་སོགས་རང་གི་
རིགས་ཤེས་ནུས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། དེ་ཡང། གཟུགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་
ཡིན་ཕྱིན་དེའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ལ་དེ་མཐོང་བར་འཇོག་དགོས་ཏེ། བ་ལང་གི་
གཟུགས་མཐོང་བས་བ་ལང་མཐོང་བར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཚུངས་བདག་ལས་
བྱུང་བ་ལང་གི། ཞེས་གསུངས། གང་ཟག་གཅིག་གི་ངོར་ཤིན་ལྐོག་ཡིན་པ་ཙམ་
གྱིས་ཤིན་ལྐོག་ཏུ་འཇོག་ན། བདག་ཅག་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་མི་ཡང་ཤིན་ལྐོག་
ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གླིང་གཞན་གྱི་གང་ཟག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་
ཅག་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་ལ། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་གཞན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་
ལུང་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་སོ། །དཔེར་ན། བདག་ཅག་གིས་གླིང་གཞན་

[052]
མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་དགག་པ་རྒྱས་པར་མཛད་པ་ལ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་
ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད་པ་དང། མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་
རྟགས་དགོད་པ་དང། དེ་ལ་གནོད་པ་སྤང་བའོ། །དེའི་རྩ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་
ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ན། །ཞེས་པ་ནས། ཐམས་ཅད་ཚེ་ན་མཐོང་བ་ཉིད། །ཅེས་པའི་
བར་འཆད། མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ནི། རྩ་བར། ཐ་མའི་སེམས་ནི་
སེམས་གཞན་དང། །ཞེས་པ་ནས། །དེ་འདྲའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལྷག་ལྡན་འདོད། །
ཅེས་པའི་བར་འཆད་དོ། །དང་པོ་རྟགས་དགོད་པའི་རྩ་བ་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་
ལེན་པ་ན། །ཞེས་པ་ནས། །ཕྱིས་ཀྱང་དེ་འདྲར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་པའི་
བར་འཆད། གཉིས་པ་གནོད་པ་སྤང་བའི་རྩ་བ་ནི། དེ་ཡི་ཤེས་པས་ཕན་འདོགས་
ཕྱིར༑ ༑ཞེས་པ་ནས། །ཐམས་ཅད་ཚེ་ན་མཐོང་བ་ཉིད། །ཅེས་པའི་བར་རོ།།
རྟགས་ནི། རྩ་བར་
སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ན། །
འབྱུང་རྔུབ་དབང་པོ་བློ་དག་ནི། །
རང་གི་རིགས་ལ་ལྟོས་མེད་ཅན། །
ལུས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་མིན། །
ཧ་ཅང་ཐལ་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱོར་བར། །
ནུས་ལྡན་མཐོང་བ་གང་དེ་ལ། །
ཅི་ཞིག་ཡོད་འགྱུར་གང་མེད་པ། །
གང་གིས་ཕྱི་ནས་མཚམས་སྦྱོར་མེད། །
གང་དུ་དྲོད་གཤེར་ལ་སོགས་པ། །
སྐྱེ་བོ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི། །

[053] །
དེ་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ས་བོན་བདག་ །
དེ་ཕྱིར་དབང་སོགས་རང་རིགས་ལ། །
ལྟོས་པ་མེད་པར་འབྱུང་ཡིན་ན། །
ཇི་ལྟར་གཅིག་ནི་ཡོངས་འགྱུར་བཞིན། །
ཀུན་འགྱུར་ཁྱད་པར་མེད་ཕྱིར་རོ། །
དབང་རྣམས་རེ་རེ་ལ་གནོད་ན། །
ཡིད་བློ་ལ་གནོད་ཡོད་མ་ཡིན། །
འདི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་དག་ཀྱང། །
འགྱུར་བ་བདག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན། །
དེ་ཕྱིར་བློ་གནས་པ་ཡིན་རྟེན། །
བློ་ཉིད་ལ་ནི་བརྟེན་པ་འགའ། །
དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས། །
དེ་ཕྱིར་བློ་ལས་དབང་པོ་ཡིན། །
དེ་འདྲའི་འཕེན་བྱེད་ཡོད་གྱུར་ན། །
ཕྱིས་ཀྱང་དེ་འདྲར་འགྱུར་བ་ཡིན། །
ཞེས་པས། བྱིས་པ་སྐྱེ་མ་ཐག་པའི་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་དང། དབང་
པོ་དྭངས་པ། བློའི་གཡེར་བག་སོགས་ཆོས་ཅན། སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་
ན་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་མེད་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་
དང༑ དབང་པོ་དྭངས་པ། བློའི་གཡེར་བག་སོགས་དང་ལྡན་པའི་
ཕྱིར༑ འབྱུང་བའི་ལུས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། རིགས་འདྲ་སྔ་མ་
ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་མིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་ནས་འབྱུང་བ་ཀུན་སྲོག་ཆགས་

[054] ཡིད་བློ་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་
རིག་པ་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བར་ནུས་པ་དང་ལྡན་
པ་མཐོང་བ་དེ་ལ། རྒྱུ་ལྷག་པོ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པར་གྱུར་པ་མི་དགོས་པ་གང་
གི་ཕྱིར་ན། ཕྱི་ནས་ཀྱང་རིག་པ་ཕྱི་མར་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །
གང་དུ་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བོ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ས་སོགས་
འབྱུང་བའི་ཆ་དེ་འགའ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྲོག་ཆགས་
ཀྱི་ས་བོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བའོ། །
དབང་པོ་དང་བློ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་པ་མེད་
པར་འབྱུང་བ་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པ་དེའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་གཅིག་སྲོག་ཆགས་སུ་
འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཀུན་སྲོག་ཆགས་སུ་འགྱུར་དགོས་སོ། །དབང་པོ་
རྣམས་རེ་རེ་ལ་གནོད་པ་ཡོད་ནའང་ཡིད་བློ་རྟོག་པ་ལ་གནོད་པ་ཡོད་པས་མ་ཁྱབ་
ལ༑ ཡིད་བློ་རྟོག་པ་ལ་མྱ་ངན་སོགས་ཀྱིས་གནོད་ནས་འགྱུར་ན་དབང་པོ་དེ་དག་
ཀྱང་འགྱུར་བ་དག་ཏུ་མཐོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བློ་རྟོག་པ་དེའི་རྟེན་ཁྱད་
པར་ཅན་གང་ཞིག་ན། རང་གི་རིགས་མཐུན་བློ་སྔ་མ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་སྔོན་གྱི་
སེམས་པའི་ལས་འགའ་ཞིག་ད་ལྟར་ཡིད་བློ་གནས་པའི་རྟེན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་
ཡིད་བློ་རྟོག་པ་རྟེན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ཡིད་བློ་ལས་དབང་པོ་རྣམས་འབྱུང་
བ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་བློ་སྔ་མ་འགའ་ཞིག་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་
ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཕྱིས་འཆི་ཁའི་སེམས་སོགས་ཀྱང་སྔ་མ་དང་འདྲ་
བར་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རིགས་འདྲ་
དེ་འདྲའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྩ་འགྲེལ་དེ་དག་ནི། སྐྱེ་
བ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱིས་པ་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་
དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་སོགས་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བ་སྒྲུབ་ནས་རིགས་

[055] ད་ལྟའི་
སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་དབང་སོགས་རྣམས་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལས་བྱུང་ན། ཆུ་གཅིག་
གི་ནང་དུ་འབུ་མགོ་དམར་ལུས་སེར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་དང། ཡང་མགོ་སེར་ལ་
ལུས་དམར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་དང། སྲོག་ཆགས་འགའ་ཞིག་ཆུང་ལ་འགའ་ཞིག་
ཆེ་བ་དང། མི་ལའང་འགའ་ཞིག་ལུས་ཆེ་ལ་འགའ་ཞིག་ཆུང་བ་དང་
རེས་འགའ་བློ་གྲོས་རྣོ་ལ་རེས་འགའ་བརྟུལ་པ་སོགས་དང། ཡང་ཕྲུ་གུ་འགའ་
ཞིག་ཤེས་རབ་དང་བརྩེ་བ་སོགས་ཆེ་ལ་འགའ་ཞིག་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོང་ཤས་
ཆེ་བ་ཡོད་པ་སོགས་མི་འཐད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལ་
བལྟོས་མི་དགོས་པར་འབྱུང་བ་ཙམ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་
འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེས་ན། འབྱུང་བ་གཅིག་སྲོག་ཆགས་སུ་འགྱུར་
བ་ན། འབྱུང་བ་ཀུན་སྲོག་ཆགས་སུ་འགྱུར་བར་ཐལ། འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་
རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་ལུགས་ནི། ཡིད་བློ་རྟོག་པ་སྔ་མ་
འགའ་ཞིག་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལས་ད་ལྟར་རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དབང་
པོ་སོགས་བྱུང་ལ། འཆི་ཁའི་ཡིད་བློ་རྟོག་པ་འགའ་ཞིག་གིས་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལས་
ཕྱི་མའི་དབང་སོགས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ནུས་སོ།།
དེའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ལྔ་རེ་རེ་ལ་གནོད་ན་ཡིད་བློ་འགྱུར་བས་ཁྱབ་པ་མེད་ལ་
ཡིད་བློ་ལ་མྱ་ངན་དང་འབྱུང་པོ་སོགས་ཀྱིས་འགྱུར་ན་དབང་པོ་ལ་གནོད་པས་ཁྱབ་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ཡིད་ལ་འཇིགས་སྐྲག་ཤུགས་དྲག་པའི་དུས་ན། ལྕེ་དབང་
གིས་རོ་ཞིམ་པོ་མི་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན། མིག་དབང་ཉམས་པའི་སྟོབས་
ཀྱིས་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ། དེས་དབང་གིས་ཡིད་ལ་མྱ་ངན་
བྱུང་ནས་ཡིད་བློ་རྟོག་པ་འགྱུར་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་
མེད་དེ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡོད་ཀྱང། དབང་པོ་ཉམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡིད་

[056] མིག་དབང་ཉམས་པ་དེས་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཡིད་ལ་མྱ་
ངན་གཞན་ཞིག་བྱུང། མྱ་ངན་དེ་ཇེ་རྒྱས་སུ་སོང་བས་ཡིད་བློ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། མིག་དབང་ཉམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་བློ་རྟོག་པ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ་
བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འགའ་ཞིག་གིས་མིག་སྦྱིན་པ་བཏང་ཡང་ཡིད་ལ་བདེ་བ་འབྱུང་
བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན། ཡིད་བློ་རྟོག་པ་དེ། རང་འབྲས་དབང་
སོགས་ཀྱི་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་
རང་འབྲས་ཡིད་བློ་རྟོག་པའི་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་བསྡུས་
ན༑ སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་རིག་པ་ཆོས་ཅན། རིག་པ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ་
རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ད་ལྟའི་རིག་པ་བཞིན། ཞེས་པ་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་
སྒྲུབ་པ་དང། ཐ་མལ་པའི་འཆི་ཁའི་རིག་པ་ཆོས་ཅན། རིག་པ་ཕྱི་མ་མཚམས་
སྦྱོར་ཏེ། ཆགས་བཅས་ཀྱི་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ཁ་སང་གི་
རིག་པ་བཞིན་ཞེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའོ། །ཚིག་ལ་འཁྲིད་
ན༑ རིག་པ་སྔ་མ་ཆོས་ཅན། རིག་པ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བར་ཐལ། རིག་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིག་པ་ཕྱི་མ་ཆོས་ཅན། རིག་པ་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བར་
ཐལ༑ ཆགས་བཅས་ཀྱི་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཀུན་ཁས་
འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རང་རང་དང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི། སློབ་
དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤི་ལས། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་སྒྲུབ་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། གང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཡིན་པ་དེ་ནི་
རང་གི་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའི་སེམས་གཞན་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་
པ་དང་བཅས་པའི་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སེམས་བཞིན། ཐ་མལ་པ་འཆི་བའི་
སེམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་
རྟགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གོང་གི་རྟགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་རྟོགས་པ་ན་

[057] སྐྱེ་བ་སྔ་མ་དང། ཕྱི་མ་གཞི་གང་གི་སྟེང་དུ་
རྟོགས་པ་སོགས་དཔྱད་དགོས། གཉིས་པ་དེ་ལ་གནོད་པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ཡི་ཤེས་པས་ཕན་འདོགས་ཕྱིར། །
ཡིད་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་པར་བཤད། །
གལ་ཏེ་དབང་པོ་མེད་པར་བློ། །
མ་ཡིན་དེ་ཡང་དེ་མེད་པར། །
དེ་ལྟའང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་པས། །
དེ་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་ཡིན། །
རིམ་ཅན་མིན་ལས་རིམ་ཅན་མིན། །
ཁྱད་པར་ཅན་མིན་བལྟོས་པའང་མེད། །
ལུས་ལས་རིམ་གྱིས་བློ་འགྱུར་ན། །
དེ་ཡང་རིམ་པ་གསལ་བར་བྱེད། །
སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི། །
སྐད་ཅིག་རེ་རེ་སྔོན་མེད་དེའི། །
རྒྱུ་ཡིན་དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ། །
ཐམས་ཅད་ཚེ་ན་མཐོང་བ་ཉིད། །
ཅེས་པས། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལུས་སེམས་གཉིས་ཕན་ཚུན་
རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། ཡིད་ལུས་ལ་
བརྟེན་པར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ། །ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། སྟོན་
པས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་དེ་ནི། ལུས་དེ་ཡི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡིད་ལ་ཕན་
འདོགས་པ་ཡོད་པར་བརྟེན། ཡིད་ལུས་ལ་བརྟེན་པར་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་
ཀྱི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དབང་པོ་མེད་

[058] ཞེ་ན། འོ་ན་
དབང་པོའང་ཡིད་བློ་ལ་བརྟེན་པར་ཐལ། ཡིད་བློ་མེད་པར་དབང་པོ་མི་འབྱུང་
བའི་ཕྱིར། དབང་པོའང་ཡིད་བློ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནའང། རྒྱུན་
ལ་བལྟོས་ནས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ། ཕན་ཚུན་ཕན་འདོགས་པའི་
ཕྱིར༑ ཕན་འདོགས་བྱེད་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་
ལུས་སེམས་གཉིས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །ལུས་རྟག་པ་
ཡིན་ན། ལུས་ལས་ཡིད་བློ་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་མིན་པར་ཐལ་
ཁྱོད་རིམ་ཅན་མིན་པའི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལ་བལྟོས་ནས་རིམ་ཅན་དུ་
བསྐྱེད་པའང་མེད་དེ། རྐྱེན་གྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར། ལུས་ཀྱིས་ཡིད་
བློ་སྔ་མ་རིམ་ཅན་དང་ཚོགས་ནས་རིམ་གྱིས་ཡིད་བློ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་
ལུས་གཅིག་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མིན། །ཞེ་ན། ལུས་དེའི་ཡང་སྔ་ཕྱི་རིམ་པ་གསལ་
བར་བྱེད་པར་ཐལ། ཡིད་བློ་སྔ་མ་ལ་བལྟོས་ནས་ལུས་ཀྱིས་ཡིད་བློ་ཕྱི་མ་རིམ་
གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལུས་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་སྔར་མེད་པའི་ལུས་
སེམས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་རེ་རེ་བ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་རྩོད་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་
འདོད་ན། འཆི་ཁ་དང་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ན། ལུས་སེམས་ཕན་
ཚུན་རྒྱུར་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི། ལུས་ཀྱིས་
ཡིད་བློ་ལ་གནས་སྐབས་ཕན་འདོགས་པ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་
ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ནི། མར་མེ་ལ་ཕན་
གནོད་ཇི་ཙམ་གྱིས་མར་མེའི་འོད་ལ་འགྱུར་ལྡོག་དེ་ཙམ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།།
གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ། མདོར་བསྟན་པ་དང་
རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང། དོན་བསྡུ་བའོ། དང་པོ་ནི། རྩ་བར། ཐ་མའི་སེམས་
ནི་སེམས་གཞན་དང། །ཞེས་པ་ནས། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ལྡོག་པ་མིན། །ཞེས་པའི་

[059] གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ལུས་ནི་གནས་པ་ཉིད་ན་སེམས། །
ཞེས་པ་ནས། འདི་ཉིད་ལས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་བར་འཆད་
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེས་ན་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ནས། དེ་
འདྲའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལྷག་ལྡན་འདོད། །ཅེས་པའི་བར་འཆད་དོ། དང་པོ་མདོར་བསྟན་
པ་ལ། རྟགས་མ་ངེས་པ་དང། དཔེ་མ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐ་མའི་སེམས་ནི་
སེམས་གཞན་དང། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་འགའ་ཅི་ཡོད། །ཅེས་པས། ཐ་མ་
འཆི་ཁའི་སེམས་ནི། རིགས་འདྲའི་སེམས་གཞན་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་འགལ་བ་
ཅི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ལ། དཔེ་སྒྲུབ་
བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་མེད་པ་དང། ཚད་མ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི་
རྩ་བར། དགྲ་བཅོམ་སེམས་གང་ཡིན་དེ་ཡང། གང་ལས་མཚམས་སྦྱོར་
མེད་པར་འདོད། །ཅེས་པས། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་
ཐ་མལ་པའི་སེམས་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་
ཆོས་གཉིས་ལྡན་གྱི་མཐུན་དཔེ་ཡང་དག་ཏུ་འདོད་མི་རིགས་པར་ཐལ། དེ་འདྲ་
དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དེ་ཚད་མ་གང་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་
པས་བྱེ་བྲག་པ་ལ། དཔེར་ན་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ། །ཞིག་དང་མ་སྐྱེ་
དག་ལ་བཞིན། །ཞེས་དཔེར་བཀོད་པ་ཡང་མི་རུང་བར་འགྱུར། གཉིས་པ་ཚད་
མ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དགག་པ་ལ། ལུང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཐད། རིགས་པའི་
སྒྲུབ་བྱེད་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར། ཚད་མས་མ་གྲུབ་དོན་ཅན་
གྱི༑ །གྲུབ་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངམ་ཅི། །ཞེས་པས། སངས་རྒྱས་པའི་
ལུང་ལས་བཤད་པའི་དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་མི་རུང་བར་ཐལ་
གྲུབ་མཐའ་དེ་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པའི་
ལུང་དོན་འགོག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའི་

[060] གཉིས་པ་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་
མི་འཐད་པ་ལ། རྟགས་ལ་དགག་པ་དང། རྩོད་པ་སྤང་བ། འབྲས་བུ་ལྡོག་
པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་གཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་དེ་རྒྱུ་བྲལ་ཕྱིར་ན། །
དེ་ཉིད་འདིར་ནི་ཅིས་མ་བརྗོད། །
དེ་བློ་བཞིན་དུ་འཛིན་འགྱུར་ཕྱིར། །
དབང་པོ་བཅས་ལས་ཡིད་ཤེས་མིན། །
ཤེས་སྐྱེད་ནུས་པ་ཐ་དད་ཕྱིར། །
ཀུན་ལས་ཀྱང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
སེམས་མེད་ཉིད་ཕྱིར་གཞན་ལས་མིན། །
ཞེས་པས། དགྲ་བཅོམ་འཆི་ཁའི་སེམས་ཆོས་ཅན། རིགས་འདྲ་མཚམས་
མི་སྦྱོར་ཏེ། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་སོགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཞེ་ན། རྟགས་
དེ་ཉིད་ཐ་མལ་པའི་འཆི་སེམས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འདིར་ནི་
ཅིས་མ་བརྗོད་དེ་བརྗོད་འདོད། བརྗོད་ན་མི་འཐད་དེ། དབང་པོས་བདག་རྐྱེན་
བྱེད་པ་ལས་ཡིད་ཤེས་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་མིན་པར་ཐལ། གལ་ཏེ་སྐྱེས་ན། གཟུགས་
འཛིན་མིག་བློ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གསལ་བར་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ལས་མི་འཛིན་
པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ཀུན་ཚོགས་པ་ལས་ཡིད་ཤེས་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། དབང་
པོ་རྣམས་ཡུལ་སོ་སོར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་
དེར་མ་ཟད། ཀུན་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་དགོས་ན། དབང་པོ་གཅིག་མ་ཚང་ནའང་
ཡིད་བློའི་མི་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཤི་བའི་ལུས་གཞན་ལས་ཀྱང་
ཡིད་བློ་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མིན་ཏེ། དེ་ལ་ཉེར་ལེན་སེམས་མེད་པ་
ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར། རྒྱུ་གཅིག་
[061] །དབང་བཞིན་གཟུགས་དང་རོ་བཞིན་ནོ། །དོན་གྱི་སྒོ་
ནས་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་པས། འོ་ན། ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན་
ཚོགས་པ་གཅིག་པའི་དབང་ཡིད་རྣམ་སྨིན་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་སུ་རུང་སྟེ་
སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། དབང་པོ་ལྔ་བཞིན་ནོ། །
རྟེན་དང་བརྟེན་པ་མེད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་རོ་དང་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །
ཁ་ཅིག་གིས་དུག་སོགས་ཀྱིས་ཡིད་གློང་གློང་པོར་འགྱུར་བས། ལུས་ཡིད་བློའི་
བདག་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི། བདག་རྐྱེན་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་འགྱུར་
བ་མ་ཡིན་པར། དོན་དེ་དག་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་འགྱུར་བ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། དུག་ཟོས་ཀྱང་ཡིད་ལ་མ་བསམས་ན་ཡིད་མི་འགྱུར་
བ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ངོས་
གཟུང་བ་ནི། རྩ་བར་
རྟག་ཏུ་དེ་ཡི་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར། །
གང་ཞིག་ཡོད་པས་ཕན་འདོགས་བྱེད། །
དེ་རྒྱུ་དེ་ཕྱིར་བདུན་པ་དང། །
སྐྱེས་ཕྱིར་ཞེས་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །
འགའ་ཞིག་ཚེ་ན་སེམས་རྒྱུན་ལ། །
ཕན་འདོགས་བྱེད་པའང་ཡིན་སླ་སྟེ། །
བུམ་སོགས་ལ་ནི་མེ་སོགས་བཞིན། །
དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ལྡོག་པ་མིན། །
ཞེས་པས། མར་མེའི་འོད་དེ། རྟག་ཏུ་མར་མེ་དེ་ཡི་དངོས་ཀྱི་ཉེར་
ལེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། མར་མེ་གང་ཞིག་དེའི་འོད་ཀྱི་སྔ་ལོགས་སུ་
ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་འོད་དེ་ལ་དངོས་སུ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན། མར་

[062] །མདོ་ལས་
འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་དང། འདི་སྐྱེས་
པའི་ཕྱིར། འདི་སྐྱེ་ཞེས་ལྔ་པ་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་པ་ནི། ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་
རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དེ་འདྲ་བ་ཞིག་དགོས་པའི་དོན་ནོ། །དུས་འགའ་ཞིག་གི་
ཚེ་ན། ལུས་དེ་སེམས་རྒྱུན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་བྱེད་པའང་ཡིན་སླ་སྟེ། དེ་ཙམ་
གྱིས་ལུས་ལོག་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ལྡོག་པ་མིན་པར་ཐལ། རྫས་ཐ་དད་ལྡོག་
བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། རྫའི་བུམ་པ་སོགས་ལ་མེ་
ལ་སོགས་པས་གནས་སྐབས་ཕན་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན། རྫའི་བུམ་
པ་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་ཀྱི་མེ་སོགས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལོག་སྟོབས་ཀྱིས་རྫའི་བུམ་
པ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་གཉིས་རྫས་ཐ་དད་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་
ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་རྟགས་གོང་མའི་སྐབས་ཁས། འདོད་ན་
དེ་འདྲའི་མེ་སོགས་ཆོས་ཅན། རྫའི་བུམ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འབྲེལ་བ་
མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དཔེར་བཀོད་པ་འབུད། མ་གྲུབ་ན། དེར་ཐལ་
རྒྱུ་ལོག་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འབྲེལ་བའི་དོན་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། གོང་གི་གཞུང་རྩ་འགྲེལ་དེ་རྣམས་ཀྱིས། ཐ་མལ་པའི་འཆི་
སེམས་དེ་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མར་མཚམས་སྦྱོར་བ་བསྒྲུབས་ནས་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་
བསྒྲུབས་པ་ལ། རྒྱང་འཕེན་པ་ན་རེ། གང་འཆི་སེམས་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་འདྲ་
ཕྱི་མར་མཚམས་མི་སྦྱོར་བས་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ན། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་འཆི་
སེམས་དེ་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མར་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུང་ལས་བཤད་པ་བཞིན་
ནོ༑ ༑ཐ་མལ་པའི་འཆི་སེམས་དེ་ཡང་འཆི་སེམས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཀོད་པ་ལ་
སངས་རྒྱས་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་དཔེར་བཀོད་པ་དེ་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་
པས་སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བརྗོད་དམ་ཞེས་དགག་

[063] སྐབས་འགར་རི་བོང་གི་རྭ་དང། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང། ནམ་མཁའི་
པད་མོ་སོགས་དཔེར་བཀོད་པས། ཕྱོགས་སྔ་མས། དེ་དག་དཔེར་མི་རུང་སྟེ་
ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ལན་ཅི་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་མཐའ་གོང་མ་
རྣམས་ཀྱིས་གྲུབ་མཐའ་འོག་མ་འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་དཔེར་བྱས་ཏེ་
གཏན་ཚིགས་བཀོད་པ་ཡོད་པས། དེ་དག་ལའང་གྲུབ་མཐའ་འོག་མ་རྣམས་
ཀྱིས་དེ་དག་དཔེར་མི་རུང་བར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
ཞེས་སྨྲས་པ་ལའང་གང་བརྗོད་བསམ་པར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་
སྐབས་འདིར་ཁས་ལེན་པས། དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷག་མེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་
འདའ་ཁ་མའི་སེམས་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་དེ་ཡིན། དེས་ཉེར་ལེན་བྱས་པའི་སེམས་
མེད་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། མར་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་བེམ་རིག་རྒྱུན་ཆད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ན་
ལྷག་མེད་མྱང་འདས་གང་ཟག་གང་གི་རྒྱུད་ལའང་མེད་པ་དང། དེ་ཐོབ་པའི་
གང་ཟག་མེད་པའང་ཁས་བླང་དགོས་པས་ཐོབ་བྱ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཉོན་མོངས་དག་
པའི་སེམས་འབའ་ཞིག་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མར་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་
སེམས་ཡོད་ན་གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་སོགས་ལ་
ཕན་འདོགས་པར་བཤད་པ་ཡང། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་མཁྱེན་སྐྱེ་བ་ཡོད་
པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་དེ་ཀུན་མཁྱེན་ཡེ་ཤེས་ལ་
འགྱུར་རྒྱུ་ཡོད་པ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གྲུབ་པར་
ཁས་བླངས་ཕྱིན་ལྷག་མེད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པར་ཁས་
ལེན་དགོས་པས་མི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་འཐོན། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས། ཐོབ་པ་འདུས་
བྱས་པ་ཞིག་འདོད་ཀྱང་འཇོག་དཀའ་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཁས་
ལེན་ན་དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་ཡོད་ན་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་རིགས་འདྲ་མཚམས་

[064] མུ་སྟེགས་པའི་རྩོད་པ་དེ་འོང་དོན་མེད་དོ། །
མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ན། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་
ཀྱི་སྟེང་དུ་འཆི་སེམས་དང་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀར་གྲུབ་
པས་རྟགས་ཆོས་གཉིས་ལྡན་གྱི་མཐུན་དཔེ་རུ་བཞག་པ་དེ་ཡང་བསམ་ཞིབ་བྱེད་
འོས་པ་ཞིག་འདུག་སྟེ། དེ་འདྲའི་ཁྱབ་པ་སངས་རྒྱས་པས་ཁས་མི་ལེན་ཀྱང་
རྟགས་ཆོས་གཉིས་ཀ་དཔེའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པས་དེ་ཙམ་གྱིས་མཐུན་དཔེ་ཡང་དག་ཏུ་
ཁས་མི་ལེན་ཟེར་ཡང། སངས་རྒྱས་པས། མུ་སྟེགས་པ་ལ། བྱིས་པ་སྐྱེས་
མ་ཐག་པའི་རིག་པ་ཆོས་ཅན། རིག་པ་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ། རིག་པ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ད་ལྟའི་རིག་པ་བཞིན་ཞེས་པ་དེ་ཡང་དཔེའི་སྟེང་དུ་
རྟགས་ཆོས་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ་ཁས་ལེན་ཡང་ཁྱབ་པ་མུ་སྟེགས་པས་ཁས་མི་ལེན་
པའི་ཕྱིར། རྟགས་དེ་གཉིས་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་ཁྱབ་པ་ཁས་མི་ལེན་པའང་འདྲ་
ལ༑ སྔ་རྒོལ་རང་གིས་ཁྱབ་པ་ཡོད་པའང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མཐར་ཐུག་ན་ང་ནི་
སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་པས་ངེད་ཀྱིས་བཀོད་པའི་རྟགས་དེ་ཁྱབ་པ་ཡོད་ཅིང། ཁྱོད་
མུ་སྟེགས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་བཀོད་པའི་རྟགས་དེར་ཁྱབ་པ་མེད་ཅེས་པ་སོང་
བར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་ན། རང་ཉིད་རིགས་པ་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པ་དང་འགལ་
ལ་རང་རེའི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ནས་ཀྱང། དགེ་སློང་དག་གམ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །
བསྲེག་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། །ལེགས་པར་བརྟག་ལ་ང་ཡི་བཀའ། །
བླང་པར་བྱ་ཡི་གུས་ཕྱིར་མིན། །ཞེས་དང། གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་ཆོས་ལ་རྟོན་
པ་སོགས་རྟོན་པ་བཞི་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན། མུ་སྟེགས་པའི་རིགས་
པ་དེ་ལ་མཐོང་ཆུང་མིན་པར་ཞིབ་ཏུ་བསམ་སྟེ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་མེད་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་
དག་ཏུ་རང་ལ་མ་སོང་བར་བྱེད་དགོས་
གཟུ་བོར་བློ་གྲོས་ལྡེ་མིག་གིས། །

[065] །
གཏིང་དཔོག་དཀའ་བའི་བརྗོད་བྱའི་ཞོར། །
དགོས་འདོད་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པར་བྱེད། །
གཞན་ལ་འཕྱ་སྨོད་སེམས་ལོང་བ། །
རང་གི་འདོད་པའི་ལམ་ནོར་ཏེ། །
ལྟ་བའི་གཡང་སར་ལྷུང་བར་ངེས། །
དྲང་པོའི་ལམ་ལ་བློ་མིག་བལྟོས། །
ཕྱི་རོལ་མཛེས་པ་བ་ཞེས་སྨོད་ན་ཡང། རང་སེམས་དེ་ཡི་གྲུབ་མཐའི་
རྗེས་སུ་སོང། ཁ་ཞེན་གཉིས་མེད་རྒྱང་འཕེན་གྲུབ་མཐའ་ལ། སུན་འབྱིན་བརྗོད་
དེ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་བསྒྲུབ། །ཅེས་པ་ནི། བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཆགས་
བཅས་ཀྱི་རིག་པ་ཡིན་ན། རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བས་ཁྱབ་པར་ཐལ་
སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན། སྤང་ཁ་མའི་འདོད་ཆགས་
སྐད་ཅིག་ཐ་མ་ཆོས་ཅན། དེར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར། རྟགས་སླ། འདོད་ན་
དེའི་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་
རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤངས་པའི་
ཕྱིར༑ དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐར་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་
ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ཁས་ལེན་དགོས་སོ། །རིགས་འདྲ་ཕྱི་མར་མཚམས་སྦྱོར་ཞེས་
པ་དེ་རང་གི་ཉེར་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ཞིག་གི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་དགོས་ཀྱི་
རིག་པ་ཕྱི་མ་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་མི་འཇོག་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་དེ་རིགས་
འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་བཤད་པས་ཤེས་སོ། །ཡང་ན། ཆགས་བཅས་
ཀྱི་རིག་པ་ཡིན་ན་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་རིག་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་ལ་ཟེར་ན། ཐ་མལ་པའི་
འཆི་སེམས་སྐད་ཅིག་ཐ་མ་དེ། ཆགས་བཅས་ཀྱི་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་

[066] དེ་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བར་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །
དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་པའི་ཆགས་བཅས་ཀྱི་རིག་པ་ཡོད་མེད་སོགས་དཔྱད་
དོ༑ ༑གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་
ལུས་བློའི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་དགག་པ་དང། བཀག་པ་ལ་གནོད་པ་སྤང་
བའོ༑ ༑དང་པོ་ལ་ལུས་ཀྱིས་ཡིད་བློའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ཚུལ་ལ་བརྟགས་ལ་
དགག་པ་དང། རྟེན་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟགས་ལ་དགག་པའོ། །
དང་པོ་ལ་སྔ་ཕྱི་ལ་བརྟགས་ལ་དགག་པ་དང། དུས་མཉམ་ལ་བརྟགས་ལ་
དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ། ཐལ་བ་དགོད་པ་དང། དེའི་ལན་དགག་པ་
ཉེར་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ངོས་གཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར། ལུས་ནི་
གནས་པ་ཉིད་ན་སེམས། །ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པས་
ཤི་བའི་ལུས་ལ་སེམས་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ། སེམས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་ལུས་ཚང་
བར་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིར། ཐལ་འགྱུར་དེ་ལ་ཁྱབ་པ་ཡོད་དམ་མེད། མེད་ན་
ཐལ་འགྱུར་ཡང་དག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོད་ན། སེམས་མེད་ཀྱི་སྙོམས་
འཇུག་གཉིས་ལ་ལངས་ཁ་མའི་གང་ཟག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སེམས་ལྡོག་
པ་མེད་པར་ཐལ། སེམས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་ཚང་བར་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་
མྱུ་གུའི་ཉེར་ལན་ཚང་ན། མྱུ་གུ་ཡོད་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ་བ་སོགས་དུ་མ་འཕེན་
ནོ༑ ༑ཁོ་བོའི་བློ་ངོར་འདི་ལྟར་འཆར་ཏེ། རྒྱང་འཕེན་པས། ཡིད་བློ་ལུས་
འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པས། ཤི་བའི་ལུས་ལའང་ཡིད་བློའི་རྒྱུ་ཚང་
བར་གནས་ཤིང། གང་ལ་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་
དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤི་བའི་ལུས་ལ་ཡིད་བློའི་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་
ཚང་ཡོད་པས་ཡིད་བློ་འབྱུང་བ་འདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་ལེན་དགོས་སོ་དགོངས་པའོ། །
གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ལ། མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ལན་དགག་པ་དང་

[067] །དང་པོ་ནི། དེ་ཡོད་ཡོད་དང་
དབང་གྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་པ་ནས། གང་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་ཡིན་པར་འདོད། །ཞེས་
པའི་བར་འཆད། གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་བཞིན། །ཞེས་པ་
ནས༑ དེ་ཅེས་སླར་ཡང་འཚོ་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། དང་པོའི་
རྩ་བ་
དེ་ཡོད་ཡོད་དང་དབང་གྱུར་ཕྱིར། །
དེ་ལས་འབྱུང་རྔུབ་དེ་མ་ཡིན། །
རླུང་འབྱིན་པ་དང་འདྲེན་པ་ནི། །
འབད་རྩོལ་མེད་པར་གང་ལས་ཡིན། །
དེ་དག་ཕུལ་བྱུང་འགྲིབ་པ་ལས། །
ཕུལ་བྱུང་འགྲིབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །
དེ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བ་མཚུངས། །
སེམས་རྒྱུ་ཡིན་ན་མཚུངས་མ་ཡིན། །
གནས་པའི་འཕེན་བྱེད་གཞན་དག་ཀྱང། །
གང་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་ཡིན་པར་འདོད། །
ཅེས་པས། རྒྱང་འཕེན་པ་ན་རེ། ཤི་བའི་ལུས་ལ་ཡིད་བློའི་ཉེར་ལེན་
ལུས་ཚང་བར་གནས་ཀྱང། མཐུན་རྐྱེན་དབུགས་མེད་པས་ཡིད་བློ་ལྡོག་སྟེ་
རྒྱལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དབུགས་དེ་ཡིད་བློའི་བདག་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་
པར་ཐལ། ཡིད་བློ་རྟོག་པ་དེ་ལས་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་འབྱུང་གི། དབུགས་
འབྱུང་རྔུབ་དེ་ལས་ཡིད་བློ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཡིད་བློ་
ཡོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབུགས་དེ་ཡོད་པ་དང། དབུགས་དེ་དྲག་ཞན་དུ་རྒྱུ་བ་
ཡིད་བློའི་རྩོལ་བས་གཞན་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སྐྱེས་བུའི་རླུང་

[068]
གི༑ དེ་སྔོན་དུ་མ་སོང་བར་རྒྱུ་གང་ལས་ཀྱང་དེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
དབུགས་དེ་དག་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལས་ཡིད་བློ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་འགྲིབ་
པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། དབུགས་ཡིད་བློའི་བདག་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དབུགས་ཡིད་བློའི་བདག་རྐྱེན་ཡིན་ན། དབུགས་དེའི་རྒྱུ་གང་
ཡིན་ལུས་དེ་དབུགས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་ཡིན་ན། ཤི་བ་ལུས་ལའང་དབུགས་དེ་དག་
ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་མཚུངས་ཏེ། རླུང་དེའི་ཉེར་ལེན་ལུས་ཚང་བར་གནས་
པའི་ཕྱིར། དེས་ན། ཤི་བའི་ལུས་ལ་ཉེར་ལེན་དང་མཐུན་རྐྱེན་གཉིས་ཀ་ཚང་
བས་ཡིད་བློ་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཐལ་བ་སོ་ན་གནས་སོ། །རང་ལུགས་ལ་མི་མཚུངས་
ཏེ༑ སེམས་སྔ་མ་དེ་སེམས་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཤི་བའི་ལུས་ལ་སེམས་མི་ལྡོག་
པའི་ཐལ་བ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལུས་སེམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པའི་
འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་
འདོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་འགལ་རྐྱེན་གྱིས་བཅོམ་པའི་ལན་དགག་པ་ལ་
ཐལ་བ་དགོད་པ་དང། དེའི་ལན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་བཞིན། །
ཉེས་པས་མི་མཐུན་ལུས་རྒྱུ་མིན། །
ཤི་བའི་ཉེས་པ་ཉམས་གྱུར་ཚེ། །
སླར་ཡང་འཚོ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གིས་རིག་སྔགས་བཏབ་པའི་ཤིང་གི་
སྡོང་བུ་སོགས་མེ་མི་འབར་བ་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་རླུང་མཁྲིས་སོགས་ཀྱིས་སེམས་
གནས་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པས་ཤི་བའི་ལུས་དེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་
འོ་ན། ཤི་བའི་ཚེ་ན་ལུས་ལ་སླར་ཡང་སེམས་འཚོ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཐལ་

[069] འགལ་རྐྱེན་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱང་དུས་མཉམ་དུ་ཉམས་པར་
འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་མེ་ནི་ལྡོག་ན་ཡང། །
ཤིང་གི་འགྱུར་བ་མི་ལྡོག་བཞིན། །
དེ་ནི་ལྡོག་པ་མེད་ཅེ་ན། །
མ་ཡིན་གསོ་སྦྱོར་ཡོད་ཕྱིར་རོ། །
སླར་མི་འབྱུང་བ་འགའ་ཞིག་ནི། །
ལ་ལ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །
འགའ་ཞིག་ལྡོག་པ་ཡིན་ཕྱིར་དཔེར། །
ཤིང་དང་གསེར་ལ་མེ་བཞིན་ནོ། །
དང་པོ་ཆུང་ཡང་ལྡོག་པ་མིན། །
སླར་ལྡོག་རུང་བར་འགྱུར་བྱས་གང། །
དེ་ནི་སླར་ཡང་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །
གསེར་གྱི་སྲ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །
ཅུང་ཟད་གསོ་བྱ་མིན་བརྗོད་པ། །
འཆོས་བྱེད་རྙེད་པ་དཀའ་ཕྱིར་རམ། །
ཚེ་ཟད་ཕྱིར་རོ་ཉེས་འབའ་ཞིག་
ཡིན་ན་གསོ་མིན་མེད་པ་གཉིས། །
ཤི་བའི་དུག་སོགས་ལྡོག་ཕྱིར་རམ། །
དེ་ཡི་སོས་ཟིན་བཅད་ལས་ཀྱང། །
འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ན། །
དེ་ཅེས་སླར་ཡང་འཚོ་མི་འགྱུར། །

[070] གལ་ཏེ་མེ་ལྡོག་ན་ཡང་ཤིང་གི་འགྱུར་བ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་དུ་
འགལ་རྐྱེན་ཉེས་པ་ནད་ཀྱིས་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལོག་ཀྱང། ནད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཆེན་
པོ་ཤི་བ་དེ་ནི་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། ནད་ཀྱི་ལྡོག་ཏུ་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་
ནད་གསོ་བ་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མེས་བྱས་པའི་ཤིང་གི་འགྱུར་བ་དང། ནད་
ཀྱི་སྦྱོར་བ་དཔེ་དོན་མི་མཚུངས་པར་ཐལ། ཤིང་ལ་མེས་བྱས་པ་བཞིན། སླར་མི་
འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཡིན་ན། འགྱུར་བ་ཆུང་ཡང་ལྡོག་མི་སྲིད་
གསེར་ལ་མེ་བཞིན་དུ་འགའ་ཞིག་ལྡོག་རུང་དུ་བྱེད་པའི་རིགས་ཡིན་ན། འགྱུར་
བ་ཆེ་ཡང་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། ཤིང་དང་མཚུངས་ན་ནད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རིམས་སོགས་ལྡོག་
མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ལ། གསེར་དང་མཚུངས་ན། འགྱུར་བ་ཆེན་པོའང་ལྡོག་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤིང་སྣ་ནག་ཙམ་ཡང་ཤིང་དུ་ལྡོག་པ་མེད། གསེར་གྱི་སྲ་བ་
ཆུ་བཞིན་དུ་སོང་ཡང་སླར་ཡང་སྲ་བ་ཉིད་དུ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། གསོ་མི་རུང་བའི་
ནད་བཤད་པ་ནི། འཆོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་སྨན་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་
ཕྱིར་རམ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ནད་པ་ཚེ་ཟད་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་བཤད་ཀྱི་
ནད་ཁོ་རང་ངོས་ནས་གསོ་མི་རུང་གི་ནད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མིན་པར་ནད་
འབའ་ཞིག་འཆི་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། གསོ་རུང་མིན་པའི་ནད་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་
འགལ་རྐྱེན་མེད་ཅིང་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་ན་ནད་ངེས་པར་གསོ་ནུས་པའི་ཕྱིར། དུག་
གིས་ཤི་བའི་ལུས་དེ་ཅི་ན་སླར་ཡང་འཚོ་བར་མི་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ་
ཉེར་ལེན་ལུས་གནས། འགལ་རྐྱེན་ཤི་བའི་དུག་སོགས་སྔགས་ལ་སོགས་པས་
ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རམ། དུག་སྤྲུལ་དེ་ཡིས་སོས་ཟིན་པའི་དུག་རྨ་ཁར་འདུས་པ་
བཅད་པ་ལས་ཀྱང་ནད་ཀྱི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཉེར་ལེན་
གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ལ། ཉེར་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད། དེ་ལུས་སེམས་ལ་མེད་
པའོ༑ ༑དང་པོ་ནི། རྩ་བར། ཉེར་ལེན་འགྱུར་བ་མེད་པར་ནི། །ཞེས་པ་ནས་
[071] །ཞེས་པའི་བར་འཆད། གཉིས་པ་ནི་
དངོས་གང་འགྱུར་བ་མེད་པར་ནི། །ཞེས་པ་ནས། མེ་དང་ཟངས་མའི་ཁུ་ཉིད་
བཞིན༑ ༑ཞེས་པའི་བར་འཆད་དོ། དང་པོ་ནི་
ཉེར་ལེན་འགྱུར་བ་མེད་པར་ནི། །
ཉེར་ལེན་ཅན་དག་འགྱུར་བར་ནི། །
བྱེད་པར་མི་ནུས་དཔེར་འཇིམ་པ། །
འགྱུར་བ་མེད་པར་བུམ་སོགས་བཞིན། །
ཞེས་པས། ཉེར་ལེན་ཞེས་པ་དེ། ཉེར་ལེན་ངོ་བོ་འགྱུར་བ་མེད་པར་
ཉེར་ལེན་ཅན་ཏེ་དེའི་འབྲས་བུ་འགྱུར་བ་བྱེད་མི་ནུས་པར་དེའི་ངོ་བོ་ཙམ་གྱི་མཐུན་
མོང་མ་ཡིན་པའི་ལག་རྗེས་དངོས་སུ་འཇོག་བྱེད་ཡིན་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་
འཇིམ་པ་འགྱུར་བ་མེད་པར་རྫའི་བུམ་པ་སོགས་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་
པ་དེ་ལུས་སེམས་ལ་མེད་པར་ནི། རྩ་བར་
དངོས་གང་འགྱུར་བ་མེད་པར་ནི། །
དངོས་པོ་གང་ཞིག་རྣམ་འགྱུར་བ། །
དེ་དེའི་ཉེར་ལེན་མི་རིགས་ཏེ། །
བ་གླང་བ་མིན་ལ་སོགས་བཞིན། །
སེམས་དང་ལུས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །
དེ་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ལས། །
སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་གནས། །
མེ་དང་ཟངས་མའི་ཁུ་ཉིད་བཞིན། །
ཞེས་པས། རྒྱུའི་དངོས་པོ་གང་འགྱུར་བ་མེད་པར་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་
གང་ཞིག་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་དེའི་ཉེར་ལེན་དུ་མི་རིགས་ཏེ་

[072] བ་གླང་དང་བ་མིན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་དང་ལུས་གཉིས་
ཀྱང་ཉེར་ལེན་དང་ཉེར་ལེན་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་
ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། མེ་དང་
ཟངས་མའི་ཁུ་བ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བ་མིན་ཞེས་པ་དེ་
བ་གླང་དང་བ་འཇོ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཟེར། ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་གཟུགས་
དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་རྟེན་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་
ལུས་སེམས་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་པར་བཤད་པས། འཁར་གཞོང་ལ་རྒྱ་ཤུག་བརྟེན་
ཚུལ་དེ་གང་ཡིན་དཔྱད། བུམ་པའང་རང་ནང་གི་ཆུ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བཤད་པས་
ལུས་དེ་སེམས་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འཚོལ་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་
དུས་མཉམ་ལ་བརྟགས་ལ་དགག་པ་ལ། དུས་མཉམ་གྱི་རྟེན་དགག་དེས་རིགས་
ཅན་གཞན་ཡང་ཁེགས་པ། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ། ཐལ་བ་དགོད་
དེའི་ལན་དགག་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཡོད་མེད་
དག་ལ་རྟེན་མེད་ཕྱིར། མ་ཡིན། ཞེས་པས། ཡིད་བློ་ཆོས་ཅན། ལུས་དེ་ཁྱོད་
ཀྱི་དུས་མཉམ་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་
ལ་ཡང་དུས་མཉམ་པའི་རྟེན་རྫས་གཞན་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེའི་ལན་
དགག་པ་ནི། རྩ་བར། ཡོད་པའི་གནས་རྒྱུ་ནི་
རྟེན་ཡིད་ཞེ་ན་འདི་རྟེན་མེད། །
གནས་པ་པོ་ལས་གཞན་མིན་ཕྱིར། །
གཞན་ཡིན་ན་ཡང་དེ་རྒྱུ་ཉིད། ། དེས་ནི་དངོས་པོ་ཅི་ཞིག་བྱས། །
འཇིག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །
གལ་ཏེ་དེ་འཇིག་རྒྱུ་ལས་འདོད། །

[073] །
གནས་པའི་རྒྱུས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱས། །
གལ་ཏེ་འཇིག་རྒྱུ་ཕྲད་བར་དུ། །
དེས་གནས་འཇིག་པ་དངོས་ཆོས་ཉིད། །
ཡོད་པ་འདི་གནོད་མེད་ཕྱིར་དང། །
གནས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ། །
ཞེས་པས། རྒྱང་འཕེན་པས། ལུས་དེ་ཡིད་བློ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་མེད་
པའི་རྟེན་མ་ཡིན་ཡང། ཡིད་བློ་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་
ལུས་འདི་ཡིད་བློའི་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་དུ་མེད་དེ། ཡིད་བློའི་གནས་པ་
པོ་ཡིད་བློ་ལས་གཞན་མེན་པར་རང་རྒྱུ་ལས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་
མ་གྲུབ་སྟེ། རྫས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལུས་དེས་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་གནས་
པའི་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཀྱང་བྱས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ལུས་དེ་ཡིད་བློ་ལས་རྫས་
གཞན་པའི་ཡིད་བློ་གནས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བློ་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་འཇིག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་གྲུབ་ཟིན་དུས་གཉིས་པར་གནས་
པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འཇིག་རྒྱུ་ལས་འཇིག་པར་འདོད་པའོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་གྲུབ་
ཟིན་གནས་པ་ལས་ཕྱིས་འཇིག་རྒྱུས་འཇིག་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་ལའང་
ཡིད་བློའི་འཇིག་པ་ཡིད་བློ་དང་རྫས་གཅིག་དང་ཐ་དད་བརྟགས་ན། ཐལ་བ་སྔ་
མ་དང་སྐྱོན་མཚུངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གནས་པའི་རྒྱུས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱ་དོན་མེད་
པར་ཐལ། འཇིག་རྒྱུ་དང་མ་ཕྲད་ན་གྲུབ་ཟིན་གནས། འཇིག་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ན་
རྒྱུས་གནས་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་སྔར་ནས་
འཇིག་པས་འཇིག་རྒྱུ་དང་ཕྲད་པའི་བར་དུ་དེས་གནས་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། འཇིག་
པ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་འདི་ལ་གནོད་བྱེད་མེད་པར་ཐལ། འཇིག་རྒྱུ་

[074] འདོད་ན། གནས་པའི་རྒྱུས་
ནི་ཅི་ཞིག་བྱ་གྲུབ་ཟིན་གནས་མི་ནུས་པར་ཐལ། འཇིག་པ་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་
དུ་འདོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་
སྤང་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་དཔེར་ན་ཆུ་སོགས་ཀྱི། །
རྟེན་བཞིན་ཞེ་ན་འདི་ལའང་མཚུངས། །
དངོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ནི། །
འཇིག་ན་དངོས་རྒྱུན་དེ་ལྟ་བུར། །
སྐྱེ་རྒྱུ་ཡིན་ཕྱིར་དེ་རྟེན་ཡིན། །
དེ་ལྟ་མིན་ན་རིགས་མ་ཡིན། །
འབོ་བ་ཡིས་ནི་གེགས་བྱེད་ཕྱིར། །
ཆུ་སོགས་ཀྱི་ནི་རྟེན་འགྱུར་གྱི། །
འགྲོ་བ་མེད་ཅན་ཡོན་ཏན་སྤྱི། །
ལས་རྣམས་ལ་ནི་རྟེན་ཅི་དགོས། །
ཞེས་པས། ས་ཕྱོགས་ཆུ་སོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་དུ་མངོན་
སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྣོད་སོགས་
ཆུ་སོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདི་ལའང་དོན་ལ་
བཀོད་པའི་ཉེས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཆུ་སྣོད་ཆོས་ཅན། རང་ནང་གི་ཆུའི་
རྟེན་ཡིན་ཏེ། སྣོད་ནང་དུ་ཆུའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་འཇིག་པའི་ངང་
ཅན་དེ་དག་དངོས་པོ་རྒྱུན་ཕྱི་མ་སྔ་མའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུར་ཡུལ་གོ་ས་མཚུངས་
པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྣོད་དེ་རང་ནང་གི་ཆུ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་
མིན་ན་དོན་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྣོད་དེ་ཆོས་ཅན། རང་ནང་

[075] ཆུ་དེ་ཐུར་དུ་འབོ་བ་ཡི་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡོན་
ཏན་དང། སྤྱི་དང་ལས་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་དོན་གཞན་གྱི་རྟེན་ཅི་དགོས་
ཏེ་མི་དགོས་པར་ཐལ། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར། སྣོད་སོགས་ཆུ་སོགས་ཀྱི་དོན་གཞན་གྱི་རྟེན་དང་
སྐབས་གཞན་དུའང་འཁར་གཞོང་རྒྱ་ཤུག་གི་དོན་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་གསུངས་པས་
དེ་ལྟར་ན། ཁང་པ་དེ། རང་ནང་གི་ཁང་བདག་གི་དོན་གཞན་གྱི་རྟེན་དང་
ཕྱུགས་རྭ་དེ་རང་ནང་གི་ཕྱུགས་ཀྱི་རྟེན་དང་བཙོན་ཁང་དེའང་བཙོན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་
པ་དང། རླང་འཁོར་ཡང་དེ་ནང་གི་གང་ཟག་གི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང། གནམ་གྲུ་
དེ་རང་ནང་གི་མིའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་སོགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཕྱིར་རོལ་དུ་ལྷུང་བ་
ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལུས་དེའང། རང་ནང་གི་རྒྱུ་མ་གློ་
མཆིན་སྙིང་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ཡང་ཡིན་ན། ལུས་དེས་སེམས་
ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད། ལུས་མེད་ན་ལུས་ནང་སེམས་གནས་མི་ཐུབ་
པར་མངོན་སུམ་གྱི་གྲུབ་པས་ལུས་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྔ་མས་རྒྱུར་བྱས་ནས་སེམས་
སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འཁར་གཞོང་དང་རྒྱ་ཤུག་དང་
མཚུངས་སོ། གཉིས་པ་དེས་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་ཁེགས་པར་བསྟན་པ་ནི་
རྩ་བར་
འདི་ནི་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་དང། །
འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ཅན་རྒྱུ་དང། །
རིགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གནས་ཉིད། །
རྟེན་མེད་ཕྱིར་ན་བསལ་བ་ཡིན། །
ཞེས་པས། ལུས་དེ་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་འགོག་པའི་
རིགས་པ་འདིས་ནི། ཡོན་ཏན་རྫས་ལ་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་དང། རྫས་དེ་ཡོན་

[076] གྲུབ་ཟིན་གནས་
པའི་རྟེན་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིགས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་མེད་པར་
ཡང་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་འཕྲོད་འདུའི་རྒྱུ་མེད་ནའང་འཕྲོད་འདུ་མེད་མི་
དགོས་སོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་གཞན་ལས་དངོས་འཇིག་ན། །
དེ་ཡི་གནས་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་བྱ། །
དེ་གཞན་མེད་པར་འཇིག་ན་ཡང། །
གནས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ནུས་མེད་ཡིན། །
རྟེན་བཅས་ཐམས་ཅད་གནས་ལྡན་དང། །
སྐྱེ་བ་ཅན་ཀུན་རྟེན་བཅས་ཡིན། །
དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི། །
འགའ་ཞིག་ཚེ་ནའང་འཇིག་མི་འགྱུར། །
གལ་ཏེ་རང་འཇིག་ངང་ཚུལ་བདག། །
ཡིན་ན་དེ་གནས་བྱེད་གཞན་གང། །
གལ་ཏེ་རང་འཇིག་ངང་ཚུལ་བདག་ །
མིན་ན་དེ་གནས་བྱེད་གཞན་གང། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱིས་འབྱུང་གི་འཇིག་རྒྱུ་དགོས་ན་
དངོས་པོ་དེའི་གནས་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་མི་དགོས་པར་ཐལ། རྒྱུ་གཞན་ལས་
འཇིག་དགོས་ཀྱི་འཇིག་པའི་ངོ་བོར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྒྱུ་གཞན་མེད་
པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་ན་ཡང་གནས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ལ་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་
ནུས་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་ཐལ། གནས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་གྲུབ་ཟིན་གནས་མི་
ནུས་པར་དངོས་པོ་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་

[077] སྐྱེ་བ་ཅན་ཀུན་མཐར་
བདག་ལ་སོགས་པའི་རྟག་དངོས་ཀྱི་རྟེན་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་དངོས་
ཀྱི་རྟེན་བཅས་ཐམས་ཅད་མི་འཇིག་པར་གནས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་
དངོས་པོ་རང་ཉིད་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན། དེའི་གནས་
བྱེད་གཞན་གང་གྲུབ་ཟིན་གནས་མི་ནུས་
གལ་ཏེ་རང་ཉིད་འཇིག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མིན་ན། དེའི་གནས་བྱེད་གཞན་གང་
ཡང་མི་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གིས། ལུས་སེམས་ཀྱི་གྲུབ་ཟིན་གནས་
པའི་རྟེན་དུ་འདོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་བརྗོད་པ་སྟེ། སེམས་དེ་ཕྱིས་འབྱུང་གི་རྒྱུ་
ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་དགོས་ན་ཡང། གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྒྱུར་མི་འཐད་
སེམས་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་ནའང་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་མི་འཐད་ཅེས་པ་
ཡིན་ཏེ། དང་པོ་ལྟར་ན། གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་མེད་ནའང་ཕྱིས་འབྱུང་གི་
རྒྱུ་དང་མ་འཕྲད་བར་དུ་གནས་ལ། དེ་དང་འཕྲད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་ལྟར་ན། གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ནུས་པ་མེད་པར་ཐལ་
དངོས་པོ་རང་ཉིད་གྲུབ་ཙམ་ནས་འཇིག་པའི་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའོ།།
གཉིས་པ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་དགག་པ་ལ། ལུས་ཀྱི་ཕུལ་
བྱུང་འགྲིབ་མེད་པར། །ཞེས་པ་ནས། མ་མཐོང་ཕྱིར་ན་མེད་པ་མིན། །ཞེས་
པའི་བར་འཆད། དེ་ལ་དགག་པ་དངོས་དང། ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་
དགག་པ་དང། འཁོར་བའི་རྒྱུ་ངོས་གཟུང་བའོ། །དང་པོ་ལུས་ཤེས་རབ་སོགས་
ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཡིན་པ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
ལུས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་འགྲིབ་མེད་པར། །
བློ་ཡི་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །

[078] །
འགྲིབ་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན། །
འདི་ནི་མར་མེ་འོད་ལ་སོགས། །
རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །
དེ་ལས་ཀྱང་འདི་ཁྱད་འགྱུར་ཏེ། །
སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་མེད་པར་མིན། །
ཞེས་པས། ཤེས་རབ་དང་བརྩེ་བ་སོགས་ཆོས་ཅན། ལུས་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་
རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་དང་འགྲིབ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་
མེད་པར་བློ་སྔ་མ་གོམས་པ་ཡི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་འགྲིབ་པ་དག་ཏུ་
འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་ལ་སོགས་པ་ཉེར་ལེན་
ལུས་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཅུད་ལེན་སོགས་ཀྱིས་
ལུས་རྒྱས་ནས་ཤེས་རབ་སོགས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་ཡང། ལུས་རྒྱས་ནས་ལུས་
ཤེས་ལ་དངོས་སུ་ཕན་བཏགས། ལུས་ཤེས་དེས་ཤེས་རབ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་
ཡིན་གྱི། སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པར་མིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་མར་
མེ་དང་དེའི་འོད་གཉིས་རྟེན་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དེ་ལུས་སེམས་ལ་མེད་པ་དང། ལུས་
སེམས་གཉིས་དུས་མཉམ་པའི་རྟེན་བརྟེན་པའང་མིན་ཞེས་པའོ། །ཊིཀ་ཆེན་རིགས་
པའི་རྒྱ་མཚོར། གཞུང་འདིར། ལུས་ཡིད་བློའི་བདག་རྐྱེན་འགོག་པར་སྦྱར་
བ་མི་འཐད་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལུས་ཆགས་སོགས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཡིན་པ་
དགག་པ་ནི། འགའ་ཚེ་ཆགས་སོགས་རྒྱས་སོགས་ཀྱི། །ཞེས་པ་ནས་
དེ་ལྟར་ལུས་ལ་ཡོན་ཏན་འགྱུར། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། དེ་ལ་ཆགས་སོགས་
ལུས་ལས་དངོས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི། རྩ་བར་
འགའ་ཚེ་ཆགས་སོགས་རྒྱས་སོགས་ཀྱི། །

[079] །
དེ་ཡང་ཁམས་སྙོམས་ལ་སོགས་པ། །
ནང་གི་དོན་ནི་ཉེ་བ་ལས། །
འདིས་ནི་འདུས་པ་ལ་སོགས་པ། །
དྲན་པ་ཉམས་སོགས་བཤད་པ་ཡིན། །
ནང་དོན་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི། །
བློ་ནི་འགྱུར་བར་བྱེད་ཕྱིར་རོ། །
དཔེར་རྒྱུ་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ། །
སྟག་ཉིད་དང་ནི་ཁྲག་ལ་སོགས། །
ཐོས་པ་དང་ནི་མཐོང་བ་ལས། །
རྨོངས་པ་ལ་སོགས་འབྱུང་འགྱུར་བཞིན། །
ཞེས་པས། ལུས་རྒྱས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང། ལུས་རྒུད་པ་ལས་
ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བ་དུས་
འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ལུས་རྒྱས་རྒུད་ཀྱིས་ཆགས་སྡང་འཕེལ་བ་དེ་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལས་
དངོས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ལུས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་མ་ཡིན། བདེ་སྡུག་དེ་
ཡང་ཁམས་སྙོམས་པ་དང་མ་སྙོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་གི་རེག་བྱའི་དོན་གཟུང་
ཡུལ་དུ་ཉེ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་འདིས་ནི་འདུས་པའི་རིམས་ལ་
སོགས་པ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་པ་སོགས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ་
དེ་དག་ཀྱང་ནང་གི་རེག་བྱའི་དོན་གཟུང་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་
དབང་བློས་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། རྒྱུད་སྡར་མའི་
ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་སྟག་བྱུང་ངོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང། གཞན་བསད་
པའི་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ལས་སེམས་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་

[080] སྤྱོད་འཇུག་ལས་ཀྱང་
ལ་ལ་བདག་གི་ཁྲག་མཐོང་ན། །
དཔའ་བརྟན་ལྷག་པར་སྐྱེ་འགྱུར་ཡོད། །
ལ་ལ་གཞན་གྱི་ཁྲག་མཐོང་ན། །
བོག་ཅིང་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད། །
དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངང་བརྟན་དང། །
སྡར་མའི་ཚུལ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན། །
ཞེས་གསུངས་པ་དང་ཡང་མཐུན། དེ་དག་ནི། ལུས་ལ་ནད་བྱུང་ནས་ཚོར་
བ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས། ལུས་བསིལ་བ་སོགས་ལས་ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་
བདེ་སྡུག་དེ་ཡང་ནང་གི་རེག་བྱ་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་ལས་བྱུང་ཞིང་ལུས་ལས་ཚོར་
བ་བདེ་སྡུག་དངོས་སུ་མི་འབྱུང་བ་དང། བདེ་སྡུག་ལ་བརྟེན་ནས་ཆགས་སྡང་
འབྱུང་བར་འགྱུར་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་
པ་རྣམས་ལ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལས་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་པ་
དང༑ སྙིང་རྗེ་སོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆགས་སྡང་གཉིས་པོ་དེ་ལུས་
རྒྱས་རྒུད་ཙམ་གྱིས་མི་འབྱུང་བར་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ལས་འབྱུང་བར་མངོན་སུམ་
དུ་མཐོང་ངོ། །སྡར་མ་འགའ་ཞིག་སྟག་གིས་བསད་པའི་ཁྲག་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་
འཇིགས་སྐྲག་ངང་གིས་བྱུང་བ་དང། འགའ་ཞིག་གིས་རང་གི་ལུས་ལས་བྱུང་
བའི་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ནས་དཔའ་བརྟན་ལྷག་པར་བྱུང་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་འཁྱེར་སྟང་
ཡིན་པར་ཤེས་སླ་བའི་ཕྱིར། དེས་ན། ལུས་ཀྱིས་སེམས་བདག་རྐྱེན་བྱེད་པ་
མ་ཡིན་ནོ། །བདག་རྐྱེན་ཞེས་པ་དབང་པོ་ལ་ཇི་ཙམ་གྱི་ཕན་གནོད་བྱུང་བ་ལ་
དབང་ཤེས་ཀྱང་འགྱུར་ལྡོག་དེ་ཙམ་འབྱུང་བ་ཞིག་ལ་བྱེད་དགོས་པས། ལུས་ལ་
ཕན་གནོད་ཙམ་གྱིས་སེམས་ལ་ཕན་གནོད་མི་འབྱུང་ངོ། །ལུས་སེམས་གཉིས་ཉེར་
[081] བདག་རྐྱེན་དང་བདག་འབྲས་སོགས་གང་ཡང་མ་
ཡིན་ནོ། གཉིས་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ཕྱིར་ངེས་པར་གང་ཉིད་ཀྱི། །
འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ནི་རྗེས་འཇུག་པའི། །
སེམས་ནི་དེ་མེད་མི་འབྱུང་བ། །
དེ་ཕྱིར་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །
ཞེས་པས། སེམས་ནི་སེམས་སྔ་མ་ཉེར་ལེན་དུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་དེའི་
ཕྱིར༑ སེམས་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི་ཉེར་ལེན་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་
ངེས་པར་སེམས་སྔ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཉིད་ཀྱི་གོམས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་
འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
ཇི་ལྟར་སེམས་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །
ཐོས་སོགས་འདུ་བྱེད་སེམས་ལ་ནི། །
དུས་གསལ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཕྱིར། །
དེ་ལྟར་ལུས་ལ་ཡོན་ཏན་འགྱུར། །
ཞེས་པས། ལུས་སེམས་རྫས་གཅིག་གོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སེམས་སྔ་མ་
ལ་བརྟེན་པར་བྱས་ནས་གོམས་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང། བཟོ་ལ་སོགས་
པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་བར་འགྱུར་ལ་ལུས་ལ་གསལ་བར་
མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སེམས་ལ་བག་ཆགས་སད་པའི་དུས་ན་ལུས་ལ་དེ་ལྟར་
མི་འགྱུར་བས་ལུས་སེམས་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི། རང་གི་སེམས་སྔ་མས་
ཉེར་ལེན་བྱས་པ་ལས་སེམས་ཕྱི་མ་འབྱུང་བར་ངེས་ཏེ། སེམས་སྔ་མའི་བག་
ཆགས་སད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཕྱི་མ་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལུས་ལ་དེ་ལྟར་
མི་སྣང་བས་ལུས་སེམས་རྫས་སོ་སོར་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་ནུས་སོ། །གསུམ་པ་

[082] མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་ངོས་གཟུང་
དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པས། །
སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་བཀྲི་མིན་པར། །
བདེ་སྡུག་དོར་ཐོབ་འདོད་པས་ན། །
དམན་པའི་གནས་ནི་ཡོངས་སུ་ལེན། །
སྡུག་བསྔལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བློ་དང། །
སྲིད་པ་ཀུན་ནས་འཆིང་བ་ནི། །
སྐྱེ་རྒྱུ་གང་ལ་དེ་མེད་པ། །
དེ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །
ཞེས་པས། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་གིས་དབང་ཕྱུག་སོགས་
འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་དབང་མེད་དུ་བཀྲི་བ་མིན་པར་བདེ་
བ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་འདོར་བར་འདོད་པའི་སྲེད་པས་མངལ་
ལ་སོགས་པའི་དམན་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ལེན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་
བར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་དང། བདེ་བ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་སྲེད་པ་འཁོར་བར་
སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལ་ལོག་སྲེད་དེ་མེད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་
ནི་དེ་ཟད་པར་སྤངས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
ཐོག་མར་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་བདག་འཛིན་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བདག་བདེ་བར་
འདོད་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་འདོར་བར་འདོད་པའི་སྲེད་པ་འདྲེན། དེ་འདྲའི་
སྲེད་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་དང་སྐྱེ་གནས་བཞི་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་
ལེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མ་ཆད་བར་མྱོང་བར་འགྱུར། དགྲ་བཅོམ་པས་དེ་ལྟ་
བུའི་སྲེད་པ་སྤངས་པས་སླར་ཡང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་ནོ། །སྐབས་འདིར་

[083] །གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་
པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་འགྲོ་འོང་མ་མཐོང་ན། །
དབང་པོ་མི་གསལ་ཕྱིར་མ་མཐོང། །
དཔེར་ན་མིག་མི་གསལ་བ་ཡིས། །
དུ་བ་ཆུང་ངུ་མི་མཐོང་བཞིན། །
ལུས་ཅན་ཡིན་ཡང་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། །
འགའ་ཞིག་ལ་ལ་ཐོགས་མེད་དེ། །
ཆུ་བཞིན་གསེར་ལ་དངུལ་ཆུ་བཞིན། །
མ་མཐོང་ཕྱིར་ན་མེད་པ་མིན། །
ཞེས་པས། རྒྱང་འཕེན་པ་ན་རེ། སྐྱེ་བ་གཞན་ནས་འདིར་འགྲོ་འོང་བྱེད་
པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན་མེད་པའོ་ཞེ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་མ་མཐོང་བས་མེད་པར་མི་
འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་དབང་པོ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། མིག་མི་གསལ་
བ་ཡིས་དུ་བ་ཆུང་ངུ་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །བར་དོ་བ་སོགས་ལུས་ཅན་འགའ་
ཞིག་ནི། ལུས་ཅན་ཡིན་ཡང་ལ་ལར་ཐོགས་མེད་དུ་འཇུག་སྟེ། ཕྲ་ཞིང་དྭངས་
བའི་ལུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། རྫ་སོ་མ་ལ་ཆུ་བཞིན་དང། གསེར་
ལ་དངུལ་ཆུ་ཐོགས་མེད་དུ་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །ཤོ་ལོ་ཀ་དང་པོས། རྒྱང་ཕན་
གྱི་མིག་ཤེས་ཀྱིས་མ་མཐོང་ན་མེད་མི་དགོས་པ་དང། ཕྱི་མ་དེས་ལུས་ལ་མ་ཐོགས་
ན་མེད་མི་དགོས་པ་བསྟན། དེ་ལ་བར་སྲིད་པ་དེ་ཐོགས་མེད་ཡིན་ནམ་ཐོགས་
བཅས་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། བར་སྲིད་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ཆོས་ཅན། ཐོགས་མེད་
མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཐོགས་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་གཟུགས་ཅན་གྱི་
ཁམས་བཅུ་པོ་གང་རུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མཛོད་ལས་

[084] །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ལྟར་ན། སྐབས་དེ་དང་འགལ་ལ། མཛོད་ལས་ཀྱང། དབང་པོ་ཀུན་ཚང་
ཐོགས་མེད་ལྡན། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རིགས་པས་ཀྱང། ཐོགས་བཅས་
ཡིན་ན། འཆི་སྲིད་གང་དུ་འགགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་བར་སྲིད་འགྲུབ་དགོས་པས་
འདོད་པའི་མིའི་ལུས་ཀྱི་གོ་སར་གཟུགས་ཀྱི་ལྷའི་བར་སྲིད་ཇི་ལྟར་ཤོང། ཐོགས་
མེད་ཡིན་ནའང། བར་སྲིད་པ་དབང་པོ་ཀུན་ཚང་ཡིན་དགོས་པས། དེའི་དབང་
པོའི་རྡུལ་རྣམས་ཐོགས་མེད་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་ན་དབང་པོ་ལ་ཐོགས་མེད་
ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན། གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུ་པོ་མཐའ་ཅིག་ཏུ་
བསགས་པར་གསུངས་པས། རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐོགས་
མེད་ཡིན་པ་མི་འཐད་དོ། །དེ་དག་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡོད་ཀྱང་
དེ་ཙམ་འཇོག་གཉིས་པ་རྟེན་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ངོ་བོའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟགས་ལ་
དགག་པ་ལ་གཉིས། དང་པོ་ལུས་རགས་པའི་ཆ་མེད་ཡིད་བློའི་རྟེན་ཁྱད་པར་
ཅན་ཡིན་པ་དགག་པ་ནི། ལག་སོགས་གཡོ་ན་ཐམས་ཅད་དག་ཅེས་པ་ནས་
ཕྱོགས་འདིར་གཞན་ལའང་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། གཉིས་པ་
རྡུལ་ཕྲན་དེ་ཡིན་པ་དགག་པ་ནི། མ་ལུས་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། །ཞེས་པ་ནས་
ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ལྡོག་པ་ཡིན། །ཞེས་པའི་བར་འཆད། དང་པོ་ལ་གཉིས་
ཡན་ལག་ཅན་ཆ་མེད་ཡིན་པ་དགག་པ་ནི། ལག་སོགས་གཡོ་ན་ཐམས་ཅད་དག་
ཅེས་པ་ནས། དེ་ཕྱིར་ཚོགས་པ་གཅིག་ཡོད་མིན། །ཞེས་པའི་བར་འཆད་
གཉིས་པ་བཀག་པ་ལ་གནོད་པ་སྤང་བ་ནི། དུ་མ་ཉིད་ན་སྔ་མ་བཞིན། །
ཞེས་པ་ནས། ཕྱོགས་འདིས་གཞན་ལའང་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་པའི་
བར་འཆད། དང་པོར་རྟགས་བསྒྲུབ་པ་ནི། རྩ་བར་
ལག་སོགས་གཡོ་ན་ཐམས་ཅད་དག་

[085] །
ལས་ནི་གཅིག་ལ་མི་རུང་ཕྱིར། །
གཞན་དུ་ཐ་དད་གྲུབ་པར་འགྱུར། །
གཅིག་བསྒྲིབས་པ་ན་ཐམས་ཅད་དག་
བསྒྲིབས་པར་འགྱུར་བའམ་མ་བསྒྲིབས་ན། །
མཐོང་འགྱུར་གཅིག་ཚོན་གྱིས་བསྒྱུར་ན། །
བསྒྱུར་བའམ་མ་བསྒྱུར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་འདུ་ནི་སྐྱེ་བུའི་ལག་པ་སོགས་
ཡན་ལག་ཅན་གཅིག་གཡོ་ན། ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅན་དག་གཡོ་བར་
འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་གཉིས་ཆ་མེད་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པར་ཐལ་
གཡོ་མི་གཡོ་འགལ་བ་ཅན་གྱི་ལས་ནི་ཆ་མེད་གཅིག་ལ་གཞི་མཐུན་མི་རུང་བའི་
ཕྱིར༑ རྟགས་མ་གྲུབ་ན། དེ་ལས་གཞན་དུ་གོང་གི་དེ་གཉིས་ཆ་ཐ་དད་ཅན་
དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། གཡོ་མི་གཡོ་འགལ་བ་འདུས་པའི་ཕྱིར་
མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་འདུ་ནི་སྐྱེས་བུའི་གདོང་གཅིག་བུ་གོས་ཀྱིས་
བསྒྲིབས་པ་ན། ལུས་ཐམས་ཅད་དག་གོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པར་སྣང་བར་འགྱུར་
བར་ཐལ། དེའི་ཡན་ལག་ཅན་གཉིས་ཆ་མེད་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འམ་
སྒྲས་ཡན་ལག་གོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་གྱི་ཡན་ལག་ཅན་མ་བསྒྲིབས་པས་སྐྱོན་
མེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་གདོང་གི་ཡན་ལག་ཅན་དེ་མ་བསྒྲིབས་པར་
མཐོང་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། མ་བསྒྲིབས་པར་མཐོང་རུང་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་འདུ་ནི། གདོང་གཅིག་བུ་སྔོན་པོའི་ཚོན་གྱིས་ཁ་
བསྒྱུར་ན་ལུས་རིལ་བོར་ཁ་བསྒྱུར་བར་ཐལ། ཆ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འམ་སྒྲས་
ཡན་ལག་ཁ་བསྒྱུར་ཡང་ཡན་ལག་ཅན་ཁ་མ་བསྒྱུར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེའི་ཚེ་ཁ་

[086]
འགྱུར་རོ། །འགལ་འདུ་གསུམ་པོ་དེ་བྱེ་བྲག་པས་ལུས་རགས་པ་ཆ་མེད་ཁས་
ལེན་པ་བཀག་སྟེ། དེ་འདྲའི་ལུས་དེ་ཡིད་བློའི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡང་ཁེགས་པར་
འགྱུར་རོ། །གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བ་གཉིས་དང། བསྒྲིབས་པ་དང། མ་བསྒྲིབས་
པ། ཚོན་གྱིས་ཁ་བསྒྱུར་བ་དང་མ་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཆ་སོ་སོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་
ཆ་མེད་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། རང་ལུགས་ལ་ཡང། གདོང་གཅིག་
བུ་གོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ན། གདོང་གི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལུས་གོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་
སམ་མིན། བསྒྲིབས་ན། གདོང་མ་མཐོང་བ་ན། ལུས་ཀྱང་མ་མཐོང་བར་ཐལ་
གདོང་བསྒྲིབས་པ་ན་ལུས་ཀྱང་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། འདོད་ན་
སྐྱེས་བུའི་རྐང་པ་མཐོང་ན་དེའི་ལུས་མཐོང་བས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་ན་
སྐྱེས་བུའི་ལུས་མཐོང་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་མཐོང་དགོས་པར་ཐལ་ལོ། །གདོང་
གི་ཡན་ལག་ཅན་གོས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་ན། སྐྱེས་བུའི་ལག་པ་གཡོ་ན། ལག་
པའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལུས་གཡོ་བས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། ལག་པ་བསྒྲིབས་ན་
སྐྱེས་བུའི་ལུས་བསྒྲིབས་པའི་མ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཡན་ལག་གཞན་
རྣམས་ལའང་དེ་ལྟར་ཡིན་པས། སྐྱེས་བུའི་ལུས་གཡོ་བ་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །
ལག་པ་ན་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་ན་བ་འཇོག་དགོས་ཏེ། ཡན་ལག་རེ་རེ་ནས་དེ་ལྟར་
མཚུངས་པས་སྐྱེས་བུ་ན་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལག་པ་གཡས་པ་གོས་
ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་ལ་གཡོན་མ་གོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ན། སྐྱེས་བུ་དེའི་ལག་པ་གོས་
ཀྱིས་བསྒྲིབས་པར་ཐལ། ལག་གཡོན་མ་གོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་
སྐྱེས་བུ་དེ་ལག་པ་གོས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པར་ཐལ། སྐྱེས་བུ་དེའི་ལག་པ་མིག་
ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དེའི་ལག་པ་གཡས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་
ལག་པ་གཡས་པ་གོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་མེད་པའི་ཕྱིར། ལག་པ་གཡས་པ་མཐོང་

[087] ལག་པ་གཡོན་མ་ལའང་མཚུངས་པས། སྐྱེས་
བུའི་ལག་པ་མཐོང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། གདོང་གཅིག་བུ་ཚོན་གྱིས་
ཁ་བསྒྱུར་བ་ན་གདོང་གི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལུས་ཁ་མ་བསྒྱུར་ན། དེ་འདྲའི་
ལུས་དེ་ཚོན་གྱིས་ཁ་བསྒྱུར་བ་མེད་པར་འགྱུར། བསྒྱུར་ན་དེའི་
ཚེ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་ཚོན་གྱིས་ཁ་བསྒྱུར་བ་དང། མ་བསྒྱུར་བ་གཉིས་ཡོད་
པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གཉིས་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱང་
གཉིས་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་ན། ལག་པ་གཉིས་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་གཉིས་
ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་ན། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གཉིས་གྲངས་མཉམ་
པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་རྟགས་དགོད་པ་ནི། རྩ་བར། དེ་ཕྱིར་ཚོགས་པ་
གཅིག་ཡོད་མིན། །ཞེས་པས། སྐྱེས་བུའི་ལུས་ཆོས་ཅན། རགས་པ་ཆ་མེད་
གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཚོགས་པ་ན་འགལ་བ་དུ་མ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་
དེར་ཐལ། གཡོ་མི་གཡོ་དང་བསྒྲིབས་མ་བསྒྲིབས་ཁ་བསྒྱུར་མ་བསྒྱུར་སོགས་
དུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་པ་ལྟར་ན་ལུས་རགས་པ་ཆ་མེད་ཡིན་ཏེ་
ཆ་བཅས་ཡིན་ན་ཆ་དང་ཆར་ཕྱེ་ནས་དཔྱད་ན་རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པ་ཙམ་ལས་མ་
འདས་པས། བསྒྲིབས་ཐོགས་སོགས་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་
བསམས་སོ། །སྐབས་འདིར། བྱེ་བྲག་པའི་འདོད་པ་ལྟར་རགས་པ་ཆ་མེད་
བཀག་པ་རྒྱང་འཕེན་པས་ལུས་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འདོད་པ་དེ། བྱེ་བྲག་
པའི་འདོད་པ་ལྟར་གྱི་ལུས་དེ་ཡིན་ནམ། རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་གྱི་ལུས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་
དཔྱད་ནས་བཀག་པས་ཕྱིར་རྒོལ་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་རྒྱང་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་
གིས་རགས་པ་ཡིན་ན་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པས་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་ནི། རགས་པ་
དབང་ཤེས་ལ་མི་སྣང་བར་བསམ་ལ། སྔོན་འཛིན་མིག་ཤེས་ལ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་
ཤར་ལ་སྔོན་པོ་རགས་པ་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་སྔོན་པོའི་རགས་པའི་རྣམ་པར་མི་ཤར་བ་

[088] དེ་ཡང་དབང་པོ་ཤེས་པ་ལ་རང་ཡུལ་རགས་པའི་
རྣམ་པར་ཤར་ན། དབང་ཤེས་རྣམས་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རགས་པའི་རྣམ་
པ་ཅན་དུ་བློ་གང་ལ་ཤར་བ་དེ་ཆ་དང་ཆ་བཅས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བར་ཤར་དགོས་
ཤིང༑ དེ་ཤར་ན་ཆ་ཆ་བཅས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་ཤར་དགོས་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་
དང་པོར། གསལ་བ་རྣམས་ནི་རྗེས་མི་འགྲོ། །རྗེས་འགྲོ་གཞན་ནི་སྣང་བ་མེད་
ཅེས་པའི་སྐབས་ལ་སོང། ཆ་དང་ཆ་བཅས་ལ་དཔྱད་ནས་བློའི་སྣང་བ་འཁྲུལ་
པར་བསྒྲུབ་ཚུལ་དེ། དབུ་མ་དགོངས་པ་རབ་གསལ་རང་བརྒྱུད་པའི་སྐབས་སུ་
ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞིག་སྣང་ངོ། གཉིས་པ་བཀག་པ་ལ་གནོད་པ་སྤང་བ་དང་
ཕྱི་དོན་དབང་ཤེས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་པར་ཐལ་བ་སྤང་བ་དང། དེས་རིགས་ཅན་
གཞན་ཡང་ཁེགས་པ་དང། ཡན་ལག་ཅན་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་བྱེ་
བྲག་ཏུ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
དུ་མ་ཉིད་ན་སྔ་མ་བཞིན། །
ཁྱད་མེད་ཕྱིར་དང་ཕྲ་རབ་ཕྱིར། །
རྟོགས་མེད་ཞེ་ན་ཁྱད་མེད་པར། །
མ་གྲུབ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ནི། །
དབང་ཡུལ་དེ་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲན་མིན། །
ཞེས་པས། བྱེ་བྲག་པས། ཕྱི་དོན་རགས་པ་རང་ཉིད་བསགས་བྱེད་ཀྱི་
རྡུལ་ཕྲན་ལས་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་མིན་ན། རྡུལ་ཕྲན་དུ་མའི་
གནས་སྐབས་ཉིད་ལས་མ་འདས་ལ། དེ་ལྟར་ན། སྔ་མ་རྡུལ་ཕྲན་རྣམས་ཁྱད་
པར་དུ་གྱུར་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཕྱི་དོན་རགས་པའང་དབང་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་མིན་
པར་ཐལ། སྔ་མ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང། ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་
སངས་རྒྱས་པས། སྔ་མ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་

[089]
ཕྱིར༑ རྟགས་གཉིས་པ་མ་གྲུབ་པ་ནི། རགས་པ་རྣམས་དབང་མངོན་རང་
སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་ཤེས་འདྲེན་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། རྡུལ་ཕྲན་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་
པ་ནི་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་ཕྱི་དོན་རགས་པ་རྣམས་རྡུལ་ཕྲན་དུ་མ་བསགས་པ་ལས་གྲུབ་
པས༑ བསགས་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་ལས་རྫས་ལོགས་སུ་མེད་ན་རྡུལ་ཕྲན་ལས་མ་
འདས་ལ། དེ་ལྟར་ན། དབང་ཤེས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲན་མི་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་
རགས་པ་ཡང་མ་མཐོང་བར་ཐལ། སྔ་མ་དང་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྲ་རབ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་པས། སྔ་མ་ལ་ཁྱད་པར་གྱུར་པའི་རགས་པའི་
གཟུགས་རྣམས་དབང་ཤེས་ཀྱིས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། ཕྲ་རབ་རྣམས་དབང་
ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་ལན་འདེབས་དགོས་ཀྱང། ཕྲ་རབ་ལ་དབང་མངོན་གྱི་
ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་པར་འདྲ་བར་སྣང་སྟེ། དབང་པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་རང་
སྟོབས་ཀྱི་ངེས་པ་འདྲེན་མི་ནུས་ཞེས་སྦྱར་བ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དྲང་
ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོར། སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པའི་
སྐབས་སུ་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་བསགས་པའི་སྐབས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེས་ཀྱང་
དབང་པོ་ཤེས་པའི་དམིགས་རྐྱེན་བྱེད་པས་དེ་དག་དབང་ཤེས་ལ་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་
ནོ། ། ཞེས་དབང་ཤེས་ཀྱིས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མཐོང་བར་གསུངས་པ་དང། སྐབས་
འདིར༑ མ་གྲུབ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ནི། །ཞེས་པ་དང་འགལ་མི་འགལ་དཔྱད་
དེ་བཞིན་དུ། མདོ་སྡེ་པས། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་མེད་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་ལེགས་ལྡན་
འབྱེད་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་ལྷག་མཐོང་ཆེན་པོར་གསུངས་པས། སློབ་དཔོན་
དེའི་ལུགས་ལ་ཆ་བཅས་ཀྱི་རྟགས་ལས་བདེན་མེད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་བསྒྲུབ་ཚུལ་
ཇི་ལྟར་ཡིན་དཔྱད་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་དེས་རིགས་ཅན་གཞན་ཡང་ཁེགས་
པ་ནི། རྩ་བར། །འདིས་ནི་སྒྲིབ་བྱེད་ལ་སོགས་པ། །མེད་པ་དག་ཀྱང་བསལ་

[090] །ཞེས་པས། གོང་གི་རིགས་པ་འདི་ནི། རགས་པའི་ཆ་མེད་མི་
སྲིད་ན་ཕྱི་དོན་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་དག་ཀྱང་བསལ་བ་ཡིན་
ཏེ༑ རགས་པའི་ཆ་མེད་མེད་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པའི་ཕྱི་དོན་བྱ་བ་དེ་དག་
བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཡན་ལག་ཅན་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡོན་
ཏན་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་ལ་གཉིས། དབང་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་
དོན་གཞན་དགོས་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་དང། དེ་ལ་བསྟེན་པའི་གྲངས་སོགས་དོན་
གཞན་དགག་པའོ། དང་པོའི་རྩ་བར་
དངུལ་ཆུ་གསེར་དང་འདྲེས་པ་འམ། །
རྡོ་ཚོན་ལ་སོགས་ཇི་ལྟར་སྣང། །
དབང་སོགས་སོ་སོར་ནུས་མེད་རྣམས། །
རྟོགས་པ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིན། །
ལྡན་ལས་ཤེ་ན་འདིར་ཐལ་མཚུངས། །
གལ་ཏེ་གསེར་དང་དངུལ་ཆུ་ནི། །
ལྡན་པས་སྣང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། །
རྟེན་མཐོང་མེད་པར་གང་ལས་རྟོགས། །
རོ་གཟུགས་ལ་སོགས་ལྡན་པར་འགལ། །
གལ་ཏེ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས། །
འདོད་ན་བློ་ཐ་དད་པར་འགྱུར། །
ཇི་ལྟར་འཕྲེང་རིང་ཞེས་བྱར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། དངུལ་ཆུ་གསེར་སོགས་དང་འདྲེས་པའམ། རྡོ་ཚོན་ལ་སོགས་
པ་ཇི་ལྟར་ཡང་དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་
དོན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི། བྱེ་བྲག་པས། བསགས་བྱེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་
[000]
ལས་རྫས་ཐ་དད་པའི་རགས་པའི་ཡན་ལག་ཅན་ཆ་མེད་ཤིག་མེད་ན། མ་བསགས་
པའི་རྡུལ་ཕྲན་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཕྱི་དོན་རགས་པ་ཡང་དབང་ཤེས་
ལ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཐལ་བ་བཀག་པ་ཡིན། རྡོ་ཚོན་ལ་སོགས་པ་དེ་
དག་རྡུལ་རིགས་མི་མཐུན་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་གྱི་རྫས་རྩོམ་པ་
མི་རུང་ངོ་ཞེས་པའོ། །དབང་པོ་སོགས་རྐྱེན་གསུམ་པོ་སོ་སོར་འབྲས་བུ་ཐུན་
མོང་བ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད། གསུམ་པོ་ཚོགས་ཀྱང་ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་
མེད་པས་གཟུགས་རྟོགས་པའི་དབང་ཤེས་དག་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ཡིན། རྐྱེན་
གསུམ་ཕྲད་པའི་ལྡན་པ་ལས་དབང་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདིར་
ཡང་ཚོགས་མ་ཚོགས་ཀྱི་ཐལ་བ་དེ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་
གསེར་དང་དངུལ་ཆུ་འདྲེས་པ་འདིར་ནི་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ཀྱང། རྡུལ་རིགས་
མི་མཐུན་ཕྲད་པའི་ལྡན་པ་དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་བྱེ་བྲག་པའི་
གྲུབ་མཐའི་རྩ་བར། རྡུལ་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་རྫས་རྩོམ་
པ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་དེ་དག་ཕྲད་པ་ལས་ལྡན་པ་ཞིག་སྐྱེས་ལ་དེ་དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བ་
ཡིན་ཞེས་ཁས་ལེན། སངས་རྒྱས་པས། རྡུལ་ཕྲན་དེ་དག་རྟེན་དང། དེ་དག་
ཕྲད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པས། རྟེན་མ་མཐོང་བས་རྟེན་པ་མཐོང་བ་མི་སྲིད་
ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན། བུམ་པ་མཐོང་བ་ན་བུམ་པའི་ཚོགས་པ་ན་ཡོད་པའི་
རྡུལ་ཕྲན་མཐའ་དག་མཐོང་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །བུ་རམ་མཐོང་བའི་མངོན་
སུམ་ཆོས་ཅན། བུ་རམ་གྱི་དྲི་མཐོང་བར་ཐལ། བུ་རམ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་སྟེ་དེ་གཉིས་རྟེན་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན་ལན་ཇི་ལྟར་འདེབས། རྟེན་
བརྟེན་པར་མེད་ན། རྡུལ་ཕྲན་དང་དེ་ཕྲད་པ་གཉིས་རྟེན་བརྟེན་པ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་
དགོས་སོ། །བུ་རམ་དང་དེའི་དྲི་རྟེན་བརྟེན་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པར་ཐལ་
ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྟེན་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། བརྟེན་ཕྱིར་འབྲས་

[000]
བུ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་
བུ་རམ་གྱི་རོ་གཟུགས་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །རོ་ཞིམ་པ་དང་
གཟུགས་བཟང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་འགལ་བར་ཐལ། དེ་ལྡན་
པའི་ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་
ཡན་ལག་གི་རོ་གཟུགས་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས་བཏུང་བ་རོ་ཞིམ་པ་ལ་
སོགས་པའི་ཐ་སྙད་འདོད་དོ་ཞེ་ན། བཏུང་བ་དེ་ལ་རོ་གཟུགས་སོ་སོར་མ་འདྲེས་
པར་སྣང་བའི་བློ་ཐ་དད་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་གྱི་ཐུན་མོང་དུ་སྦྱར་བ་ལས་བློ་སྐྱེས་
མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མེ་ཏོག་བརྒྱ་ཚར་དུ་དངར་བའི་ཕྲེང་བ་ལ་ཕྲེང་
བ་རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་ལ་ཡན་ལག་ཅན་དོན་
གཞན་མེད་ལྡན་པ་ཡོད་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ལ་ཡོན་ཏན་གཉིས་པ་མི་བརྟེན་པ་རྩ་བའི་
གྲུབ་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་གྲངས་སོགས་དོན་གཞན་
དགག་པ་ལ་གཉིས། དང་པོ་རྟགས་དགོད་པ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ལྡན་རང་གི་ངོ་བོ་དང་
བརྗོད་པ་དག་ལས་ཐ་དད་པར། །
གྲངས་ལྡན་ལས་ལ་སོགས་པ་ཡི། །
ངོ་བོ་བློ་ལ་མི་སྣང་ངོ། །
ཞེས་པས། གྲངས་སོགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་བུམ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་
བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལས་རྫས་ཐ་དད་པར་བུམ་པའི་
གྲངས་དང་ལྡན་པ་དང་ལས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་བློ་མ་འཁྲུལ་
བ་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་ལ་གནོད་པ་སྤང་བ་ལ་གཉིས། སྒྲ་ཐ་དད་
འཇུག་པས་དོན་རྫས་ཐ་དད་གྲུབ་པ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
སྒྲ་ཤེས་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི། །

[000]
རྗེས་འབྲང་རྣམ་རྟོག་བཏགས་དོན་ཅན། །
དཔེར་ན་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ། །
ཞིག་དང་མ་སྐྱེས་དག་ལ་བཞིན། །
གལ་ཏེ་འདིར་ནི་བཏགས་འདོད་ན། །
རྒྱུ་མཚན་གང་གི་དེ་འདོད་པ། །
དེ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ། །
དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅིས་མི་འདོད། །
གལ་ཏེ་ཀུན་ལ་ཉེར་བཏགས་མིན། །
ཐ་དད་ཁྱད་པར་གཙོ་བོ་ཞེས། །
བྱ་ཉིད་གང་ལས་ཐ་དད་པ། །
ཞེས་པས། སྒྲ་དང་ཤེས་པ་ཐ་དད་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དོན་རྫས་ཐ་དད་ཡོད་
པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བུམ་པ་ལས་དོན་གཞན་པའི་བུམ་པའི་གཅིག་མེད་ཀྱང་
བུམ་པ་གཅིག་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཞན་སེལ་གྱི་རྗེས་སུ་
འབྲང་བའི་རྣམ་རྟོག་གིས་བཏགས་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཡོན་
ཏན་ལ་ཡོན་ཏན་གཞན་མི་བརྟེན་ཀྱང་སྔོན་པོ་གཅིག་ཅེས་པ་དང་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་
པ་དག་ལ་ཡོན་ཏན་དོན་གཞན་མེད་ཀྱང་གཅིག་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་མཐོང་
བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདས་མ་འོངས་ལ་གྲངས་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྦྱོར་བ་འདིར་ནི་བཏགས་
མིང་དུ་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་
རྒྱུས་ཅི་མི་འདོད་དེ་འདོད་རིགས་པར་ཐལ། འདས་མ་འོངས་ལ་གྲངས་སོགས་ཀྱི་
ཐ་སྙད་དེ་བཏགས་མིང་དུ་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་
གལ་ཏེ་ཀུན་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས་འཇུག་པ་མིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་
མིང་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན། རྫས་ཐ་དད་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སུ་ཡོད་

[000]
པ་ལ་གཙོ་བོ་ཞེས་དངོས་མིང་དང། དེས་དག་མིན་པ་དེ་བཏགས་མིང་ངོ་ཞེ་ན་
དོན་གཞན་ལ་མིང་འཇུག་པ་དངོས་མིང་དང། གཞན་ལ་བཏགས་མིང་ངོ་ཞེས་བྱ་
བ་འདི་ཉིད་རྒྱུ་མཚན་གང་ལས་ཀྱང་མི་འཐད་པར་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་མེད་བཞིན་དུ་
བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་ནི། སྒྲ་དང་ཤེས་པ་ཐ་དད་
ལྟ་བུར་བརྗོད་པ་དང། ཐ་དད་དུ་སྣང་བ་ཙམ་ལ་དོན་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་མི་དགོས་
པར་བསྟན་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་མ་གྲུབ་ན་སྒྲ་ཐ་དད་དོན་མེད་དུ་ཐལ་བ་སྤང་བ་ལ་
གཉིས༑ སྒྲ་ཐ་དད་དོན་མེད་དུ་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
མེད་ལ་ཐ་དད་དོན་མེད་ན། །
དོན་གཞན་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མིན་ཡང། །
དཀར་ལ་སོགས་པ་གྲངས་སོགས་དང། །
ལྡན་པའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་གྲངས་མིན། །
གལ་ཏེ་དེ་ལའང་དོན་གཞན་ན། །
ཡོན་ཏན་རྫས་ནི་ཁྱད་མེད་འགྱུར། །
དོན་གཞན་མིན་ཡང་ལྡོག་པ་ཡི། །
དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། །
ལས་རྫས་མིན་པའི་སྒྲ་བཞིན་ནོ། །
ཞེས་པས། བྱེ་བྲག་པས། བརྗོད་བྱ་རྫས་ཐ་དད་མེད་པ་ལ་སྒྲ་ཐ་དད་
སྦྱར་བ་དོན་མེད་དེ། སྦྱར་ཡང། རྣམ་གྲངས་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཀར་
པོ་ལས་དོན་གཞན་པའི་དཀར་པོ་གཅིག་གཉིས་སོགས་གྲངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་
མིན་ཡང། དཀར་པོའི་གྲངས་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་དང། གྲངས་དེ་དང་ལྡན་པའི་
དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམ་གྲངས་པ་མིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དཀར་པོ་དེ་
ལའང་གཅིག་དོན་གཞན་དང་ལྡན་ཞེ་ན། འོ་ན། ཡོན་ཏན་དང་རྫས་གཉིས་ལ་

[000]
ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ། ཡོན་ཏན་ལ་ཡོན་ཏན་དོན་གཞན་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། དེར་
ཐལ༑ དཀར་པོ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ དེ་ལ་གྲངས་གཅིག་གཉིས་སོགས་བརྟེན་
པའི་ཕྱིར། དེས་ན་སྒྲ་རྟོག་ཐ་དད་འཇུག་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་རྫས་ཐ་དད་དགོས་
པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྫས་དོན་གཞན་མིན་ཡང་ལྡོག་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་ཙམ་གྱིས་
སྒྲ་ཐ་དད་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ལས་ལ་རྫས་མིན་པ་དང། རྫས་ལ་
ལས་མིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་དོན་གཞན་མེད་ཀྱང་སྒྲ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ལས་
ལ་རྫས་མིན་པ་དང། རྫས་ལ་ལས་མིན་པ་ཞེས་སྒྲ་དོན་མཐུན་འཇུག་ཀྱང་
ལས་དང་དེ་ལ་རྫས་མིན་པ་གཉིས་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་
དོན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དྲུག་སྒྲ་མི་འཐད་པར་ཐལ་བ་སྤང་བ་ལ་གཉིས། དང་པོ་
ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ནི། རྩ་བར་
དངོས་པོ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས། །
གྲངས་སོགས་དེ་དང་ལྡན་པ་ལས། །
ཐ་དད་བཞིན་དུ་བསྟན་གང་དེའང། །
ཆོས་གཞན་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །
དེ་ཙམ་ཤེས་པར་འདོད་པ་ལ། །
གཞན་ཀུན་འཕངས་པ་མེད་པར་ནི། །
ལ་ལ་སོར་མོའི་ལྡན་པ་ཞེས། །
ཐ་དད་ཆོས་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱེད། །
དོན་གཅིག་བརྗོད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནི། །
འཕེན་ཕྱིར་སོར་མོ་ལྡན་འགྱུར་ཞེས། །
ཆོས་ཅན་བརྗོད་པ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། །
དེ་ལྟ་བརྡར་ནི་བྱས་པ་ཡིན། །

[000]
ཞེས་པས། དྲུག་སྒྲ་སྦྱར་བའི་དགོས་པ་ནི། དངོས་པོ་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་
པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་གྲངས་སོགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་རླུང་འཁོར་ལས་ཐ་དད་བཞིན་དུ་
བསྟན་པ་གང་དེའང་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ་རླུང་འཁོར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཞན་
ལས་རླུང་འཁོར་གྱི་གྲངས་ཁྱད་པར་དུ་གོ་བར་བྱེད་པ་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཆོས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲས་ཁྱད་པར་གཞན་སྤོང་བར་བསྟན་པ་ནི། སྐབས་ལ་ལར་སོར་
མོ་ཡི་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཆོས་ཅན། སོར་མོ་དེ་སོར་མོའི་ལྡན་པ་ལས་
ཐ་དད་པའི་ཆོས་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སོར་མོའི་
གཤིབས་པ་དེ་ཙམ་ཤེས་པར་འདོད་པ་ལ་དེ་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ལྡོག་པ་གཞན་ཀུན་
བློ་ཡུལ་དུ་འཕངས་པ་མེད་པར་དེ་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཅན་བརྗོད་
པའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་གཞན་མི་སྤོང་བ་བསྟན་པ་ནི། སོར་མོ་ལྡན་པར་
འགྱུར་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཆོས་ཅན། ཆོས་ཅན་བརྗོད་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། སོར་
མོའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མའི་ནང་ནས་གཤིབས་པའི་དོན་གཅིག་པོ་བརྗོད་ཀྱང་ཁྱད་ཆོས་
གཞན་ཐམས་ཅད་བློ་ཡུལ་དུ་འཕེན་པ་སྟེ་མ་སྤངས་པའི་སྒྲ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་
ཁྱད་ཆོས་དོན་གཞན་མེད་ཀྱང་དོན་བརྡ་ཐ་དད་པར་བྱས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ་
དོན་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་གཞན་སྤངས་མི་སྤངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པའི་ཆེད་
དུ་ཡིན་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རིགས་བརྗོད་དང་ཚོགས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲའི་ཁྱད་
པར་ནི། རྩ་བར་
གཟུགས་སོགས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། །
སྤོང་བས་དེ་མཚུངས་འབྲས་བུ་ཡི། །
རྒྱུ་མིན་པ་ནི་རྣམ་གཅོད་ལ། །
བུམ་པའི་སྒྲ་ནི་འཇུག་པར་འགྱུར། །
དེས་ན་བུམ་པ་གཟུགས་སོ་ཞེས། །

[000]
གཞི་གཅིག་པ་ཅན་སྒྲ་མ་ཡིན། །
དེས་ན་འདི་ནི་རིགས་དང་ནི། །
ཚོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན། །
དེ་སྤྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བྱས་ཏེ། །
བུམ་པ་ཡི་ནི་གཟུགས་སོགས་ཞེས། །
དེ་ནུས་ཁྱད་པར་སྟོན་པར་བྱེད། །
ཕྱོགས་འདིས་གཞན་ལའང་བརྗོད་པར་བྱ། །
ཞེས་པས། བྱེ་བྲག་པས། ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་མེད་ན་ཡན་ལག་
ཙམ་དུ་འགྱུར་བས་བུམ་པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་
བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པའི་
རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་པོ་དེའི་མཚུངས་པའི་འབྲས་བུ་ཆུ་སྐྱོར་བ་ཡི་རྒྱུ་མིན་པ་རྣམ་པར་
གཅོད་པའི་ཚོགས་པ་ལ་བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དངོས་མིང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་
བུམ་པའི་གཟུགས་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དེ་བུམ་པ་དང་བུམ་པའི་གཟུགས་གཉིས་
གཞི་མཐུན་པ་ཅན་སྒྲ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དེས་བུམ་པའི་
གཟུགས་དྲི་སོགས་རང་འཛིན་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པའི་
ཁྱད་པར་བརྗོད་བྱར་སྤོང་བ་དེས་ནའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དེ་བུམ་
པའི་གཟུགས་སོགས་ལ་བལྟོས་ནས་ཚོགས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲ་དང། གསེར་བུམ་སོགས་
ལ་བལྟོས་ནས་རིགས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་པས་སྔ་མ་བརྗོད་བྱ་སྤོང་ཞིང། ཕྱི་མ་མི་
སྤོང་བ་ཡིན། དེས་ན་རིགས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲས་རིགས་དོན་གཞན་དང། ཚོགས་བརྗོད་
ཀྱི་སྒྲས་ཡན་ལག་ཅན་རྫས་གཞན་ངེས་པར་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མས་
རིགས་ཅན་བརྗོད་བྱར་མ་སྤོང། ཕྱི་མས་ཚོགས་པ་བརྗོད་བྱར་སྤོང་བ་འདི་ནི་རིགས་
བརྗོད་དང་ཚོགས་པ་བརྗོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་ཡི་ནི་གཟུགས་

[000]
ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་བུམ་པའི་གཟུགས་ཁྱད་གཞི་དང་
ཚོགས་སྤྱི་བུམ་པ་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པས། བུམ་པའི་
གཟུགས་དེས་རང་འཛིན་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བློ་ཡུལ་དུ་སྟོན་
པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྱོགས་འདིས་གཞན་ལའང་ཡན་ལག་ཅན་
དོན་གཞན་མེད་ཀྱང་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་
པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི། བྱེ་བྲག་པས། ཡན་ལག་ཅན་དོན་གཞན་ངེས་པར་
དགོས་ཏེ། དེ་མེད་ན་ཡན་ལག་ཙམ་དུ་འགྱུར་བས་ཆོས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་མི་འཐད་དེ་
བུམ་པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་དང། ཙན་དན་གྱི་དྲི་ཞེས་བརྗོད་པའང་དགོས་པ་མེད་
དོ་ཞེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་པས། བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་ཡན་ལག་ཅན་
དོན་གཞན་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། ལྟོ་ལྡིར་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད་
ཚོགས་པ་ལ་དངོས་མིང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བུམ་པའི་གཟུགས་ཞེས་སྒྲས་བུམ་
པ་དང་དེའི་གཞི་མཐུན་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བུམ་པའི་གཟུགས་
དྲི་སོགས་བརྗོད་བྱར་སྤོང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན། བུམ་པ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེས་ཚོགས་
པ་ཅན་བརྗོད་བྱར་སྤོང་ལ་རིགས་ཅན་བརྗོད་བྱར་མི་སྤོང་བའོ། །བུམ་པའི་གཟུགས་
ཞེས་བརྗོད་པའི་སྒྲས་གཟུགས་བུམ་པའི་ཁྱད་གཞི་དང་བུམ་པ་ཁྱད་ཆོས་སུ་བསྟན་པའི་
ཕྱིར༑ ཚོགས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲ་དང། རིགས་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲ་གཉིས་མུ་གཞི་འཇོག་པའི་མུ་
གཉིས་པ་འབིགས་བྱེད་ཅེས་པའི་སྒྲ་བཞག་པ་ལ་རྩོད་པ་ཕྲན་བུ་བྱུང་བས། ཀ་བུམ་
ཞེས་པའི་སྒྲ་འཇོག་ན་བདེ་བར་སྣང། གཉིས་པ་རྡུལ་ཕྲན་ཡིད་བློའི་རྟེན་ཡིན་
པ་དགག་པ་གཉིས། དང་པོ་རྡུལ་ཕྲན་ཀུན་ཚོགས་པ་ཡིད་བློའི་རྒྱུར་དགོས་
པ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར། མ་ལུས་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། །ཡན་ལག་གཅིག་དང་
བྲལ་ནའང་མིན། །ཞེས་པས། ཡན་ལག་ཕྲ་མོ་གཅིག་དང་བྲལ་ནའང་
ཡིད་བློ་སྐྱེ་བ་མིན་པར་ཐལ། ཡན་ལག་གི་ཆ་མ་ལུས་པ་ཡིད་བློའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་

[000]
དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རེ་རེ་རྐྱང་པས་ནུས་པ་དགག་པ་ལ་གཉིས་
ཐལ་བ་དགོད་པ་ནི། རྩ་བར། རེ་རེ་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་ནའང་
ཅིག་ཅར་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པས། རྡུལ་ཕྲན་རེ་རེ་ནས་བལྟོས་
མེད་དུ་ཡིད་བློ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་ན། སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་དུས་གཅིག་
ཏུ་ཡིད་བློ་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ཡིད་བློ་དེ་རྡུལ་ཕྲན་གྱིས་རྒྱུ་བྱེད་
པ་ལས་འབྱུང་ན། རྡུལ་ཕྲན་ཀུན་ཡིད་བློའི་རྒྱུར་དགོས་ན། ཐལ་བ་སྔ་མ་དང་
རྡུལ་ཕྲན་རེ་རེ་ནས་རྒྱུ་ཡིན་ནའང་ཐལ་བ་ཕྱི་མ་འཕངས་པས། སངས་རྒྱས་པས་
ནས་ས་ཆུ་ལུད་དྲོད་གཤེར་ཚོགས་པ་ཚང་བ་དེ་མྱུ་གུའི་རྒྱུར་ཁས་བླངས་པ་ལ་
དེ་དག་གཅིག་དང་བྲལ་ནའང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་མིན་པར་ཐལ་བ་དང། རེ་རེ་ཁོ་ནས་
མྱུ་གུ་བསྐྱེད་ནུས་ན་གཞན་རྣམས་དོན་མེད་དུ་ཐལ་བ་འཕངས་ན་ལན་ཇི་ལྟར་འདེབས་
དེ་ཙམ་མ་ཟད་བྱེ་བྲག་པས། རྡུལ་ཕྲན་ཡིད་བློའི་རྒྱུར་འདོད་ཀྱང། རྡུལ་ཕྲན་
ཀུན་ཚོགས་པ་ཡིད་བློའི་རྒྱུར་དགོས་པའམ། རྡུལ་ཕྲན་རེ་རེ་རྐྱང་པ་ཡིད་བློའི་
རྒྱུར་ཁས་ལེན་མི་དགོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་ལུས་དེ་ཚེ་འདིའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་
ཀྱང༑ སྔ་མའི་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཐམས་ཅད་འདིའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་མི་དགོས་
ཆ་ཤས་གཅིག་ཁོ་ནའང་ཚེ་འདིའི་ལུས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔ་མའི་
ལུས་ཚེ་འདིའི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ན། ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ། །ལུས་གཞན་
སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་གསུངས། བྱང་སེམས་ས་བཅུ་པ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་
དེ་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུའི་རྒྱུར་ཁས་ལེན་པ་ལའང་གོང་གི་ཐལ་བ་དེ་མཚུངས་མི་
མཚུངས་བསམ་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ལ། དབུགས་ཀྱི་
རྐྱེན་གྱིས་ཅིག་ཅར་དུ་མ་མི་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དང། དང་པོ་ལས་ཅིག་ཅར་སྐྱེས་
ཀྱང་ཕྱིས་རིགས་འདྲ་རེ་རེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་དབུགས་
རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་

[000]
དུ་མ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། །
འབྱུང་རྔུབ་དག་ནི་ངེས་བྱེད་མིན། །
གཅིག་ཉིད་ན་ཡང་མང་གསལ་འགྱུར། །
དེ་རྒྱུ་རྟག་ཏུ་ཉེ་ཕྱིར་རོ། །
གལ་དེ་དུ་མའི་རྒྱུ་མིན་ན། །
རིམ་གྱིས་ཀྱང་མིན་ཁྱད་མེད་ཕྱིར། །
དབུགས་གཅིག་ལ་ཡང་དོན་དུ་མ། །
འཛིན་ཕྱིར་དེ་ལས་ངེས་མ་ཡིན། །
དུ་མ་བློ་གཅིག་གིས་ཤེ་ན། །
དེ་ནི་ཅིག་ཅར་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། །
འགལ་བ་མེད་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་ཀྱང། །
མི་འགྱུར་ཁྱད་པར་མེད་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། བྱེ་བྲག་པ་ན་རེ། གོང་གི་ཐལ་འགྱུར་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ་
ཉེར་ལེན་རྡུལ་ཕྲན་མང་པོ་ཡོད་ནའང་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ཀྱི་རྐྱེན་མེད་པས་ཡིད་བློ་
མང་པོ་དུས་གཅིག་ཏུ་མི་སྐྱེ་ཞེ་ན། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་དག་ཆོས་ཅན། ཡིད་བློ་
རེ་རེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་ངེས་བྱེད་མིན་པར་ཐལ། ལུས་དང་འདྲ་བ་ཆ་དུ་མ་ཉིད་དུ་
མཚུངས་པའི་ཕྱིར། བྱེ་བྲག་པས། དབུགས་རྟག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་
ཡང། ཡིད་བློ་མང་པོ་ཅིག་ཅར་དུ་གསལ་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། དེའི་རྒྱུ་དབུགས་
རྟག་པ་རྟག་ཏུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཡིད་བློ་གཅིག་གི་ཡིན་གྱི་དུ་མའི་རྒྱུ་མིན་
ནོ་ཞེ་ན། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ཆོས་ཅན། རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིད་བློ་དུ་མའི་རྒྱུ་
མིན་པར་ཐལ། ཅིག་ཅར་མིན་པ་གང་ཞིག་ ནུས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་
དབུགས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལས་ཡིད་བློ་རེ་རེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པར་
[101] ཁྱོད་འབྱུང་རྔུབ་གང་རུང་གཅིག་གི་ཡུལ་ལ་ཡང་དོན་སྔ་ཕྱི་དུ་མ་འཛིན་
པའི་ཡིད་བློ་དུ་མ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། སྔ་ཕྱི་དུ་མ་ཡིད་བློ་གཅིག་གིས་ཤེས་པ་ཡིན་
གྱི༑ དུ་མས་ཤེས་པ་མིན་ཞེ་ན། ཡིད་བློ་ཆོས་ཅན། དོན་སྔ་ཕྱི་དུ་མ་དེ་ནི་ཅིག་
ཅར་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་
རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་གྱུར་བར་ཐལ། རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་
དེ་དག་ནི། ལུས་དང་དབུགས་གཉིས་རྡུལ་གྱི་ཆ་ཤས་དུ་མ་ཉིད་དུ་མཚུངས་
ཡིད་བློ་རེ་རེ་ཁོ་ན་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མཚུངས། དབུགས་རྟག་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་
སྐྱེས་ན་ཡིད་བློ་མང་པོ་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེ་དགོས་ཏེ། ཉེར་ལེན་རྡུལ་ཕྲན་མང་པོ་
དང༑ རྐྱེན་རྟག་པ་དབུགས་ཀྱང་དུས་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དབུགས་རྟག་
པ་ཡིན་ཡང་བློ་གཅིག་གི་རྒྱུར་ངེས་ཀྱི་དུ་མའི་མིན་ཞེ་ན། དབུགས་རྟག་པ་ཡིན་
ན་རིམ་གྱིས་དང་ཅིག་ཅར་གང་ལའང་ནུས་པ་མེད་པས་གཉིས་ཀ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་
དོན་སྔ་ཕྱི་དུ་མ་ཡིད་བློ་གཅིག་གིས་ཤེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་
ལྡན་དང་རྣམ་མེད་གང་རུང་དུ་ཤེས་དགོས་ལ། རྣམ་ལྡན་དུ་ཤེས་ན། ཡིད་བློ་
དུ་མ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དོན་སྔ་ཕྱི་རྣམ་པ་རིམ་གྱིས་འཆར་བའི་ཕྱིར། རྣམ་
མེད་དུ་ཤེས་ན། ཡུལ་གི་རྣམ་པ་འཆར་མི་དགོས་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཅིག་
ཅར་དུ་ཤེས་པ་ལའང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་འཆར་མི་དགོས་ན་
རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་དབུགས་མི་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་
བ་དགག་པ་ལ་གཉིས། དབུགས་དུ་མ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བས་ཡིད་བློ་རེ་རེ་ཁོ་ན་
བསྐྱེད་པ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
རང་རིགས་མིན་པའི་དུས་ཅན་གྱི། །
དབུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མང་པོ་དག་ །
གལ་ཏེ་དེ་འདྲའི་སེམས་ཉིད་ཀྱི། །

[102] །
གོ་རིམ་ལྡན་པའི་རྒྱུ་མེད་པར། །
དེ་དག་རིམ་ལྡན་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །
རང་རིགས་སྔ་མ་རྒྱུ་ཉིད་ན། །
དང་པོ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །
དེ་རྒྱུ་དེ་འདྲ་ཡོད་མ་ཡིན། །
དབུགས་འབྱུང་ཐ་དད་ཡུལ་ཅན་ཕྱིར། །
ཡོད་ཀྱང་དུ་མ་ཉིད་དུ་ངེས། །
དེ་ཕྱིར་བློ་ནི་ཅིག་ཅར་སྐྱེ། །
ཞེས་པས། རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་འབྱུང་བ་མིན་པའི་དུས་རིམ་
གྱི་འབྱུང་བ་ཅན་གྱི་དབུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མང་པོ་དག་སྔ་ཕྱི་འབྱུང་བ་དེ་འདྲ་བའི་
སེམས་རེ་རེ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་རྒྱུ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་བྱེད་པས་ཡིད་བློ་དུ་མ་ཅིག་
ཅར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དབུགས་དེ་དག་སྔ་ཕྱི་རིམ་ལྡན་དུ་ཇི་ལྟར་ཡང་འབྱུང་
བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ལུས་རྟག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁས་ལེན་པས་གོ་
རིམ་དང་ལྡན་པར་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་
རྒྱུ་ཉིད་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེ་ན། དང་པོ་མངལ་དུ་སྐྱེས་མ་ཐག་དབུགས་འབྱུང་བར་མི་
འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མའི་རྒྱུ་དེ་འདྲ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར༑ སྐྱེས་མ་ཐག་གི་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ལ་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ཡོད་ཀྱང་ཆ་
དུ་མ་ཅན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་ཐལ། གོ་ས་ཐ་དད་དུ་མའི་ཡུལ་ན་ཁྱབ་པ་ཅན་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་ཡིད་བློ་དུ་མ་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་ཐལ། ཉེར་ལེན་ལུས་རྟག་
པ་དང་རྐྱེན་དབུགས་དུ་མ་ནུས་པ་མ་ཉམས་པར་ཚང་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་
རྒྱང་འཕེན་པས། དབུགས་དེ་རིགས་འདྲ་ལས་བྱུང་བ་མིན་གྱི་ལུས་རྟག་པ་ལས་

[103] རྟག་པ་ལ་འབྲས་བུ་རིམ་
གྱིས་འབྱུང་བའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དབུགས་དེ་དག་སྔ་ཕྱི་གོ་རིམ་ཡང་
མ་ངེས་སོ། །དབུགས་དེ་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་ན། སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་
དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་དེ་ལ་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ཡོད་དགོས་པས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་མེད་པར་
ཁས་ལེན་པ་ཉམས་སོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ལ་རིགས་འདྲ་
སྔ་མ་ཡོད་ནའང་ཆ་དུ་མ་ཡོད་དགོས་པས་ཡིད་བློ་དུ་མ་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་དགོས་ཏེ་
ཉེར་ལེན་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གཉིས་ཀ་ཚང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཅིག་ཅར་
འབྱུང་བའི་དུ་མས་གཅིག་བསྐྱེད་པ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་དུ་མ་གཅིག་དུས་ཅན། །
སེམས་གཅིག་གིས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །
དབུགས་རྒྱུ་ཞན་པ་ལ་སོགས་སུ། །
གཅིག་མ་ཚང་ནའང་མི་འབྱུང་འགྱུར། །
ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་རྒྱུ་ཡིན། །
ཤེས་པ་ལ་ཡང་ཁྱད་ཡོད་འགྱུར། །
གང་ཞིག་གང་གི་ཐ་དད་ལས། །
ཐ་དད་མིན་དེ་དེ་འདྲ་མིན། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་དབུགས་དུ་མའང་དུས་གཅིག་པ་ཅན་གྱི་སེམས་
གཅིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་དུ་མའི་རྒྱུ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན། དབུགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཞན་
པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་དབུགས་རྒྱུ་བ་དྲག་པོ་ལྟ་བུ་གཅིག་མ་ཚང་ནའང་ཡིད་
བློ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་དག་ཀུན་ཚོགས་པ་ཡིད་བློའི་རྒྱུར་
དགོས་པའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་མ་གྲུབ་སྟེ། དྲག་ཞན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཡིད་བློའི་རྒྱུ་
ཡིན་ཞེ་ན། དབུགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལའང་གསལ་མི་གསལ་

[104] དབུགས་དྲག་ཞན་རྣམས་དེའི་ཉེར་ལེན་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། འབྲས་བུ་གང་ཞིག་གང་གི་འཕེལ་འགྲིབས་ཐ་དད་
ལས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བ་མིན་པ་དེ་དེའི་དངོས་འབྲས་མིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དབུགས་
ཀྱི་ཆ་དུ་མ་རྣམས་ཡིད་བློ་གཅིག་གི་རྒྱུར་དགོས་ན། དབུགས་དྲག་ཞན་གཅིག་མ་
ཚང་ན་དེ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང། དབུགས་དྲག་ཞན་དབང་གིས་ཡིད་བློ་ལ་
གསལ་མི་གསལ་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབུགས་དེ་རྒྱུ་དང་ཡིད་བློ་དེ་ཉེར་
འབྲས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་རང་ལ་ཉེས་པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
རྣམ་ཤེས་ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར། །
གཅིག་ནི་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། །
རྣམ་ཤེས་དོན་གཞན་ཆགས་པ་ཡིས། །
ནུས་མེད་དོན་གཞན་མི་འཛིན་ཕྱིར། །
ཞེས་པས། ཡིད་བློ་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་བ་འདོད་པ་ལ་གོང་
གི་ཉེས་པ་དེ་དག་མི་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་ཤེས་གཅིག་ནི་རིགས་འདྲ་གཅིག་ཁོ་ནའི་
རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རིགས་འདྲ་རེ་རེ་ཁོ་ན་དངོས་སུ་བསྐྱེད་པའི་
ནུས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དོན་གཞན་
གཟུགས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཡིས་དེའི་དེ་ལས་དོན་གཞན་པའི་སྒྲ་མི་འཛིན་པ་
ཡང་སྒྲ་འཛིན་པའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱི་ནུས་པ་ཉམས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡིག་
ཆ་ལྟར་ན། སྒྲ་མ་རྟོགས་ཀྱང་སྒྲ་འཛིན་པར་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། སྒྲ་འཛིན་
ཉན་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དང་པོ་ལུས་ལས་ཅིག་ཅར་སྐྱེས་ཀྱང་ཕྱིས་
རིགས་འདྲ་རེ་རེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་ལུས་ལས་ཅིག་ཅར་བློ། །
སྐྱེས་ཤིང་ཕྱིས་ནི་རང་རིགས་ལས། །

[105] །
ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ལྡོག་པ་ཡིན། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་དང་པོ་མངལ་དུ་སྐྱེས་མ་ཐག་ལུས་ལས་ཅིག་ཅར་ཡིད་
བློ་དུ་མ་སྐྱེས་ཤིང། ཕྱིས་ནི་རང་གི་རིགས་འདྲ་ལས་ཡིད་བློ་རེ་རེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་
བ་ངེས་པས་ཕྱིས་དུ་མ་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ནུས་པ་ལས་ཡིད་
བློ་དུ་མ་ཕྱིས་ཀྱང་ཅིག་ཅར་དུ་བསྐྱེད་པ་ལྡོག་པ་ཡིན་པ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་
སྔར་དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་གང་ཞིག་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བའི་ས་བཅད་གཉིས་
པ་བཀག་པ་ལ་གནོད་པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར། །གལ་ཏེ་ལུས་ནི་ལྡོག་པ་ན་
རྟེན་མིན་ཕྱིར་ན་སེམས་འབའ་ཞིག་གནས་འགྱུར་ཞེ་ན། ཞེས་པས། གལ་ཏེ་
ཤི་བའི་ཚེ་ལུས་ལྡོག་པ་ན་སེམས་འབའ་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་སེམས་
ཀྱི་རྟེན་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་གདབ་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་དེའི། །རྒྱུ་འཇུག་ཐོབ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན། །གནས་འགྱུར་ཡན་ལག་
མི་འགྱུར་ན། །ཞེས་པས། གལ་ཏེ་ཚེ་འཕོས་མ་ཐག་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་
འགྱུར་གྱི་འདོད་པ་བ་དེ་ཤི་བའི་ཚེ་སེམས་དེ་ལུས་ལ་མི་བརྟེན་པར་ཡང་གནས་པར་
འགྱུར་ཏེ། འཆི་ཁའི་སེམས་དེ་ལུས་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ནུས་པ་འཇུག་པ་ཐོབ་ཕྱིར་དུ་
དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་
ཕྱི་མར་གནས་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནའོ། །ཤི་མ་ཐག་འདོད་པར་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་གང་ཟག་
དེ་ནི་སེམས་ལུས་ལ་མི་བརྟེན་པར་གནས་པ་མིན་ཏེ། འཆི་ཁའི་ལུས་སེམས་
གཉིས་གྲོགས་བྱས་ནས་ཕྱི་མའི་ལུས་སེམས་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་
དེ་དག་ནི། རྒྱང་འཕེན་པས། ལུས་སེམས་གཉིས་རྟེན་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ན་
ཤི་བའི་ཚེ་སེམས་འབའ་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཉིས་ཏེ་
འདོད་པ་ནས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་དེར་ལུས་ལ་མི་བརྟེན་པར་སེམས་འབའ་ཞིག་

[106] འདོད་པ་ནས་འདོད་པར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་འཆི་ཁའི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཕྱི་མའི་
ལུས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་
གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་སོགས་
དང་མི་འགལ་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད་བསམ་པར་བྱའོ། །ཚེ་ཕྱི་མའི་ལུས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་
ངོས་གཟུང་བ་ལ་གསུམ། དངོས་ནི། རྩ་བར། ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ། །
ལུས་གཞན་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་པས། ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་མིག་སོགས་
སྐྱེ་མཆེད་ཐ་མ་ལྔ་ཆོས་ཅན། ཚེ་ཕྱི་མའི་ལུས་གཞན་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་
ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ངོ་བོ་ལག་རྗེས་འཇོག་བྱེད་
ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཚེ་འདིའི་དབང་པོ་ལྔས་ཕྱི་མའི་དབང་
པོའི་ཉེར་ལེན་བྱེད་ནུས་ན། ཚེ་འདིའི་ལུས་དེ་ཕྱི་མའི་ལུས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་དུ་ཁས་
ལེན་དགོས། དེ་ལྟར་ན། ཚེ་འདིའི་གཟུགས་ཕུང་དེ་ཚེ་ཕྱི་མའི་གཟུགས་ཕུང་གི་
ཉེར་ལེན་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་ན་བདག་དང་གཟུགས་ཕུང་གཉིས་ཀ་ཚེ་ཕྱི་མར་འགྲོ་བར་
ཐལ༑ འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། གཟུགས་ཕུང་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པ་བཞིན་
དུ་བདག་ཀྱང་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པར་ཐལ། འདོད་ན། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་ཁས་ལེན་
པ་ལ་གནོད་བྱེད་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་གནོད་བྱེད་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ཡི་ཡན་ལག་དངོས་པོ་དང། །
རྒྱུ་ཉིད་འགོག་ལ་མི་དམིགས་པ། །
ངེས་འབྱེད་མིན་པར་རབ་ཏུ་བཤད། །
དབང་སོགས་ཀྱང་ནི་ལྷག་ལྡན་ཡིན། །
ཞེས་པས། འཆི་ཁའི་ལུས་སེམས་གཉིས་ཚེ་ཕྱི་མའི་སེམས་དེའི་ལྷན་ཅིག་
བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གི་དངོས་པོ་དང། ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་འགོག་པ་ལ་རྒྱང་
འཕེན་གྱི་མི་དམིགས་པ་ཙམ་གོ་བྱེད་ཡང་དག་མིན་ཏེ། ཕྱིར་རྒོལ་གྱིས་མི་དམིགས་

[107] དབང་པོ་ཡིན་པ་
སོགས་ཀྱང་དེ་འགོག་པའི་རྟགས་ཡང་མིན་ཏེ། རྗེས་འགྲོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ལྷག་
མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སྒྲུབ་བྱེད་དགོད་པ་ནི། རྩ་བར་
དབང་པོ་སྔ་མ་རང་རིགས་ལས། །
ནུས་པ་དག་ནི་མཐོང་བ་ཡིན། །
འགྱུར་བ་མཐོང་ཕྱིར་གཞན་དང་གཞན། །
སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་འགྲུབ་པ་ཉིད། །
གལ་ཏེ་ལུས་ལ་དེ་སྐྱེ་ན། །
སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །
སེམས་ལས་ཤེ་ན་ལུས་གཞན་ཡང། །
འདི་ཉིད་ལས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། ཚེ་འདིའི་དབང་པོ་སྔ་མ་རང་གི་རིགས་འདྲ་ལ་ཕན་འདོགས་
པའི་ནུས་པ་དག་ནི་ཚད་མས་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་སྔ་མ་དྭངས་རྙོག་སོགས་
ལས་ཕྱི་མར་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་ཕྱི་མའི་དབང་པོ་གཞན་
དང་གཞན་རིགས་འདྲ་ལས་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་
དབང་པོ་དང་སྐྱེ་ཚུལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་གིས། ཚེ་འདིའི་དབང་
པོ་ལུས་ལས་སྐྱེ་བ་ལ། དེས་ཕྱི་མའི་དབང་པོ་ལུས་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འགྲུབ་ཅེ་ན་
མི་འཐད་དེ། སྔ་མ་དབུགས་ལུས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་སེམས་ལུས་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་
བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཚེ་འདིའི་དབང་པོ་སེམས་
ལས་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། ཕྱི་མའི་ལུས་གཞན་ཡང་སེམས་འདི་ཉིད་ལས་ནི་སྐྱེ་བར་
འགྱུར་བར་ཐལ། ཚེ་འདིའི་ལུས་སེམས་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་སྐྱེ་
བ་ཕྱི་མ་གྲུབ་བོ། །གོང་གི་རྩ་བ་ས་བཅད་གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྩ་བར་

[108] །
ཐ་མ་ཡི་ནི་སེམས་རྣམས་ཀུན། །
མཚམས་སྦྱོར་མེད་པ་མིན་དེའི་ཕྱིར། །
དེ་འདྲའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལྷག་ལྡན་འདོད། །
ཅེས་པས། ལུས་ཡིད་བློའི་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་
དེས་ན། ཐ་མལ་པ་དང། དགྲ་བཅོམ་ཐ་མའི་སེམས་རྣམས་ཀུན་ཆོས་ཅན་
རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་
སོགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང། འཆི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་དགོད་པ་རྟགས་
ཡང་དག་མིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བསྒྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར། འཆི་སེམས་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་དེ་འདྲའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལྷག་ལྡན་དུ་འདོད་རིགས་ཏེ། ཕྱོགས་ཆོས་
གྲུབ༑ མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་ཙམ་གྱིས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་
དེ་ནི་གོང་དུ་རྒྱང་འཕེན་གྱིས། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བཀོད་
པ་རྣམས་རྒྱས་པར་བཀག་པའི་དོན་བསྡུ་བའོ། །གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་དུ་མར་གོམས་པ་
སྲིད་ཀྱང་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བ་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་ལ། རྩོད་པ་ནི། རྩ་བར་
གོམས་ལས་ཁྱད་པར་འགྱུར་ན་ཡང། །མཆོངས་དང་ཆུ་ཡི་དྲོད་བཞིན་དུ། །རང་
བཞིན་ལས་འདས་མིན་ཞེ་ན། །ཞེས་པས། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་
གོམས་པ་ལས་ཅུང་ཟད་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ན་ཡང་ཚད་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ལས་
འདས་ནས་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་མིན་ཏེ། དཔེར་ན། མཆོངས་པ་
གོམས་པས་ཅུང་ཟད་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ན་ཡང་མཐའ་མེད་དུ་མི་འཕེལ་བ་དང་
ཆུའི་དྲོད་མཐར་དམར་འབར་བར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྩོད་པའོ། །ལན་ལ་
མཆོངས་པ་དང་ཆུའི་དྲོད་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟགས་མེད་པ་དང། བརྩེ་སོགས་ལ་
ཡོད་པ། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། དང་པོ་ལ། རྟགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ངོས་

[109] ཁྱད་པར་དེ་ཡོད་ན་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་
བར་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
བྱས་ཏེ་གལ་ཏེ་སླར་ཡང་ནི། །
འབད་རྩོལ་ལ་ནི་ལྟོས་འགྱུར་རམ། །
རྟེན་མི་བརྟན་པ་ཉིད་འགྱུར་ན། །
ཁྱད་པར་དག་ནི་མི་འཕེལ་ན། །
རང་བཞིན་དེ་འྡྲའང་མ་ཡིན་ཏེ། །
དེ་ལ་ཕན་འདོགས་ནུས་པ་རྣམས། །
ཁྱད་པར་ཕྱི་མ་དག་ལ་ནི། །
སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་མེད་ཕྱིར་དང། །
རྟག་ཏུ་རྟེན་གནས་མ་ཡིན་ཕྱིར། །
ཁྱད་པར་འཕེལ་ཡང་རང་བཞིན་ཉིད། །
མིན་ཕྱིར། ཞེས་པས། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ཆོས་ཅན། མཐའ་
མེད་དུ་མི་འཕེལ་བའི་རང་བཞིན་དེ་འྡྲའང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་གོམས་པར་བྱས་
པ་དེ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་གལ་ཏེ་སླར་ཡང་འབད་རྩོལ་ལ་བལྟོས་པར་འགྱུར་
རམ༑ རྟེན་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ཁྱད་པར་དག་མཐའ་མེད་དུ་མི་འཕེལ་
ཡང་རང་བཞིན་དེ་འདྲ་མིན་པའི་ཕྱིར། མཆོངས་པ་གོམས་པས་ཅུང་ཟད་ཁྱད་
པར་དུ་འཕེལ་ཡང་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་མིན་ཏེ། མཆོངས་
པ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པའི་རྩོལ་བ་རྣམས་མཆོངས་པ་ཁྱད་
པར་ཕྱི་མ་དག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆུའི་དྲོད་ཀྱང་
རྟག་ཏུ་ཁྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཆུ་དེ་གནས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྐམས་ནས་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་
རྩོད་ལན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་ནི། སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བ་དུ་མར་གོམས་ནས་རབ་ཀྱི་

[110] རྒྱང་འཕེན་པས། དེ་ལྟར་
འགྱུར་བ་མི་འཐད་དེ་སྐྱེ་བ་དུ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་རྩོད་པ་བཀོད་པ་རྒྱས་
པར་བཀག་ཀྱང། གོམས་པ་སྲིད་ཀྱང་མཐའ་མེད་དུ་མི་འཕེལ་བའི་དཔེར་
མཆོངས་པ་དང། ཆུའི་དྲོད་བཀོད། སངས་རྒྱས་པས་དཔེ་དོན་གཉིས་མི་འདྲ་
སྟེ༑ མཆོངས་པ་དང། ཆུའི་དྲོད་ལ་འབད་རྩོལ་སྔ་མ་དེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་ཕན་པར་
འབད་རྩོལ་བསྐྱར་མ་ལ་ལྟོས་དགོས། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ནི་དེ་ལྟར་
མི་དགོས་པར་འབད་རྩོལ་སྔ་མ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་རྣམས་ངང་གིས་འབྱུང་
བ་དང། རྟེན་གསལ་རིག་ཙམ་ལ་བརྟེན་པས་བརྟེན་པ་བརྩེ་སོགས་ཇི་ཙམ་
འཕེལ་བ་དེ་ཙམ་རྟེན་གསལ་རིག་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། ཆུའི་དྲོད་ལྟ་བུ་ཇི་
ཙམ་འཕེལ་བ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་ཆུ་མི་འཕེལ་བར་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
དཔེ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་ལ་རྟགས་ཟུར་དང་པོ་མེད་པ་དང། གཉིས་པ་ལ་རྟགས་
ཟུར་གཉིས་པ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་པར་དེ་ཡོད་ན་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བར་
ཐལ་བ་ནི། རྩ་བར། གང་ཚེ་བྱས་གྱུར་པ། །ཡང་རྩོལ་ལ་ལྟོས་མི་འགྱུར་ན། །
རྩོལ་གཞན་ཁྱད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པས། མཆོངས་པ་དང་ཆུའི་དྲོད་
ཆོས་ཅན། མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བ་སྲིད་པར་ཐལ། གང་གི་ཚེ་གོམས་པར་བྱས་
པར་འགྱུར་བ་ཡང་རྩོལ་བ་ཕྱི་མ་ལ་བལྟོས་པར་མི་འགྱུར་བར་རྩོལ་བ་སྔ་མས་
རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་གཞན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
ཡང་ན། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་གོམས་ན་མཐའ་མེད་
དུ་འཕེལ་བ་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རྟེན་བརྟན་ཞིང་གོམས་ཟིན་འབད་རྩོལ་བསྐྱར་མ་
ལ་མ་ལྟོས་པར་རྩོལ་བ་སྔ་མས་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་
པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དཔྱད་གཞི་ཡོད་དེ། བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལན་
གཅིག་བསྒོམ་ནས་དེའི་དབང་གིས་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་ན་ཧ་ཅང་སླ་བར་འགྱུར་
[000]
བའི་སྐྱོན་ཡོད། ལན་དུ་མར་བསྒོམ་དགོས་ན་འབད་རྩོལ་ཡང་དེ་ཙམ་བྱེད་དགོས་
པས་དཔེ་དོན་མི་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན། གོམས་ཟིན་བསྐྱར་མ་ལ་བརྟེན་
མི་དགོས་ན་ཚེ་འདིར་སྙིང་རྗེ་ཡུན་རིང་བསྒོམས་པའི་གང་ཟག་ཚེ་ཕྱི་མར་འབད་
རྩོལ་བསྐྱར་མ་ལ་བལྟོས་མ་དགོས་པར་སྙིང་རྗེ་ངང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་
དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔྱད་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་བརྩེ་བ་སོགས་ལ་
ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། རྩ་བར་
སེམས་ལ་བརྩེ་སོགས་གོམས་སྐྱེ་བ། །
རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་འགྱུར་ཏེ། །
མེ་ལ་སོགས་པས་ཤིང་དག་དང། །
དངུལ་ཆུ་དང་ནི་གསེར་སོགས་བཞིན། །
དེ་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་སྐྱེས་ཏེ། །
ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེས་ཡོན་ཏན་ཡིན། །
དེས་ན་རྩོལ་བ་ཕྱི་མ་དང། །
ཕྱི་མ་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །
གང་ཕྱིར་རིགས་མཐུན་སྔ་མ་ཡི། །
ས་བོན་ལས་ནི་འཕེལ་བ་ཅན། །
བརྩེ་བ་ལ་སོགས་བློ་དེ་དག། །
གོམས་པ་གྱུར་ན་གང་ལ་གནས། །
ཞེས་པས། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་ནི་སེམས་གསལ་རིག་ཙམ་ལ་
བརྟེན་ནས་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་གོམས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་རྟེན་བརྟན་པ་ཡིན་
སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་རེ་རེ་ནས་རྩོལ་བ་མི་འདྲ་བ་རེ་རེ་ལ་བལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་
གོམས་པར་བྱས་པས་སེམས་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་

[000]
དཔེར་ན། མེ་ལ་སོགས་པས་ཤིང་དག་ལ་ཐལ་བར་སོང་གི་བར་དུ་འཇུག་
པ་དང། དངུལ་ཆུ་འདུལ་སྦྱོང་ལེགས་པ་གསེར་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གི་ངང་
གིས་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱས་བཤད་ནི། བརྩེ་བ་སོགས་ཆོས་ཅན། རྟེན་
བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གོམས་པ་འབད་རྩོལ་སྐྱར་མ་ལ་མི་བལྟོས་ཏེ། ཁྱོད་གོམས་པ་རྩོལ་བ་ཕྱི་མ་
གཞན་གྱི་རྩོལ་བ་རེ་རེས་ཀྱང་རིགས་འདྲ་དུ་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་
པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་བསྡུ་བ། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་
ཆོས་ཅན། སྦྱོར་བ་གཉིས་ལྡན་གྱིས་གོམས་པར་གྱུར་ན་ཚད་ཅན་དུ་གང་ཡང་
གནས་པ་མི་འཐད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་རང་རིགས་སྔ་མ་ཡི་ས་བོན་ལས་གོང་
ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་
རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་བསྟན། ལེའུ་
གསུམ་པར་
འདོད་འཇིགས་མྱ་ངན་གྱིས་བརླམས་དང། །
རྐུན་པོ་རྨི་སོགས་ཀྱིས་བསླད་པས། །
མདུན་ན་གནས་པ་བཞིན་དུ་ནི། །
ཡང་དག་མིན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་དང་
མི་གཙང་ཟད་པར་ས་ལ་སོགས། །
ཡང་དག་མིན་པའང་བསྒོམས་པ་ཡི། །
སྟོབས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་རྟོག་མེད་དང། །
གསལ་བ་སྣང་བ་ཅན་དུ་མཐོང། །
དེ་ཕྱིར་ཡང་དག་ཡང་དག་མིན། །
གང་གང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་གྱུར་པ། །

[000]
སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། །
དེ་གསལ་མི་རྟོག་བློ་འབྲས་ཅན། །
ཞེས་སོགས་ཀྱིས་དོན་ཡོད་མེད་གང་ལ་བློས་བསྒོམས་ན་གོམས་བྱའི་དོན་ལ་
གསལ་སྣང་ཐོབ་ཏུ་ཡོད་པར་གསུངས། དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གསལ་
སྣང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་མི་འཕེལ་དཔྱད་བྱའི་གནས་སུ་
སྣང་ངོ། །གསུམ་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གཉིས། རྐྱེན་གོམས་པ་ལས་འཕེལ་
བ་ལ་རྩོད་སྤང་ནི། རྩ་བར་
དེ་ལྟར་མཆོངས་ཉིད་ལ་མཆོངས་མིན། །
དེ་རྒྱུ་སྟོབས་དང་འབད་རྩོལ་དག་ །
ནུས་པ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །
མཆོངས་པ་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན། །
དེ་ནི་དང་པོ་ཕྱི་ཉིད་དུ། །
མཆོངས་མིན་ལུས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར། །
རྩོལ་བས་རིམ་གྱིས་མི་མཐུན་པ། །
བསལ་ན་རང་སྟོབས་ཉིད་དུ་གནས། །
ཞེས་པས། རྐྱེན་གོམས་པ་ལས་མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་ན་མཆོངས་པ་ཡང་
མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བརྩེ་སོགས་བཞིན་དུ་མཆོངས་པ་
རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ཉིད་ལས་མཆོངས་པ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ལུས་
ཀྱི་སྟོབས་དང་འབད་རྩོལ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་
མཆོངས་པ་ཚད་ངེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་སྟོབས་དང་འབད་རྩོལ་
དག་མཆོངས་པ་ཚད་ཅན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཆོངས་
པ་སྦྱོང་བའི་ཐ་མལ་པ་དེ་ནི། དང་པོ་ཉིད་ནས་ཕྱིས་མཆོངས་པའི་ཚད་བཞིན་དུ་

[000]
མཆོངས་པ་མིན་ཏེ། ནད་སོགས་ཀྱིས་ལུས་ཡང་བ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་
ཕྱིར༑ རྩོལ་བས་རིམ་གྱིས་མི་མཐུན་པ་བད་ཀན་སོགས་བསལ་ནས་བྱང་ནའང་
མཐའ་མེད་དུ་མི་འཕེལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ནའང་རང་གི་ལུས་སྟོབས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་
དེའི་ཚད་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་སོགས་
མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གོམས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་སོ།།
ཞེས་པ་གོ་བས། འོ་ན། མཆོངས་པ་ཡང་རང་གོམས་པ་ལས་སྐྱེ་བས་མཐའ་
མེད་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྩོད་པའོ། །མི་འདྲ་སྟེ། མཆོངས་པ་ནི་སྐྱེས་
བུའི་ལུས་སྟོབས་དང་འབད་རྩོལ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་འབད་
རྩོལ་སྔ་མ་དེས་ཕྱི་མར་འབད་རྩོལ་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བ་
མ་ཡིན། བརྩེ་སོགས་ལྟར་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེས་ན་མཆོངས་པ་རྐང་པ་
བཏེག་པ་ཙམ་རྒྱང་རིང་པོར་མཆོངས་པར་ཐལ་བ་དང། མི་དང་སྟག་གཉིས་
གོམས་པ་མཉམ་པ་སྲིད་པས་མཆོངས་པ་མཉམ་པ་སྲིད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་
ཕྱིར༑ གཉིས་པ་ཉེར་ལེན་རིགས་འདྲ་ལས་འཕེལ་བ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི་
རྩ་བར་
བརྩེ་རང་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ། །
གལ་ཏེ་རང་ས་བོན་རྒྱུ་ཅན། །
མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གནོད་མེད་ན། །
སེམས་ལ་དེ་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར། །
འདི་ལྟར་གོམས་པ་སྔ་མ་དང། །
སྔ་མའི་སེམས་ཆོས་བརྩེ་བ་དང། །
ཆགས་བྲལ་བློ་སོགས་གཞན་དག་གི། །
གསལ་བ་ཡི་ནི་རྩ་བ་ཡིན། །

[000]
གོམས་ལས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ། །
ཆགས་བྲལ་ཆགས་དང་ཡིད་ལོག་བཞིན། །
ཞེས་པས། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རང་གི་ཉེར་ལེན་ལས་སྐྱེ་བ་ཁས་ལེན་པ་ལ་
རྒྱང་འཕེན་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་ཐལ། བརྩེ་
བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ཅིང་རང་གི་རིགས་འདྲ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་རྩོད། བརྩེ་བ་
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རང་གི་རིགས་འདྲའི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས། གལ་ཏེ་
རང་གི་རིགས་འདྲ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་སོགས་ཀྱིས་གནོད་
པ་མེད་ན་སེམས་ལ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་
ནའང་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་གནས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་གི་
རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་སོགས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཆོས་
བརྩེ་བ་དང་ཆགས་བྲལ་གྱི་བློ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་
ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཙམ་རིགས་འདྲ་ལས་
སྐྱེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་གོམས་པ་སྔ་མ་དང་དེའི་ཡང་སྔ་མ་རྣམས་ཁྱད་པར་ཆེས་གསལ་
བར་བསྐྱེད་པ་ཡི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། དེ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། དཔེ་ནི་
དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཆགས་བྲལ་དང། ཆགས་ཅན་ལ་ཆགས་པ་དང། མི་སྡུག་
པ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡིད་ལོག་གི་བློ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལྡན་
གྱིས་གོམས་ན་རང་གི་ངང་གིས་བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་
བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རང་རིགས་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ཅན་ཡིན་པས་མི་
མཐུན་ཕྱོགས་ཞེས་སྡང་སོགས་ཀྱིས་གནོད་པ་མེད་ན་སེམས་ལ་རང་གི་ངང་གིས་
འཇུག་པར་འགྱུར། རྩོལ་བ་སྐྱར་མ་ལ་བལྟོས་དགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་
ཡང་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ངོ་བོ་རིགས་འདྲ་ལས་
སྐྱེས་ཀྱང་སྔ་མ་སྔ་མའི་གོམས་པ་ཁྱད་པར་ལས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཀུན་

[000]
ལ་སྙིང་རྗེ་གོམས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འགའ་ཞིག་ནི་ཞེ་སྡང་སོགས་ཀྱིས་
བཅོམ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་དག་གིས་མ་བཅོམ་ན་མཐའ་མེད་
དུ་འཕེལ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཆགས་བྲལ་གྱི་བློ་དང། ཆགས་པ། མི་སྡུག་པ་བསྒོམས་
བ་ལ་ཡིད་ལོག་རྣམས་ངང་གིས་འཕེལ་བ་བཞིན་ནོ། །དང་པོར་རྩོལ་བ་ཆེན་
པོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲལ་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པའི་སྙིང་
རྗེ་ཤུགས་ཅན་ཞིག་བསྐྱེད་ནས། ཕྱིས་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་སྔ་མ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ན་
རྩོལ་བ་གཅིག་གིས་སྙིང་རྗེ་རིགས་འདྲ་དུ་མ་བསྐྱེད་ནུས་ལ། དེ་ལྟར་གོམས་
པར་བྱས་པས་རྩོལ་བ་ལ་བལྟོས་མི་དགོས་པར་བློ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་
བ་ཡིན་གྱི་དང་པོ་ནས་རྩོལ་བ་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པ་ག་ལ་ཡིན། མཆོངས་པ་
རེ་རེ་ལ་རྩོལ་བ་རེ་མ་བརྟེན་ན་ལུས་ས་ལ་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མཆོངས་
པའང་གོམས་པའི་དབང་གིས་སྔ་མ་ལས་སླ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་དེ། བྱ་བ་ཐམས་
ཅད་གོམས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་ལས་སྦྱོར་བ་ཕུན་ཚོགས་
སྐྱེ་ཚུལ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན་པ་ནི། རྩ་བར་
བརྩེ་ལྡན་སྡུག་བསྔལ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། །
ཐབས་རྣམས་ལ་ནི་མངོན་སྦྱོར་མཛད། །
ཐབས་བྱུང་དེ་རྒྱུ་ལྐོག་གྱུར་པ། །
དེ་འཆད་པ་ནི་དཀའ་བ་ཡིན། །
ཞེས་པས། བརྩེ་ལྡན་བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་པ་ཆོས་ཅན། རང་ཉིད་སྡུག་
བསྔལ་ཞི་བའི་ཐབས་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལྡན་
གྱིས་གོམས་པར་མཛད་རིགས་ཏེ། སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གཞོམ་
པར་བཞེད་པའི་སོ་སྐྱེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཐབས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་
འགོག་གཉིས་དང་དེའི་རྒྱུ་ཀུན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་

[000]
ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་ཤེས་པ་དཀའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བའི་རྟགས་
ཀྱི་ཆོས་ཅན་དེ་ཐེག་ཆེན་རིགས་ངེས་ཀྱི་བྱང་སེམས་ཡིན་དགོས། བདེན་བཞི་
མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་ན། བདེན་བཞི་འཆད་ཤེས་པ་དཀའ་ཞེས་བསྟན་
བདེན་བཞི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་ཤེས་པའི་སོ་སྐྱེ་མེད་པར་ཐལ། འདོད་པའི་
ཕྱིར༑ འདོད་ན། དབུ་མ་པའི་ལུགས་གཞིར་ཞོག་ བདེན་བཞི་ཕྱིན་ཅི་མ་
ལོག་པར་འཆད་ཤེས་པའི་སེམས་ཙམ་པ་མེད་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་
འདོད་ན། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང། བླ་མ་གསེར་གླིང་པ་ཆོས་ཅན་
དེར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་སེམས་ཙམ་པ་ཡིན་པར་འགྲེལ་
པ་དོན་གསལ་ལས་བཤད། བླ་མ་གསེར་གླིང་པ་སེམས་ཙམ་པ་ཡིན་པར་བྱང་
ཆུབ་ལམ་རིམ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གླང་ཆོས་གྲགས་གཉིས་
བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འཆད་ཤེས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། སོ་སྐྱེ་
ཡིན་པ་ནི། འཇུག་པ་རང་འགྲེལ་ལས་གསན་རྒྱ་ཆེ་ཡང་གཞན་གྱིས་ཐུགས་
སུ་ཆུད་མི་འགྱུར། ཞེས་པའི་སྐབས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དོན་དང་དོན་སྤྱི་གཉིས་
ལས་དོན་ལ་གསལ་སྣང་ཐོབ་པ་ལ་དོན་གསལ་བར་སྣང་དགོས་ཤིང་དེ་ལ་མངོན་
སུམ་ཡིན་དགོས་ཀྱང། དོན་སྤྱི་ལ་གསལ་སྣང་ཐོབ་པ་ལ་དེ་ལྟར་མི་དགོས་པར་
སྐབས་འདིར་གསལ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ན། བདག་མེད་དོན་
སྤྱི་སྣང་དགོས་ཀྱང། གསལ་བར་སྣང་མི་དགོས་ཏེ། བདག་མེད་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་
གྱིས་རྟོགས་པའི་ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་དེས་བདག་མེད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་གསལ་བར་མི་
སྣང་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་
བདག་མེད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་ལ་གསལ་སྣང་དང་ལྡན་བཞིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་གང་
ཟག་དེ་ལ་བྱང་སེམས་སྦྱོར་ལམ་པ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྒྱས་
བཤད་ལ་གསུམ། དང་པོ་སྤང་བྱ་ལ་རྟོག་པའི་ཐབས་ནི་

[000]
རྩ་བར་
ལུང་དང་རིགས་པས་རྣམ་དཔྱོད་པ། །
སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས། །
སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་དེ་མི་རྟག། །
ལ་སོགས་རང་བཞིན་རྟོག་པར་མཛད། །
གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུ་གནས་ན། །
འབྲས་ལོག་གཟིགས་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། ལུང་ལ་བརྟེན་པའི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་དང། དེ་ནས་བསམ་
པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་དེ་བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་ལ་སྤྱོད་
པ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་ལ་དཔྱད་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་
ན་དེའི་རྒྱུ་ཡོད་མེད་དང་རྒྱུ་དེ་ཡང་རྟག་མི་རྟག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ལ་རྟོག་
པར་མཛད་རིགས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། སྡུག་བསྔལ་གཞོམ་བཞེད་
པས་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་མེད་དང་རྒྱུ་རྟག་པར་གནས་ན་འབྲས་བུ་སྡུག་
བསྔལ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ལོག་པ་གཟིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
གཉེན་པོ་ལ་རྟོག་པའི་ཚུལ་ནི། རྩ་བར་
དེ་རྒྱུ་གཞོམ་ཕྱིར་དེ་ཡི་ནི། །
མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་བརྟག་པར་མཛད། །
རྒྱུ་ཡི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །
དེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱང་ངེས་འགྱུར། །
བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་བྱས་པ། །
འདུས་བྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཆགས་ནི། །
རྒྱུ་ཡིན་དེ་ཡི་གནོད་བྱེད་ནི། །

[000]
བདག་མེད་མཐོང་བ་འགལ་བ་ཡིན། །
ཞེས་པས། ཀུན་འབྱུང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཉེན་པོ་ལ་བརྟག་པ་མཛད་
པར་རིགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དེའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་གཉེན་པོ་བསྟེན་ནས་གཞོམ་
བཞེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་བདག་འཛིན་དེའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ན་ཀུན་
འབྱུང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱང་ཚད་མས་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་འཛིན་དང་
འཛིན་སྟང་འགལ་བའི་དེ་ཡི་གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་དེ་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པས་བྱས་པའི་འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་ལྔ་
སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡོད་པ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་ཆོས་ཅན། རང་འབྲས་
སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་
མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཤེས་རབ་ཆོས་ཅན། བདག་འཛིན་དེ་ཡི་གནོད་བྱེད་
ཡིན་ཏེ། དེ་དང་འཛིན་སྟངས་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་རྩ་བ་ནས་སུན་འབྱིན་ནུས་
པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་སྲེད་པ་དེ་ཡི་གནོད་བྱེད་བདག་མེད་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ་
དེས་དེའི་རྒྱུ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དེ་ལྟར་བརྟགས་པའི་དགོས་པ་ནི་
རྩ་བར་
རྣམ་པ་དུ་མར་ཐབས་མང་པོ། །
ཡུན་རིང་དུས་སུ་གོམས་པ་ལས། །
དེ་ལ་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་དག་ །
རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །
ཞེས་པས། ཡུལ་གྱི་སྐྱོན་ཡོན་གསལ་བ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་
བ་ནི། ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་སྤང་བྱའི་སྐྱོན་དང་གཉེན་
པོའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཐུགས་རབ་ཏུ་གསལ་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་
དུ་འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ལན་གྲངས་དུ་མར་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཐབས་མང་པོ་

[000]
དུས་ཡུན་རིང་བར་གོམས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཡུལ་ཅན་ཉེས་པ་མཐའ་དག་དང་
བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ནི། རྩ་བར། དེས་ན་ཐུགས་ཀྱང་གསལ་བའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ཡི་
བག་ཆགས་སྤངས་པ་ཡིན། །ཞེས་པས། དེས་ན་ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་
སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཟད་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་
རབ་དབྱེ་ལ་ཐུགས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གསལ་བའི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་
དེས་གྲོལ་བ་གཞན་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ནི། རྩ་བར། ཐུབ་ཆེན་གཞན་དོན་
འཇུག་ཅན་གྱི། །བསེ་རུ་ལ་སོགས་ཁྱད་འདི་ཡིན། །ཞེས་པས། ཐུབ་པ་
ཆེན་པོ་ཆོས་ཅན། བསེ་རུ་ལ་སོགས་པའི་གྲོལ་བ་གཞན་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་
ཡིན་ཏེ། གཞན་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཅན་གྱི་ཐབས་འདི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྩ་བར་
དེ་དོན་ཕྱིར་ན་ཐབས་གོམས་པ། །
དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་པར་འདོད། །
གྲུབ་ལས་དང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །
གཉིས་པོ་འདི་ནི་རྒྱུ་རུ་བཤད། །
ཅེས་པས། སྐབས་འདིར་སྟོན་པ་འཆད་པ་དེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། སྦྱོར་
བ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་
པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་པའི་གཞུང་དེས་སྟོན་པ་མཐར་ཐུག་ཁོ་ན་སྟོན་
པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པར། ཐབས་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་གོམས་
པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་འདོད་ནས་དེ་ལྟར་
གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྔར་བཤད་པའི་བསམ་སྦྱོར་ཕུན་ཚོགས་གཉིས་པོ་འདི་ནི་
ཆོས་ཅན། སྟོན་པ་མཐར་ཐུག་དེའི་རྒྱུ་རུ་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རང་
གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་པའི་བདེ་གཤེགས་དང། སྐྱོབ་པ་ལས་དང་པོ་ཁྱོད་ལམ་དུས་
[121] ཡང་ན། བསམ་སྦྱོར་གཉིས་དང་པོར་གྲུབ་པ་དང་
མཆོད་བརྗོད་ལའང་དང་པོར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རུ་བཤད་ཅེས་སོ། །ཚད་མ་
ཀུན་བཏུས་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་འགྲོ་ལ་ཕན་བཞེད་པ་ཞེས་པའི་
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་གལ་ཆེ་བ་དང། རྩོད་ལན་མང་བས་རྣམ་འགྲེལ་གྱིས་ཤིན་
ཏུ་རྒྱས་པར་འཆད། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་དུ་མར་གོམས་པ་ལས་སྟོན་པ་
ཞེས་པའི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཐབས་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བས་དེ་ལྟར་
བསྟན༑ བསམ་སྦྱོར་དེ་གཉིས་ལས་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་
བས་དེ་མན་ཆད་འཆད་དོ། །གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ལས་འབྲས་བུ་ཕུན་ཚོགས་གྲུབ་
ཚུལ་ལ། རང་དོན་ཕུན་ཚོགས་དང། གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་སོ། །དང་པོ་
ལ་ཁྱད་པར་གསུམ་ལྡན་བདེ་གཤེགས་སུ་བསྟན་པ་དང། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །
དང་པོ་འཆད་པ་ལ། རྒྱུ་སྤངས་ཡོན་ཏན་གསུམ་བདེ་གཤེགས། །ཞེས་པ་ནས་
གོམས་ཕྱིར་མ་ལུས་སྤངས་པ་ཉིད། །ཅེས་པའི་བར་དང། གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་
སྨྲ་སོགས་ཕྱིར་ན་སྐྱོན། །ཞེས་པ་ནས། དེ་ཤེས་པ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་པའི་
བར་འཆད། དང་པོ། མདོར་བསྟན་པ་ནི། རྒྱུ་སྤངས་ཡོན་ཏན་གསུམ་བདེ་གཤེགས། །
ཉིད་ཡིན། ཞེས་པས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་
སྤངས་པ་ཆོས་ཅན། བདེ་གཤེགས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་གསུམ་ལྡན་གྱི་
སྤངས་པ་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་འདིར་ཐེག་པ་གསུམ་གའི་ཐུན་མོང་
བའི་ལམ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་དང། ཉོན་མོངས་
ཅན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་གཉིས་སྤངས་པའི་སྤངས་པ་ཙམ་
བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་དང། དེ་སྤངས་པའི་སྤངས་པ་མ་བསྟན་ནོ། །
གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ནི། རྩ་བར། སྡུག་བསྔལ་རྟེན་མིན་ཕྱིར་
ལེགས་ཡིན་དེ་ནི་བདག་མེད་པ། །

[122] །
སྐྱེ་དང་སྐྱོན་ནི་ཀུན་འབྱུང་དག་ །
སླར་ཡང་ལྡོག་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན། །
བདག་ལྟའི་ས་བོན་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །
སླར་མི་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །
དེ་བདེན་ཐ་དད་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །
ལུས་ངག་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན། །
ཉོན་མོངས་མེད་དང་ནད་མེད་དང། །
ལམ་བཤད་མི་གསལ་ཉིད་ལུས་ཡིན། །
གང་ཕྱིར་མ་ལུས་སྤངས་པ་ཉིད། །
ཅེས་པས། ཁྱད་པར་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། ལེགས་པར་སྤངས་པ་
སླར་མི་ལྡོག་པར་སྤངས་པ། མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་བཅས་སོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་
སྤངས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ལེགས་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་
མིན་པའི་སྤངས་པ་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། ཐབས་ལེགས་
པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའམ་
དེ་ཉིད་སྦྱོར་ཞིང་གོམས་པ་ལས་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སླར་ལྡོག་པའི་
སྤངས་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་བ་ནི། སླར་ཡང་འཁོར་
བར་ལྡོག་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། སྙིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐྱེ་བ་སྡུག་
བསྔལ་དང། སྐྱོན་ཆགས་སོགས་ནི་སྲིད་པ་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དག་
ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། གོང་དུ་ཁྱད་པར་གསུམ་ལྡན་གྱི་སྤངས་པ་དེ་ཆོས་ཅན་
སླར་མི་ལྡོག་པར་གཤེགས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལྟའི་ས་བོན་བག་ཆགས་དང་
བཅས་པ་ཟད་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་བདག་

[123]
ཉིད་ཡིན་པས། བདག་འཛིན་ལ་དངོས་སུ་གནོད་བྱེད་ཡིན་ནོ། །ཆགས་བྲལ་
གཞན་ལ་སྤང་བྱ་གང་ལུས་ཞེ་ན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ལུས་ངག་སེམས་
ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ལུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་
གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སླར་འཁོར་བར་མི་ལྡོག་སྟེ་
རྒྱུ་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་ལམ་བཤད་པ་ལ་བློ་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཀྱང་
ལུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཙམ་སྤངས་ཀྱང་གནས་ངན་ལེན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་
གོང་གི་སྤངས་པ་དེ་ནི། མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་
ཉོན་མོངས་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
ཁ་ཅིག་སྨྲ་སོགས་ཕྱིར་ན་སྐྱོན། །
ཟད་མིན་ཞེས་ཟེར་འདི་ལྡོག་ལ། །
ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་ཕྱིར་འཁྲུལ། །
རྟག་ཉིད་ཕྱིར་རམ་ཐབས་མེད་ཕྱིར། །
ཡང་ན་ཐབས་ནི་མི་ཤེས་ཕྱིར། །
སྐྱོན་རྣམས་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཅེས། །
བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྟོག་གྲང་ན། །
རྒྱུ་ཡོད་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་ཡི་ནི། །
གཉེན་པོ་གོམས་པས་ཟད་ཕྱིར་དང། །
རྒྱུ་ཡི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཡིས། །
དེ་ཤེས་པ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན། །
ཞེས་པས། རྒྱལ་དཔོག་པ་ལ་སོགས་ཁ་ཅིག་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་

[124] སྐྱོན་ཟད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ངག་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་དང། དབང་པོ་དང་
ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར། ལམ་པོ་ཆེའི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར། སངས་
རྒྱས་པས། རྟགས་དེ་མ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི། གོང་དུ་བཀོད་པའི་རྟགས་འདི་
ཆོས་ཅན། ལྡོག་ཁྱབ་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་
རིགས་པས་མཐའ་དཔྱད་ནས་དགག་པ་ནི། ཉེས་ཟད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་མེད་ན། ཉེས་པ་
ཟད་པ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བས། ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་
སྤོང་མི་ནུས་སམ། ནུས་ཀྱང་སྤོང་བའི་ཐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡང་ན་
ཐབས་ཡོད་ཀྱང་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རམ། ཤེས་ཀྱང་དེ་ལ་གཞན་དག་
དོན་གཉེར་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལྟར་འདོམས་པའི་བརྩེ་བ་
ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོག་གྲང་ན་
ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་རྣམས་ཆོས་ཅན། རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་བསྐྱེད་པའི་
རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། སྤོང་བའི་ཐབས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་བདག་ཏུ་
འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་གོམས་པས་ཟད་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཐབས་དེ་ཤེས་པ་ཡང་
གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
ཐབས་ཡོད་ན་དེ་ལ་དོན་གཉེར་བྱེད་པ་ཡོད་སྲིད་དེ། མཐའ་ཅིག་ཏུ་ཐབས་དེ་ལ་
བརྩོན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཐབས་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོམས་པའང་ཡོད་དེ། ཐབས་
དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་མཛད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟག་
པ་ཕྱི་མ་གཉིས་ནི། བཤད་ཟིན་མ་ཐག་པའི་སྟོན་པའི་སྐབས། བརྩེ་ལྡན་སྡུག་
བསྔལ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་དང། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོབ་པ་ཉིད་གཟིགས་
ལམ་གསུངས་པ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བཤད་པས་སྐབས་འདིར་རྩ་བར་དངོས་སུ་
མ་བསྟན་ཏོ། །གཞུང་དེ་དག་གིས། ལུགས་འབྱུང་གི་སྐབས་འདིར་བརྩེ་བ་
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྟགས་ལས། སྟོན་པ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཐབས་

[125] དཔེར་ན། བུ་ལ་བརྩེ་བའི་མ་དེས་བུ་
ཡི་ནད་ཞི་བར་བརྩོན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དོན་དུ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་
རབ་ཐབས་དང་བཅས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྩོན་ན། བདག་འཛིན་
བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྤངས་པའི་སྤངས་པ་འབྱུང་བར་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་
བརྩེ་བའི་མ་དེས། རང་གི་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཐབས་ལ་ཤུགས་དྲག་པོས་
བརྩོན་ན། བུ་དེའི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ་སྲིད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་འདྲའི་
སྤངས་པ་དེ། ཕྱི་རོལ་པ་ལས་ལྷག་པ་ལེགས་པར་སྤངས་པ་དང། རྒྱུན་ཞུགས་
སོགས་ལས་ལྷག་པ་སླར་མི་ལྡོག་པའི་སྤངས་པ། དགྲ་བཅོམ་གཉིས་ལས་ལྷག་
པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཞེས་ཁྱད་པར་གསུམ་ལྡན་ནོ། །སླར་ལྡོག་མི་ལྡོག་ཅེས་
པ་ཡང། སྤངས་པ་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་དེ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལེན་མི་ལེན་ལ་
ཟེར་གྱི། སྤངས་པ་ངོ་བོ་སླར་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །ཁྱད་པར་གསུམ་ལྡན་གྱི་བདེ་
གཤེགས་ཡོད་ན་རང་དོན་མཐར་ཕྱིན་པས་སྐྱོབ་པ་མཐར་ཐུག་འབྱུང་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་
བརྩེ་བའི་མ་དེས། བུའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ཐབས་བརྙེས་པ་ན། བུའི་སྡུག་
བསྔལ་མི་སེལ་བར་བཏང་སྙོམས་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་ཆོས་
བཞི་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ཏེ་
སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་བསླུས་ཤིང་གཟིགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་
མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་ནི། རྩ་བར་
སྐྱོབ་པ་ཉིད་གཟིགས་ལམ་གསུངས་པ། །
འབྲས་མེད་ཕྱིར་ན་བརྫུན་མི་གསུང། །
ཐུགས་བརྩེ་ལྡན་ཕྱིར་རྩོམ་ཀུན་ཡང། །
གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་

[126] རང་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་ལམ་གཟིགས་པ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་གཟིགས་
པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལན་དང་གྲགས་པ་སོགས་ལ་མི་བལྟ་བར་གཞན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་
ལོག་པར་གསུང་བར་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟིགས་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། དྲི་མ་
ཟད་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། ཐར་ལམ་རྫུན་
པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་གསུང་སྟེ། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ལ་རང་དོན་དང་གཞན་དོན་གང་ལ་
བལྟོས་ཀྱང་འདོད་བྱའི་འབྲས་བུ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར། སྔར་
སློབ་ལམ་དུ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་
ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་དག་ཏུ་ལམ་སྒོམ་པའི་རྩོམ་པ་
ཀུན་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་ཞིང་གོམས་པར་མཛད་ལ་དེ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པའི་
ཕྱིར༑ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་ན། བྱ་སྤྱོད་མཐའ་དག་གཞན་
དོན་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་བསྟན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་དག་ཀུན་ལས་ཚད་མར་གྲུབ་པ་ནི་
རྩ་བར། དེ་ཕྱིར་ཚད་ཡིན། །ཞེས་པས། ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན་
གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་ལ་བལྟོས་ནས་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་ཏེ། གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་
ལ་ཐར་ལམ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་སྐྱབས་མཛད་ཅིང་དེ་སྐྱོབས་པའི་ནུས་པ་མཐར་
ཕྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྐྱོབ་མི་ནུས་ན། སྐྱབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་སྟེ་
འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་མཐུ་བོ་ཆེ་བཞིན་ནོ། སྐྱབས་མི་བྱེད་ན་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་
དགོས་པ་མི་འགྲུབ་སྟེ། རི་དྭགས་ཀྱིས་རྔོན་པར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་བཞིན་ནོ། །
སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ལ་ནི། གཉིས་ཀ་ཚང་སྟེ། མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་གསུམ་གྱི་
ཡོན་ཏན་མངའ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །
གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྟོགས་མིན་པ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་དང་ནུས་པར་ལྡན། །

[127] །ཞེས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་སྟོན་པ་ལམ་དེ་ལྟར་བྱོན་པའི་ཤེས་བྱེད་ལུགས་ལྡོག་གི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་
ལ༑ ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ། དེ་དག་ཀུན་ལས་
ཚད་མར་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་སྐྱོབ་པའི་རང་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་དང་
དེ་ལས་བདེ་གཤེགས་དང། དེ་ལས་སྟོན་པ། དེ་ལས་བརྩེ་བ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ལོ། །
དང་པོ་ལ་གཉིས། བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་རང་དབང་དུ་སྟོན་པས་སྐྱོབ་པར་
བསྟན་པ་ནི། རྩ་བར། ཡང་ན་སྐྱོབ། བདེན་པ་བཞི་ནི་སྟོན་མཛད་པའོ། །
ཞེས་པས། ལུགས་འབྱུང་གི་སྒོ་ནས་གོང་གི་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལས་ཡང་ན་
སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ཏེ། གྲོལ་
བ་དོན་གཉེར་ལ་བདེན་པ་བཞིའི་གནས་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་པའི་མཛད་
པ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ། སྤྱིའི་དོན་དང། ཡན་ལག་གི་དོན་ནོ། །
དང་པོ་ལ། བདེན་བཞི་གྲངས་ངེས་པ་དང། གོ་རིམ་ངེས་པ་དང། མཚན་
གཞི་དང། དེ་ཉིད་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མའོ། །དང་པོ་ནི། གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་
གྱི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱི་གཏན་ལ་དབབ་བྱའི་གཙོ་བོ་ནི། འཁོར་བས་བསྡུས་པ་སྡུག་
ཀུན་གཉིས་དང་རྣམ་བྱང་གིས་བསྡུས་པ་འགོག་ལམ་གཉིས་སུ་ངེས། འཁོར་བ་
ལ་ཡང་འཆིང་བྱེད་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་དང། འབྲས་བུ་བཅིངས་པ་སྡུག་བདེན་
གཉིས་སུ་ངེས། རྣམ་བྱང་ལའང་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བདེན་དང་
གྲོལ་འབྲས་ངོ་བོ་འགོག་བདེན་གཉིས་སུ་ངེས་པས་འཇུག་ལྡོག་གི་རིམ་པ་བཞིར་
ངེས་སོ། །གཉིས་པ་གོ་རིམ་ངེས་པ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་དོན་གྱི་རིམ་པ་དང། ཡུལ་
ཅན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོའི་དབང་དུ་བྱེད་ན་
མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། རྒྱུ་དང་ལམ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང། །འགོག་པ་ལ་ནི་
གོ་རིམ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས། གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། རྒྱུད་བླ་མ་ལས་

[128] །བདེར་གནས་ཐོབ་བྱ་སྨན་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་
བ་རིགས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་དེ་འགོག་པ་དང་དེ་བཞིན་ལམ། །ཤེས་བྱ་སྤང་
བྱ་རིག་པར་བྱ་ཞིང་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས། གོ་རིམ་དེ་དང། སྐབས་
འདིའི་གོ་རིམ་ཡང་འདྲའོ། །རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་བ་ནའང་གོ་
རིམ་དེ་དང་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་གསུངས་པ་དེ་གྲུབ་མཐའ་གང་གི་ལུགས་ཡིན་པར་
བརྟག་དགོས། ཕར་ཕྱིན་སྐབས་སུ་བཟོད་པ་བརྒྱད་ཅིག་ཅར་དང། ཤེས་པ་
བརྒྱད་ཀྱང་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་རྟོགས་ན་
ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་རྟོགས་པས་ཁྱབ་ན། གོང་གི་གོ་རིམ་དང་འགལ་ལ། མ་ཁྱབ་ན་
སྡུག་བདེན་རྟོགས་ན། དེ་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའི་ཆ་རྟོགས་པས་ཁྱབ་བམ་མ་ཁྱབ་
མ་ཁྱབ་ན། སྡུག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟག་ཁྱབ་ན། སྡུག་བདེན་ཀུན་
འབྱུང་གི་འབྲས་བུར་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བས་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་མ་རྟོགས་
པའི་རྒྱུ་མཚན་གང། དུ་བ་མེའི་འབྲས་བུར་རྟོགས་ན་མེ་རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་
རོ༑ །གསུམ་པ། ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དང། ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་སོགས་
ད་ལྟ་འཇིག་རྟེན་ན་སྡུག་བསྔལ་དུ་གྲགས་པ་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་
དང༑ ཟས་ཡིད་འོང་མྱོང་བ་སོགས་ད་ལྟ་འཇིག་རྟེན་ན་བདེ་བར་གྲགས་པ་རྣམས་
འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང། ཟག་བཅས་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཁྱབ་པ་འདུ་
བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་
ཡིན༑ སྡུག་བསྔལ་འགག་པའི་བྲལ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན། བདག་
མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་
དེ་ཉིད་ངེས་བྱེད་ཀྱི་ཚད་མ་བཤད་པ་ནི། ལོག་རྟོག་བཅུ་དྲུག་ངོས་གཟུང་བ་དང་
བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ངོས་གཟུང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་
པ་གཙང་བ་དང། བདེ་བ་དང། རྟག་པ་དང། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་བཞིན་དང་

[129] སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པར་འཛིན་པ་དང་
མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་འཛིན་པ་གཉིས། ཕྱི་མ་ལའང་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ནས་བྱས་པར་
འཛིན་པ་དང། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་བྱས་
པར་འཛིན་པ་དང། རང་བཞིན་རྟག་ལ་གནས་སྐབས་འགྱུར་བར་འཛིན་པའོ། །
འགོག་པ་ལ་ལོག་ཞུགས་ནི། ཐར་པ་ཡེ་མེད་དུ་འཛིན་པ་དང། ཟག་བཅས་
ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཐར་པར་འཛིན་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་འགའ་
ཞིག་གྱ་ནོམ་པའི་ཐར་པར་འཛིན་པ་དང། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པ་ཡོད་ཀྱང་སླར་
ཡང་ལྡོག་པར་འཛིན་པའོ། །ལམ་ལ་ལོག་ཞུགས་ནི། ཐར་ལམ་ཡེ་མེད་དུ་
འཛིན་པ་དང། བདག་མེད་གོམས་པ་ལམ་དུ་མི་རིགས་པར་འཛིན་པ་དང་
བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཐར་ལམ་དུ་འཛིན་པ། སྡུག་བསྔལ་མི་ལྡོག་
པའི་ཆོས་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་མེད་པར་འཛིན་པའོ། །གཉིས་པ་བདེན་པའི་
རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་བཞི། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་
རབ་སྐྱེ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི། འགོག་པ་ཞི་བ་གྱ་ནོམ་པ་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་
བཞི༑ ལམ་སྒྲུབ་པ་རིག་པ་ངེས་འབྱིན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་དང་བཅུ་དྲུག་གོ། །གཉིས་
པ་ཡན་ལག་གི་དོན་ལ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་དང་
འགོག་བདེན་དང། ལམ་བདེན་དང་བཞིའོ། །དང་པོ་ལ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་
པའི་མཚན་གཞི་བསྒྲུབ་པ་དང། མཚན་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ། འཁོར་
བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་དང། ཡོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་སྡུག་
བསྔལ་ངོས་གཟུང་བ་དང། དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའོ། །དང་
པོ་ནི་རྩ་བ་ལས། སྡུག་བསྔལ་འཁོར་བ་ཅན་ཕུང་པོ། །ཞེས་པས། ཟག་བཅས་
ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཉོན་
གྱི་དབང་གིས་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་

[130] གང་དུ་འཁོར་བ་དང་
གང་འཁོར་བ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་འགྱུར། དེར་མི་འཇོག་ན་གཞན་ལ་འཇོག་ས་
མེད་པས། འཁོར་བའི་ངོ་བོ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལ་འཇོག་གང་ཟག་འཁོར་བར་འཁོར་
ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན། རང་རེའི་ཡིག་ཆར། ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་ཉིང་མཚམས་
སྦྱར་བའི་ཆ་དེ་ལ་འཇོག་དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་ཞེས་པ་དེ། འཁོར་བའི་གནས་དེའང་
མ་ཡིན། འཁོར་མཁན་གང་ཟག་དེའང་མ་ཡིན་པས་ཆ་དེ་ངོས་འཛིན་རྒྱུ་ཡང་བློ་
ལ་འཆར་དཀའ་བ་ཞིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་བ་དེ་
ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་རང་དབང་མེད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གང་ཟག་ཡིན་
པས་སྡུག་བདེན་ཡིན་ཡང། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས། དེ་ལྟར་
མ་ཡིན་པར་གསུངས་པའང་དཔྱད་གཞིར་སྣང། དཔེར་ན། ཁྱི་རྒན་རྒྱ་བོ་
འཁོར་བར་འཁོར་ཚུལ། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་
ནས་འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང། འདི་ནས་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་
ལས་གཞན་འཇོག་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུན་ཞུགས་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་བས་སྲིད་
པ་རིགས་མཐུན་བདུན་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དེ། དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་
ལས༑ གཞན་འཇོག་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ། བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེས་པའི་
སོ་སྐྱེ་དེ་སྡུག་བདེན་ཡིན་ན་དེའི་བདག་འབྲས་ཀྱི་གནས་དེ་ཡང་སྡུག་བདེན་ཡིན་
དགོས་པས། བདེ་བ་ཅན་ན་སྡུག་བདེན་དུ་གྱུར་པའི་ཞིང་གི་ཆ་ཡོད་པར་འགྱུར་
སྡུག་བདེན་མ་ཡིན་ན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དེ། བདེ་བ་ཅན་ན་སྐྱེས་མ་ཐག་སྡུག་བདེན་
སྤངས་པར་ཐལ་ལོ། །བདེ་བ་ཅན་ན་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་
དེ་ལྷག་བཅས་ཡིན་ནམ། ལྷག་མེད་ཡིན། ལྷག་བཅས་ཡིན་ན་དེའི་ཕུང་པོ་དེ་
སྡུག་བདེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ལས། སྟོན་པས་ཚོགས་གྲངས་
མེད་པ་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང། དེའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་
[131] །ཞེས་གསུངས་པས་
བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་དེར་སྤྱོད་པའང་དེའི་རྒྱུ་ཆ་གཅིག་
བསག་དགོས། དེ་ལྟར་ན། དེ་འདྲའི་ལས་དེ་ཆོས་ཅན། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་
ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་བསགས་
པའི་ལས་ཡིན་པར་ཐལ། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་ཁྱབ་ན་
ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང། མ་གྲུབ་ན། ཟག་མེད་ཀྱི་ལས་ཡིན་
པར་ཐལ། འདོད་ན། མ་རིག་བག་ཆགས་ཙམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་ཡིན་
པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། མ་རིག་པས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ལས་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བསགས་པའི་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
རྩ་བར་འདོད་ན། བདེ་བ་ཅན་ན་ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡོད་
པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། ཞིང་དེའི་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་མགོན་པོ་འོད་
དཔག་མེད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་རེའི་ཡིག་
ཆར་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་ལུང་དྲངས་ནས། འོག་མིན་དང་བདེ་བ་ཅན་སོགས་སེམས་
ཅན་གྱི་ལས་ལས་བྱུང་བ་མིན་པར་ལོངས་སྐུ་དང། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་
གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མདོ་སྔགས་རབ་འབྱམས་པ་ཆེན་པོ་
པཎ་ཆེན་བསོད་གྲགས་ཀྱིས་བདེ་བ་ཅན་ན་སྡུག་བདེན་མེད་པར་གསུངས། ཀུན་
མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞེད་པས་བདེ་བ་ཅན་ན་སོ་སྐྱེའང་ཡོད་པར་གསུངས་པས་
ཕྱི་མ་དེ་ལ་དེང་དུས་འཕོ་བའི་རྣལ་འབྱོར་དོན་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ། །མི་རྟག་སྡུག་
བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་བཞིའི་ཚོགས་དོན་སྡུག་བདེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང། རང་རྒྱུ་
ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་འཁོར་བས་བསྡུས་པ་དེ། སྡུག་བདེན་
གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་པ་དང། སྐྱེས་བུའི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་
བདེན་ཡིན་ན། འཁོར་བ་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་སོགས་རང་རེའི་ཡིག་ཆར་

[132] ཡིག་ཆ་ལས། སྡུག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱིས་མ་ཁྱབ་
པ་དང། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོའི་སྟོང་བདག་མེད་གཉིས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་
རྣམ་པར་འདོད་པ་དེར་དཔྱད་དགོས། བདེན་པ་ཕྱི་མ་གསུམ་ལའང་དཔྱད་གཞི་
མང་ཡང་ཚིག་མང་བར་དྭོགས་པས་དེ་ཙམ་འཇོག་གཉིས་པ་དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་
པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་གསུམ་ལས། ཐོག་མ་མེད་པའི་རིགས་འདྲ་ལས་སྐྱེ་
བར་སྒྲུབ་པ་ནི། རྩ་བར། གོམས་ལས་འདོད་ཆགས་སོགས་གསལ་བ། །
མཐོང་ཕྱིར། །ཞེས་པས། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སོགས་གོམས་པ་ལས་
རང་གི་ངང་གིས་ཆེས་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ན། རིགས་འདྲ་སྔ་མ་
སྔོན་དུ་སོང་བར་བསྒྲུབ་པོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་མེད་དུ་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
འདོད་རྒྱལ་ཉིད་མིན་ཏེ། །རྒྱུ་མེད་སྐྱེ་བ་འགལ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས། ཆགས་
སྡང་སོགས་ཆོས་ཅན། སུ་ལ་ཡང་ལྟོས་མེད་ཀྱི་འདོད་རྒྱལ་དུ་འབྱུང་བ་ཉིད་མིན་
ཏེ༑ རེས་འགའ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། རེས་འགའ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་
དགོས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་
ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ལ། རླུང་སོགས་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་ འབྱུང་
བ་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་
གྲུབ་པ་མདོར་བསྟན་པ་དང། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ཐལ་བ་དགོད་
པ་ནི། རྩ་བར། འཁྲུལ་ཕྱིར་རླུང་སོགས་ཆོས་མ་ཡིན། །ཞེས་པས། ཆགས་
སོགས་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སོགས་ཀྱི་དངོས་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་
པར་ཐལ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་ལྡོག་སྟེ་
སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་ཕྱིར། །
སྐྱོན་མེད་ཅེ་ན་དེ་ཡི་ཆོས། །

[133] །
ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་མཚུངས་པ་ནི། །
ཐལ་ཕྱིར་ཀུན་གྱི་ཆོས་མ་ཡིན། །
གཟུགས་སོགས་བཞིན་སྐྱོན་མེད་ཅེ་ན། །
གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན། །
ལས་རྣམས་བདག་པོ་མ་ཡིན་ན། །
དེ་ཡང་རྩོད་པ་མཚུངས་པ་ཡིན། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་བད་ཀན་ལས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་ནི་བད་ཀན་ལ་ཞེ་
སྡང་གི་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་འཕེལ་བས་རྒྱུ་འཁྲུལ་
པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན། མཁྲིས་པ་དེའི་དངོས་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་དུས་མིན་གྱི་སྐྲ་
དཀར་དང་ཤ་སེར་རྡུལ་མང་བློ་གསལ་བ་སོགས་ཞེ་སྡང་དེ་ལས་གཞན་ཡང་ཅིས་
མ་མཐོང་སྟེ་མཐོང་རིགས་པར་ཐལ། དེ་དག་གི་དངོས་རྒྱུ་མཁྲིས་པ་ཚང་བ་ཡོད་པའི་
ཕྱིར༑ མཁྲིས་པ་ལས་དུག་གསུམ་ག་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་དང་རླུང་ལས་
ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ནད་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་
སོགས་ཆེ་ཆུང་མཚུངས་པར་ཐལ། དེ་དག་གི་དངོས་རྒྱུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་
དེས་ན་ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་ག་ཉེས་པ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་རླུང་གསུམ་
ཀུན་གྱི་དངོས་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ལ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཉེས་
པ་ཐལ་བའི་ཕྱིར། ཡང། རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཙམ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་
ཆེ་ཆུང་མི་མཚུངས་པ་བཞིན་འདིར་ཡང་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་ཅེ་ན། སྐྱེས་བུའི་
གཟུགས་ཆེ་ཆུང་དེར་ཡང་ཆེ་ཆུང་མེད་པའི་རྩོད་པ་སྔ་མ་དང་མཚུངས་པར་འཇུག་
པ་ཡིན་པར་ཐལ། སྐྱེས་བུ་གཟུགས་ཆེ་ཆུང་དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྔོན་གྱི་ལས་
རྣམས་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་ཡོད་པ་མིན་པར་དངོས་རྒྱུ་འབྱུང་བ་མཚུངས་པ་ལས་

[134] གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། འཕེལ་འགྲིབ་མི་མཚུངས་
པས་རྒྱུ་འབྲས་མིན། ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ། རང་ལ་མཚུངས་པ་སྤང་བའོ། །
དང་པོ་རྟགས་དགོད་པ་ནི། རྩ་བར། སྐྱོན་རྣམས་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ཡང། །
ཁྱད་པར་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་པས། རླུང་སོགས་སྐྱོན་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་
བ་ཡོད་ནའང་ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་བའི་ངེས་པ་མེད་
པའི་ཕྱིར། ཆགས་སོགས་ཉེས་པ་རྣམས་རླུང་མཁྲིས་སོགས་ཀྱི་དངོས་འབྲས་
མ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་རྩ་བར། ཆགས་སོགས་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །
ཆོས་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་ན་གོ། །ནུས་མེད་རང་བཞིན་མེད་པས་ན། །འབྲས་
བུ་མི་མཚུངས་གང་ལས་ཡིན། །ཞེས་པའི་ཚིག་བཅད་གཅིག་པོ་དེ། ཐར་ལམ་
གསལ་བྱེད་དང། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ཀ་ལས་མ་བྱུང་བས་
རྩ་ཚིག་མིན་ནོ་སྙམ། ཚིག་འགྲེལ་ནི། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་སོགས་རླུང་
མཁྲིས་སོགས་གཅིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། གཞན་གྱི་འབྲས་བུའང་
ཡིན་དགོས་ཏེ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནུས་པ་མེད་པར་
མཚུངས་པས། འབྲས་བུ་ལའང་མི་མཚུངས་པ་གང་ལས་ཡིན་ཏེ་མ་ཡིན་ནོ། །
གཉིས་པ་ཚུལ་བསྒྲུབ་པ་ནི། རྩ་བར། མ་གྲུབ་ཉིད། །
མ་ཡིན་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་ཡིས། །
འགྱུར་ཕྱིར་ཀུན་ལས་སྐྱེ་བའང་མིན། །
རྒྱུ་ནི་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན། །
འབྲས་བུ་འགྲིབ་པར་མི་རུང་སྟེ། །
ཚ་བ་སོགས་བཞིན་ཆགས་སོགས་ཀྱི། །
འགྱུར་བ་བདེ་སྡུག་ལས་སྐྱེས་ཡིན། །
ཆ་མི་མཉམ་སྐྱེས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། །

[135] །
ཅིས་སྐྱེད་སྨོས་ཤིག་ཆ་མཉམ་ལས། །
ཁུ་འཕེལ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་ཡིན། །
ཆ་མི་མཉམ་ལ་ཆགས་ཅན་མཐོང། །
གཞན་ནི་མ་མཉམ་ན་ཡང་མིན། །
གཞན་ནི་ཆ་མཉམ་ན་ཡང་མིན། །ཞེས་བདེའོ། །
གཞན་ནི་ཟད་ནས་ཁྲག་འཛག་ཀྱང། །
བུད་མེད་གཅིག་ལ་ཁུ་ངེས་མེད། །
དེ་གཅིག་ལ་ཆགས་དྲག་མི་འགྱུར། །
གལ་ཏེ་གཟུགས་སོགས་ཀྱང་ཡན་ལག་ །
མ་ཡིན་ཀུན་མ་ངེས་ཕྱིར་རོ། །
ངེས་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའང་མིན། །
ཡོན་ཏན་མི་འཛིན་པ་ལའང་འགྱུར། །
གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་འཛིན་དེ་ཡང། །
ཡན་ལག་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །
ཡོན་ཏན་འཛིན་པ་ཅན་འགྱུར་ཏེ། །
རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། གོང་གི་རྟགས་བསྒྲུབ་པ་ནི། མཁྲིས་པ་འཕེལ་ནས་ལུས་
རྒུད་ན་ལུས་གདུངས་པས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་གོང་གིས་རྟགས་མ་
གྲུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ནད་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་ཡིས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་
བར་མཐོང་བས་ཞེ་སྡང་དེ་ནད་ཀུན་གྱི་འབྲས་བུར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་དེ་ནད་
ཀུན་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའང་མིན་ཏེ། ནད་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་ཞེ་སྡང་མཚུངས་

[136] དེ་ནི། ནད་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཞེ་
སྡང་ཆེ་ཆུང་མཚུངས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །ཁྱབ་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་
རྒྱུ་བད་ཀན་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན་འབྲས་བུ་འདོད་ཆགས་མི་འཕེལ་ཡང་འགྲིབ་པ་
མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། མཁྲིས་པ་འཕེལ་ན་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་
འཕེལ་བ་བཞིན་ནོ། ཆགས་སོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཙམ་ལས་དངོས་
སུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རྒྱུ་ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་ལས་དངོས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་
དེ་ནི། ཆགས་སོགས་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའོ། །གལ་ཏེ་
ནད་གསུམ་ཆ་མི་མཉམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འདོད་ཆགས་
ཀྱི་གེགས་བྱས་ནས་མི་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན། འདོད་ཆགས་ཅིས་བསྐྱེད་
སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དྲིས་པས། ནད་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་ལས་ཁུ་བ་འཕེལ། དེ་ལས་
འདོད་ཆགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ། གང་ཟག་འགའ་ཞིག་ནད་གསུམ་
ཆ་མི་མཉམ་པ་ལའང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ཅན་དུ་མཐོང་ལ། གང་ཟག་གཞན་ནི་
ནད་གསུམ་ཆ་མཉམ་ནའང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་ཅན་
འགའ་ཞིག་ནི་ཁུ་བ་ཟད་ནས་ཁྲག་འཛག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་འཕེལ་བ་མཐོང་ལ་
ཆགས་ཅན་གང་ཟག་དེ་བུད་མེད་གཅིག་ལ་ཆགས་པ་དྲག་པོ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ཀྱང། བུད་
མེད་གཅིག་པོ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཁུ་བ་འཕེལ་བ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་
ཏེ་གཟུགས་མཛེས་པ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་མཛེས་པ་སོགས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པའི་
ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱད་པར་ཅན་ལས་ཆགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མཐོང་བའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་མཛེས་པ་སོགས་དེ་དག་ཀུན་ཆགས་པའི་རྒྱུར་མ་ངེས་
པའི་ཕྱིར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཆགས་པའི་རྒྱུར་དགོས་ན་
མི་རིགས་ཏེ། དེ་དག་ཡོད་མེད་ངེས་པ་མེད་པར་ཆགས་པ་འབྱུང་བའང་མིན་
པར་འགྱུར་བ་ལས་ཆགས་པ་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང། གཟུགས་

[137] དེ་དག་
ཡོན་ཏན་དུ་མི་འཛིན་པ་ལའང་ཆགས་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ་ལོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡོན་
ཏན་དུ་འཛིན་པ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པའི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྒྱུ་ཅི་དགོས་
ཡུལ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གནས་པ་ཙམ་ཡིན་ཞེ་ན། བུད་མེད་གཟུགས་དང་སྤྱོད་ཚུལ་
མཛེས་པ་མཐོང་བའི་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེའི་ལུས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་ཅན་
དུ་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་ཚང་བའི་ཕྱིར། སྐབས་
འདིར༑ ཡོན་ཏན་ཞེས་པ་དེ་གཟུགས་མཛེས་པ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་བ་སོགས་
ལ་བྱས། ཡུལ་ལ་དེ་དག་ཚང་མེད་ལ་མ་བལྟོས་པར་གང་ཟག་རང་གི་ཆགས་པའི་
གཉེན་པོ་ཤུགས་ཆེ་ཆུང་དབང་གིས་ཆགས་པ་ཆེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གང་
ཟག་འགའ་ཞིག་ལ་ནད་གསུམ་ཆ་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡང་
དུག་གསུམ་གང་ཡང་མི་འཕེལ་བར་དུག་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་
བའང་སྲིད་ལ། འགའ་ཞིག་ནད་གསུམ་གང་ལའང་མ་བལྟོས་པར་དུག་གསུམ་
སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡང། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་
ལྡན་པ་དག་ལ་གཟུགས་མཛེས་པ་དང་སྤྱོད་ཚུལ་བཟང་བ་མཐོང་ཡང་ཆགས་པ་མི་
འཕེལ། འགའ་ཞིག་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་གང་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་ལའང་ཆགས་པ་
འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་མངོན་གསུམ་དུ་མཐོང་ངོ། །གཉིས་པ་འཕེལ་འགྲིབ་མི་
མཚུངས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི། རྩ་བར་
གནས་སྐབས་གང་ལ་ཆགས་ཅན་འདོད། །
དེ་འདྲ་ཞེ་སྡང་ཅན་མི་འགྱུར། །
དེ་གཉིས་ངོ་བོ་མི་མཚུངས་ཕྱིར། །
འདི་ལ་ངེས་པར་མཐོང་བའང་མེད། །
ཅེས་པས། གནས་སྐབས་གང་ལ་བད་ཀན་ལྷག་པར་འཕེལ་བཞིན་པའི་

[138] དེའི་ཚེ་ཞེ་སྡང་དྲག་པོ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ་
ཆགས་པ་དྲག་པོ་ཅན་དུ་འདོད་རིགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཆགས་སྡང་དེ་
གཉིས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་མཚུངས་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ་
གནས་སྐབས་འདི་ལ་ངེས་པར་ཞེ་སྡང་མི་འབྱུང་བས་ཁྱབ་པར་མཐོང་བའང་མེད་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེས་འགའ་ཞེ་སྡང་ཅན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འཕེལ་འགྲིབ་མི་
མཚུངས་ནའང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འདོད་ན་ཉེས་པ་དེ་དག་འཇུག་གོ། གསུམ་པ་རང་
ལ་མཚུངས་པ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
གང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ། །
རིགས་མཐུན་བག་ཆགས་ཁྱད་པར་ལ། །
རག་ལས་པས་ནི་འཇུག་འགྱུར་བ། །
དེ་ལ་སྐྱོན་འདིར་ཐལ་བ་མེད། །
ཅེས་པས། རིགས་པ་སྨྲ་བ་གང་གི་ལུགས་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་
པ་རང་གི་རིགས་མཐུན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་རག་ལས་པས་འཇུག་པར་
འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་རྐྱེན་ཁོ་ན་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པས་
བད་ཀན་ཅན་ཞེ་སྡང་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་འདིར་ཐལ་བ་མེད་དོ། །
གཉིས་པ། འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ལ། བཤད་ཟིན་དྲན་པ་
ལ་སྦྱར་བ་དང། ལུས་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་འགོག་པའི་
རིགས་པ་གཞན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར། འདིས་ནི་འབྱུང་
བའི་ཆོས་ཉིད་བཀག་ །རྟེན་ཡང་བཀག་པ་ཉིད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས་
གོང་གི་རིགས་པ་འདིས་ནི། ཆགས་སོགས་འབྱུང་བའི་དངོས་འབྲས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་
ཡིན་པ་ཡང་བཀག་སྟེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་འཁྲུལ་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་
འབྱུང་བཞི་ཆགས་སོགས་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་མེད་

[139] །ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་བཀག་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
རིགས་པ་གཞན་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། དཔེ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
དཀར་པོ་ལ་སོགས་ས་སོགས་ལ། །
བརྟེན་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །
དེ་རྟེན་སྒྲ་ཡང་རྒྱུ་དོན་ནམ། །
ཡང་ན་རང་གི་རྟེན་དག་དང། །
དབྱེར་མེད་པར་ནི་གནས་པའི་ཕྱིར། །
རྟེན་ཡིན་གཞན་དུ་འཐད་མ་ཡིན། །
གལ་ཏེ་མྱོས་སོགས་ནུས་པ་བཞིན། །
དབྱེར་ཡོད་ཅེ་ན་དངོས་པོ་ལས། །
ནུས་པ་དོན་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན། །
དངོས་པོ་འཇིག་འགྱུར་རྟེན་ཚང་བར། །
གནས་ན་བརྟེན་པ་འཇིག་པ་ཡིན། །
གལ་ཏེ་དེ་མཚུངས་ཤེ་ན་མིན། །
སྣང་བ་ཐ་དད་ཅན་རྟོགས་པས། །
འབྱུང་སེམས་ཐ་དད་ཉིད་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། དཀར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་འགྱུར་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་འབྱུང་
བ་ལ་གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟེན་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་དེ་ལས་
དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བརྟེན་པར་བཤད་པའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་ཆོས་ཅན་
གྲུབ་ཟིན་གནས་པའི་རྟེན་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འབྱུང་བ་སྔ་མ་རྒྱུའི་དོན་
ནམ་ཡང་ན་དུས་མཉམ་ཚོགས་པ་དབྱེར་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། རང་གི་རྟེན་
དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཆང་དང་མྱོས་པའི་ནུས་པ་ལ་སོགས་

[140]
དབྱེར་ཡོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བརྟེན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་ན་ཚོགས་པ་དབྱེར་མེད་ཙམ་གྱི་རྟེན་
དང་བརྟེན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆང་དང་དེའི་ནུས་པ་དབྱེར་ཡོད་ཀྱི་རྟེན་དང་བརྟེན་
པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཆང་གི་དངོས་པོ་ལས་ཆང་གི་ནུས་པ་གཉིས་དོན་གཞན་ཉིད་མ་
ཡིན་པར་ཐལ། དེ་གཉིས་གྲུབ་སྡེ་རྫས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་
རྫས་ཐ་དད་ཡིན་ན། ཆང་ཚ་བར་གྱུར་པ་ན། ཆང་གི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་
འགྱུར་བར་ཐལ། དེའི་མྱོས་པའི་ནུས་པ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཆང་ཚ་བར་
གནས་ན་བརྟེན་པ་མྱོས་པའི་ནུས་པ་འཇིག་པ་སྟེ་ལོག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །
གལ་ཏེ་ཆང་དང་ནུས་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་སེམས་དེའང་རྫས་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་མཚུངས་
སོ་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ། འབྱུང་སེམས་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་
བློ་མ་འཁྲུལ་བ་ལ་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་ཅན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་རེག་བྱའི་
རྣམ་པ་ཅན་དང་སེམས་རང་རིག་གི་སྣང་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཆང་དང་
ཆང་གི་མྱོས་པའི་ནུས་པ་གཉིས་རྫས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་དང། འབྱུང་བ་དང་
སེམས་གཉིས་རྫས་ཐ་དད་དུ་འདོད་པས་མི་མཚུངས་པའོ། །དཔྱད་པ། ཆང་ཚ་
བར་གྱུར་ནས་མྱོས་པའི་ནུས་པ་འཇིག་པ་ན། ཆང་གི་དངོས་པོ་འཇིག་པར་
འདོད་དགོས་པས། དེ་འདྲ་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་དེ་ཆུ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་ན་
བཅས་ལྡན་དགེ་སློང་གིས་འཐུང་ན་ཉེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་དགོས་པས་དཔྱད་
དེ་བཞིན་དུ། འོ་མ་ཚ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་འོ་མའི་དངོས་པོ་འཇིག་གམ་མི་འཇིག་
འཇིག་ན་དེའི་ཚེ་བཅས་ལྡན་དགེ་སློང་གིས་ཕྱི་དྲོ་འཐུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དགོས་པས་
ཧ་ཅང་ཐལ་ལོ། །འབྱུང་སེམས་རྫས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཊིཀ་ཆེན་ལས་
ཤིན་ཏུ་གསལ། རྫས་ཐ་དད་པའི་དོན་ལ་དཔྱད་པ་མང་བས་ལེའུ་གསུམ་པའི་སྐབས་
འཆད་དོ། །གཉིས་པ་དོན་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
[141] །
གཟུགས་སོགས་བཞིན་དུ་ཡིད་ངོ་བོ། །
མཚུངས་འགྱུར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། །
དོན་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ཉིད་གང། །
གང་ཚེ་ལུས་ལ་བལྟོས་མེད་པར། །
ཤེས་པ་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་གིས། །
བག་ཆགས་སད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ། །
དེས་ན་འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཡིན། །
ཞེས་པས། ཇི་སྲིད་ལུས་གཞན་དུ་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་ཡིད་བློ་རྟོག་པའི་ངོ་
བོ་རྣམ་པ་མཚུངས་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་རྟོག་པ་གང་ཞིག་ དེ་ལ་བདག་
རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྒོ་ནས་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སོགས་འབྱུང་འགྱུར་
འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་
འགྱུར་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་དོན་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ཉིད་གང་ལས་ཀྱང་མི་
འཐད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་སྐྱེས་པ་གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བ་ལུས་ལ་བལྟོས་པ་མེད་
པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགའ་ཞིག་ལས་ཕྱི་མ་འགའ་ཞིག་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་
བ་ལུས་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགའ་ཞིག་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་འགའ་
ཞིག་གི་བག་ཆགས་སད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེས་ནའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི། ཡིད་
བློ་རྟོག་པ་ལུས་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན། ལུས་མ་འགྱུར་བར་
དུ་ཡིད་བློ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན། འབྱུང་བ་འཕེལ་འགྲིབ་
བཞིན་དུ་འབྱུང་འགྱུར་འཕེལ་འགྲིབ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་
འགྱུར་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་དེ་གཟུང་དོན་ལས་བྱུང་བ་མེད་པར་སྔ་མ་ལས་
རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་དེ་ནི་

[142] །གཉིས་པ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་
པ་དགག་པ་ལ་གཉིས། ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱི་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
རྣམ་ཤེས་མིན་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི། །
ཉེར་ལེན་མིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགྲུབ། །
གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི། །
རྣམ་ཤེས་ནུས་ལྡན་ཕྱིར་འདོད་ན། །
རྩ་སོགས་རྩེ་ན་གླང་ཆེན་བརྒྱ། །
སྔོན་ཚེ་མ་མཐོང་ཡོད་དོ་ཞེས། །
དེ་སྐད་གྲངས་ཅན་ཕྱུགས་ལས་གཞན། །
ངོ་མཚར་བཅས་པ་སུ་བརྗོད་རྩོལ། །
རྒྱུ་ནི་ལན་བརྒྱར་རྣམ་ཕྱེ་ཡང། །
ངོ་བོ་གང་ཞིག་སྣང་གྱུར་པའི། །
ངོ་བོ་དེ་ནི་སྔར་མི་སྣང་
ཇི་ལྟར་དེ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། རྟགས་གཞན་གྱིས་ཡང་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ་
སྔར་སེམས་ཅན་མིན་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་བའི་རིགས་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་ཤེས་
ཀྱི་རྫས་མིན་པ་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མའི་ཉེར་ལེན་དུ་རུང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་
མེད་ནས་འཆི་འཕོས་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྐྱེ་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་
ཤེས་ལྔའི་ཉེར་ལེན་དེ་རྣམ་ཤེས་མ་ཡིན་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྫས་ཡིན་ནོ། འདོད་
པར་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ཤེས་ལྔ་པོ་དེ་དངོས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་
རྣམ་ཤེས་མེད་ཀྱང། ཉེར་ལེན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པར་འདོད་དགོས་པས་
རྣམ་ཤེས་ཡིན་ན་རང་གི་ཉེར་ལེན་དུ་གྱུར་པའི་རྣམ་ཤེས་ཡོད་པས་ཁྱབ་བོ། །རྒྱང་

[143] གལ་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་
པས། ཁྱོད་ཀྱི་རྟགས་དེ་གྲུབ་ཟིན་སྒྲུབ་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི། རྒྱང་འཕེན་པས་ཁྱོད་
ཀྱི་རྟགས་དེ་ལ་ཁྱབ་པ་མེད་དེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་
རྣམ་ཤེས་མིན་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་དུ་མི་འདོད་ཀྱང། དེ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་
སྔར་མེད་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་པས། འོ་ན་
ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་དེ་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པར་སོང་བས། རྒྱུ་རྩ་
སོགས་ཀྱི་རྩེ་ན་འབྲས་བུ་གླང་ཆེན་བརྒྱ་སྔོན་ཚེ་མ་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་
སྐད་གྲངས་ཅན་ཕྱུགས་དང་འདྲ་བ་ལས་གཞན་དེ་ལྟ་བུ་བརྗོད་པའི་རྩོལ་བ་བྱེད་པ་
མི་འཐད་དེ། རྒྱང་འཕེན་ཁྱོད་ངོ་ཚ་དང་བཅས་པ་རློམ་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་
གྲངས་ཅན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་ཤེས་སུ་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བ་ལས་
ནི༑ ངོ་མཚར་བཅས་པ་སུ་བརྗོད་རྩོལ་ཞེས་བྱུང་ངོ། གཞན་ཡང། རྒྱུའི་ངོ་
བོ་ལན་བརྒྱར་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་བརྟ་གས་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་གང་ཞིག་སྣང་རུང་དུ་འགྱུར་བའི་
ངོ་བོ་དེ་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་
པ་འགལ་ཁྱབ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དགག་པ་
ལ་གཉིས། །རང་རྒྱུད་འཕེན་པའི་ཐལ་བ་བརྗོད་
པ་ནི། རྩ་བར། སྔ་ན་མེད་པ་འབྱུང་བ་ལ། །
ཆགས་སོགས་ངེས་མེད་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པས། ཐ་
མལ་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་སྐྱེས་མ་ཐག་ཆགས་ཅན་སོགས་སུ་ངེས་པ་མེད་པར་ཆགས་བྲལ་དུ་སྐྱེ་བ་སྲིད་
པར་ཐལ། ཁྱོད་སྔ་ན་མེད་པར་གསར་དུ་འབྱུང་བའི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་
རྒྱུད་ཀྱི་རྟགས་ནི། དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་སྔ་ན་མེད་པ་གསར་དུ་འབྱུང་བའི་རིགས་
མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཆགས་བྲལ་དུ་མི་སྐྱེ་བར་ཆགས་ཅན་སོགས་
སུ་སྐྱེ་བ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད། ཊིཀ་ཆེན་ལས། ཐ་མལ་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་

[144] སེམས་ཅན་ཐམས་
ཅད་སྔ་ན་མེད་པ་གསར་དུ་འབྱུང་བའི་རིགས་མ་ཡིན་ན། འོ་ན། སེམས་ཅན་
སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྒྱུ་དུས་ན་ཡོད་
པ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། རང་གི་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་
འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བདག་སྐྱེ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང། དངོས་པོ་
ཡིན་ན། གསར་དུ་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡིན་ན། རྒྱུ་འགགས་དུས་
སུ་སྐྱེ་བས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དེ་ཡིན་ན། རང་དུས་སུ་གསར་དུ་
སྐྱེ་བས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སྐྱེས་ཟིན་སྐྱེ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་
དེ་ཡོད་ན་བདག་སྐྱེ་ཁས་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་
ཐོག་མ་དང་ནི་ཉིད་གཞན་ཉིད་དང། །རང་གི་མཚན་ཉིད་རང་དང་གཞན་དུ་འགྱུར། །
ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཁྱད་པར་ལ། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པར་བཤད། །
ཅེས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ། ཅེས་པའི་དགོངས་གཞི་བརྒྱད་
གསུངས་པའི་དང་པོར། ཐོག་མ་ཞེས་པ་དེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མའི་སྐྱེ་བ་
མེད་པར་བཤད། དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོར། དེའི་དོན་ནི་འཁོར་བ་
ན་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་མི་སྐྱེ་བ་དང་སྔར་འགགས་པ་དང་རིགས་མཐུན་པ་སྐྱེ་
བས་ཆོས་སྔོན་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་དབུ་མ་སྣང་བར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །ཞེས་
འགྲེལ་བས། འཁོར་བ་ན་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གསར་དུ་སྐྱེ་
བ་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ལ་བྱེད་དགོས། དེ་ཡང། འཁོར་བ་ན་སྔོན་སེམས་ཅན་
བྱེད་མ་མྱོང་བ་ཞིག་གསར་དུ་སེམས་ཅན་དུ་སྐྱེ་ན། སྔར་ལེགས་ཉེས་གང་ལའང་
མ་གོམས་པར་སེམས་ཅན་གསར་སྐྱེས་ཤིག་ཡོད་དགོས། དེ་ལྟར་ན། སྐྱེས་མ་

[145] །གོང་གི་ཁྱབ་བྱེད་མ་
དམིགས་པ་དང། དེ་གཉིས་པོ་ནི། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་རིགས་
པ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ལམ་རིམ་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་གི་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་
བསམ་པའི་སྐབས་སུའང་ཤིན་ཏུ་མཁོ་ལ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་སྒྲུབ་པ་ལའང་རིགས་པ་
མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྣང་བས་རིགས་པ་དེ་ལ་སྦྱོངས་བ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ། རིགས་
པའི་དབང་ཕྱུག་དགོངས་ཟབ་ཆེས་ཕྲ་བར། །བློ་རྨོངས་བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་
ལགས་ཀྱང། །ཨ་ཕ་སྐད་དང་ཁ་ཆེམས་རླུང་བསྐུར་བཞིན། དམ་པའི་བཤེས་
གཉེན་དྲིན་གྱིས་སྤོབས་ཅུང་བརྙེས། །ཞེས་པ་ནི། བཤེས་གཉེན་དམ་པ་དྲན་པས་
ཐོལ་བྱུང་དུ་སྨྲས་པའོ། །གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ལ་གསུམ། ཉེར་ལེན་
འབྱུང་བ་མཚུངས་པ་དང་པོ་ཆགས་བྲལ་མི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཐད་པ་ནི་
རྩ་བར་
འབྱུང་བ་བདག་ལས་མ་འདས་ཕྱིར། །
གལ་ཏེ་ཀུན་ཆགས་སོགས་ལྡན་ན། །
ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་མཚུངས་པར་འགྱུར། །
གལ་ཏེ་འབྱུང་ཁྱད་ལས་ཡིན་ན། །
འབྱུང་རྣམས་སྲོག་ཆགས་ཁྱད་མེད་ཀྱང། །
ཁྱད་པར་འདི་རྟེན་གང་ཡིན་ལ། །
དེ་ནི་ཕུལ་བྱུང་འགྲིབ་པ་བཞིན། །
དེ་ཡོད་པ་ལས་དེ་མེད་འགྱུར། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བོ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་ལས་མ་འདས་ཀྱང་
ཆགས་སོགས་དང་ལྡན་པའི་ཁྱབ་པས་དང་པོ་ཆགས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་ཅེ་ན་
སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་ཆེ་ཆུང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། དེའི་

[146] རྒྱུ་འབྱུང་བའི་ཉེར་ལེན་བྱས་པ་ལས་ཆགས་
སོགས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། འབྱུང་བ་ཆེ་ཆུང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་ཆགས་སོགས་
ཀྱང་དེ་ལྟར་ཡོད་དགོས་སོ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་ལས་ཆགས་
སོགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་སྲོག་ཆགས་དང་ཆེས་སྲོག་ཆགས་ལ་
སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཐལ། དེའི་ཉེར་ལེན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཤས་ཆེ་ཆུང་
གི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཉེར་ལེན་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་པ་
ཡིན་ན། འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཤས་ཆེ་ཆུང་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་
ལའང་སྲོག་ཆེ་ཆུང་ཡོད་དགོས་པ་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་ཆགས་
སོགས་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་འདིའི་རྟེན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་
དང་འགྲིབ་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་སོགས་ཀྱང་འཕེལ་འགྲིབ་ཏུ་འགྱུར་བར་ཐལ། ཉེར་
ལེན་འབྱུང་བ་མཚུངས་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་སྲོག་ཆགས་དང་ཆེས་སྲོག་
ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་མེད་ཀྱང་ཆགས་ཅན་ལ་ཆེས་ཆགས་ཅན་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་ཉེར་ལེན་འབྱུང་བ་འབའ་ཞིག་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་
ཆགས་དང་ཆགས་ཅན་གཉིས་ཆེས་སྲོག་ཆགས་དང་ཆེས་ཆགས་ཅན་སོགས་ཡོད་
པར་མཚུངས་དགོས་ཏེ། ཉེར་ལེན་འབྱུང་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཉེར་ལེན་
འབྱུང་བ་འཕེལ་འགྲིབ་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཆགས་སོགས་ཀྱང་འཕེལ་འགྲིབ་ཏུ་འགྱུར་ན་
ཆགས་སོགས་དེ་སྔར་ཡོད་པ་ལས་དེ་ཡེ་མེད་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་པར་ཐལ། འབྱུང་
བ་སྔར་ཡོད་པ་ལས་ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཆགས་
བྲལ་མི་སྲིད་པར་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །གཉིས་པ། ཕྱིས་ཆགས་བྲལ་
དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མི་འཐད་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་ཆགས་སོགས་ཐ་དད་ཀྱང། །
རྒྱུ་མཚུངས་བདག་ཉིད་མི་ལྡོག་ཕྱིར། །

[147] །
ཀུན་ལ་འདོད་ཆགས་འདྲ་བར་འགྱུར། །
མཚུངས་བདག་ལས་བྱུང་བ་གླང་གི། །
ཤེས་པའམ་འདིར་ཡང་ས་སོགས་ལ། །
སྲོག་ཆགས་ཉིད་སོགས་ཁྱད་པར་གྱི། །
རིམ་པ་ལ་ལར་ཡོད་མ་ཡིན། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་ཆགས་སོགས་ཆེ་ཆུང་ཐ་དད་ཀྱང་ཆགས་སོགས་ཡེ་
མེད་དུ་འགྱུར་བ་སྲིད་པ་མིན་ཏེ། རྒྱུ་འབྱུང་བ་མཚུངས་པའི་བདག་ཉིད་མི་ལྡོག་
པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲོགས་ཆགས་ཀུན་ལ་ཆགས་པ་ཆེ་ཆུང་འདྲ་བར་
འགྱུར་བར་ཐལ། འབྱུང་བ་བདག་ཉིད་འདྲ་བ་ཆགས་པ་ཆེ་ཆུང་འདྲ་བའི་ཉེར་
ལེན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། བ་གླང་འཛིན་པའི་མིག་གི་ཤེས་པ་དེ་
བ་གླང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པར་མཚུངས་པའི་བདག་ཉིད་གཟུང་དོན་དུ་བྱས་པ་
ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ལ་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཤར་བའི་
རིམ་པ་ཅན་དུ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། ས་སོགས་རྣམས་ལ་སྲོག་ཆགས་ཉིད་དང་ཆེས་
སྲོག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རིམ་པ་ལ་ལར་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། ཉེར་ལེན་
འབྱུང་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཊིཀ་ཆེན་ལས། མཚུངས་བདག་ལས་བྱུང་བ་
གླང་གི། །ཤེས་པ་ཞེས་པ་དེ། བྱེ་བྲག་པ་ལ་གྲགས་པའི་དཔེ་དང། འདིར་
ཡང་ས་སོགས་ལ། སྲོག་ཆགས་ཉིད་སོགས་ཁྱད་པར་གྱི། །རིམ་པ་ལ་ལར་
ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ། རྒྱང་འཕེན་རང་ལ་གྲགས་པ་དཔེ་ཡིན་གསུངས་
གཞུང་དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུར་སྨྲ་བའི་རྒྱང་འཕེན་གྱི་ལུགས་དགག་པའོ། །གསུམ་
པ་དེའི་དཔེ་དགག་པ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་དངོས་ནི། རྩ་བར་
དྲོད་རིམ་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་ཡང་

[148] །
དེ་བཞིན་འདིར་ཡང་ཞེ་ན་མིན། །
དྲོད་ལས་མེ་གཞན་བཀག་ཕྱིར་རོ། །
གང་ཞིག་གཞན་ཡང་ཡོན་ཏན་ནི། །
ཁྱད་པར་རིམ་པ་དང་ལྡན་པ། །
དེ་དག་དེ་ཡི་ཁྱད་པར་ནི། །
ལ་ལར་འཆད་འགྱུར་དཀར་སོགས་བཞིན། །
གཟུགས་སོགས་བཞིན་དུ་ངེས་མིན་ཏེ། །
དེ་དག་འབྱུང་དང་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །
གལ་ཏེ་དེ་མཚུངས་ཤེ་ན་མིན། །
ཆགས་སོགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཐལ་ཕྱིར། །
རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཡུལ་ཡིན་ཕྱིར། །
ཡུལ་ཡང་ངེས་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ། །
ཞེས་པས། དྲོ་བ་ལ་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ནའང། དྲོ་བ་མེད་
པའི་མེ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐབས་འདིར་ཡང་ཆགས་པ་
ཆེ་ཆུང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དཔེ་དོན་མི་མཚུངས་ཏེ། དྲོ་བ་ལ་མེ་རྫས་གཞན་ཡིན་
པ་ཚད་མས་བཀག་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་ལུས་ལས་དོན་གཞན་དུ་ཡོད་པའི་ཡོན་
ཏན་ཆགས་སོགས་དེ་དག་ཆོས་ཅན། སྐབས་ལ་ལར་ཁྱོད་ཆད་པར་འགྱུར་བ་
སྲིད་པར་ཐལ། འབྱུང་བ་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་
ཁྱོད་འཕེལ་འགྲིབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར། ཁྱོད་དེ་དང་འབྲལ་རུང་དོན་གཞན་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། སྣམ་བུའི་ཚོས་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། དེ་ནི། དྲོ་བ་
དང་མེ་འབྲལ་མི་རུང་དུ་གནས་ལ། འབྱུང་བ་དང་ཆགས་སོགས་འབྲལ་རུང་

[149] ཆགས་སོགས་རྣམས་གཟུགས་སོགས་
བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་གནས་པར་ངེས་པ་མིན་ཏེ། གཟུགས་སོགས་དེ་དག་འབྱུང་
བ་དང་དབྱེར་མེད་འབྲལ་མི་རུང་ཡིན་ལ། ཆགས་སོགས་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར༑ གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་འབྱུང་བ་ལ་འབྲལ་མི་རུང་བ་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན་
དེ་མིན་ཏེ་གཞན་དུ་ན། ཆགས་སྡང་སོགས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་
ཆགས་སྡང་སོགས་དམིགས་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་
གཟུང་ཡུལ་ཡང་ཆགས་སྡང་སོགས་རེ་འགའ་སྐྱེ་བར་ངེས་བྱེད་མིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་
རྟོག་པས་བཏགས་པའི་གཟུང་ཡུལ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི། དོན་སྤྱི་
གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་དམིགས་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་མིན་པར་
བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ཆགས་ཅན་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བ་ནི། རྩ་བར་
སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། །
ཆགས་སོགས་ངེས་པ་མེད་པའང། །
རྒྱུ་ནི་ཉེ་ཕྱིར་བློ་རྣམས་ཀུན། །
ཐམས་ཅད་ཀུན་ཚེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་སོགས་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་མེད་
པར་ཡེ་མེད་དུ་ཐལ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་ཤེས་
པའི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཉེར་ལེན་
ཡིན་ན། སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་ཀུན་གྱི་ཚེ་ཆགས་སྡང་སོགས་བློ་རྣམས་ཀུན་
སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་རྟག་པ་ཉེ་བར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
དེ་ནི། ཆགས་སྡང་སོགས་བློ་རྣམས་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་རྟག་
པ་ལས་འབྱུང་ན། སྐྱེས་བུ་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡེ་ནས་སྐྱེ་མི་སྲིད་པའམ་ཡང་ན་དུས་
རྟག་ཏུ་སྐྱེ་དགོས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མཚན་

[150] རྩ་བར་
དེ་ནི་རེས་འགའ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །
མི་རྟག་ཉེས་པའི་རྟེན་ཕྱིར་དང། །
རྒྱུ་དབང་ཕྱིར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། །
བདག་མིན་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའང་མིན། །
རྒྱུ་མིན་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་མིན། །
རྟག་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །
དེ་ཕྱིར་གཅིག་ལས་དུ་མ་ནི། །
དུས་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །
རྒྱུ་གཞན་དག་ནི་ཚོགས་ན་ཡང། །
འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །
རྒྱུ་གཞན་རྗེས་སུ་དཔོག་འགྱུར་ན། །
དེ་ནི་རྟག་རྣམས་ལ་ཡོད་མིན། །
ཞེས་པས། ཁྱད་ཆོས་བཞིའི་དང་པོ་མི་རྟག་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་
ཆོས་ཅན། མི་རྟག་སྟེ། རེས་འགའ་སྐྱེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རེས་འགའ་
ཞེས་པ་སྐབས་འགར་སྐྱེ་ལ་སྐབས་འགར་མི་སྐྱེ་བ་དེ་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པར་སྒྲུབ་
དེ་ལས་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པའི་རྟགས་ལས་སྡུག་བསྔལ་བར་
བསྒྲུབ་ཚུལ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་རྒྱུའི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བར་གོ་བའི་ཚེ་
རྒྱུ་དེ་ཡང་ལས་ཉོན་གཉིས་ལ་ཐུག་ཅིང། ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བའི་
ཕུང་པོ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །རྟགས་ཟུར་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་
པོ་དེ་ཡོད་ཕྱིན་ད་ལྟར་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དང་སྣོད་དང་གཞི་བྱས་ཤིང་མ་
འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་གྱི་སྣ་འདྲེན་པས། དེ་བསམས་ནས་འཁོར་བའི་ཉེས་
[000]
དམིགས་བསྒོམས་ན་ཡིད་འབྱུང་ཤུགས་དྲག་སྐྱེ་བ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་ཡོད་
བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོར་དེ་ལ་ནན་ཏན་ཆེ་བར་མཛད། མི་རྟག་པ་དང་གཞན་
དབང་ཅན་གྱི་རྟགས་ལས། རང་དབང་བའི་བདག་གི་ངོ་བོ་མིན་པར་སྒྲུབ་ཚུལ་
གོ༑ ༑བདག་མེད་པའི་རྟགས་ལས་སྟོང་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་གཞུང་གཞན་ལས་བཤད་པ་དང་
ལྡོག་སྟེ། གཞན་ལས་སྟོང་པ་སྔོན་ལ་བཤད་དེ་བདག་མེད་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་
སྐབས་འདིར་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི། ཊིཀ་ཆེན་རིགས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས། བདག་
མེད་པར་རྟོགས་ན་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་རྟོགས་སླ་བ་ལ་དགོངས་པ་དང་མི་རྟག་ཅིང་
ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་བཤད་ནས་དེ་མ་ཐག་བདག་མེད་ཅེས་པ་དེའི་སྒྲུབ་
བྱེད་དུ་རྟགས་ཟུར་གཉིས་པོ་བཀོད་དགོས་པ་གོ། བྱིན་གྱི་བརླབས་པ་མིན་ཞེས་
པ་རང་དབང་བ་བདག་གིས་བཟོས་པ་མིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ་རྫ་མཁན་གྱིས་རྫ་མ་
བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅེས་པ་དང་འདྲ། བདག་དེས་ཕུང་པོ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་མིན་ཏེ་
བདག་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་མིན་པའི་ཕྱིར། བདག་རང་དབང་བ་ཡོད་ན། རྟག་པ་ལས་
མ་འདས་པས། རྟག་པ་ཇི་ལྟར་ཡང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་མི་འཐད། རྟག་
པ་རྒྱུ་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར། བདག་རྟག་པ་གཅིག་ལས་ཕུང་པོ་དུ་མ་དུས་སྔ་ཕྱི་
ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་དོ། །གཟུགས་འཛིན་དབང་ཤེས་ལ་རྒྱུ་
གཞན་དབང་ཡིད་དག་ཚོགས་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ཁྱོད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་
གཉིས་ལས་གཞན་དམིགས་རྐྱེན་ཡོད་པ་རྗེས་སུ་དཔོག་ནུས་སོ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་
ལྡོག་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། བླ་མ་རྗེ་བཙུན་པ་ཆེན་
པོས་བདེན་བཞི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་པ་དེ་སྐབས་འདིའི་གཞུང་གི་དགོངས་
པ་དང་ཤིན་དུ་མཐུན་སྙམ་དུ་བསམ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་གྱུར་
པའི་སྟོང་བདག་མེད་གཉིས་པོ་དེ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཕྲ་མོ་མ་ཡིན་པར་
གསལ་ཏེ་འོག་ཏུ་འཆད། སྐབས་འདིར་ཅུང་ཟད་དཔྱད་ན། སྡུག་བསྔལ་བདེན་

[000]
པའི་ཁྱད་ཆོས་སྔ་མ་སྔ་མ་རྟོགས་ན་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྟོགས་དགོས་དང་མི་དགོས། །
དགོས་ན། ཁྱད་ཆོས་དང་པོ་རྟོགས་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་རྟོགས་དང་མ་རྟོགས་
རྟོགས་ན་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་བཞིའི་ཚོགས་དོན་རྟོགས་པར་ཐལ་
སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། སྒྲ་རྟོགས་ན་མཉན་བྱ་
རྟོགས་དགོས་པའི་ཕྱིར། མ་རྟོགས་ན། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཁྱད་ཆོས་
རྟོགས་ན། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་རྟོགས་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་པའི་
ཕྱིར༑ འདོད་ན། སྒྲའི་ཁྱད་ཆོས་རྟོགས་ན་སྒྲ་རྟོགས་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ་
འདོད་མི་ནུས་ཏེ་ལེའུ་དང་པོར། དེ་དག་བདག་ཉིད་ལ་འབྲེལ་ཕྱིར། །གཅིག་
ཤེས་ན་ནི་གཉིས་ཀ་བཟུང། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། རང་རེའི་ཡིག་ཆར་
སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་སྡུག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་
ན༑ ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པ་བཀོད་དེ། རྣམ་བཤད་
སྙིང་པོ་རྒྱན་སྐབས་གཉིས་པ་མཐོང་ལམ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་
གྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཚེ། ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་ཁས་མི་
ལེན་པ་ལ་ནི། མཉན་བྱ་སྒྲ་མི་རྟག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་ཁས་ལེན་དགོས་
པ་སོགས་ཉེས་པ་དུ་མའི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་མཐོང་ངོ། །ཞེས་དྲངས། སྡུག་བདེན་
གྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ན། ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་དགོས་པ། མཐོང་ལམ་
བཟོད་པ་བརྒྱད་མཉམ་བཞག་ཐུན་གཅིག་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་
ལྡོག་པ་ཐ་དད། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱང་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་པ་ལ་དགོངས་
འདུག༑ གལ་ཏེ། སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་
ཡིན་ཡང་དེ་ལས་སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ། དེ་ལྟར་ན་
འགོག་ལམ་གཉིས་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་ཡིན་པར་ཐལ། འགོག་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་
རྟོགས་ན། ལམ་བདེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་

[000]
དེར་ཐལ། མཐོང་ལམ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ན་
བདེན་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་མཉམ་བཞག་ཐུན་གཅིག་དང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཡིན་
པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། མ་ཁྱབ་ན། རྣམ་བཤད་སྙིང་རྒྱན་ལ་བལྟ་ན་ཤེས་པར་
འགྱུར༑ སྡུག་ཀུན་གཉིས་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་ལ་ཇི་ཙམ་
བསམས་ཀྱང་ཡིད་ལ་འཆར་དཀའ་བར་འདུག་པས། བློ་གསལ་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་
ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་བསམ་པར་བྱའོ། །རྣམ་བཤད་སྙིང་པོ་རྒྱན་གྱི་གསུང་དེ་ལའང་དཔྱད་
དགོས་པ་འདུག་སྟེ། མཉམ་བྱ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སྒྲ་མི་རྟག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྟགས་
ཡང་དག་མ་ཡིན་ཡང། རྒྱུ་མཚན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་
རྟོགས་ན་ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ནུས། སྡུག་
ཀུན་གཉིས་མཚན་མཚོན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་ཤེས། གཞན་ཡང་མཉན་བྱའི་
ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ན། སྒྲའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། ལུང་དྲངས་མ་
ཐག་པ་དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མཉན་བྱ་མི་རྟག་པ་རྟོགས་ན། སྒྲ་མི་རྟག་པ་
རྟོགས་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལེའུ་དང་པོའི་
སྐབས་སུ། མཉམ་བྱ་ལ་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་པ་ངེས་ནས་དེ་ནས་སྒྲ་དང་མཉན་བྱ་
གཉིས་མིང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཤེས་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ། །
གཉིས་པ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་ཁྱད་ཆོས་བཤད་པ་ནི། རྩ་བར་
རེས་འགའ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། །
སྡུག་བསྔལ་ཉིད་རྒྱུ་བཅས་ཉིད་གྲུབ། །
རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །
རྟག་ཏུ་ཡོད་པའང་མེད་པར་འགྱུར། །
ཇི་ལྟར་ཚེར་མ་ལ་སོགས་ཀྱི། །
རྣོ་བ་ཉིད་སོགས་རྒྱུ་མེད་པ། །

[000]
དེ་ལྟར་འདི་དག་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །
ཞེས་ནི་ཁ་ཅིག་རབ་ཏུ་བརྗོད། །
གང་ཡོད་ཉིད་ན་གང་སྐྱེ་བའམ། །
གང་འགྱུར་ན་ཡང་རྣམ་འགྱུར་བ། །
དེ་ནི་དེ་རྒྱུ་རབ་ཏུ་བརྗོད། །
དེ་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད། །
རེག་པ་གཟུགས་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར། །
མཐོང་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན། །
རྟག་རྣམས་བཀག་ཅིང་དབང་ཕྱུག་ལ། །
སོགས་པ་ལས་ཀྱང་སྲིད་མིན་ཏེ། །
ནུས་མེད་ཕྱིར་རོ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །
སྲིད་འདོད་རྒྱུ་ཡིན་གང་གི་ཕྱིར། །
མི་རྣམས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། །
ཡོངས་འཛིན་དེ་ཐོབ་བསམ་པས་བྱས། །
དེ་ནི་སྲིད་འདོད་གང་ཕྱིར་ཡང། །
སྲོག་ཆགས་བདེ་སྡུག་ཐོབ་པ་དང། །
འདོར་འདོད་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི། །
འདོད་དང་འཇིག་སྲིད་ཡིན་པར་འདོད། །
བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས། །
བདེ་མིན་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པས། །
ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་འགྱུར་བ། །
དེ་ཕྱིར་སྲེད་པ་སྲིད་རྟེན་ཡིན། །

[000]
ཆགས་བྲལ་སྐྱེ་བ་མ་མཐོང་ཕྱིར། །
ཞེས་ནི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །
ལུས་མེད་ཆགས་པ་མ་མཐོང་ཕྱིར། །
ལུས་ལས་ཀྱང་ནི་འདོད་ཆགས་འབྱུང། །
རྒྱུ་མཚན་ཁས་བླངས་ཕྱིར་ན་འདོད། །
ཉེར་ལེན་ཉིད་ནི་བསལ་བ་ཡིན། །
རིགས་འདི་རྗེས་སུ་འདོད་ན་ནི། །
རང་ཉིད་རང་འདོད་ལ་གནོད་འགྱུར། །
གལ་ཏེ་སྐྱེ་ལ་ཆགས་མཐོང་ཕྱིར། །
སྐྱེས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞེ་ན། །
སྐལ་མཉམ་སྐྱེ་ཕྱིར་སྔར་གྲུབ་ཡིན། །
མི་ཤེས་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང། །
མ་བརྗོད་སྲེད་པ་ཉིད་བཤད་པ། །
རྒྱུན་ནི་འཕེན་པ་བྱེད་ཕྱིར་དང། །
དེ་མ་ཐག་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་མིན། །
དེ་ཡོད་ན་ཡོད་མེད་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་
པོ་དེ་རེས་འགའ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་སྟེ་
རྒྱུ་མེད་ན། གཞན་གང་ལའང་མི་ལྟོས་པ་འབྱུང་དགོས། དེ་ལྟར་ན། དུས་
རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་ཡང་ན་ནམ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དཔྱོད་པ་བ་དང་
རྒྱང་འཕེན་པ་ཁ་ཅིག་ཇི་ལྟར་ཚེར་མ་དང་སྲན་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་རྣོ་
བ་དང། དབྱིབས་ཟླུམ་པོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོ་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ལྟར་

[000]
དངོས་པོ་རྣམས་འདི་དག་རྒྱུ་མེད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བརྗོད་དོ་
ཚེར་མ་རྣོ་བ་ལ་སོགས་རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གཞན་སྔ་མ་གང་ཡོད་པ་ཉིད་
ན་ཕྱི་མ་གང་སྐྱེ་བའམ། སྔ་མ་གང་འགྱུར་ན་ཡང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྔ་མ་
དོན་གཞན་དེ་ནི་ཕྱི་མ་དེའི་རྒྱུར་རབ་ཏུ་བརྗོད་ལ། དེ་འདྲ་དེ་ནི་ཚེར་མ་ཟླུམ་པོ་
ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བའི་རེག་པ་དེ། རང་
འབྲས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གཟུགས་མཐོང་བའི་དབང་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཙམ་ཡིན་ཏེ་
འབྱུང་བ་རེག་པ་དེ་རང་འབྲས་འབྱུང་འགྱུར་གཟུགས་ཀྱི་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་བཏགས་པ་བ་ཡིན་པར་བསམ། ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་ནི་
རྟག་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཡིན་པ་གོང་དུ་བཀག་ཟིན་པས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་
གཅིག་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་
པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བལྟོས་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་
འབྱུང་བ་མིན་པར་རྒྱུ་ཚོགས་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་དགོས་པར་བསྟན་ཏོ། །
རབ་སྐྱེའི་རྣམ་པ་ནི། རྒྱུ་མེད་དང་རྟག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་
སྲིད་པ་མངོན་པར་འདོད་པའི་སྲིད་སྲེད་རང་འབྲས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་
གང་གི་ཕྱིར་ན། མི་རྣམས་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ལེན་པ་
ནི་དེ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བསམ་པས་བྱས་པའི་ཕྱིར། ལུང་འགལ་སྤང་བ་ནི་
མདོ་ལས། ཀུན་འབྱུང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན་གང་འདི་སྲེད་པ་ཞེས་
སོགས་སྲེད་པ་གསུམ་རྒྱུར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། གང་དུ་བཤད་པ་
དང་དེ་གཉིས་མི་འགལ་བར་ཐལ། གོང་གི་ཕྱིར་ན་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དོན་དུ་
གཉེར་བའི་སྲེད་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་འདོད་པའི་སྲིད་སྲེད་ཡིན་ལ། སྲོག་ཆགས་བདེ་
བ་ཐོབ་འདོད་དང་སྡུག་བསྔལ་འདོར་བར་འདོད་པས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་སྲེད་པ་
དེ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདོད་སྲེད་དང་འཇིག་སྲེད་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་

[000]
རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ། བདག་ཏུ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་བདེ་བ་མིན་པ་ལ་བདེ་བས་
འདུ་ཤེས་པས་རྣམ་པ་དག་དམན་པའི་ཡུལ་ཀུན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་
དེའི་ཕྱིར། སྲེད་པ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་འབྲས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་
ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཤེས་བྱེད་འགོད་པ་ནི་སྲེད་པ་ཡང་
སྲིད་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་ཆགས་བྲལ་རྣམས་སྲེད་པ་ཟད་པར་སྤངས་
པའི་དབང་གིས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་སྐྱེ་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སྔོན་གྱི་སློབ་
དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲེད་དང་བྲལ་ལ་ཡང་སྲིད་མེད། །
ཅེས་གསུངས། མཚུངས་པ་སྤང་བ་ནི། ཆགས་བྲལ་སྲིད་པར་མི་སྐྱེ་བས་ཆགས་
པ་སྲིད་པའི་རྒྱུར་འདོད་ན། ལུས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་པར་ཐལ་
ལུས་མེད་ལ་ཆགས་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ལུས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་
ཙམ་ནི་སངས་རྒྱས་པས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རྒྱུར་
འདོད་པའི་ཕྱིར། སྔར་བཀག་པ་ནི། ཉེར་ལེན་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་
ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པ་བསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱང་འཕེན་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་
ཀྱི་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པ་ལ་གནོད་པ་འགྱུར་བར་ཐལ། སངས་རྒྱས་པའི་
རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཤིང་དཔེ་ཡང་དག་ཏུ་བཀོད་ནས་ལུས་ཆགས་པའི་རྒྱུར་
འདོད་པའི་ཕྱིར། ལུས་སེམས་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་དུ་འདོད་པའི་
སངས་རྒྱས་པའི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ན་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་པའི་སྐྱེ་བ་
སྔ་ཕྱི་མེད་པ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ལུས་སྐྱེས་པ་ལ་ཆགས་
པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ལུས་སྐྱེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་འདོད་ཆགས་འབྱུང་གི་སྔར་མ་
ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། འོ་ན་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་
ཆགས་སྔ་མ་སྔོན་དུ་སོང་བ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་
བའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་ཤིང་མ་རིག་པ་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་

[000]
སྐབས་འདིར་དངོས་སུ་མ་བརྗོད་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུ་མིན་པས་དེའི་ཕྱིར། ལས་
ཀྱང་དེ་བཞིན་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ་
རང་འབྲས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་རྒྱུན་བསྐུལ་ཞིང་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ཕན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། དེ་མ་ཐག་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་འགྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་
དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ལས་ཀྱང་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ་
སྲེད་པ་ཡོད་ན་ལས་ངང་གི་ཡོད། སྲེད་པ་དེ་མེད་ན་ལས་ཡོད་ཀྱང་སྲེད་པར་
སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྲེད་པ་མེད་ན་ལས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་འདོར་
བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ཞི་བ་ལྷ་དང་ཨ་ཏི་ཤ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། གསུམ་
པ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ། དང་པོ་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ནི་གཏན་དུ་བ་མིན་ཏེ། །རྒྱུ་ལ་གེགས་སོགས་སྲིད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས་
ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། རྒྱུན་འགག་ཏུ་མི་རུང་བའི་གཏན་དུ་བ་མིན་ཏེ་
རང་གི་རྒྱུ་ལ་གེགས་བྱེད་ཀྱི་གེགས་སྟོབས་ལྡན་དང་མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་སོགས་
སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ། ཐར་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། རང་གི་
རྒྱུའི་གཙོ་བོ་དེ་ལ་གནོད་བྱེད་སྟོབས་ལྡན་ཡོད་ན་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་རང་གི་
རྒྱུན་ཟད་པའི་རིགས་ཡོད་པས་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ན། གྲང་རེག་ལ་གནོད་བྱེད་
སྟོབས་ལྡན་མཐོང་བས་གྲང་འབྲས་སྤུ་ལོང་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཟད་པ་མཐོང་བ་བཞིན་
ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་འདིའི་ཡང་རྒྱུའི་རིགས་ལ་གནོད་བྱེད་སྟོབས་ལྡན་མཐོང་བ་ཡིན་
ནོ༑ ༑དེའི་ཁྱབ་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ། ཕྱོགས་ཆོས། གང་ཟག་གི་བདག་
འཛིན་དངོས་པོ་གནས་ལུགས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པས་དེ་ལ་གནོད་བྱེད་སྟོབས་
ལྡན་ཡོད་པས་ཁྱབ་སྟེ། ལ་སྟེང་དུ་དུ་བ་མེད་པར་འཛིན་པའི་བློ་བཞིན་ནོ། །
གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ནི་
གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལས་ཤེས་སོ། །གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ལ་

[000]
གནོད་བྱེད་མཐོང་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་གནོད་པར་གང་གིས་གྲུབ་ཅེ་ན། དེ་
གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་
གྲང་རེག་ལ་གནོད་བྱེད་སྟོབས་ལྡན་མཐོང་ན། གྲང་འབྲས་སྤུ་ལོང་བྱེད་ལ་གནོད་
བྱེད་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གང་གིས་འགྲུབ་ཅེ་ན། ཚེ་འདིའི་
དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་ཤེས་ཏེ། ངར་འཛིན་ཇི་ཙམ་ཆེ་
བ་ལས་ཚོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མང་བར་འགྱུར་བ་མཐོང་སླ། བློ་སྦྱོང་བསྒོམ་
མཁན་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདེ་བར་བསྒྱུར་ནུས་པས་སོ། །འཆི་ཁར་
བདག་འཛིན་མེད་ན་བདག་ལ་སྲེད་པ་མི་འབྱུང་བས་ཕྱི་མར་རིགས་འདྲ་མཚམས་
སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལོར་བདག་འཛིན་
ཇི་ཙམ་མང་བ་ཙམ་གྱིས་ལོ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་མང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
དེས་ན། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡོང་བུ་ཡལ་འདབ་ལོ་འབྲས་མཐའ་དག་གི་
རྩ་བ་བདག་འཛིན་མ་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་ལ་འབད་
དགོས༑ དེ་ཡང་བློ་དེའི་ཞེན་ཡུལ་སུན་བྱུང་བ་ལ་རག་ལས་ཤིང། དེ་ཡང་
བདག་མེད་རྟོགས་པ་ལ་རག་ལས་པས་བདག་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་དགོས་
དེ་ཡང་ཐོག་མར་བདག་ཏུ་གྲུབ་ན་དེ་ལྟ་བུ་གྲུབ་དགོས་སྙམ་པའི་དགག་བྱའི་ཚད་
ཤེས་པ་གལ་ཆེའོ། །
   ༈   
གང་ཡང་མིན་པའི་རང་དབང་བའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་ཞེན་པ་མྱོང་བས་གྲུབ་སྟེ་
མཆོག་གཞན་དོན་དུ་གཉེར་ཕྱིར་དང། ཞེས་པ་ལྟར། ད་ལྟའི་རང་གི་ཕུང་པོ་
འདི་དང། དེ་ལས་བཟང་བའི་ཕུང་པོ་བརྗེ་ས་བྱུང་ན་ངེས་པར་བརྗེ་བར་འདོད་ལ་
ད་ལྟའི་སེམས་དེ་དང། དེ་ལས་གསལ་རྣོ་བཟང་བ་ཞིག་བརྗེ་ས་བྱུང་ན་ཚོང་བྱེད་
པ་ལྟར་བརྗེ་ཕོད་པའི་གང་ཟག་ཅིག་ཡོད་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར། བློ་དེའི་ཞེན་ཡུལ་

[000]
མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ལས་རྟགས་གཉིས་བཀོད་དེ་
རྟགས་དང་པོའི་ཆོས་ཅན་ཡོད་པ་བཟུང། གཉིས་པ་གཞི་མ་གྲུབ་ཆོས་ཅན་དུ་
བཟུང༑ སྐབས་འདིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་པ་མེད་པ་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་
དགོས༑ འོག་ཏུ་བཤད་པ་ལྟར་རྟགས་ཚད་མས་གྲུབ་པའི་གཞི་ནི་རང་དབང་
བའི་བདག་གི་དོན་སྤྱི་ལ་བྱེད་དགོས་ཀྱང། མཁས་གྲུབ་རྗེའི་སྡེ་བདུན་ཡིད་ཀྱི་
མུན་སེལ་ལས། དགག་པ་གསལ་བར་མཛད། རྟགས་གཉིས་པའི་ཟུར་གཉིས་
པོའི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པ་ངེས་པས་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པ་ངེས། རྩ་རྟགས་
དེའི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པ་ངེས་པས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པ་ངེས་གསུངས་སོ། །
དཔྱད་པ་ཅུང་ཟད་བྱེད་ན་བདག་འཛིན་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པ་རྟོགས་ན་
བདག་མེད་རྟོགས་པས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། གང་
ཟག་གི་བདག་འཛིན་ཀུན་བཏགས་དེ་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་མ་ཡིན་པར་ཐལ་
འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ལ་དབྱེ་ན་
ཀུན་བཏགས་དང་ལྷན་འཛིན་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བདག་འཛིན་ཀུན་བཏགས་
ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ཚེ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་ན་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་
ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པའང་རྟོགས་དགོས་པས་རྩ་བའི་རྟགས་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་
མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དཔྱོད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པར་བྱའོ། །བདག་
མེད་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་ནི། དགག་བྱ་ལེགས་པར་ངོས་ཟིན་ནས་ཇི་ལྟར་མཚམས་
པའི་རིགས་པ་གཏན་ལ་འབེབ་པས་བདག་མེད་ལ་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་
བཅད༑ དེ་ལས་སྒོམ་བྱུང་གི་མྱོང་བ་ཐོན་པ་བྱས་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཡང་ནས་
ཡང་དུ་མཉམ་པར་བཞག་ ནམ་ཞིག་ཚེ་བདག་མེད་ལ་དམིགས་པའི་
རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་ཐོབ་སྟེ་བདག་འཛིན་མ་རིག་པ་སྤངས་ཏེ་ཐར་པའི་གོ་འཕང་
ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །ཀུན་མཁྱེན་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་ནུས་
[000]
གཉིས་པ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ། ཐར་པ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་
བ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར། འཁོར་ཕྱིར་ཐར་པ་མེད་ཅེ་ན། །མེད་ན་འདོད་དང་
མ་གྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་པས། ཐར་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱིས། གང་
ཟག་སྔར་མ་ཐར་པ་ཕྱི་ཐར་པ་མེད་པར་ཐལ། གང་ཟག་དེ་ཉིད་འཁོར་བའི་ཆོས་
ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་དྲི་མ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སེམས་དང་
འབྲལ་མི་རུང་བས་དྲི་མ་ཟད་པའི་གང་ཟག་མེད་དེ། སེམས་མེད་པའི་གང་ཟག་
མེད་པའི་ཕྱིར་སྙམ་པའོ། །སངས་རྒྱས་པས། རྟགས་དེ་ཐར་པ་མེད་པར་
བསྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་ལ་བལྟོས་ནས་འདོད་ལན་དང་རྟགས་
མ་གྲུབ་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་ལ་བལྟོས་ནས་ཞེས་པ་དེ་རྩོད་
པ་པོའི་གང་ཟག་མིན་པར་རྩོད་གཞིའི་གང་ཟག་ལ་འཇོག་དགོས་པར། ཊིཀ་ཆེན་
ལས་ཤིན་ཏུ་གསལ། སྔར་མ་ཐར་པ་ཕྱི་ཐར་པའི་བདག་རང་དབང་བ་མེད་པར་
ཐལ་ཟེར་ན་འདོད་དང། ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཙམ་ཞིག་འཁོར་བ་ཡིན་ན། ཐར་པ་
ཐོབ་པ་མེད་པར་ཐལ། དེའི་ཚེ་ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ཆད་ཅིང་དེ་ལས་གཞན་
པའི་གང་ཟག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་ན་རྟགས་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །ལྷག་མེད་མྱང་
འདས་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་འདུས་བྱས་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་འདེབས་
དཀའོ༑ ༑གཉིས་པ་ཐར་པ་དོན་གཉེར་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བ་སྦང་བ་ནི། རྩ་བར་
ཇི་སྲིད་བདག་ཆགས་མ་བཅོམ་ཞིང། །
དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་འགྱུར་བ། །
དེ་སྲིད་སྡུག་བསྔལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །
རང་བཞིན་དུ་ནི་གནས་པ་མེད། །
གྲོལ་བ་པོ་ནི་མེད་ན་ཡང། །
ལོག་པར་སྒྲོ་འདོགས་གཞོམ་ཕྱིར་བརྩོན། །

[000]
ཞེས་པས། གལ་ཏེ། བདག་རྟག་པ་མེད་ན་ཐར་ལམ་ལ་འབད་པ་དོན་
མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གྲོལ་བ་པོ་བདག་རྟག་པ་མེད་ན་ཡང་བདག་ཏུ་ལོག་
པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་གཞོམ་དགོས་པས་ཐར་ལམ་ལ་ངེས་པར་བརྩོན་དགོས་སོ། །
སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཇི་སྲིད་བདག་ལ་ཆགས་པ་མ་བཅོམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་རྒྱུད་ཐར་
པའི་རང་བཞིན་དུ་བདེ་བར་གནས་པ་མེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་པོའི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་
ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་བདག་
འཛིན་མ་སྤངས་བར་དུ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་ཐར་པ་དང། །བདག་
འཁོར་བར་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་པོ་བདག་རྟག་པ་མེད་ནའང་ཐར་ལམ་ཉམས་
སུ་བླང་དགོས་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་འཇུག་ལས་
གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་མིན་ན། །སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཞེ་ན། །
འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཁས་བླངས་པའི། །རྨོངས་པས་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །
སེམས་ཅན་མེད་འབྲས་སུ་ཡི་ཡིན། །བདེན་ཏེ་འོན་ཀྱང་རྨོངས་ལས་འདོད། །
སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་དོན་དུ། །འབྲས་བུའི་རྨོངས་པ་བཟློག་མི་བྱ། །
ཞེས་གསུངས། འདིར་རྨོངས་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་ཐར་
པ་ཐོབ་ཟིན་སྲིད་པར་སྐད་ཅིག་ཀྱང་གནས་པ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི་
རྩ་བར་
འདོད་ཆགས་བྲལ་བའི་གནས་པ་ནི། །
བརྩེ་བའམ་ཡང་ན་ལས་ཀྱིས་ཡིན། །

[000]
འཕངས་ལས་ལྡོག་མེད་འདོད་ཕྱིར་རོ། །
སྲིད་པའི་སྲིད་ལས་རྣམ་བརྒལ་བའི། །
ལས་གཞན་འཕེན་ནུས་མ་ཡིན་ཏེ། །
ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཟད་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་འཁོར་བར་སྐད་ཅིག་
ཀྱང་མི་གནས་པ་དགོས་ཏེ། བདག་གི་བདེ་བ་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་
འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། སྲིད་པར་གནས་པའི་རྒྱུ་
ཡོད་དེ། བརྩེ་བའི་དབང་གིའམ་ཡང་ན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གནས་པའི་
ཕྱིར༑ ལྷག་བཅས་མྱང་འདས་ལ་གནས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་དང་
ལྡན༑ ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་སྐུ་ཚེ་ལྷག་མ་གནས་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། དེ་མ་
ཐག་ལྡོག་པ་མེད་པར་དགོས་པ་འགའ་ཞིག་མཐོང་སྟེ་གནས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་
གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའང་ལས་ཀྱི་གཞན་དབང་ཅན་ཡིན་ན་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་འཕེན་
པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་སྲིད་པ་ལས་རྣམ་པར་བརྒལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་
རྣམས་ཆོས་ཅན། ལས་དེས་སྲིད་པ་གཞན་འཕེན་ནུས་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལྷན་
ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྲེད་པ་ཟད་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་འགོག་བདེན་
གྱི་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ལ། ཆགས་བྲལ་ཉེས་པ་མ་ཟད་པར་ཐལ་བ་སྤང་བ། སྲིད་པ་
ལས་མ་གྲོལ་བར་ཐལ་བ་སྤང་བ། བདག་འཛིན་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་ཧ་ཅང་
ཐལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་བདག་ལྟ་མ་སྤངས་པར་ཐལ་བ་ནི། རྩ་བར་
སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་འགལ་མེད་པས། །
འདུ་བྱེད་སྔ་མ་འཇུག་པ་ཅན། །
དངོས་ཆོས་བརྩེ་བ་སྐྱེ་བ་དེ། །
སེམས་ཅན་རྗེས་འབྲེལ་ཅན་མ་ཡིན། །

[000]
ཞེས་པས། ཁ་ཅིག་གིས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། བདག་ལྟ་མ་
སྤངས་པར་ཐལ། སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། སེམས་
ཅན་ལ་བརྩེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་བརྩེ་བ་དེ་ཆོས་ཅན་
རང་དབང་བའི་སེམས་ཅན་དུ་བལྟ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་
ཅན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་ནས་དེ་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་
མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གོམས་པའི་འདུ་བྱེད་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཅན་ལས་སེམས་
ཀྱི་དངོས་པོའི་ཆོས་སུ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་
སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་ཤིང་རང་གི་འགལ་ཟླ་ཞེ་སྡང་མེད་
པའི་འདུ་བྱེད་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་ཆོས་སུ་
སྐྱེ་བ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཞེས་པ་ཡིན། འདོད་
ཆགས་ཅན་དུ་ཐལ་བ་སྤངས་པ་ནི། རྩ་བར་
དེ་བདག་མིན་པའི་ཆོས་ལ་ནི། །
བདག་གཞན་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་ཆགས། །
སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་རིག་ཙམ་ལས་ནི། །
བརྩེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །
ཞེས་པས། ཁ་ཅིག་གིས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། འདོད་ཆགས་
ཅན་དུ་ཐལ། སེམས་ཅན་ལ་དོན་གཉེར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེ་དང་
འདོད་ཆགས་རྒྱུ་དང་རྣམ་པ་མི་མཚུངས་པར་ཐལ། གཙང་བདེ་རྟག་བདག་སོགས་
དེའི་བདག་ཉིད་མིན་པའི་ཆོས་ལ་དེར་འཛིན་ཅིང་ད་ལྟར་གྱི་བདག་དེ་ཉིད་གཞན་
དུ་གནས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལས་ཆགས་པ་སྐྱེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་
རིག་པ་ཙམ་ལས་བརྩེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་བྲལ་ཞེ་སྡང་
ཅན་དུ་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་

[000]
གཏི་མུག་ཉེས་པའི་རྩ་བ་སྟེ། །
དེ་ཡང་སེམས་ཅན་འཛིན་པ་ཡིན། །
དེ་མེད་ཉེས་རྒྱུ་ལས་ཁྲོ་མིན། །
དེས་ན་བརྩེ་བ་ཉེས་མེད་འདོད། །
ཅེས་པས། ཁ་ཅིག་གིས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཞེ་སྡང་ཅན་དུ་
ཐལ༑ སེམས་ཅན་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ན། ཞེ་སྡང་སྐྱེ་
བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཉེས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཁྲོ་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་
བདག་འཛིན་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པར་ཐལ། གཏི་མུག་
ཆགས་སོགས་ཉེས་པའི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། གཏི་མུག་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་
དུ་འཛིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བརྩེ་བ་ཉེས་མེད་དུ་འདོད་
རིགས་ཏེ། ཉོན་མོངས་སྤངས་པ་དེས་ནའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཆགས་
བྲལ་ཉེས་པ་མ་ཟད་པར་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
གྲོལ་མེད་མ་ཡིན་མངོན་འདུ་བྱེད། །
ཟད་ནས་གཞན་མཚམས་མི་སྦྱོར་ཕྱིར། །
འདུ་བྱེད་ནུས་པ་མ་གྲང་ན། །
གང་དེ་གནས་པ་ཉེས་མེད་ཉིད། །
སྙིང་རྗེ་དམན་པ་ཉིད་ཕྱིར་ཡང། །
གནས་པའི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་མེད། །
གང་དག་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་པ། ། གཞན་གྱི་ངོར་ནི་བཞུགས་པ་ཡིན། ། ཞེས་པས། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་དེ་དང་མ་གྲོལ་བར་
འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་

[000]
ཏེ༑ ཉོན་མོངས་ཟད་པར་བཅོམ་པའི་སྒོ་ནས་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་
བུ་དེ་ཟད་ནས་སྲིད་པ་གཞན་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་
འཕངས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་མ་ཟད་ན་ཡང་གང་དེ་སྲིད་པ་ལས་མ་གྲོལ་བ་མ་
ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ཀྱི་ས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་སྤངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
སངས་རྒྱས་ཆོས་ཅན། སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་བར་གནས་པ་འདམ་གྱི་པད་མ་ལྟར་ཉེས་
པས་གོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་
རྫོགས་པ་མ་ཟད་ཅིང་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་
རོ་ཞེ་ན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སྲིད་པར་ཅུང་ཟད་གནས་ཀྱང་མཐའ་
མེད་དུ་གནས་པའི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་མེད་དེ། སྙིང་རྗེ་གོམས་པར་བྱས་ཀྱང་
གོམས་པ་དམན་པའི་ཕྱིར། སར་གནས་ཀྱི་བྱང་སེམས་གང་དག་ནི་སྲིད་པར་
གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ངོར་བཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་གོམས་པར་བྱས་ནས་
མཐའ་མེད་དུ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། གཞུང་དེ་དག་ནི་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་
ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང། དེ་ཡང་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་གཙོ་ཆེ་
བར་གསུངས་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པས་ཡིག་ཆ་དང་
མཐུན་ནོ། །གསུམ་པ་བདག་འཛིན་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བྲལ་ཕྱིར། །
ལམ་དང་པོར་ནི་སྲིད་མེད་འགྱུར། །
ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་སྤངས་ཕྱིར། །
སྤངས་ནའང་སྲིད་པ་ག་ལ་ཡོད། །
བདེ་བར་གྱུར་པའང་སྡུག་བསྔལ་བར། །
མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་འདོད་པ་ན། །
ངའོ་སྙམ་པའི་བློ་གང་དེ། །

[000]
སེམས་ཅན་ལ་བལྟ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས། །
ང་ཞེས་མཐོང་བ་མེད་པ་ནི། །
འགའ་ཡང་བདག་ལ་ཆགས་མ་ཡིན། །
བདག་ལ་སྲེད་པ་མེད་པར་ཡང། །
བདེ་བ་འདོད་པས་མངོན་རྒྱུག་མིན། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་བལྟ་བ་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ན་
མཐོང་ལམ་དང་པོར་སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་
འགྱུར་བར་ཐལ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་རྩོད་དོ། །ལན་ནི་
རྒྱུན་ཞུགས་ཆོས་ཅན། འཇིག་ལྟ་སྤངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་མི་
ལེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འཇིག་ལྟ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་
འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་སྤངས་ན་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །
ཡང་ན། རྒྱུན་ཞུགས་མཐོང་ཆོས་ཞི་ཆོས་ཅན། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་སྐྱེ་བ་ག་ལ་
ཡོད་དེ་མེད་པར་ཐལ། མཐོང་ལམ་ཐོབ་པའི་ཚེ་དེར་འཇིག་ལྟ་སྤངས་ནས་མྱང་
འདས་མངོན་དུ་བྱེད་ངེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་འཇིག་ལྟ་ཀུན་བརྟགས་འབའ་
ཞིག་ཡིན་པས་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་མེད་པ་མ་ཡིན་
ཏེ༑ བདག་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའམ་སྡུག་བསྔལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་
ཡུལ་འདོད་པ་ན། གྲུབ་མཐའ་ལ་བལྟོས་པ་མེད་ཅིང་ཕུང་པོ་ལ་བཏགས་ཙམ་མིན་
པར་རང་དབང་བའི་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་
བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུན་ཞུགས་སོགས་འགའ་ཡང་
བདག་ལ་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རང་དབང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ང་ཞེས་མཐོང་
བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། གང་བདེ་བར་འདོད་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་
མངོན་པར་རྒྱུག་པ་མིན་པར་ཐལ། བདག་ལ་སྲིད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཊིཀ་ཆེན་

[000]
ལས༑ ངའོ་ཞེས་མཐོང་བ་མེད་པར་འགའ་ཡང་བདག་ལ་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ལ་
བདག་ལ་སྲེད་པ་མེད་པས་བདག་གི་བདེ་བ་འདོད་པས་ཡང་སྲིད་མངོན་པར་རྒྱུག་
པ་མིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས། སྐབས་འདིར། ངའོ་སྙམ་པའི་བློ་ཙམ་འཇིག་
ལྟ་རུ་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་མི་འཐད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དང། སངས་འཕགས་
ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ངའི་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ཅེས་པའི་བློ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་
དེ་དག་གི་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་སོགས་བརྐུས་པའི་ཕམ་པ་མི་འབྱུང་བར་
ཐལ༑ བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། སྟོན་པ་ཞལ་བཞུགས་
དུས་སྟོན་པའི་དཀོར་བརྐུས་ན་ཕམ་པ་འབྱུང་ལ། སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་
པའི་ཚུལ་བསྟན་རྗེས་མི་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་འཐད་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ལས་
ཀྱང། འཇིག་ཚོགས་ལྟ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །ཇི་ལྟར་ང་དང་ང་ཡི་
བསྟན་པ་ལྟར། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །གང་ཟག་བདག་འཛིན་ཡིན་ན་
འཇིག་ལྟ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པ་ནི་ཀུན་གྱི་མཐུན་སྣང་དུ་གྲུབ་ལ། འཇིག་ལྟ་ཡིན་
ན་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པ་ཡང། རྒྱལ་ཚབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་དཀའ་གནས་བརྒྱད་ཀྱི་ཟིན་བྲིས་ལས་གསུངས་འདུག་པས་དཔྱད་
དགོས༑ གསུམ་པ་འགོག་བདེན་གྱི་གྱ་ནོམ་པའི་རྣམ་པ་ནི། རྩ་བར་
སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི། །
འཆིང་ཡིན་རྟག་ལ་དེ་གང་ལས། །
སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་རྒྱུ་ཉིད་ནི། །
ཐར་ཡིན་རྟག་ལ་དེ་གང་ལས། །
མི་རྟག་ཉིད་དུ་བརྗོད་མེད་གང། །
དེ་ནི་འགའ་ཡིའང་རྒྱུ་མ་ཡིན། །
བརྗོད་བྱ་མིན་ལའང་བཅིངས་དང་ཐར། །

[000]
ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །
གང་གི་རང་བཞིན་འཇིག་མེད་པ། །
དེ་ལ་མཁས་རྣམས་རྟག་ཅེས་བརྗོད། །
དེས་ན་ངོ་ཚའི་ལྟ་བ་འདི། །
སྤོངས་ལ་དེ་ནི་རྟག་པར་སྨྲོས། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་ན་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་དང་བདག་ཉིད་ཡོངས་
སུ་ཚིམ་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་གྱ་ནོམ་པ་ཡོད་ཀྱང། བདག་མེད་པར་དེ་ལྟར་
མི་འཐད་པས་བདག་རྟག་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་
རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་གཙོ་བོར་ཏེ། སྲིད་པར་འཆིང་བྱེད་ཡིན་གྱི་རྟག་པ་ལ་འཆིང་
བྱེད་གང་ལས་ཀྱང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བའི་
རྒྱུ་ཉིད་ནི། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང། དེ་སྲིད་པ་ལས་
ཐར་བྱེད་ཡིན་གྱི་རྟག་པ་ལ་དེ་དག་གང་ལས་ཀྱང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གནས་མ་
བུ་པ་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཉེས་པ་དེ་དག་མེད་དེ། གང་ཟག་དེ་རྟག་མི་རྟག་
གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འདོད་པས་སོ་ཞེ་ན། གང་ཟག་དེ་ཆོས་ཅན་
འགའི་ཡང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་
གང་ཟག་དེ་ལ་བཅིངས་ཐར་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟག་མི་
རྟག་གང་དུའང་བརྗོད་བྱ་མིན་པའི་ཕྱིར། རྟག་པ་ཡིན་པར་ཐལ། བཅིངས་གྲོལ་
གྱི་གཞི་གང་ཞིག་འཇིག་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། གང་གི་རང་
བཞིན་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་རྟག་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་
གནས་མ་བུ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་འགལ་ལ་ཕུང་གསུམ་ཁས་ལེན་པའི་ངོ་ཚའི་ལྟ་
བ་འདི་སྤོངས་ལ་གང་ཟག་དེ་ནི་རྟག་པར་སྨྲ་རིགས་པར་ཐལ། དེ་ནི་འཇིག་པ་
མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེས་ནའི་ཕྱིར། གནས་མ་བུ་པས། གང་ཟག་རྟག་

[000]
མི་རྟག་གང་དུའང་ཁས་མི་ལེན་པ་གཞུང་འདིས་སྒྲུབ། དེ་ཡང་ལས་འབྲས་ཀྱི་
རྟེན་དུ་ཁས་ལེན་པ་དང། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ནི་ཁས་ལེན་དགོས་
ཏེ༑ ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང། སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ནང་
པར་ཚུད་ཀྱང་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ནང་པར་མ་ཚུད་པར་ལེགས་བཤད་གསེར་ཕྲེང་ལས་
གསུངས༑ འགོག་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ངེས་འབྱུང་ནི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་ངེས་འབྱིན་
དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ། །བཞི་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ། བདག་མེད་རྟོགས་
པའི་ཤེས་རབ་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་བསྒྲུབ་པ། བདག་འཛིན་སྲིད་པའི་
རྩ་བར་བསྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་གྲོལ་ལམ་ངོས་གཟུང་བ་ནི། རྩ་བར། བཤད་
ཟིན་ལམ་དེ་གོམས་པ་ལས། །གནས་འགྱུར། །ཞེས་པས། སྔར་བཤད་ཟིན་
པའི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ལམ་དེ་ཆོས་ཅན། སྲིད་པ་ལས་
གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། བདག་འཛིན་གྱི་དངོས་གཉེན་དུ་ཁྱོད་གོམས་པ་ལས་
ཉེས་པ་མཐའ་དག་ཟད་ནས་གནས་གྱུར་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་གསུམ། སྤངས་པ་སླར་ལྡོག་པའི་རྩོད་སྤང། དྲི་མ་
ལྡོག་ཏུ་མི་རུང་བའི་རྩོད་སྤང། ཅུང་ཟད་ལྡོག་ཀྱང་གཏན་ལྡོག་མི་སྲིད་པའི་རྩོད་
སྤང་ངོ། །དང་པོ་ལ། སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་ལྡོག་མི་སྲིད་པ་དང། དེ་ལྡོག་
པའི་ཐབས་མི་སྲིད་པ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བདག་འཛིན་གྱི་གཉེན་
པོར་མི་འཐད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ལ། གནས་གྱུར་པའི་སེམས་ལ་ཉེས་པ་
བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པ། ཡོད་ཀྱང་ཡུན་དུ་གནས་པའི་ནུས་པ་མེད་པའོ། །
དང་པོ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན་ནི། རྩ་བར། གལ་ཏེ་གནས་གྱུར་ཀྱང། །
ལམ་བཞིན་སྐྱོན་ནི་འབྱུང་ཞེ་ན། །མ་ཡིན་ནུས་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པས་
གཞན་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་ཉེས་པ་རྣམས་རེ་ཞིག་མེད་པས་གནས་གྱུར་ཀྱང་ལམ་
སྔར་མེད་གསར་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་ཆགས་སོགས་སླར་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེ་
[000]
ན༑ རྩོད་པ་འདི་འགོག་བདེན་གྱི་ངེས་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་དང། ལམ་བདེན་གྱི་
ངེས་འབྱིན་གྱི་རྣམ་པ་གཉིས་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པའོ། །མཐོང་ལམ་པ་ཆོས་ཅན་
སྤངས་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་སླར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་
རབ་ཀྱིས་ཉེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡེ་མེད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྒྱས་
བཤད་ནི། རྩ་བར་
རྣམ་ཤེས་ཡུལ་འཛིན་པ་ཡི་ཆོས། །
ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་འཛིན་པ་དང། །
ཡོད་པ་ཡི་ནི་བདག་ཉིད་དེ། །
འདི་ཡི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའང་ཡིན། །
རང་བཞིན་འདི་ཡིན་འདི་ལས་དེ། །
རྐྱེན་གཞན་གྱིས་ནི་གོལ་འགྱུར་ཞིང། །
ལྡོག་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས། །
མི་བརྟན་སྦྲུལ་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ། །
ཞེས་པས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི། གཟུགས་
འཛིན་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་དེའི་གནས་ལུགས་
ལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་དོན་དེ་ལྟར་དུ་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་
དེའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལྟར་དུ་འཛིན་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་སམ་རང་བཞིན་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དེའི་གནས་ལུགས་ལ་ཡོད་པ་ཡི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་
ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་འདི་ཡི་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའང་གཟུགས་འདིའི་
རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དེ་འདྲའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོ་
སྡེ་བའི་ལུགས་ལ། གཟུགས་འཛིན་མིག་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་
ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་རྟོགས་པ་དང། གཟུགས་ཀྱང་རང་འཛིན་མིག་ཤེས་ལ་

[000]
རང་འདྲ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་བདེན་པ་དང། རང་
མཚན། དངོས་པོ་རྣམས་དོན་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་དོན་ནོ། །ཡུལ་གྱི་གནས་
ལུགས་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་སོགས་སྔར་ནས་བློ་མ་འཁྲུལ་བས་མཐོང་ན་
འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་དེ་མེད་པར་ཐལ། སེམས་དེ་
བདག་འཛིན་སོགས་རྐྱེན་གཞན་གྱི་གནས་ལུགས་འདི་ལས་གོལ་བར་འགྱུར་བའི་
ཕྱིར༑ འཕྲལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བས་ཆུའི་ཚ་བ་བཞིན་དུ་རང་ལོག་ཏུ་འགྱུར་
རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྡོག་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་
གོམས་པ་ལ་བལྟོས་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གོམས་ན་སྐྱོན་རྣམས་ལྡོག་ཏུ་མི་
རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་འཛིན་གྱི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་པས་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་
ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་བློ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། རྩ་བར་
སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ། །
དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བ། །
དེ་ཕྱིར་སྔར་ཡང་ནུས་མེད་རྣམས། །
དེ་བདག་གྱུར་ལ་ཕྱིས་ནུས་མེད། །
ཅེས་པས། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་འཛིན་
སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་མ་ཞུགས་ཤིང། ཆགས་
སོགས་དྲི་མ་རྣམས་ནི་གློ་བུར་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ལ་ལོག་པར་
ཞུགས་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྔར་ཐོས་བསམ་གྱི་དུས་ན་ཡང་བདག་འཛིན་
ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་འཇོམས་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་
དུས་ཕྱིས་ཉེས་པ་དེ་རྣམས་མེད་པའི་གཉེན་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་
ལ་ཉེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཡུན་དུ་གནས་པའི་
ནུས་པ་མེད་པ་ནི། རྩ་བར་

[000]
ནུས་ཡོད་ན་ཡང་གནོད་པ་ཅན། །
སྐྱེད་ནུས་སྙིང་པོ་ཅན་དངོས་ལ། །
ཡུན་དུ་གནས་ནུས་ཡོད་མིན་ཏེ། །
ས་རློན་ལ་ནི་མེ་བཞིན་ནོ། །
ཞེས་པས། ཕྱིར་མི་འོང་གི་སེམས་ལ་ཉེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ན་
ཡང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ། བདག་འཛིན་ལ་གནོད་པ་
ཅན་གྱི་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་
དང་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ས་རློན་ལ་མེ་ཡུན་དུ་མི་
གནས་པ་བཞིན་ནོ། །གོང་གི་ས་བཅད་དེ་གཉིས་ཀྱིས། བདག་མེད་མངོན་སུམ་
དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྟོབས་ཆེ་བས་བདག་འཛིན་དང་ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་
པའི་ཉེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་མེད་དུ་བྱས་པ་དང། སྐབས་འགར་ཉེས་པ་
སྐྱེས་ཀྱང་ཡུན་རིང་གནས་མི་ནུས་པའི་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་
སྤངས་པ་མཐར་ཕྱིན་ལྡོག་པའི་ཐབས་མི་སྲིད་པ་ནི། རྩ་བར་
འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །
རང་བཞིན་ལ་ནི་ཕྱིན་ལོག་གིས། །
འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་ཟློག་ཏེ། །
བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཆགས་སོགས་ཉེས་པ་ལོག་པའི་འབད་
པ་མི་བྱེད་ཅིང་འབད་ཀྱང་མི་ལོག་སྟེ། འགལ་རྐྱེན་ཉེར་འཚེ་མེད་ཅིང་ཡང་དག་
པའི་དོན་རང་བཞིན་ལ་ནི་བདག་འཛིན་སོགས་ཕྱིན་ཅིག་ལོག་གིས་སླར་ལྡོག་མི་
ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་བློ་ནི་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་
དེའི་ཕྱོགས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ལེའུ་དང་པོར། ཉེས་ཟད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་སྒྲུབ་

[000]
པའི་སྐབས་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བདག་
འཛིན་གྱི་གཉེན་པོར་མི་འཐད་པ་སྤང་བ་ལ་གསུམ། དང་པོར། འཛིན་སྟངས་
འགལ་བ་ཙམ་གྱིས་གཉེན་པོར་མི་རུང་བ་ནི། རྩ་བར་
བདག་འཛིན་རྒྱུ་གཅིག་ཅན་ཉིད་དང། །
རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར། །
འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ཕན་ཚུན་དུ། །
ཐ་དད་ན་ཡང་གནོད་མ་ཡིན། །
བྱམས་སོགས་རྨོངས་དང་འགལ་མེད་ཕྱིར། །
ཤིན་ཏུ་ཉེས་པ་ཚར་གཅོད་མིན། །
ཉེས་ཀུན་དེ་ཡི་རྩ་བ་ཅན། །
དེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་ཡིན། །
ཞེས་པས། འཛིན་སྟངས་འགལ་བ་ཙམ་གྱིས་གནོད་བྱེད་དུ་འགྱུར་ན་
ཆགས་སྡང་ཕན་ཚུན་གནོད་བྱེད་དུ་འགྱུར་བ་དང། བདག་འཛིན་ཀྱང་བདག་མེད་
རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདག་འཛིན་རྒྱུ་གཅིག་གི་
སྟོབས་ལས་སྐྱེ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་གཉིས་ཕན་
ཚུན་འཛིན་སྟངས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཡང་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། །
དེ་གཉིས་དངོས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་དངོས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་
དེ་ལ། བདག་འཛིན་གྱི་དངོས་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་
རབ་ཡོད་མེད་དང་ཕར་ཕྱིན་སྐབས་གཞི་གྲུབ་ན་ཁྱོད་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བདེན་
འཛིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་གསུངས་པས། སྟོང་ཉིད་
རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བདེན་འཛིན་དེ་ཤེས་རབ་དེའི་དངོས་
འབྲས་ཡིན་མིན། མ་ཡིན་ན་སྔོན་འཛིན་མིག་ཤེས་སྔོན་པོའི་དངོས་འབྲས་ཡིན་

[000]
པའི་རྒྱུ་མཚན་གང། གཞན་ཡང་མུན་པའི་དངོས་འབྲས་སུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ་མེད་
པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མཚན་མོའི་དངོས་འབྲས་སུ་གྱུར་
པའི་ཉིན་མོ་མེད་པར་ཐལ། འདོད་ན། མཚན་མོ་ལས་ཉིན་མོ་མི་འབྱུང་བར་
ཐལ༑ འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དབུ་མའི་གཞན་སྐྱེས་འགོག་པའི་སྐབས་
མཐའ་དཔྱོད་ལ་ལྟ། གཞན་ཡང། གསད་བྱ་གསོད་བྱེད་ལ་དངོས་རྒྱུ་དངོས་
འབྲས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཐལ། གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ལ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མེད་
པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། འདོད་ན། ནག་པའི་གསོད་བྱེད་དེ་ནག་པའི་དངོས་
རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ལེའུ་དང་པོར། གསོད་
བྱེད་བསད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་དང་འགལ་ལོ། །བྱམས་སོགས་ཆོས་
ཅན༑ ཤིན་ཏུ་ཉེས་པ་བདག་འཛིན་ཚར་གཅོད་པའི་གཉེན་པོ་མིན་ཏེ། བདག་
འཛིན་རྨོངས་པ་དང་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆགས་
སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་མ་རིག་པ་དེའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་དེ་ཡང་འཇིག་
ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟ་མ་རིག་པར་འདོད་ཚུལ་
དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་དང་སློབ་དཔོན་འདི་མཐུན་ལ། ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་སོགས་
མངོན་པ་གོང་འོག་སྐབས་སུ་འཇིག་ལྟ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བཞེད་
ཏེ༑ བདག་མེད་ལ་རྨོངས་པའི་སེམས་བྱུང་དེ་མ་རིག་པ་དང། དེའི་དབང་གིས་
བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་བློ་དེ་འཇིག་ལྟར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐག་ཁྲ་ལ་མུན་པ་
ཞུགས་པའི་དབང་གིས་ཐག་ཁྲ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པ་དང་འདྲའོ། །གཉིས་པ་ཉོན་
མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་འཇིག་ལྟ་ལས་རྫས་གཞན་མིན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི། རྩ་བར་
རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཕྱིར་དང། །
སེམས་བྱུང་ཉིད་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །
ལོག་པར་དམིགས་ཉིད་མ་རིག་པར། །

[000]
གསུངས་ཕྱིར་གཞན་ནི་རིགས་མ་ཡིན། །
ཞེས་པས། མ་རིག་པ་དང་འཇིག་ལྟ་གཉིས་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་
བའི་སེམས་བྱུང་ཡིན་པས་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་མི་འཐད་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་
གྱི་མ་རིག་པ་ཡང་རིག་པ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་
སེམས་བྱུང་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་རྣམ་འཛིན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་
ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ལས་གཞན་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་
པར་ཐལ། བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལས་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་ལོག་
པར་དམིགས་པ་ཉིད་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་
རང་སྡེས་མ་རིག་པ་དང་འཇིག་ལྟ་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་འདོད་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །
གསུམ་པ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཉིད་འཛིན་སྟངས་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་
གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། རྩ་བར་
འགལ་བ་གང་ཡིན་འདིར་བཤད་བྱ། །
སྟོང་ཉིད་ལྟ་དང་དེ་འགལ་ཕྱིར། །
དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཉེས་ཀུན་དང། །
འགལ་བར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན། །
ཞེས་པས། གོང་དུ་བྱམས་སོགས་རྨོངས་དང་འགལ་མེད་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པས་དེ་དང་འགལ་
བ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་དང་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་འགལ་བ་
གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གང་ཟག་གི་བདག་
གིས་སྟོང་པ་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་དང་དེ་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་
དེ་འདྲའི་ཤེས་རབ་ཆོས་ཅན། མ་རིག་པ་དེའི་རང་བཞིན་དང་དེའི་འབྲས་བུ་
ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་ཀུན་དང་འགལ་ཞིང་གནོད་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མ་
རིག་པ་དང་འཛིན་སྟངས་དངོས་སུ་འགལ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་

[000]
བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཉེར་ལེན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་གནོད་པར་ཐལ་
དེའི་རྒྱུ་བདག་འཛིན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་སླ། འདོད་ན། དལ་འབྱོར་
གྱི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་མིའི་ལུས་ལ་གནོད་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་
འདོད་ན། ལུས་དེའི་འཇོམས་བྱེད་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་ན། དེ་འདྲའི་ལུས་
དེ་དགེ་བ་སྟོབས་ཆེན་བསགས་ནས་བསྒྲུབ་དགོས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་པའི་
ཕྱིར༑ འདོད་མི་ནུས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དལ་འབྱོར་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་
པར་དཀའ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང། བདག་མེད་རྟོགས་
པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། ལྷ་མིའི་སྐྱེ་བ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ལ་གནོད་པར་
ཐལ༑ ལས་དེའི་རྒྱུ་བདག་འཛིན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁྱབ་ཁས་
འདོད་ན། བདེ་འགྲོའི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནོད་པར་ཐལ། འདོད་
པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་
གནོད་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པས་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་དོ། །གཉིས་པ་དྲི་མ་ལྡོག་ཏུ་མི་
རུང་བའི་རྩོད་སྤང་ནི། རྩ་བར་
ཟད་མིན་སྲོག་ཆགས་ཆོས་ཉིད་ཕྱིར། །
གཟུགས་སོགས་བཞིན་མིན་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །
གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བ་ན། །
ལྡོག་པ་དག་ཀྱང་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། གཞན་སྡེས། ཉེས་པ་གཏན་ཟད་པ་མིན་ཏེ། སྲོག་ཆགས་
ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པའི་གཟུགས་སོགས་བུམ་པ་དང་འབྲལ་མི་
རུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྟགས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་
གཉེན་པོ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བ་ན་ཡེ་ནས་ལྡོག་
པ་དག་ཀྱང་ཚད་མས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཅུང་ཟད་ལྡོག་ཀྱང་གཏན་

[000]
ལྡོག་མི་སྲིད་པའི་རྩོད་སྤང་ནི། རྩ་བར་
ཉེས་པ་རྣམ་པར་འགགས་པ་ནི། །
སྲ་ཞིང་སླར་ཡང་སྐྱེ་མེད་དེ། །
དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲལ་མེད་དང། །
ཐལ་བ་བཞིན་དུ་མ་ངེས་ཕྱིར། །
ཞེས་པས། གཞན་སྡེས། ཉེས་པ་རེ་ཞིག་ཟད་ཀྱང་གསེར་གྱི་སྲ་བ་
བཞིན་དུ་སླར་ཡང་ལྡོག་གོ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་
འགགས་ཤིང་ཟད་པ་ནི། གསེར་གྱི་སྲ་བ་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཐལ་
གནས་གྱུར་མཐར་ཕྱིན་པའི་སེམས་ལ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་འབྲལ་དུ་
མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །
གནོད་བྱེད་ལོག་ན་གནོད་བྱ་ལྡོག་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་ཐལ། མེ་ལོག་ཀྱང་ཐལ་
བ་ཤིང་དུ་མི་ལྡོག་པ་བཞིན་དུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་བདག་འཛིན་སྲིད་
པའི་རྩ་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བདག་འཛིན་ཉེས་པ་ཀུན་གྱི་རྩ་བར་བསྟན་པ་དང། བདག་
འཛིན་མ་སྤངས་པར་ཐབས་གཞན་བསྒོམས་ཀྱང་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བ་མི་སྲིད་པའོ། །
དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བར་བསྟན་པ་ནི་
རྩ་བར་
གང་ཞིག་བདག་མཐོང་དེ་ལ་ནི། །
ང་ཞེས་རྟག་ཏུ་ཞེན་པར་འགྱུར། །
ཞེན་པས་བདེ་ལ་སྲེད་འགྱུར་ཏེ། །
སྲེད་པས་སྐྱོན་རྣམས་སྒྲིབ་པར་བྱེད། །
ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་ཡོངས་སྲེད་པ། །
ང་ཡི་ཞེས་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལེན། །

[000]
དེས་ན་བདག་ལ་མངོན་ཆགས་པ། །
དེ་སྲིད་དེ་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། གང་ཟག་གང་ཞིག་གང་ཟག་གི་བདག་མཐོང་ཞིང་ཞེན་པ་དེ་ལ་
ང་ཞེས་རྟག་ཏུ་བདག་དང་མི་འབྲལ་བའི་སྲེད་ཞེན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་དང་
མི་འབྲལ་བར་ཞེན་པས་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་སྲེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་དབང་
གིས་དབང་སོགས་བདག་གི་བ་ལ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སྒྲིབ་པར་བྱེད། མེད་པའི་
ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གི་བདེ་བ་ལ་སྲེད་
པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ངའི་ཞེས་བདག་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་
ཏེ༑ ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་སྲེད་པར་འགྱུར་བས་སོ། །བདག་ལ་ཆགས་
པ་ཅན་གྱི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པ་དེས་ནའི་ཕྱིར། འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །
ཁྱབ་སྟེ་བདག་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཁོར་
བར་འཁོར་བའི་ཕྱིར། གཞན་སྡེ་ལ་ཀུན་བྱང་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་འགལ་འདུ་
གཉིས་ཡོད་དེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པར་འདོད་པ་དང། བདག་
དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་རྟག་པར་འདོད་པ་འགལ་ཏེ། རྟག་པའི་དངོས་པོ་དུས་
ནམ་ཡང་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འགགས་པའི་ཐར་
པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང། གང་ཟག་གི་བདག་རིགས་པས་གྲུབ་པ་འགལ་ཏེ་
གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ཡོད་ན། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ནན་
གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་བསྟན་པ་ནི། རྩ་བར་
བདག་ཡོད་ན་ནི་གཞན་དུ་ཤེས། །
བདག་གཞན་ཆ་ལས་འཛིན་དང་སྡང། །
འདི་དག་དང་ནི་ཡོངས་འབྲེལ་ལས། །
ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །

[000]
ཞེས་པས། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་ན། གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་འབྱུང་
དེ་ལས་བདག་གཞན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་དང་ཆ་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་ལས་རང་ཕྱོགས་
ལ་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པ་དང། གཞན་ཕྱོགས་ལ་སྡང་བའི་ཆགས་སྡང་འདི་དག་
དང་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཆགས་སོགས་ཉེས་པ་ཐམས་
ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་བདག་འཛིན་མ་སྤངས་པར་ཐབས་གཞན་
བསྒོམས་ཀྱང་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བ་མི་སྲིད་པ་ལ། བདག་ཁས་བླངས་ནས་བདག་
གི་བ་ལ་ཞེན་པ་སྤང་བ་ཙམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་རུང། དབང་ཕྱུག་གི་བཀའ་ལུང་
ཙམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་རུང། ལས་དང་ལུས་ཟད་བྱེད་ཙམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་རུང་
བའོ༑ ༑དང་པོ་ལ། བདག་འཛིན་མ་སྤངས་པར་བདག་གི་བ་ལ་ཆགས་བྲལ་
མི་སྲིད། སྲིད་ན་གྲོལ་བའི་བདག་ཁས་བླངས་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་བ། དེས་ན་
འཇིག་ལྟ་སྤོང་དགོས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྟགས་དགོད་པ་ནི་
རྩ་བར་
ངེས་པར་བདག་ལ་ཆགས་པ་ནི། །
བདག་གི་ལ་ཆགས་མི་འབྲལ་ཞིང། །
ཉེས་མེད་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང། །
བྲལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །
ཞེས་པས། གང་ཟག་གི་བདག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དེ་གྲུབ་
མཐའ་དེ་མ་དོར་བར་བདག་གི་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་མི་འབྲལ་ཏེ། ངེས་པར་
བདག་ལ་གྲུབ་མཐའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་
ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་སྲིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བདག་
དེ་འཁོར་བའི་རྣམ་འཚེ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། བདག་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་ལ་

[000]
བདག་སྐྱོན་མེད་ཡིན་ཡང་དེ་ལ་ཞེན་པ་སྤང་བ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་འཐད། སྡུག་བསྔལ་
གྱིས་སྡུག་བསྔལ་སྒོམ་པ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲིས་
ལན་གྱིས་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་ཆགས་པ་སྐྱོན་བཅས་ན། །
དེ་ལས་ཅིར་གྱུར་དེ་སྤོང་འགྱུར། །
འདི་ཡུལ་སུན་ཕྱུང་མེད་པར་ནི། །
དེ་སྤོང་བ་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །
ཡོན་ཏན་སྐྱོན་དང་རྗེས་འབྲེལ་བའི། །
འདོད་དང་སྡང་སོགས་སྤོང་བ་ནི། །
དེ་དག་ཡུལ་ལ་མ་མཐོང་བས། །
ཡིན་གྱི་ཕྱི་ཚུལ་གང་གིས་མིན། །
ཆགས་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཆགས་མིན་གྱི། །
དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་ཡིན། །
མ་ཚང་མེད་རྒྱུ་དེ་ལ་ནི། །
འབྲས་བུ་གང་གིས་བཟློག་པར་བྱེད། །
ཅེས་པས། གལ་ཏེ་བདག་དང་བདག་གི་བ་སྐྱོན་མེད་ཡིན་ཡང་བདག་ལ་
ཆགས་ན་འཁོར་བར་འཁོར་བས་སྐྱོན་བཅས་སུ་བསམ་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་
བསམ་པས་དེ་ལ་ཅིར་འགྱུར། དེ་ལྟར་མཐོང་བས་ཆགས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་
ཞེ་ན། བདག་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་སྐྱོན་ཅན་དུ་སྒོམ་པ་ཙམ་གྱིས་
སྤོང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་ཞེན་ཡུལ་བདག་དེ་རིགས་པས་སུན་
ཕྱུང་བ་མེད་པར་མ་ཟད། སྐྱོན་མེད་དུ་བསྒྲུབས་པ་ལས་ཁྱོད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་ཏེ། ཡུལ་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་མཐོང་བ་ལས་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འདོད་

[000]
པ་དང་སྡང་བ་སོགས་སྤོང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་ལྟར་སྐྱོན་ཡོན་དེ་དག་ཡུལ་
དེ་ལ་མ་མཐོང་བས་སྤོང་བ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་ཚེར་མ་འདོན་པའི་ཚུལ་དག་གིས་
སྤོང་བ་མིན་པའི་ཕྱིར། བདག་ལ་ཆགས་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་སྐྱོན་ཅན་དུ་བལྟས་
པ་ཙམ་གྱིས་ཁྱོད་སྤོང་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་
ཁྱོད་བྱུང་བ་མིན་གྱི། ཞེན་དོན་གྱི་བདག་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་མཐོང་བས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་
དཔེར་ན། ཆང་གི་སྐྱོན་མཐོང་ཡང། ཆང་གི་རོ་ལ་ཆགས་པས་ཆང་འཐོང་བ་
བཞིན་ནོ། །ཆགས་སྡང་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་མཐོང་བཞིན་དུ་ཆགས་སྡང་གི་གཞི་ལ་
དབང་མེད་དུ་ཞུགས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མྱོང་བས་གྲུབ་པས། དེ་དག་སྤང་བ་ལ་
རྩ་བ་བདག་འཛིན་གྱིས་ཞེན་ཡུལ་སུན་ཕྱུང་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་བདག་ཁས་ལེན་
པའི་སྐྱེས་བུ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་དངོས་རྒྱུ་བདག་ལྟ་དེ་ལ་སྐྱོན་མེད་
དུ་འཛིན་པས། འབྲས་བུ་ཆགས་པ་གང་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་ཟློག་པར་བྱེད་མི་
ནུས་སོ། །དངོས་རྒྱུ་ཚང་བ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱུང་ངེས་ཡིན་པས་ཁྱབ་པ་སྐབས་
འདིར་བསྟན། གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
ཆགས་ལ་སྐྱོན་ཡང་གང་ཞིག་མཐོང། །
གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་རྟེན་ཞེ་ན། །
དེ་ལྟའང་འདི་ལ་ཆགས་བྲལ་མིན། །
བདག་གིར་མཐོང་ཕྱིར་དཔེར་བདག་བཞིན། །
གལ་ཏེ་དེ་མེད་བདག་སྡུག་བསྔལ། །
རྒྱུ་མེད་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ། །
དེ་ལྟར་གཉིས་ཀའང་སྐྱོན་མེད་པ། །
དེ་ཕྱིར་གཉིས་ལ་ཆགས་བྲལ་མིན། །
ཞེས་པས། བདག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སྐྱོན་ཡང་གང་ཞིག་མཐོང་སྟེ་མཐོང་མི་

[000]
སྲིད་པར་ཐལ། གྲོལ་བའི་བདག་ལ་དོན་གཉེར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དེས་སྲིད་
པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་ཡིན་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་དེ་ལྟའང་ཆགས་པ་
དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་མིན་པར། འདི་ལ་ངའི་བློ་ཞེས་བདག་གི་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་
བདག་ཏུ་གྲུབ་པ་གཟུང་བས་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་མི་འབྲལ་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་
ཏེ་ཞེན་ཆགས་དེ་མེད་པའི་བདག་ཡན་གར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མིན་པས་སྐྱོན་མེད་
ཅེ་ན། ཞེན་ཆགས་སོགས་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱོན་མེད་དུ་ཐལ། བདག་མེད་པའི་
ཁྱོད་ཡན་གར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གི་བ་
གཉིས་ཀའང་སྐྱོན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། བདག་དང་དེ་ལ་ཞེན་པ་གཉིས་ཀ་ཆགས་པ་དང་
བྲལ་བར་བྱ་བ་མིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྒོམ་
པ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་འཐད་པ་ལ། བྱེ་བྲག་པའི་ལུགས་དགག་པ། གྲངས་ཅན་གྱི་ལུགས་
དགག་པ། སྡུག་བསྔལ་སྒོམ་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་བ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ལ་
གཉིས། དཔེ་དགག་པ་དང། དོན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་ལུགས་ལ་
བདག་གི་བ་ལ་ཞེན་པ་འདོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་འཐད་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་སྦྲུལ་བཟུང་ཡན་ལག་བཞིན། །
སྡུག་བསྔལ་བསྒོམས་པས་སྤོང་འགྱུར་ན། །
བདག་གི་བ་བློ་བཅོམ་པས་འདི། །
འདོར་བ་ཡིན་གྱི་བཟློག་ལ་མིན། །
དབང་པོ་ལ་སོགས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི། །
རྟེན་ཉིད་དུ་ནི་བཟུང་བ་ལ། །
རང་བློ་གང་གིས་བཟློག་འགྱུར་ཏེ། །
དེ་ལ་ཆགས་བྲལ་དེ་གང་ལས། །
ལུས་ལས་བོག་པའི་སྐྲ་སོགས་ལ། །

[000]
ཡིད་འབྱུང་བློ་ནི་སྐྱེད་འགྱུར་ཞིང། །
གཞན་ལ་ཞེན་བཅས་སྐྱེ་འགྱུར་བ། །
ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན། །
ཞེས་པས། བྱེ་བྲག་པས། གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལྟར་ན། དུག་སྦྲུལ་
གྱི་སོས་བཟུང་བའི་སོར་མོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ། དབང་སོགས་བདག་གི་བ་
དང་བདག་ལ་ཆགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་སྒོམས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་ཞེན་
ཡུལ་བཀག་པ་མི་དགོས་ཤེ་ན། ཡིད་འབྱུང་ཚུལ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་
ལ་ཡིད་འབྱུང་བ་ཙམ་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་མི་ནུས་སོ། །དུག་སྦྲུལ་གྱི་
སོས་བཟུང་བའི་སོར་མོ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་བདག་གི་བར་ཞེན་པ་ལས་མ་ལྡོག་
བཞིན་དུ་སྐྱོན་དུ་བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་ཁྱོད་ལ་ཆགས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བ་མིན་པར་ཐལ་
བདག་གི་བར་འཛིན་པའི་བློ་བཅོམ་པས་ཁྱོད་ལ་ཞེན་པ་འདི། འདོར་དགོས་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་མགོ་བོ་ལ་བདག་གི་བའི་བློ་མ་འདོར་བར་
དུ་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་
ཅན༑ བདག་ལ་ཉེར་མཁོ་མ་དོར་དེ་སྲིད་དུ་རང་གི་བ་འཛིན་པའི་བློ་ཐབས་གང་
གིས་ཀྱང་བཟློག་པར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཁྱོད་བདག་བདེ་བ་ལ་ལོངས་
སྤྱོད་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁྱོད་ལ་ཆགས་བྲལ་དེ་གང་ལས་
ཀྱང་མི་འཐད་དོ། །ལུས་ལས་བོག་པའི་སྐྲ་སེན་སོགས་བདག་གི་ཉེར་མཁོར་མ་
གཟུང་བ་ལ་ཡིད་འབྱུང་གི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཉེར་མཁོར་གཟུང་བའི་ལུས་
གཞན་ལ་ཞེན་བཅས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྲུབ་པས་
བདག་གི་ཉེར་མཁོ་གཟུང་བ་རྣམས་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། དེ་ལྟར་མ་གཟུང་བ་
མིན་ནོ། གཉིས་པ་གཞན་ལུགས་ལ་མི་འཐད་པ་ལ། འདུ་འབྲེལ་སོགས་ཞེན་
པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་མི་འཐད་པ་དང། དེའི་ལན་དགག་པའོ། །དང་པོར་

[000]
རྩ་བར་
དེ་ལ་འདུ་སོགས་འབྲེལ་བ་ལས། །
རང་གི་བློ་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་བའི། །
འབྲེལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་ཕྱིར། །
མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྤོང་མི་འགྱུར། །
འདུ་བ་ལ་སོགས་མེད་ན་ཡང། །
ཕན་འདོགས་ཉིད་ནི་ཀུན་ལ་ཡོད། །
ཅེས་པས། བདག་གི་བ་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེན་པ་སྤོང་བར་མི་
འགྱུར་ཏེ། བདག་དེ་ལ་འདུ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲེལ་བ་ལས་དབང་སོགས་
ལ་རང་གི་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་འབྲེལ་བ་དེ་སྔར་སྡུག་བསྔལ་མ་
སྒོམ་པའི་གོང་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་རྟག་
པར་གནས་ན་སྒོམ་པ་དང་མ་སྒོམ་པའི་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་མི་ནུས་སོ། །
ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟས་གོས་སོགས་བདག་ལ་འདུ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་བ་མེད་ན་ཡང་
བདག་ལ་ཕན་འདོགས་བྱེད་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མཐོང་བ་ལས་བློ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་
ལ་ཞེས་པ་མཐའ་དག་གོ་བྱེ་བྲག་པའི་ལུགས་ལ། བདེ་སྡུག་སོགས་བདག་ལ་
འདུ་འབྲེལ་དང། ལུས་དང་རྣ་སོགས་ལྡན་འབྲེལ་དང། ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་
གཟུགས་སོགས་ལྡན་པ་ལ་འདུ་བའི་འབྲེལ་བ་དང། གཟུགས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་
ལྡན་པ་ལ་འདུས་པར་འདུ་བ་དང། མིག་སོགས་བདག་ལ་ལྡན་པ་ལ་ལྡན་པའི་
འབྲེལ་བ་གྲུབ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟས་གོས་སོགས་ནི་བདག་ལ་འདུ་ལྡན་གྱི་འབྲེལ་བ་
མེད་དོ། །གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་ཕྱིར་སོར་མོ་བཞིན། །
རང་གི་བློ་ནི་མི་འགྱུར་ན། །

[000]
གཅིག་ཏུ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མིན། །
ཕལ་ཆེར་བདག་བཅས་ཟས་བཞིན་ནོ། །
ཁྱད་པར་ཅན་བདེ་ལ་ཆགས་པས། །
དེ་འགལ་བ་ལ་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། །
ཁྱད་པར་ཅན་བདེ་ལ་སྲེད་པས། །
བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོངས་སུ་སྤོང། །
བསམ་མེད་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཡིས། །
ཇི་ལྟར་རྙེད་བཞིན་ལ་འཇུག་སྟེ། །
བུད་མེད་དག་ནི་མ་རྙེད་པར། །
དུད་འགྲོ་ལ་འདོད་སྤྱོད་མཐོང་བཞིན། །
ཞེས་པས། དབང་པོ་ལ་སོགས་པས་བདག་ལ་ཕན་པ་མཐོང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་
པའི་ཕྱིར། དུག་གིས་བཟུང་བའི་སོར་མོ་བཞིན་དུ་རང་གི་བའི་བློ་སྐྱེས་བར་མི་
འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དབང་སོགས་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནའི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། རེ་འགའ་
བདེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དུག་བཅས་ཀྱི་ཟས་བཞིན་དུ་ཕལ་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་
རྒྱུ་ཡིན་པས་ཞེན་པ་འདོར་རོ་ཞེ་ན། ཕལ་ཆེར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་ཞེན་པ་མི་
སྐྱེ་བས་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པས་དེ་དང་འགལ་བ་
ཕལ་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཡང། དེ་མ་རྙེད་ན་ཕལ་པའི་
བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་
ཟས་སོགས་རྙེད་ན་དེ་ལ་སྲེད་པས་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྐྱེས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ལ་
མ་རྙེད་ན་དུག་བཅས་ཀྱི་ཟས་ལ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐ་
མལ་པ་ནི། ཁྱད་པར་ཅན་མ་རྙེད་ན། ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་བཞིན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་སྟེ་
ཐར་པའི་བདེ་བ་ལ་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བསམ་པ་མེད་ཅིང། བདག་ལ་ཆགས་པ་ཅུང་ཟད་

[000]
ཀྱང་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འདོད་ལྡན་དག་བུད་མེད་མ་རྙེད་པར་དུད་འགྲོ་
ལ་འདོད་པ་སྤྱོད་པ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་དོན་དགག་པ་ལ། རྟག་པའི་སྐྱེས་
བུས་སྡུག་བསྔལ་སྒོམ་པ་མི་སྲིད། སྡུག་བསྔལ་སྒོམ་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་ན་ཧ་ཅང་
ཐལ་བ། དབང་སོགས་སྐྱོན་ཅན་དུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལ་ཞེན་པ་ལྡོག་པ་ལ་མངོན་
སུམ་གྱིས་བསལ་བ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ། བདག་མི་རྟག་པར་ཐལ་བ་དང་
བདག་ཡོད་ན་ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་འབྲས་བུ་མེད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྩ་བར་
བདག་ནི་འདོད་པ་གང་ཡིན་ཏེ། །
ཇི་ལྟར་དེ་ནི་འཇིག་པར་འདོད། །
མྱོང་བ་དང་ནི་ཐ་སྙད་དང། །
ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་རྟེན་ལོག་པ། །
ཇི་ལྟར་ཞེན་པ་ཡིན་འདོད་དེ། །
ཞེན་པའི་རང་བཞིན་དེ་འདྲ་མིན། །
ཞེས་པས། གང་ཟག་གི་བདག་ནི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། ཇི་ལྟར་སྡུག་
བསྔལ་བསྒོམས་པས་བདག་ཆགས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པར་ཐལ། བདག་དེ་
ནི་འཇིག་པར་འདོད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་དང། བླང་དོར་གྱི་
ཐ་སྙད་དང། བརྩེ་བ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་རྟེན་ཡིན་པ་
ལོག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། བདག་སྨྲས་ཞེན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་བདག་དེ་འདྲ་མིན་
པར་བཅིངས་གྲོལ་ཀུན་གྱི་གཞིར་རྟག་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
བདག་ཡོད་ན་ཞེན་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ནི། རྩ་བར་
རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བདག་འཛིན་ནི། །
བདག་ལ་ཆགས་པ་བརྟེན་པར་བྱེད། །
དེ་ནི་བདག་གིར་ཞེན་པ་ཡིན། །

[000]
ས་བོན་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་གནས། །
བརྩོན་ཡང་ཡོན་ཏན་ཆ་བརྟེན་ནས། །
འཇུག་ལྡན་བདག་གི་བ་ལ་ནི། །
ཆགས་བྲལ་གེགས་བྱེད་པ་ཉིད་དང། །
དེ་ཡི་སྐྱོན་ཡང་བསྒྲིབས་པ་ཡིན། །
གལ་ཏེ་བདག་ལའང་ཆགས་བྲལ་ན། །
ད་ནི་ཆགས་བྲལ་གང་ཡིན་མེད། །
དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་འདོར་བ། །
སྡུག་བསྔལ་བསྒོམ་པ་དོན་ཡོད་འགྱུར། །
ཞེས་པས། གྲོལ་བའི་བདག་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། བདག་གིར་ཞེན་པའི་གནས་
སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་གནས་པར་ཐལ། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་མ་
འཕོས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དེ་བདག་ལ་ཆགས་པ་བརྟན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་
ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་བདག་གིར་ཞེན་པའི་ས་བོན་མཐུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐར་
འདོད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཆོས་ཅན། བདག་འཛིན་མ་སྤངས་ན། བདག་གི་བ་སྡུག་བསྔལ་
དུ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་ཡང་ཆགས་པ་གཏན་ཟད་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། རང་རྒྱུད་
ཀྱི་བདག་ལྟ་དེའི་དབང་གིས་བདག་གི་བ་ལ་ཆགས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བའི་གེགས་
བྱེད་ཅིང། དེའི་སྐྱོན་ཡང་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དེའི་དབང་
གིས་བདག་གི་བ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་གཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་ལ་ཆགས་པ་མངོན་
གྱུར་དུ་འཇུག་ཅིང་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་སྒྲིབ་ཅེས་པ་བདག་གི་བར་
ཆགས་བྲལ་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དོན་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐར་པའི་གནས་སྐབས་ན་
བདག་གི་བ་བཞིན་དུ་བདག་ལའང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ལོ་ཞེ་ན། ད་ནི་ཐར་པའི་
གནས་སྐབས་ན་ཆགས་བྲལ་གྱི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་ཐལ། དེ་ལ་

[000]
ཞེན་པ་དོར་ནས་སུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། གྲོལ་བའི་བདག་ཐོབ་
ཕྱིར་དུ་སྡུག་བསྔལ་སྒོམ་པ་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ། ཐར་འདོད་ནི་ཇི་ལྟར་
བདག་གི་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་བདག་ཀྱང་འདོར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་དུ་
སྒོམ་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ལ་གཉིས། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་དངོས་ནི་
རྩ་བར་
དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་བསྒོམས་པས་ཀྱང། །
སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་རྣམ་ཤེས་བྱེད། །
དེ་ནི་སྔར་ཡང་མངོན་སུམ་ཉིད། །
དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆགས་བྲལ་མེད། །
གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཉེས་པ་ཡིས། །
སྐད་ཅིག་དེ་ཡི་བློ་ལྡོག་ཀྱང། །
དེ་ལ་ཆགས་བྲལ་མི་འགྱུར་ཏེ། །
འདོད་ལྡན་བུད་མེད་གཞན་ལ་བཞིན། །
བླང་དང་དོར་བྱའི་ཁྱད་ཡོད་ན། །
གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་ཆགས་གང་ཡིན། །
དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གཅིག་བསྐྱེད་ཚེ། །
ཆགས་པ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཡིན། །
ཞེས་པས། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་བསྒོམས་པས་
ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཏན་ཆགས་བྲལ་དུ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཐལ་
སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྒོམ་པའི་སྔར་
ཡང་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྔར་བདེ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་
ཡང་ཉེས་པ་མཐོང་ན་ཆགས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་

[000]
བསྒོམ་པ་ཆགས་བྲལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡུལ་དེ་ལ་ཉེས་པ་མཐོང་བ་ཡིས་
གཏན་ཆགས་བྲལ་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། སྐད་ཅིག་དེ་ཙམ་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཡི་
བློ་ལོག་ཀྱང་སླར་ཡང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། འདོད་ལྡན་བུད་མེད་གཅིག་
ལ་ཉེས་པ་མཐོང་བས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཡང་གཞན་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་སླར་
ཡང་སྔར་གྱི་དེ་ལའང་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་འདྲའི་སྐྱེས་བུ་ཆོས་ཅན། ཡུལ་
གཅིག་ལ་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པས། ཡུལ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་
ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་རང་འབྲས་ཆགས་
པ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གཞན་ལ་ཆགས་བྲལ་མི་སྲིད་པ་ནི་
རྩ་བར་
སྐྱོན་མེད་ཡུལ་ཅན་ཆགས་པ་དང། །
སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཡིན། །
འགྲོ་བའང་དེ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ན། །
ད་ནི་གང་ལ་ཆགས་བྲལ་འགྱུར། །
དེར་དེ་སྐྱོན་བཅས་ཀྱང་ཡིན་ན། །
དེ་ནི་བདག་ལའང་མཚུངས་པ་ཡིན། །
དེར་དེའི་སྐྱོན་ལ་ཆགས་བྲལ་མེད། །
དེ་ནི་གང་ལ་དེ་ཆགས་བྲལ། །
ཞེས་པས། བདག་ལ་ཆགས་པ་ཆོས་ཅན། མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཆགས་པ་
དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བདག་སྐྱོན་མེད་དེ་དོན་གཉེར་གྱི་ཡུལ་ཅན་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་སོགས་ཆོས་ཅན། སྐྱོན་མེད་ཡིན་པར་ཐལ། བདག་
སྐྱོན་མེད་དེའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་བ་དགྱེས་པའི་མཆོད་པ་
ལྟར་རོ། །ད་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ཆོས་ཅན། གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་
[000]
འགྱུར་བ་མི་འཐད་པར་ཐལ། བདག་དང་དེའི་ཡུལ་ཅན་དང། བདག་གི་བ་
གསུམ་ག་སྐྱོན་མེད་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་འཁོར་བར་འཆིང་བར་བྱེད་པའང་རྒྱུ་དེ་
ཙམ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་གནས་དེར་བདག་གི་བ་དེ་སྐྱོན་
བཅས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་བདག་
ཀྱང་སྐྱོན་ཅན་དུ་ཐལ། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བདག་ལའང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་
དེ་ནི་གང་ལའང་ཆགས་བྲལ་མ་འགྱུར་བར་ཐལ། འཁོར་བའི་གནས་དེར་བདག་
དེའི་སྐྱོན་མཐོང་ཡང་ཆགས་པ་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་ནི། བདག་
འཛིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་དུ་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་བདག་དང་བདག་གི་
བ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་མེད་པར་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་དབང་སོགས་སྐྱོན་
ཅན་དུ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལ་ཞེན་པ་ལྡོག་པ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་བསྟན་
པ་ལ་གཉིས། དང་པོར་སྐྱོན་མཐོང་བ་ཙམ་ཞེན་པ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་
རྩ་བར་
ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ལས་བྱུང་བའི། །
ཞེན་པ་ཉེས་པ་མཐོང་བས་འཇིག་ །
དེ་ལྟར་དབང་སོགས་ལ་དེ་མིན། །
བྱིས་སོགས་ལ་ཡང་མཐོང་ཕྱིར་དང། །
སྐྱོན་ལྡན་ལ་ཡང་ཡོད་ཕྱིར་དང། །
ཡོན་ཏན་ལྡན་ཡང་གཞན་དག་ལ། །
མེད་ཕྱིར་འདས་པ་ལ་སོགས་པ། །
བདག་གི་བ་ལ་མེད་ཕྱིར་རོ། །
དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་བདག་གི་བའི། །
བློ་རྒྱུའང་ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་མིན། །

[000]
དེ་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མིན་མཐོང་བས། །
དེ་ཡང་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །
ཞེས་པས། ཆང་གི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེན་པ་ཡིན་ན་
ཆང་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཉེས་པ་མཐོང་བས་ཆང་ལ་ཆགས་པ་དེ་འཇིག་ཅིང་འདོར་
བར་འགྱུར། དེ་ལ་སྐྱོན་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལ་ཞེན་པ་ལྡོག་མི་ནུས་པའོ། །
དེ་ལྟར་དབང་སོགས་ལ་ཞེན་པ་དེ་དབང་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་མིན་
ཏེ༑ ཐ་སྙད་མི་ཤེས་པའི་བྱིས་པ་སོགས་ལ་ཡང་ཞེན་པ་དེ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་
དབང་པོ་སྐྱོན་ཅན་ལ་ཡང་ཞེན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང། ཡོན་ཏན་ལྡན་ཡང་གཞན་
གྱི་དབང་སོགས་དག་ལ་རང་གི་དབང་སོགས་སུ་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔར་
རང་གི་སྐྲ་སོགས་འདས་པ་ལ་བདག་གིར་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་
དབང་སོགས་བདག་གི་བར་ཞེན་པའི་བློའི་རྒྱུའང་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་
བྱས་པ་མིན་པར་ཐལ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་འཁྲུལ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་
འདོད་ན། ཡོན་ཏན་ཅན་མིན་མཐོང་བས་དེ་ཡང་ཞེན་པ་སྤོང་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་
དེ་ལ་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་ཞེན་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དབང་
སོགས་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་སྐྱོན་མཐོང་བ་ཡང་མི་སྲིད་པ་ནི། རྩ་བར་
གཞན་ཡང་ཡོད་མིན་ཡོན་ཏན་ནི། །
སྒྲོ་འདོགས་ཆགས་པས་དེར་ཡང་མཐོང། །
དེས་ན་དེ་རྒྱུ་གནོད་མེད་ཅན། །
བསྒྲུབས་པས་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནོད། །
ཅེས་པས། དབང་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྒོམས་པས་སྐྱོན་ཅན་དུ་མཐོང་
བའི་ངེས་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ། གཞན་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་པ་མིན་པའི་ཡོན་ཏན་སྒྲོ་
འདོགས་པའི་ཆགས་པས་ཡོན་ཏན་ཅན་དེར་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དོན་བསྡུ་བ་ནི་

[000]
བདག་གི་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྒོམས་པས་བདག་གི་བར་ཞེན་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡང་
གནོད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་བསྒོམས་པས་ཞེན་པ་རྒྱུ་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་
ཅན་བསྒྲུབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་འཛིན་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གནོད་
པ་དེས་ནའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གྲངས་ཅན་གྱི་ལུགས་དགག་པ་ལ་གསུམ། དང་པོ་
རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཐ་དད་ཤེས་པ་ཙམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་འཐད་པ་ནི། རྩ་བར་
མཆོག་གཞན་དོན་དུ་གཉེར་ཕྱིར་དང། །
སྐྱེ་འཇིག་བློ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །
སྐྱེ་བོ་འདི་ཡིས་དབང་སོགས་ལས། །
བདག་ནི་ཐ་དད་གྱུར་པར་ཤེས། །
དེ་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་མཐོང་བས་ཀྱང། །
ཆགས་མིན་བདག་ལ་ཆགས་པ་དེ། །
དམིགས་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་ལ། །
ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་ཆགས་འགྱུར། །
ཞེས་པས། གྲངས་ཅན་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ལྟར་ན། དབང་སོགས་ཡོན་ཏན་
ཅན་དང་སྐྱོན་ཅན་དུ་མཐོང་བ་གཉིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་དང་ཐར་པའི་
རྒྱུར་ཁས་མི་ལེན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདེ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་
གཉིས་བློ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་པ་དེ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་ཤེས་
པས་སྐྱེས་བུ་རང་ཉིད་ཀྱི་བློ་འདོར་བའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ཆགས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བས་
བདེ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཐ་དད་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཐར་ལམ་ཡིན་
ནོ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་སྲིད་པ་ལས་མི་གྲོལ་བར་ཐལ་
ལམ་ལ་མ་སྦྱངས་པའི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་འདི་ཡིས་རང་གི་དབང་པོ་དང། བདེ་སོགས་
ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེས་བུ་བདག་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་

[000]
སྐྱེས་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་གཉེར་བ་པོར་ཞེན་ནས། ད་ལྟར་གྱི་དབང་པོ་དང་
བདེ་བ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཞན་དོན་དུ་གཉེར་བའི་ཕྱིར་དང། རང་ཉིད་སྔ་
ཕྱི་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ནས་རང་གི་བདེ་སོགས་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པར་རྟོགས་པའི་བློ་
ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ཉིད་དུ་བློས་མཐོང་ཞིང་ཞེན་པ་
ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སྲིད་པར་ཆགས་པ་མིན་པར་ཐལ། དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་ཤེས་པ་
ཙམ་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ནི། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་
གཙོ་བོ་ལ་ཟེར་མོད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དང་བདེ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཡང་ཐ་དད་དུ་
ཤེས་པ་ནུས་སོ། །ཞེན་བྱེད་ཀྱི་བློ་དང་རང་བཞིན་གཉིས་བེམ་པོ་དང། སྐྱེས་
བུ་རིག་པར་འདོད་དོ། །དེས་ན་བདག་ལ་ཆགས་པ་ཆོས་ཅན། རང་འབྲས་
འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རང་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་སོགས་
ལ་དམིགས་པའི་ནང་གི་ཡན་ལག་མིག་སོགས་དབང་པོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་
ཆགས་པ་འདྲེན་པར་འགྱུར་ཞིང་ཁྱོད་བདག་འཛིན་ལས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་དྲངས་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡིད་གདུངས་པ་ཆགས་
བྲལ་གྱི་རྒྱུར་མི་འཐད་པ་ནི། རྩ་བར་
གང་ཞིག་ད་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བས། །
ཡིད་འབྱུང་དེ་འདྲ་སྡང་ཡིན་གྱི། །
ཆགས་བྲལ་མ་ཡིན་དེ་ཚེ་ཡང། །
ཆགས་ཡོད་སྐབས་གཞན་ཚོལ་ཕྱིར་རོ། །
ཞེ་སྡང་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ཅན་ཕྱིར། །
དེ་ནི་དེ་སྲིད་ཙམ་དུ་གནས། །
དེ་ལོག་ན་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི། །
རང་བཞིན་ཉིད་ལ་སླར་རྟེན་འགྱུར། །

[000]
ཞེས་པས། སྡུག་བསྔལ་བསྒོམས་པས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་
གྱིས་མནར་བའི་ཚེ་ཡིད་འབྱུང་ནས་དེ་ལ་ཆགས་བྲལ་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན་
སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་ད་ལྟར་གྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་
འབྱུང་དེ་ཆོས་ཅན། ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་ཆགས་བྲལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་སྐྱེས་
པ་དེའི་ཚེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། བདེ་བའི་
གནས་སྐབས་གཞན་ལ་ཆགས་ནས་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་ནི་ཚོར་བའི་སྡུག་
བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེ་སྡང་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཚོར་བ་སྡུག་
བསྔལ་དེ་སྲིད་ཙམ་དུ་གནས་ཀྱི་དེ་ལོག་ན། རང་ཉིད་ཀྱི་ཆགས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་
ཉིད་ལ་སླར་བརྟེན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ཆགས་ཡུལ་གཅིག་ལ་
ཡིད་སུན་ནས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཤུགས་ཆེན་བསྐྱེད་དེ་གནས་སྐབས་དེ་ལ་ཆགས་
བྲལ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང། ཞེ་སྡང་གི་དབང་གིས་ཆགས་པ་ཟིལ་གྱི་གནོན་པ་ཙམ་
ལས་ཆགས་བྲལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ལྷག་པའི་ཡུལ་གཞན་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་
དང༑ སླར་ཡང་ཡུལ་སྔ་མ་དེ་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེ་བའང་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་
འཇིག་ལྟ་མ་དོར་བར་དུ་ཡུལ་གང་ལའང་ཆགས་པ་གཏན་བྲལ་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །
གསུམ་པ་ཆགས་བྲལ་གྱི་རང་བཞིན་ངོས་གཟུང་བ་ནི། རྩ་བར་
བླང་དང་དོར་བྱ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །
ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མཉམ་སྙོམས་ཅན། །
ཙན་དན་སྟེའུ་མཚུངས་པ་ལ། །
ཆགས་བྲལ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །
ཞེས་པས། ཆགས་བྲལ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཆགས་
བྲལ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཡས་གཡོན་ནས་ཙན་དན་གྱི་ལྡེ་གུས་ཤུག་
པ་དང་སྟེའུ་གཅོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་སྙོམས་ཅན་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་

[000]
བླང་བྱ་དང་དོར་བྱའི་ཆགས་སྡང་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དཔྱད་གཞི་ཆགས་
བྲལ་གྱི་གང་ཟག་ཡིན་ན། ཆགས་པའི་རྩ་བ་བདག་འཛིན་སྤངས་པས་ཁྱབ་པར་
ཐལ༑ འདོད་ན། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ན། འདོད་པའི་བདག་
འཛིན་སྤངས་པས་ཁྱབ་པར་ཐལ། འདོད་ན། ཕྱིར་མི་འོང་ཆོས་ཅན་བཟུང་
ནས་དཔྱད། ཆགས་བྲལ་སྔོན་སོང་གི་ཕྱིར་མི་འོང་དེ་མཐོང་ལམ་མ་ཐོབ་གོང་དུ་
འདོད་པའི་བདག་འཛིན་སྤངས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པས་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་
པའི་མཐོང་སྤང་མ་སྤངས་གོང་དུ་འདོད་པའི་སྒོམ་སྤོང་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །
དེ་ཡང་འདོད་ན། མཐོང་ལམ་གྱི་སྔ་རོལ་ཏུ་སྲིད་རྩེའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་
མི་འོང་དེ་མཐོང་སྤང་མ་སྤངས་གོང་དུ་ཅི་ཡང་མེད་མན་ཆད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་མཐའ་
དག་སྤངས་པའང་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སྡུག་
བསྔལ་སྒོམ་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་བ་སྤང་བ་ནི། རྩ་བར་
འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ལ་དགོངས་ནས། །
སྡུག་བསྔལ་བསྒོམས་པར་གསུངས་པ་ཡིན། །
ངེད་ཀྱི་དེ་ཡང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས། །
དེ་ནི་བདག་མེད་ལྟ་རྟེན་ཡིན། །
སྟོང་ཉིད་ལྟ་བས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །
སྒོམ་པ་ལྷག་མ་དེ་དོན་ཡིན། །
དེ་ཕྱིར་མི་རྟག་ལས་སྡུག་བསྔལ། །
སྡུག་བསྔལ་ལས་ནི་བདག་མེད་གསུངས། །
ཞེས་པས། ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྒོམ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་གཞན་རྣམས་
མ་བསྒོམ་ཞེས་པ་མིན་གྱི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་

[000]
དུ་མངོན་སུམ་དུ་མ་རྟོགས་པར་ཇི་སྲིད་དུ་སྤང་བྱ་གང་གིའང་ས་བོན་སྤང་མི་ནུས་
པས༑ དེ་ལ་ནན་ཏན་མཛད་པའོ། །ངེད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་རང་
རྒྱུ་ལས་ཉོན་གྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། བདག་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་པ་མིན། ལམ་
དེ་ནི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྟེན་ཙམ་དུ་གསུངས་ཀྱི། འཁོར་
བ་ལས་དངོས་སུ་གྲོལ་བའི་ལམ་དུ་མི་འདོད་དོ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་ངེས་པར་
སྒོམ་དགོས་ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ལྟ་
བས་འཁོར་བ་ལས་དངོས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ། བསྒོམ་པ་ལྷག་མ་འདུས་བྱས་
མི་རྟག་པ་དང་ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོགས་པ་བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེའི་ཐབས་
ཀྱི་དོན་དུ་སྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་མི་རྟག་
པར་རྟོགས་པ་ལས་ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོགས་པ་དང་དེ་ལས་བདག་
མེད་རྟོགས་པ་འབྱུང་བར་གསུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྔར་བཤད་པའི་ཐབས་
དང་ཐབས་བྱུང་དེ་ལྟར་གནས་པས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། གཞུང་འདི་ནི་འགངས་
ཆེ་བ་ཞིག་སྣང་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཡིན་ཕྱིན་རྒྱུ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་དགོས། སྡུག་བདེན་
རྣམས་རང་རྒྱུ་ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་དུ་སོང་བ་ན། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་
བསྔལ་བར་སྒྲུབ་བོ། །མི་རྟག་ཅིང་ལས་ཉོན་གྱི་གཞན་དབང་ཅན་ཡིན་ཕྱིན་རང་
དབང་བའི་བདག་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར། ཟག་བཅས་ཡིན་ན། སྡུག་བསྔལ་
བ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ན། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་པ་དང་འགལ་
ཁྱབ་ན། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉིས་ཆོས་ཅན་
དེར་ཐལ། དེའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་སླ། འདོད་ན། རང་རྒྱུ་དགེ་བ་ལས་བྱུང་
བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དམྱལ་བ་ཚ་
དམྱལ་ན་རླུང་བསིལ་བུ་ཙམ་ཡན་ཆད་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གསུངས་པའི་
ཕྱིར༑ གཞན་ཡང། སོ་སྐྱེ་ལྷ་མིའི་ལུས་རྟེན་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་

[000]
པར་ཐལ། འདོད་ན། རང་རྒྱུ་མི་དགེ་བ་ལས་བྱུང་བར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་སྟེ། མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང། དགེ། ལས་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །
ཞེས་གསུངས། གཞན་ཡང། སོ་སྐྱེའི་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་རྟེན་ཆོས་ཅན། དགེ་
བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཐལ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་གི་འབྲས་བུར་ངེས་
པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། འཇུག་པ་ལས། མངོན་མཐའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་
གཞན་མེད། །ཅེས་གསུངས། འདོད་ན། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་སྡུག་
བསྔལ་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། དགེ་བ་ལས་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་
བྱུང་བ་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་
པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཞལ་བྱ་གཞི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཚེ་འདིའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྦྱིན་
པའི་འབྲས་བུར་གསུངས་པས་དགེ་བའི་འབྲས་བུར་ངེས་ལ། ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་
ཟག་བཅས་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་འདས་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ལས་སྡུག་
བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་བློ་གསལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་གཞི་འོ། །
གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི་
རྩ་བར་
ཆགས་བྲལ་མིན་དང་སྲིད་ལྡན་དང། །
རྩོམ་པ་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་དེ། །
ཉོན་མོངས་ལས་ལས་གྲོལ་མ་ཡིན། །
དེ་འདྲ་འཁོར་བ་པ་ཞེས་བྱ། །
ཞེས་པས། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་མིན་པས། སྲིད་པ་འཁོར་བ་དང་
ལྡན་ལ། དེ་ལྟར་བླང་དོར་གྱི་ལས་ཀྱི་རྩོམ་པ་ཀུན་ལ་བརྟེན་དགོས། དེ་ལྟར་ན། ཉོན་
མོངས་དང་ལས་ལས་མ་གྲོལ་བས་འཁོར་བ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་
སྲིད་ན་གྲོལ་བའི་བདག་ཁས་བླངས་པ་དོན་མེད་དུ་ཐལ་བ་ནི། རྩ་བར་

[000]
བདག་གི་ཉིད་ནི་མི་འདོད་ན། །
དེ་ཡི་ཟ་བ་པོ་ཡང་མེད། །
བྱ་དང་ལོངས་སྤྱོད་མཚན་ཉིད་ཅན། །
དེ་ཚེ་དེ་ཡི་བདག་ཀྱང་མེད། །
ཅེས་པས། གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བདག་གི་བ་དེའི་ཟ་བ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་
བཟའ་བྱ་བདག་གི་བ་ཉིད་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་
བདག་ཀྱང་མེད་པར་ཐལ། ཟ་བ་པོ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། བདག་
རྟག་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ལས་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཅན་དང་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་
ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་འཇིག་ལྟ་སྤང་དགོས་པར་བསྟན་པ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ཕྱིར་གྲོལ་འདོད་ཐོག་མེད་པའི། །
རྒྱུ་ཅན་རིགས་མཐུན་ས་བོན་ལས། །
བྱུང་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལྟ་བ་དག་
རྩ་བ་ཉིད་ནས་དབྱུང་བར་གྱིས། །
ཞེས་པས། གྲོལ་བ་འདོད་པ་དག་ཐར་པ་ཐོབ་པ་འདོད་ན། འཇིག་
ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་དབྱུང་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གདམས་པའོ། །
འཇིག་ལྟ་དེ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རང་གི་རིགས་མཐུན་པའི་ས་བོན་
ལས་བྱུང་ངོ། །གཉིས་པ་དབང་ཕྱུག་གི་བཀའ་ལུང་ཙམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་རུང་
བ་ལ་གསུམ། དབང་ཕྱུག་གིས་ཐར་ལམ་དབང་བསྐུར་བའི་ཆོ་ག་གྲོལ་ལམ་
ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ནི་
རྩ་བར་
ལུང་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་ཡིན་པའི། །
རྒྱུ་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་ནི། །

[000]
ལུང་ཙམ་གྱིས་ནི་གྲོལ་བ་ཡང། །
སྨྲ་བ་ཡོངས་སུ་མགུ་བྱེད་མིན། །
ས་བོན་སོགས་གྲུབ་ཆོ་ག་ནི། །
སྐྱེས་བུ་མི་སྐྱེད་པར་ནུས་མིན། །
ཏིལ་མ་བསྐུས་དང་མེས་བསྲེག་སོགས། །
བདག་ཀྱང་གྲོལ་བར་ཐལ་ཕྱིར་རོ། །
སྔར་ལྕི་བ་དག་ཕྱིས་ཡང་ཕྱིར། །
སྡིག་པ་བཅོམ་པར་བྱས་པ་མིན། །
འདི་ཡི་ལྕི་ཉིད་མེད་འགྱུར་གྱི། །
ལུས་ཅན་མིན་ཕྱིར་སྡིག་ལྕི་མིན། །
ཞེས་པས། ལུང་ལས་བཤད་པའི་ཆོ་ག་ཙམ་གྱི་གྲོལ་བར་སྟོན་པའི་ལུང་
ནི་རང་གི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་
མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཆོ་ག་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བར་སྨྲ་བ་ཡང་རྟོགས་ལྡན་ཡོངས་སུ་
མགུ་བྱེད་མིན་ནོ། དེ་ལ། གཞན་སྡེ་དག་གིས་ཁྱེད་ཀྱིས་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་
མིན་མི་དགོས་ཏེ། ཁྱེད་དབང་པོ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར། ཞེས་སྨྲས་ན། སངས་
རྒྱས་པས། དེ་ལ་ཅི་བརྗོད་བསམ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། གོང་དུ། དབང་པོ་མི་
གསལ་ཕྱིར་མ་མཐོང། །ཞེས་གཞན་ལ་གནོད་བྱེད་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ལུང་
ལས་བཤད་པ་ལྟར། སྔགས་ས་བོན་ལ་བཏབ་པས་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ་
ཞེ་ན། ས་བོན་སོགས་ཀྱིས་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེད་པར་གྲུབ་པའི་ཆོ་ག་མཐོང་བས་
དབང་ཕྱུག་གི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་མ་ཐག་སྐྱེས་བུ་ཡང་སྲིད་དུ་མི་སྐྱེས་པར་བྱེད་ནུས་
པ་མིན་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་ན་ལུས་ལ་ཏིལ་མར་བསྐུས་པ་དང་མེས་བསྲེགས་པ་
སོགས་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་སྲེག་གི་མེས་སེམས་ཀྱི་སྡིག་
[201] སྦྱིན་སྲེག་གི་མེས་ལུས་གདུངས་པས་
སྔར་སྲང་ཁར་ལྕི་བ་དག་ཕྱིས་ཡང་བར་སོང་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་སྲེག་
གི་སྐྱེས་བུ་འདི་ཡི་ལུས་ཀྱི་ལྕི་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་འགའ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་གྱིས་
སྡིག་པ་སྲང་ཁར་ལྕི་བ་མིན་པར་ཐལ། སྡིག་པ་དེ་ལུས་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་གནོད་བྱེད་བརྗོད་པ་ལ་གསུམ། དང་པོ། བཀའ་ལུང་ཙམ་གྱིས་ཡང་
སྲིད་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ལ་མི་གནོད་པ་ནི། རྩ་བར་
ལོག་ཤེས་དང་ནི་དེ་ལས་བྱུང། །
སྲིད་པ་སེམས་པའི་དབང་དག་གིས། །
དམན་གནས་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །
དེ་ཕྱིར་དེ་བཅད་འགྲོ་མི་འགྱུར། །
དེ་ཙམ་ལས་ནི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །
སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཉིད་ནུས་ཡིན། །
སེམས་པ་དེ་དག་རང་ཉིད་ལས། །
ཡིན་ཕྱིར་སྐྱེ་རྒྱུ་ཉམས་པ་མེད། །
ཅེས་པས། སྡུག་བསྔལ་བདེ་བར་འཛིན་པའི་ལོག་ཤེས་དང་དེ་ལས་བྱུང་
བའི་བདེ་བ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་པ་ཆོས་ཅན། གང་གི་
རྒྱུད་ལ་ཁྱོད་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཅད་པ་དེ་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་འགྲོ་བར་མི་
འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་དབང་དག་གིས་དམན་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐ་མལ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ལོག་སྲེད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་པ་དེ་
དག་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་
ཕྱིར༑ ལོག་སྲེད་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་པ་དེ་དག་རང་ཉིད་ཡང་སྲིད་ཕྱི་
མར་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་དོན་གཞན་པའི་ལས་དགོས་པ་མིན་ནོ། །དེས་

[202] དབང་དེ་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉམས་པ་མེད་
པའི་ཕྱིར་ན། དབང་གི་ཆོ་ག་ཙམ་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེང་
སྐབས་ཀྱི་ལྷ་དུ་མའི་དབང་ལའང་མཚུངས་ཏེ། དབང་ཇི་ཙམ་ཐོབ་ཀྱང་ཡང་སྲིད་
ཕྱི་མར་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ལོག་སྲེད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཉམས་པ་མཐོང་བའི་
ཕྱིར༑ བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་གཅོད་བྱེད་དུ་
གོ་དགོས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལོག་སྲེད་དེ་བཅད་ན་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་འགྲོ་བར་མི་
འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་དེའི་ལན་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
འགྲོ་དང་རྟོགས་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན། །
དེ་ནི་མ་མཐོང་བ་ལས་འགྱུར། །
མ་མཐོང་ཞིག་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད། །
དེས་ན་འདུ་བྱེད་སེམས་པ་མིན། །
ཡོད་དང་མེད་པའི་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར། །
བྱེད་པ་སྐྱེད་ལ་བློ་ཡི་ནི། །
ནུས་མཐོང་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་ན། །
དེ་ཡོད་དེ་དག་ཅིས་མི་འགྲོ། །
ཞེས་པས། གཞན་སྡེས། དབང་བསྐུར་ཐོབ་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་འགྲོ་
བ་མེད་དེ། འགྲོ་བ་དང་གཟུགས་སོགས་རྟོགས་པའི་རྟེན་ནི་མིག་སོགས་ཡིན་
ཞིང་དེ་ནི་མ་མཐོང་བ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་མ་
མཐོང་བའི་ལས་དབང་བསྐུར་གྱིས་ཞིག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལས་ཀྱང་བདག་གི་
ཡོན་ཏན་འདུ་བྱེད་ཡིན་གྱི་སེམས་པ་མིན་ནོ་ཞེ་ན། ལོག་སྲེད་དང་མཚུངས་ལྡན་
གྱི་བློ་སེམས་པ་དེ་ཕན་འདོགས་བྱེད་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་
བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་དབང་སོགས་མངལ་དུ་བསྐྱེད་པ་ལ་ལོག་སྲེད་བློ་དེ་ཡི་

[203] །དབང་བསྐུར་ཐོབ་ཀྱང་
ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཉམས་པ་ཡོད་པས་དེ་དག་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་ཅིས་མི་འགྲོ་
སྟེ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་བཀག་པ་གནོད་པ་སྤང་བ་ལ་གསུམ། དབང་
བསྐུར་གྱིས་ཡིད་བློའི་ནུས་པ་བཅོམ་པ་མི་འཐད་པ་ནི། རྩ་བར་
གལ་ཏེ་དེ་དག་ནུས་མེད་ན། །
དབང་སོགས་བྱས་མ་ཐག་དེ་དག་ །
སེམས་པའི་དབང་གིས་འཛིན་དང་འཇུག་
གཡེང་དང་འགོག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། གལ་ཏེ་ལོག་སྲེད་དེ་དག་དབང་བསྐུར་གྱིས་ནུས་པ་མེད་པར་
བྱས་སོ་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དེ་དག་དབང་བསྐུར་སོགས་བྱས་མ་ཐག་རང་རྒྱུད་
ཀྱི་སེམས་པའི་དབང་གིས་མིག་སོགས་དབང་པོ་ཡུལ་འཛིན་པ་དང། འདོད་
པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་དང། ཡུལ་གཞན་དུ་གཡེང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་
རྐྱེན་གྱིས་གཡེང་བ་དེ་འགོག་པའི་བྱ་བ་སོགས་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། དེ་ལྟར་
བྱེད་པའི་སེམས་པའི་ནུས་པ་དབང་བསྐུར་གྱིས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། དབང་བསྐུར་
གྱིས་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཅོམ་སྟེ་ལས་མ་གསོག་ལ། ལས་མེད་པས་
ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ལ། དབང་བསྐུར་ཐོབ་པའི་སྐྱེས་
བུ་དེ་དབང་ཐོབ་མ་ཐག་དབང་སོགས་ཀྱི་བྱ་བ་དགག་དགོས་ཞེས་གནོད་བྱེད་བརྗོད་
དོ༑ ༑རང་རེ་ལའང་མཚུངས་པ་འདྲ་སྟེ། རིག་པའི་དབང་ལྔ་ཐོབ་པའི་དག་པ་
ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་སྦྱངས་པའི་ནུས་པ་བཞག་པ་དང། དབང་གོང་མ་གསུམ་
ཐོབ་པའི་འབྲས་བུར། བུམ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུར་ལུས་ཀྱི་མི་
དགེ་བ་གསུམ་སྔར་བསགས་སྦྱངས་པ་དང། གསང་དབང་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུར་
ངག་གི་མི་དགེ་བ་བཞི་སྦྱངས་པ་དང། ཤེར་དབང་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུར་ཡིད་ཀྱི་

[204] དབང་དེ་དག་ཐོབ་མ་ཐག་ནས་ལུས་
ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྡིག་པ་ཞིག་པར་ཐལ་ཟེར་འཕེན་ན་ཅི་བརྗོད་བསམ་པར་
བྱའོ༑ ༑གཉིས་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི། རྩ་བར་
ཅི་སྟེ་དེ་ཚེ་བློ་མེད་ཕྱིར། །
མི་འགྱུར་དྲི་མ་རྣམས་ཀྱི་བློ། །
མཚམས་སྦྱོར་དེ་རྣམས་ནུས་མེད་ན། །
གསོན་པ་ཉིད་ནའང་ནུས་མེད་འགྱུར། །
གཉེན་པོ་དང་ནི་རང་གི་ཕྱོགས། །
འཕེལ་ན་འགྲིབ་དང་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། །
ཉེས་རྒྱུན་རང་གི་ས་བོན་ཅན། །
དབང་བསྐུར་བ་ལས་ལྡོག་པ་མེད། །
ཅེས་པས། ཅི་སྟེ་ཤི་བ་དེའི་ཚེ་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་ཆོས་
རྣམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དབང་བསྐུར་ཐོབ་པའི་འཆི་ཁ་མའི་དྲི་མ་
རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ། དེའི་དངོས་རྒྱུ་
ནུས་པ་ཐོགས་མེད་ཚང་བའི་ཕྱིར། ནུས་པ་དེ་རྣམས་དབང་བསྐུར་གྱིས་བཅོམ་
པས་མེད་དོ་ཞེ་ན། དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་གསོན་པ་ཉིད་ནའང་རིགས་འདྲ་མཚམས་
སྦྱོར་བ་ནུས་མེད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ། དེའི་ནུས་པ་དབང་བསྐུར་གྱིས་བཅོམ་པའི་
ཕྱིར༑ གཉེན་པོ་བདག་མེད་རྟོགས་པ་འཕེལ་ན་ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུན་རྣམས་
འགྲིབ་ལ། རང་གི་ཕྱོགས་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་འཕེལ་ན་ཉེས་པ་དེ་རྣམས་འཕེལ་
བའི་ཕྱིར། རིགས་འདྲ་ས་བོན་ཅན་ཆགས་སོགས་རྣམས་དབང་བསྐུར་བ་ཙམ་
ལས་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ལ། ལྷག་བཅས་དགྲ་བཅོམ་
པ་བདག་འཛིན་མ་ལུས་པ་སྤངས་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱི་མར་མི་སྐྱེ་བར་ཁས་ལེན་པས་

[205] གསོན་པ་ཉིད་ནའང་ལས་ཀྱིས་འཕངས་
པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་ཐལ། ཤི་བའི་
ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རིགས་འདྲ་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕངས་ན་
ལན་ཅི་ཡོད། དཔྱད་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་བདག་རྟག་པ་བྱེད་པ་པོར་མི་རུང་
བ་ནི། རྩ་བར་
རྟག་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །
རིམ་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང། །
བྱེད་དང་མི་བྱེད་པ་དག་ནི། །
འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་འགལ། །
རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའང་གཅིག་པར་འགྱུར། །
དེ་དག་དེ་ལས་ཐ་དད་ན། །
བྱེད་པོ་ཟ་པོ་ཉམས་པར་འགྱུར། །
ནུས་པ་ཡང་ནི་འགྲུབ་མ་ཡིན། །
གཞན་གྱི་དྲན་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས། །
ཐལ་བ་གནོད་བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། །
འགའ་ཡང་དྲན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །
དེས་ན་མྱོང་ལས་དྲན་པ་འབྱུང། །
ཞེས་པས། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཐར་པ་འཐད་ཀྱི་བདག་རྟག་པ་སྨྲ་བ་ལ་མི་འཐད་
དེ༑ རྟག་པ་རྐྱེན་ལ་བལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བཅིངས་ཐར་རིམ་གྱིས་
བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འགལ་བའོ། །བདག་རྟག་པ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་
ཙམ་ཡང་འགལ་བར་ཐལ། འབྲས་བུ་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པ་དག་ནུས་པ་འདྲ་
བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའང་གཅིག་པར་འགྱུར་བར་ཐལ་

[206]
རྒྱུ་འབྲས་དེ་དག་བདག་རྟག་པ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དོ། བདག་རྟག་པ་དེ་ཉིད་ལས་
བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟག་པས་འབྲས་བུ་ལ་
ཕན་འདོགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་ནི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་
གི་ནུས་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར། བདག་རྟག་པ་མེད་ནའང་གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་རང་
གིས་དྲན་པ་དང། གཞན་གྱིས་བསགས་པ་རང་གིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་སོགས་སུ་
འགྱུར་བའི་སྐྱོ་མེད་དེ། ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བའི་སངས་རྒྱས་པ་ལ་
གཞན་གྱིས་མྱོང་བ་རང་གིས་དྲན་པ་དང། གཞན་གྱིས་བསགས་པ་རང་གིས་
ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐལ་བ་གནོད་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་
པའི་སྐྱེས་བུ་འགའི་ཡང་སྔར་མྱོང་བ་ཕྱིས་དྲན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་མཚུངས་
པའི་མྱོང་བ་ལས་དྲན་པ་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འབྱུང་བ་དེས་ནའི་ཕྱིར། ལས་མ་
བྱས་པ་དང་འཕྲད་པ་དང་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་ངོ། །
གསུམ་པ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་གྲོལ་ལམ་དུ་བསྟན་པ་ནི་
རྩ་བར་
བདེན་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་པ་དང། །
བདེ་དང་ང་དང་ངའི་ཞེས་སོགས། །
ཡང་དག་མིན་པ་རྣམ་བཅུ་དྲུག་ །
སྒྲོ་བཏགས་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་སྲེད། །
དེ་ཉིད་ལ་ནི་མི་འགལ་དོན། །
དེ་ཉིད་རྣམ་པ་རྗེས་རྟོགས་ཅན། །
ལེགས་བསྒོམས་ཡང་དག་ལྟ་བ་ཡིས། །
སྲེད་པ་རྗེས་འབྲང་བཅས་འཇོམས་བྱེད། །

[207] །
གཅིག་མེད་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་གསུམ་ཅན། །
སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །
ས་བོན་མེད་པར་མྱུ་གུ་བཞིན། །
ཞེས་པས། སྲེད་པ་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། བདེན་བཞི་ལ་ལོག་ཞུགས་
སྡུག་བསྔལ་རྟག་ཅིང་བརྟན་པ་དང་བདེ་བ་དང། རྩ་བ་དང་ཊིཀ་ཆེན་ལྟར་ན་བདེན་
པ་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ལོག་ཞུགས་བཅུ་དྲུག་ཅེས་འགྲེལ། ང་དང་ངའི་ཞེས་སོགས་
ཡང་དག་མིན་པ་བཞི་དང་ལྷག་མ་རྣམས་དང་བཅས་པས་བཅུ་དྲུག་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ནི་
ཡོངས་སུ་སྲེད་ཅིང་སྲེད་པའི་དབང་གིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་
བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཉིད་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་
བཞི་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དང་འགལ་བའི་དོན་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་
ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཅན་ལེགས་པར་སྒོམ་པའི་
བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིས་སྲེད་པ་རྗེས་འབྲང་དང་བཅས་པ་
རྩ་བ་ནས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལ་ནི་འགལ་བའི་དོན། །ཞེས་
འགྲེལ་དགོས་པ་འདྲ་བ་སྣང་སྟེ་དཔྱད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ལས་དང་
ལུས་དག་གནས་ན་ཡང་སླར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོའི་
རྒྱུ་གཅིག་སྲེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལྟ་ན། གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གཞན་ཡང་ཡོད་
པར་གོ་དགོས། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཅན་ཞེས་པ་ནི། ལས་དང་ལུས་
དང་སྲེད་པ་གསུམ་ལ་ཟེར། ས་བོན་མེད་པར་མྱུ་གུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་
མེད་པར་ཡང་སྲིད་མི་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་ཡང། སྲེད་དང་བྲལ་ལ་ཡང་སྲིད་མེད་
ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །གཞུང་འདིས། བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་
བསྒོམ་པ་དང། གཙོ་བོར་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྲིད་པ་ལས་གྲོལ་

[208] གཞན་སྡེས་དབང་ཕྱུག་གིས་དབང་བསྐུར་བ་ཙམ་གྲོལ་
ལམ་དུ་འདོད་པ་སོགས་བཀག་ཅིང། སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ཀྱི་དབང་དང་མན་
ངག་དང་མཐོང་གྲོལ་དང་ཐོས་གྲོལ་དང་དད་གྲོལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་དགོས་
པ་ཞིག་སྣང་སྟེ། རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས། གཞན་སྡེ་འགོག་པའི་ཕྱོགས་སྔ་
ལ་འགྱུར་བར་ཉེས་དགག་རང་རེ་ལའང་ཚང་ངོ། །ཁོ་བོའི་རྨོངས་འཆར་ལ་
རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་དབང་སོགས་མཐའ་དག་ལ་རྒྱུད་སྡེ་དེ་ནང་བཤད་པ་བཞིན་ཉོན་མོངས་
པ་དེ་དང་དེ་སྦྱང་ཞེས་པ་དང་དེ་དང་དེའི་བག་ཆགས་འཇོག་ཅེས་པའི་ཕན་ཡོན་
འབྱུང་བ་ལ། སྟོང་ཉིད་ལྟ་བས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་སྐབས་ནས་བསྟན་པའི་
སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཞིག་ངེས་པར་ཡོད་དགོས་ལ། ལྟ་བ་དེ་མེད་ན་དབང་ཕྱུག་གི་
དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་དེ་སྲིད་པའི་རྩ་
བ་གཅོད་བྱེད་དང་དེའི་སྟེང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་
དུ་སྒྱུར་བས། དེ་འདྲའི་དབང་བསྐུར་དེ་རྒྱུད་སྡེ་ནས་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ཕན་ཡོན་
འབྱུང་བར་ངེས་སོ་སྙམ། ཐབས་ཤེས་དེ་གཉིས་མེད་པར་དབང་བསྐུར་ལན་བརྒྱར་
ཐོབ་ཀྱང་བདག་ལྟ་བུ་ལ་ནི་གཞན་སྡེ་དབང་ཕྱུག་གི་དབང་བསྐུར་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་
དམན་པས་ཁེ་ལས་ཉེན་ཆེ་བ་དང། དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་བཀག་པའི་ཕྱོགས་
སྔ་རང་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལས་དང་ལུས་ཟད་བྱེད་ཙམ་གྲོལ་ལམ་དུ་མི་རུང་བ་
ལ་གཉིས། དགག་པ་དངོས་ནི། རྩ་བར་
ལས་དང་ལུས་དག་སྤོང་མིན་ཏེ། །
གཉེན་པོ་དག་ནི་མེད་ཕྱིར་དང། །
ནུས་མེད་ཕྱིར་རོ་སྲེད་པ་ནི། །
ཡོད་ན་སླར་ཡང་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་པས། ནམ་མཁའི་གོས་ཅན་པ་ཞེས་པ་གཅེར་བུ་བས། ལས་དང་

[209] སྐྱེ་བ་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཅན་དུ་
འདོད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལས་ལུས་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པར་རིགས་ཀྱི་སྲེད་
པའི་གཉེན་པོ་ཅིས་དགོས་ཞེ་ན། སྲེད་པ་མ་སྤངས་པར་ལས་དང་ལུས་དག་སྤོང་
ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ལུས་རྐྱང་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་
དང༑ སྲེད་པ་མ་སྤངས་པར་ལས་ལུས་ཟད་པར་སྤོང་བའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་
ཏེ༑ སྲེད་པ་ནི་ཡོད་ན་སླར་ཡང་ལས་ལུས་གཉིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
རྩོད་སྤང་ལ་གསུམ། ལས་སྲེད་གཉིས་ཀ་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་ཤེད་མཚུངས་
སུ་བསྟེན་པ་དགག་པ་ནི་
རྩ་བར་
གཉིས་ཟད་དོན་དུ་འབད་ན་ཡང། །
ལས་ཟད་དུབ་པ་དོན་མེད་ཡིན། །
འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །
ལས་རྣམས་ནུས་པ་ཐ་དད་དུ། །
རྗེས་དཔོག་དེས་ན་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི། །
ཉོན་མོངས་དངོས་གཅིག་གིས་མི་འཛད། །
རྣམ་འགའ་དེ་བསྐྱེད་འབྲས་བུ་ནི། །
ཆུང་འགྱུར་རིགས་མི་མཐུན་ཅན་མིན། །
ཞེས་པས། ཕྱོགས་སྔ་དེས། ལས་སྲེད་གཉིས་ཀ་ཟད་པའི་དོན་དུ་འབད་
རིགས་ཏེ། གཉིས་ཀ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ལོགས་སུ་ཟད་
པའི་གཉེན་པོ་ལ་དུབ་པ་དོན་མེད་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་ལ་གཉེན་པོ་བསྟེན་ན་ལས་ཀྱང་
སྤོང་བར་ནུས་ལ་སྲེད་པ་མ་སྤངས་པར་ལས་སྤོང་བའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་
སྐྱེས་བུའི་ལས་རྣམས་ནུས་པ་ཐ་དད་པ་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་ནུས་ཏེ། ལས་ཀྱི་

[210] དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་གདུང་བའི་ཉོན་
མོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་གིས་ལས་ཐམས་ཅད་མི་འཛད་དེ། ལས་གཅིག་སྤངས་
པས་ཀུན་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་མེད། ལས་མཐའ་ཡས་པ་དེས་ནའི་ཕྱིར་
རྩ་བར། མི་འཛད། ཅེས་པ་དང། ཊིཀ་ཆེན་ལས་མི་འཛིན། ཞེས་བྱུང་
དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་གདུང་བའི་རྣམ་པ་འགས། ལས་རིགས་མཐུན་རིགས་མི་མཐུན་
ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མཐའ་དག་ཟད་པར་བྱེད་པ་མིན་ཏེ། ལས་དེས་གདུང་བ་བསྐྱེད་
པའི་སྔོན་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བས་ཅུང་ཟད་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར༑ དེ་དག་གིས། ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྩ་བ་གཅིག་སྤངས་པས་ཀུན་སྤོང་ནུས་
ལ་ལས་གཅིག་སྤངས་པས་ཀུན་སྤོང་བར་མི་ནུས། ཉོན་མོངས་སྤངས་ན་ལས་སྣ་
ཚོགས་པ་མཐའ་ཡས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འཕེལ་བར་མི་ནུས་པས་ཉོན་མོངས་སྤོང་
དགོས་པར་བསྟན་ནོ། །གཉིས་པ་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་འདྲེས་ཤིང་
ཟད་པར་བྱེད་པ་དགག་པ་ནི། རྩ་བར་
ཅི་སྟེ་དཀའ་ཐུབ་ནུས་པ་ཡི། །
ནུས་པ་འདྲེས་པ་ཟད་པ་ན། །
ཉོན་མོངས་ཆ་འགའ་སྤོང་བའམ། །
ཉོན་མོངས་མེད་པར་ཀུན་སྤོང་འགྱུར། །
གལ་ཏེ་དཀའ་ཐུབ་ཉོན་མོངས་ལས། །
གཞན་འདོད་ཉོན་མོངས་ཉིད་ཅེ་ན། །
དེ་ནི་ལས་འབྲས་ཡིན་ཕྱིར་འདིས། །
ནུས་པ་འདྲེས་སོགས་འགྱུར་མ་ཡིན། །
སྐྱེ་འདོད་ཉེས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། །
གང་ཡང་སྐྱོན་རྣམས་འགོག་བྱས་པ། །
[000]
དེས་སྐྱེད་ལས་ལ་ནུས་འགྱུར་གྱི། །
ཇི་ལྟར་བྱས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར། །
ཞེས་པས། ཅི་སྟེ་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་གཅིག་ཏུ་
བྱས་པ་ཡིས་ནུས་པ་འདྲེས་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་བུ་དེ་ཉིད་གདུང་བ་གཅིག་ཉམས་
སུ་མྱོང་བས་ཟད་པར་འགྱུང་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དཀའ་ཐུབ་དེས་ལུས་གདུང་ཞིང་
སྡུག་བསྔལ་བའི་ཉོན་མོངས་ལས་གཞན་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་འདོད་
དམ༑ ཉོན་མོངས་ཉིད་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། ལས་འབྲས་ཟད་པའི་ཕྱིར་དུ་
མེ་ལྔ་བསྟེན་པ་སོགས་གདུང་བ་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ། སྐྲ་ཉག་མ་གཅིག་
བཏོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ཤས་འགས་ལས་འབྲས་མ་ལུས་པ་སྤོང་
ནུས་པའི་ཕྱིར། འམ་གྱི་སྒྲས་གདུང་བའི་ཉོན་མོངས་མེད་པར་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་
ལས་འབྲས་ཀུན་སྤོང་ནུས་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། དཀའ་ཐུབ་དེས་ལས་ཐམས་
ཅད་ནུས་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལྟར་ན། དཀའ་
ཐུབ་འདིས་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་དང། ནུས་པ་རགས་པ་སོགས་
སུ་འགྱུར་བ་མིན་པར་ཐལ། དཀའ་ཐུབ་དེ་ལས་ངན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཕྱུགས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་བཞིན་ནོ། །གང་ཡང་སྐྱོན་ཆགས་སོགས་རྣམས་འགོག་པར་
བྱེད་པའི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་ཅན། མ་འོངས་སྐྱེ་འདོད་ཉོན་
མོངས་དེས་སྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པ་ལ་གནོད་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་
འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཉེས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ལས་ཀྱི་འབྲས་
བུ་ཞར་བ་དང་སྒུར་པོ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་ཟིན་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་
འབྲས་བུ་གྲུབ་ཟིན་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་
གཟུངས་སྔགས་བཟླས་པ་སོགས་ཀྱིས་ལས་སྒྲིབ་འགའ་ཞིག་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་སྐྱེ་
མི་རུང་ཉིད་དུ་བྱེད་ནུས་ཀྱང་སྲེད་པ་མ་སྤངས་པར་ལས་མཐའ་དག་ཟད་པར་བྱེད་

[000]
ནུས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སུ་ཡང་མེད་དོ། ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་ལོང་བ་སོགས་གྲུབ་ཟིན་
པ་རྣམས་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱེད་མི་ནུས། རྣམ་སྨིན་འབྱིན་མ་ཟིན་
པ་རྣམས་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་མྱོང་ངེས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཟད་པར་ནུས་ན་མྱོང་བར་
མ་ངེས་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས། གསུམ་པ་ལས་སྲེད་སྤང་བྱར་མཚུངས་པ་དགག་
པ་ནི། རྩ་བར་
ལས་ལས་ཉེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །
སྐྱོན་ལྡན་བྱེད་འགྱུར་བཟློག་ལས་མིན། །
ལོག་པའི་རྣམ་རྟོག་མེད་པར་ནི། །
བདེ་བ་ལས་ཀྱང་འདོད་མི་འགྱུར། །
ཞེས་པས། སྲེད་པ་ཡོད་ན་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་བཟློག་པ་ལའང་དེ་ལྟར་
ཡིན་པས་ལས་སྲེད་གཉིས་སྤང་བྱ་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། སྲེད་པ་མེད་པའི་ལས་ལས་
ཉེས་པ་ཆགས་སོགས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པའི་སྐྱོན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་
རྣམས་ལས་གསོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི། བཟློག་པ་སྲེད་པ་མེད་པ་ལས་དེ་
ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་ལོག་པའི་རྣམ་
རྟོག་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། བདེ་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་
རོ༑ གཞུང་དེ་དག་ནི། དབང་པོ་སོགས་བདག་གི་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་བསྒོམ་པ་
དང༑ རང་བཞིན་དང་སྐྱེས་བུ་ཐ་དད་དུ་ཤེས་པ་དང། དབང་བསྐུར་གྱི་ཆོ་ག་
དང་ལས་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་ལུས་གདུང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་གྲོལ་ལམ་དུ་འདོད་པ་
བཀག་སྟེ། བདག་རྟག་པ་བཅིངས་གྲོལ་གྱི་གཞིར་གཟུང་ནས་རྣམ་གཞག་བྱེད་པ་
ཤ་སྟག་ཏུ་སྣང་ངོ། བསྟན་བཅོས་གང་དུ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་མ་
བསྟན་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་མ་བསྟན་ནོ། །གཉིས་པ་
དེ་ལས་བདེ་གཤེགས་འགྲུབ་ཚུལ་ནི་

[000]
རྩ་བར་
སྐྱོབ་ལས་དེ་ཉིད་དང་བརྟན་དང། །
མ་ལུས་ཁྱད་པར་མཁྱེན་པར་གྲུབ། །
གཤེགས་པ་རྟོགས་པའི་དོན་ཕྱིར་ཏེ། །
དེ་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་པ་དང་སློབ། །
མི་སློབ་ལས་ལྷག། ཅེས་པས། ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་
ལ་སྐྱོབ་པ་ཡིན་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་པ་དང། མཁྱེན་པ་བརྟན་པ་དང་
མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་པ་ནི། བདེན་བཞིའི་གནས་
ཚུལ་མཐའ་དག་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་ལའོ། །བརྟན་པ་ནི། །ཁྱེད་ཀྱིས་བསྟན་པ་
ལྟར་སྔ་ཕྱི་དང་དངོས་ཤུགས་འགལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། །མ་ལུས་པའི་
ཁྱད་པར་མཁྱེན་པ་ནི། མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་ཀྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་
གཟིགས་པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་སྐྱོབ་པ་ལས་མཁྱེན་པ་རྣམ་དག་དཔག་འདོད་
ནས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྒྲ་རྟོགས་པའི་དོན་ཅན་དང། ལུགས་འབྱུང་གི་
སྐབས་སུ་བདེ་གཤེགས་ཀྱི་སྒྲ་སྤངས་པའི་དོན་ཅན་དུ་བསྟན་པ་ནི། སྟོན་པའི་རྟགས་
ལས་བདེ་གཤེགས་འབྱུང་རུང་དུ་གོ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ནོ། །གོང་གི་ཁྱད་ཆོས་
གསུམ་པོ་དེ་ནི། ཕྱི་རོལ་པ་དང། སློབ་པ་དང། མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་
དག་ལས་རྟོགས་པ་ལྷག་པ་གོ་དགོས། སྐབས་འདིར་མདོ་སེམས་གཉིས་ཀའི་
ལུགས་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པས། ཤེས་སྒྲིབ་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མུན་པ་
བཞི་ལ་སོགས་པ་འཇོག་ ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་
ཕྱིར་ན། མཁྱེན་པ་བླ་ན་མེད་པ་མངའ་བ་སྟེ། མཆོག་ཟུང་གིས་ཀྱང་མ་མཁྱེན་
པ་རྣམས་སྟོན་པས་ཇི་བཞིན་དུ་གཟིགས་པ་མདོ་སྡེ་ལས་བརྒྱ་པ་དང། མཛངས་
བླུན་སོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དེ་ལས་སྟོན་པ་འགྲུབ་ཚུལ་ནི་

[000]
རྩ་བར། དེ་ཡི་ཕྱིར། གཞན་དོན་མཁྱེན་སྦྱོར་དེ་སྟོན་པ། །ཞེས་པས། ཐུབ་པ་
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་དོན་དུ་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་
གོམས་པར་བྱེད་པའི་སྟོན་པ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ། རྟོགས་པ་ཕུན་ཚོགས་མངའ་བ་
དེ་ཡི་ཕྱིར། བཞི་པ་དེ་ལས་བརྩེ་བ་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་ནི། རྩ་བར། དེ་ལས་
བརྩེ་ཡིན་གཞན་དོན་ངོར། །དོན་གྲུབ་མཛད་པ་མི་འདོར་ཕྱིར། །ཞེས་པས་
ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ། སྦྱོར་
བ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ལམ་གོམས་པར་མཛད་པ་དེ་ལས་དེ་དེའི་ཕྱིར། ཚད་མའི་
སྐྱེས་བུར་འབྱུང་བ་ལ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་སོང་བ་ངེས་པར་དགོས་ཏེ་
དེ་ལས་རང་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་མ་ཟད་གཞན་གྱི་དོན་གྱིས་ངོར་ཡང་དོན་གྲུབ་པའི་
མཛད་པ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་ན་མཁྱེན་པ་ཡོད་ཀྱང་དུས་
ལས་མི་འདོར་བར་གཞན་དོན་མཛད་མི་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་དེ་དག་ཀུན་ལས་ཚད་
མར་བསྒྲུབ་པ་ནི། རྩ་བར་
བརྩེ་བ་ལས་དང་ཡེ་ཤེས་ལས། །
བདེན་པ་གསུང་མཛད་སྒྲུབ་བྱེད་བཅས། །
དེ་གསུང་བར་ཡང་མངོན་སྦྱོར་ལྡན། །
གང་ཕྱིར་དེས་ན་ཚད་མ་ཉིད། །
ཅེས་པས། ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གོམས་པ་
མཐར་ཕྱིན་པ་ལས་དང་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངའ་བ་ལས་བདེན་པ་
དང་ལེགས་པ་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་གསུང་བར་མཛད་པ་སྒྲུབ་བོ། མ་ལུས་པ་
མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་
རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་མཁྱེན་པ་བཤད་པ་དང་མི་འདྲའོ། །མཁྱེན་པ་དེ་གཞན་ལ་
གསུང་བར་ཡང་མངོན་པར་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་པ་དང་

[000]
ལྡན་བའི་མཁྱེན་པ་ཡིན་པས། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱོབ་པར་སྒྲུབ་བོ། །
མདོར་ན། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། །གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་ལ་མི་
སླུ་བའི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་གྲུབ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་དོན་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའི་
སྟོན་པ་ཡིན་པ་དེའི་ནའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཚད་མའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའི་དགོས་
པ་ནི། རྩ་བར་
དེ་ལྟའི་དངོས་སྟོན་བསྟོད་པ་ནི། །
དེ་ཡི་བསྟན་པ་ཉིད་ལས་ནི། །
ཚད་མའི་དེ་ཉིད་གྲུབ་དོན་དེ། །
རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་བཟློག་ཕྱིར། །
ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན། །
གང་དེ་ཐམས་ཅད་འགག་ཆོས་ཅན། །
ཞེས་སོགས་རྣམ་པ་དུ་མར་ནི། །
འདི་ཡི་སྦྱོར་བའང་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །
མེད་ན་མི་འབྱུང་མཚན་ཉིད་ཅན། །
རྟགས་ནི་རྗེས་དཔག་རྟེན་ཡིན་ནོ། །
བསྒྲུབ་བྱས་གཏན་ཚིགས་ཁྱབ་པ་ནི། །
བསྟན་ཕྱིར་དེ་ཡང་གསལ་བར་བཤད། །
ཅེས་པས། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚད་མར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་
པོར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། སྟོན་པ་དེ་ཡི་བསྟན་པ་
གསུང་རབ་ཉིད་ལས་ཚད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་རྫོགས་བསྟན་པར་གྲུབ་པའི་
དོན་དུ་དེའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ལས་ཐར་པ་དང་
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་འཇུག་ཚུལ་

[000]
སོགས་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ན་གསུང་རབ་གཞན་གང་ལ་འཇུག་ཀྱང་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་
གྱུར་ནས་བརྗོད་བྱའི་དོན་རྣམས་ལེགས་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །མདོ་ལས་
སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ཞེས་པས་མངོན་སུམ་ཚད་མ་
བསྟན་ཏེ། དང་པོས་མ་འཁྲུལ་བ་དང། གཉིས་པས་རྟོག་བྲལ་བསྟན་ཏེ། རྗེས་
སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཡང་བསྟན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དེ་ཚད་མར་
མ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་
འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། ཞེས་སོགས་རྣམ་པ་དུ་མར་རྗེས་དཔག་འདི་ཡི་
རྟེན་སྦྱོར་བའང་གསུངས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དུ་བ་ལས་ནི་མེར་ཤེས་དང། །
ཞེས་སོགས་འབྲས་རྟགས་དང། གང་ཟག་གིས་གང་ཟག་ཚོད་མི་འཛིན། ཞེས་
སོགས་མ་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན། མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་
ཉིད་ཅན་གྱི་རྟགས་ནི། རྗེས་དཔག་གི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་བ་ཡང་གསལ་
བར་བཤད་དེ། བསྒྲུབ་བྱའི་གཏན་ཚིགས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པ་
གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པའི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་ཚད་མ་དང་ཚད་
མའི་རྟེན་དང་མཚན་ཉིད་ཚད་མས་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་ཚུལ་སོགས་བསྟན་ལ། ཚད་
མ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས། སངས་རྒྱས་དང། ཆོས་འགོག་ལམ་གཉིས། དེ་
སྒྲུབ་པའི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཏེ། སྐྱབས་འགྲོ་རྣམ་དག་
སྐྱེ་བ་དང། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རྫོགས་བྱང་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང། སྒྲུབ་ནུས་
པ་ཚད་མས་ངེས་པ་ན། སེམས་བསྐྱེད་ལ་དམ་བཅའ་འཇོག་ཅིང། རྫོགས་བྱང་
ཐོབ་པ་ལའང་བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་དང་གོམས་པ་
ལས་འབྱུང་བ་མཐོང་ནས་བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པས་
བཙལ་ཏེ། འདོར་ལེན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བྱ་བ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཚད་མས་ལེགས་
པར་བརྟགས་ནས་སྒྲོ་འདོགས་ཇི་ཙམ་ཆོད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གི་

[000]
གཞི་བཙུག་པ་ཡིན། མཐར་སྒྲོ་འདོགས་མཐའ་དག་བཅད་ནས་རྫོགས་བྱང་འཐོབ་
དགོས་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་ཡང་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བློ་གཟུ་
བོར་གནས་ཏེ། གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ལ་ལེགས་པར་དཔྱད་དགོས་ཀྱི། རྩོམ་པ་
པོ་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཆུང་ལ་བརྟེན་ནས་གཞུང་བཟང་ངན་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་དབང་རྟུལ་རྨོངས་
དད་བླུན་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། ཕྱག་དར་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་
ནོར་རྙེད་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་
སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ནས་ཀྱང་
དགེ་སློང་དག་གམ་མཁས་རྣམས་ཀྱིས། །
བསྲེག་བཅད་བརྡར་བའི་གསེར་བཞིན་དུ། །
ལེགས་པར་བརྟགས་ལ་ང་ཡི་བཀའ། །
བླང་བར་བྱ་ཡི་གུས་ཕྱིར་མིན། །
ཞེས་གསུངས་པ་དང། གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་ཆོས་ལ་རྟོན་པ་སོགས་རྟོན་
པ་བཞི་གསུངས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
ཀུན་ལས་བཏུས་ཀྱི་མཆོད་བརྗོད་གཞུང་གི་དོན། །
ལུགས་འབྱུང་ལུགས་ལྡོག་གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་བརྒྱད། །
རྒྱས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལེའུ་འདིས། །
སྟོན་དང་བསྟན་པ་ཡང་དག་ཡིན་མིན་འབྱེད། །
བློ་ལྡན་གང་གིས་མཐོང་ཡང་ཡིད་འཕྲོག་འགྱུར། །
ཐོས་བསམ་ཚུལ་བཞིན་འབད་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ། །
རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་རྙེད་པ་དང། །
སྐྱབས་འགྲོ་རྣམ་དག་ཀུན་ལ་སྐྱེ་བར་ཤོག་

[000]
རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་བརྟན། །
བདེན་བཞིའི་གནས་ལུགས་ཚུལ་བཞིན་ཤེས་པའི་སྟོན། །
སྦྱོར་གཉིས་གོམས་ལས་འབྲས་བུ་ཕུན་ཚོགས་གཉིས། །
འགྲོ་ཀུན་དོན་དུ་བདེ་བླག་ཐོབ་པར་ཤོག་
ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་རིགས་པའི་དགོངས་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ལེའུ་གཉིས་པའི་
འགྲེལ་པའོ། །བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པ་མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ་་ལོ་
བོད་ཟླ་་ཚེས་་ཉིན་ལྷ་ས་ནོར་གླིང་དུ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དགེའོ། །



