
[001A]༄༅། །བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་བཤད་ཐར་
འདོད་འཇུག་ངོགས་ཞེས་བྱ་བ། ཟླ་བའི་དགོངས་རྒྱན་བཞུགས་སོ།།

[001A]༄༅། །ན་མོ་གུ་རུ་མཉ་ཛུ་གྷོ་ཥཱ་ཡ། མི་མཇེད་ཞིང་གི་
འདྲེན་མཆོག་ཤཱ་ཀྱའི་ཏོག་མུ་མེད་རྒྱལ་བ་བསྐྱེད་མཛད་འཇམ་
དཔལ་དབྱངས། །རྒྱལ་བས་ལུང་བསྟན་འཕགས་མཆོག་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ། །
སྒོ་གསུམ་དའང་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱག་བགྱིའོ། །འཇམ་དབྱངས་རྣམ་
སྤྲུལ་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བའི་ཞབས། །ལྔ་བརྒྱའི་གཙུག་རྒྱན་ཀུན་
མཁྱེན་མར་མེ་མཛད། །རྒྱལ་བ་ཀུན་དངོས་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་
དཔལ།།
སྲས་དང་བཅས་པའི་ཞབས་ལ་གུས་ཕྱག་འཚལ། །མཁྱེན་པའི་གཏེར་
ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དང། །ལུང་རིགས་སྨྲ་བ་བྱམས་པ་བཀྲ་
ཤིས་ཞབས། །ཐར་ལམ་གསལ་མཛད་སྒོམ་སྡེ་ཧེ་རུ་ཀར། །
ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དའང་བས་ཕྱག་བགྱིའོ། །འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་
ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་སྡེ། །སྣང་མཐའི་རང་གཟུགས་ཆོས་ཀྱི་
ཉི་མའི་ཞབས། །རིགས་ཀུན་ཁྱབ་བདག་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབར་
རྗེ། །འབྲལ་མེད་སྙིང་གའི་པད་མོར་བཞུགས་སུ་གསོལ། །གང་གི་
མཚན་ཙམ་འཛིན་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ། །མཐར་འཛིན་འཆིང་ལས་གྲོལ་
བའི་དཔལ་སྟེར་བ། །ཐོག་མཐའ་བར་གྱི་ཡོངས་འཛིན་རྣམ་

[002A]༄༅། །གསུམ་ལ། །རྩེ་གཅིག་གུས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་ནས་
།རང་ཉིད་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་འདྲིས་ཕྱིར་དང། །རང་དང་སྐལ་
མཉམ་གཞན་ལའང་ཕན་པའི་བློས། །དབུ་མ་འཇུག་པའི་ཚིག་དོན་
རབ་བཤད་ཀྱི། །བློ་གསལ་དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་གུས་པས་ཉོན། །དེ་
ལ་འདིར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་
གཏན་ལ་འབེབས་པ་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་
པ་འཆད་པ་ལ་བཞི། །མཚན་གྱི་དོན། འགྱུར་གྱི་ཕྱག་གཞུང་གི་
དོན། མཇུག་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མཚན་བསྒྱུར་བ་དང་
མཚན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱ་གར་ན་སྐད་རིགས་ཆེན་
པོ་བཞི་ཡོད་པའི་ནང་ནས་སཾ་སྐྲི་ཏ་སྟེ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་དུ་
།བསྟན་བཅོས་འདིའི་མཚན་ལ། མ་ད་ཧྱ་མ་ཀ་ཨ་བ་ཏཱ་ར་ནཱ་མ་
ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་
བྱ་བ་ཞེས་པར་འགྱུར་ཏེ་
མ་ད་ཧྱཱ་མ་ཀ་ནི་དབུ་མ། ཨ་བ་ཏཱ་ར་ནི་འཇུག་པ། ནཱ་མ་ནི་
ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་བསྒྱུར་བའི་ཐོག་མར་
རྒྱ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཤན་སྦྱར་བ་ལ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། དུས་
གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་

[002B] རང་ཅག་རྣམས་
སྐད་དེ་ལ་བག་ཆགས་གཞོག་པ་དང། བསྟན་བཅོས་འདི་ཡང་ཁུངས་
བཙུན་ཞིང། དེར་མ་ཟད་ལོ་པཎ་རྣམས་ལ་བཀའ་དྲིན་བཟོ་བ་སོགས་
ཀྱི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་མཚན་བཤད་པ་ནི། བསྟན་བཅོས་འདི་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་ལ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ་
དབུ་མ་རྩ་བ་ཤེས་རབ་དེ་ཁྱོད་འཇུག་ཡུལ་གྱི་དབུ་མ་དངོས་ཡིན་
ལ། ཁྱོད་དེ་ལ་
ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་
གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བསྟན་བཅོས་འདི་ཆོས་ཅན། རྩ་
ཤེས་ལ་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཚུལ་ཡོད་དེ། རང་རྒྱུད་པ་དང་
མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རང་གི་མཚན་
ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེད་པ་དང། སེམས་ཙམ་པ་
དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཕྱི་དོན་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་ཐ་
སྙད་ཙམ་དུ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྩ་
ཤེའི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་ཕྱིར། བསྟན་
བཅོས་འདི་ཆོས་ཅན། རྩ་ཤེ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཚུལ་
ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་ལས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་མ་བསྟན་ཀྱང་
རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་སྟོན་པ་འཕགས་པའི་གཞུང་གཞན་རིན་ཆེན་
ཕྲེང་བ་སོགས་ཀྱི་མན་
ངག་གིས་ཁ་བསྐངས་ཏེ། མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་
བོའི་སའི་ཆོས་གསུམ། ལུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་འཕགས་པ་སློབ་པའི་ས་བཅུ་
དང་མི་སློབ་པ་འབྲས་བུའི་ས་དང། ཁྱད་པར་སེམས་བསྐྱེད་ལྔ་
པ་དང་དྲུག་པའི་

[003A]༄༅། །སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་
བདག་མེད་གཉིས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་པའི་ལྷག་
མཐོང་སྒོམ་ཚུལ་སོགས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་རྩ་ཤེའི་
དགོངས་
པ་འགྲེལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་རང་རྒྱུད་པ་སོགས་ཀྱིས་རྩ་ཤེའི་
དགོངས་པ་བཀྲལ་བ་དེ་འཕགས་པའི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་ཏུ་མི་
འགྲོ་བར་མ་ཟད། ལུགས་འདིའི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་གཙོ་བོར་འགྲོ་བའི་
གནད་མཐར་ཐུག་པ་གང་
ལ་ཐུག་ཅེ་ན། དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་ཁས་
བླངས་པ་ལ་ཐུག་སྟེ། དེ་ཡང་ད་ལྟ་ཐལ་འགྱུར་པའི་གྲུབ་མཐའ་
ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་དུ་རུང་
ཡང། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་གསུང་ལས་
དུས་གསུམ་གྱི་འཇོག་ཚུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སོགས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་
སོགས་ཁོངས་ནས་འདྲེན་རྒྱུ་ཡང་གསུངས་ཤིང། དེའི་མཇུག་ཏུ་ཡང་
ཤེས་སྒྲིབ་མཚམས་གང་ནས་སྤོང་བ་མི་འདྲ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་
པར་མང་པོ་
ཞིག་ཡོད་དོ། ཞེས་གསུངས་པས་བརྒྱད་དུ་གྲངས་ངེས་པ་མི་འཐད་
ཅིང། འོན་ཀྱང་གྲུབ་མཐའི་ཁྱད་པར་གཙོ་ཆེ་བ་འགའ་ཞིག་
བཤད་ན། རང་རྒྱུད་པ་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་རྐྱང་
བཏགས་ཡོད་ཙམ་དུ་འཇོག་མ་
ཤེས་པར་ཆོས་གང་དང་གང་འཇོག་ན་ཡང་བརྟགས་དོན་བཙལ་བའི་
སྒོ་ནས་འཇོག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། འདི་ཉིད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་
གྲུབ་པ་ཁས་བླངས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་འདི་
ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་

[003B] །ཀུན་གཞི་འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་དོན་ནི་
ཀུན་གཞི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས། ཚོགས་དྲུག་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་
ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཅེས་པ་བདག་རྐྱེན་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་འཇུག་མི་
དགོས་པར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་རིས་སུ་མ་ཆད་པ་
འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་དཔྱད་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ནང་
ཤེས་པ་ལས་ལོགས་སུ་ཕྱི་དོན་འཇོག་མི་ཤེས་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་
པས། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཐུག་གོ་
།ལུགས་འདི་ལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་
བརྟགས་པའི་ང་ཙམ་ལས་འདྲས་ཀྱི་རྟེན་གཞིར་བཞེད་པས་ཀུན་གཞི་
མི་འདོད་ཀྱི་དོན་ནི། སེམས་ཙམ་པ་སོགས་ཀྱིས་གཟུགས་འཛིན་དབང་
ཤེས་ལྟ་བུ་ལ་ཕྱི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གཅིག་དང་
ནང་ཤེས་པ་
རང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་དཔྱད་ནས་
འཇོག་པས། ཕྱི་མ་འདི་རང་རིག་ཏུ་འདོད་དོ། །འདི་ཡང་ཤེས་པས་
རིག་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་གྲུབ་པ་དང་ཡུལ་གཞལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཡུལ་ཅན་
གྲུབ་པའི་གྲུབ་མཐའ་འཇོག་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་
པས། རང་མཚན་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཐུག་གོ་ལུགས་འདིར་ནི་ཡུལ་
འགྲུབ་བྱེད་ལས་ལོགས་སུ་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པ་འགྲུབ་བྱེད་གཉིས་པ་ཞིག་
གཏན་ནས་འཇོག་མི་དགོས་ཏེ། ཤེས་པས་ཡུལ་གཞལ་བ་ན་ཡུལ་ཅན་རང་
ཉིད་ཀྱང་ངེས་པར་
འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་དོན་འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་དོན་ནི་སེམས་ཙམ་
པ་སོགས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བསྙོན་དུ་མེད་པ་མིག་
སོགས་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ལ་ནང་དང། གཟུགས་སོགས་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་
བསྡུས་པ་ལ་ཕྱི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་

[004A]༄༅། །ཡང་འཇོག་མ་ཤེས་པར་ཕྱི་དོན་ཡོད་ན་ཤེས་པ་ལས་ལོགས་
སུ་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་བསགས་པའི་རགས་པ་ལིངས་པོར་གྲུབ་དགོས་
སྙམ་དུ་བཟུང་ནས་ཕྱི་དོན་འགོག་ལ། འདི་ཡང་རང་མཚན་ཁས་
བླངས་པ་ལ་ཐུག་གོ་
ལུགས་འདི་ལ་ནི་ཕྱི་སྣོང་དང་ནང་བཅུད་ཅེས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་
ཐ་སྙད་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དང་མཐུན་པར་རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་
པའི་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ཕྱི་དོན་དུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་འཇོག་
ཅིང། འདི་ཡང་རང་མཚན་མི་བཞེད་པ་ལ་ཐུག་གོ་ཡང་
ཞིག་པ་དངོས་པོར་འདོད་མི་འདོད་ཀྱི་དོན་ནི། རང་རྒྱུད་པ་མན་
ཆད་ཀྱི་ལུགས་ལ་དངོས་པོ་ཡིན་ཕྱིན་ཆད་འདིའོ་ཞེས་གདགས་གཞིའི་
ཡུལ་སྟེང་ནས་བཙལ་ཏེ་བརྙེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཅིག་དགོས་པར་འདོད་པས་
བུམ་པ་ལྟ་བུའི་ཞིག་པ་ནི་སྔར་ཡོད་བུམ་པའི་ངོ་
བོ་ལོག་ཅིང། ཕྱིས་དངོས་པོ་གཞན་གང་གི་ཡང་ངོ་བོ་མ་ཐོབ་
པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མེད་དགག་ཞིག་ལ་འདོད་པས་དངོས་པོར་འཇོག་མ་
ཤེས་ཏེ། རང་མཚན་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཐུག་གོ་ལུགས་འདི་ལ་ནི་
བུམ་པ་ཞིག་པའི་དོན་བུམ་
པའི་ངོ་བོ་སྔར་ཡོད་ལོག་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་མ་ཡིན་གྱི་དེ་འདྲའི་
མེད་དགག་དེ་ཉིད་གདགས་གཞིར་བྱས་ནས་སྒྲ་རྟོག་གིས་པར་བཏགས་
པའི་མ་ཡིན་དགག་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བུམ་པའི་འཇིག་རྒྱུར་གང་
སོང་གི་རྒྱུ་དེས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོར་
བཞེད་དོ། །འདིས་ནི་མ་འོངས་པ་དངོས་པོར་འཇོག་ཚུལ་ཡང་ཤེས་པར་
བྱའོ། །བདེན་འཛིན་ཉོན་སྒྲིབ་ཡིན་པའི་དོན་ཡང་འཇུག་ཤེས་དྲུག་
ལ་ཡུལ་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པར་སྣང་བ་ལྟར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་
ཆགས་སྡང་སྐྱེད་ཅིང་དེས་

[004B] འཁོར་བ་བཟློག་པ་ལ་
བདེན་འཛིན་བཟློག་དགོས་ཤིང་དེ་ལ་ཡང་དངོས་པོར་རང་བཞིན་མེད་
པར་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་གནད་ཀྱིས་ཡིན་པས། འཕགས་
པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་དོན་ཡང་འདི་ཡིན་
ནོ། །གྲུབ་མཐའ་འདི་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་རྐྱང་བཏགས་ཡོད་
ཙམ་དུ་འཇོག་ཤེས་པའི་མཁས་པ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་
པོ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་
གྲུབ་པ་མི་བཞེད་པ་ལ་ཐུག་གོ་གཉིས་པ་འགྱུར་ཕྱག་ནི། འཇམ་
དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས། སྐབས་
འདིར་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་འགྱུར་ཕྱག་མཛད་པ་ལ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་
ཡོད་དེ་
འགྱུར་མཐར་ཕྱིན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འགྱུར་ཕྱག་གི་
ཡུལ་དུ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་བཀོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དེ་ཤེས་
རབ་ཀྱི་ལྷ་ཡིན་པས་བསྟན་བཅོས་འདི་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་
བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོར་སྟོན་པའི་མངོན་
པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆེད་དུ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ་བཞི། བསྟན་བཅོས་བརྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་
ཐབས་མཆོད་པར་བརྗོད་པ། བརྩམ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་དངོས་
བཤད་པ། བསྟན་བཅོས་
ཇི་ལྟར་བརྩམས་པའི་ཚུལ། བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགེ་རྩ་
བསྔོ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོ་སོར་མ་
ཕྱེ་བར་བསྟོད་པ་དང། སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །དང་
པོ་ལ་གཉིས། སྙིང་རྗེ་བྱང་སེམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་རྒྱུར་བསྟན་པ་

[005A]༄༅། །དང། བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་གཞན་གཉིས་ཀྱི་ཡང་རྩ་
བར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཉན་རང་ཐུབ་དབང་ལས་སྐྱེས་
ཚུལ། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ལས་འཁྲུངས་ཚུལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་གསུམ་
བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི།དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པས། བསྟན་བཅོས་
འདི་བརྩོམ་པའི་ཐོག་མར་གཞུང་གཞན་གྱི་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་
བཀོད་པའི་ཉན་རང་རྣམས་ལ་དངོས་སུ་མཆོད་བརྗོད་མ་མཛད་པར་
མ་ཟད། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་ཡང་
དངོས་སུ་མཆོད་བརྗོད་མ་མཛད་པར། བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་
ཁོ་ན་ལ་དངོས་སུ་མཆོད་བརྗོད་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་གང་ཞེ་
ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་འབྲིང་རྣམས་ཞེས་སོགས་
ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་གསུངས། ངག་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་
དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་འབྲིང་པོའི་རང་རྒྱལ་དགྲ་བཅོམ་པ་
རྣམས་ཆོས་ཅན། ཐུབ་དབང་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐུབ་དབང་གིས་
རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་རང་རང་
གི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་
དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་གདམས་ངག་ཐོས་པར་བྱེད་ཚུལ་
ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བའི་བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་
སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་གཞན་ལེན་པ་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་སྒོ་
ནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
ནི། འོ་ན་ཉན་རང་ཐུབ་དབང་ལས་འཁྲུངས་ན། ཐུབ་དབང་གང་
ལས་བལྟམས་ཞེ་ན། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཆོས་ཅན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔལ་ལས་འཕྲུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་
སེམས་ཁ་ཅིག་གིས་ཡོངས་འཛིན་

[005B] རང་དང་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་
ཉེར་ལེན་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྲུངས་པའི་ཕྱིར། བྱང་སེམས་
རྒྱལ་སྲས་སུ་བཞག་པ་ནི་རང་གི་བདག་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱལ་
བ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞག་པ་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ལས་
འཁྲུངས་པར་བཤད་པ་དང་མི་འགལ་ལོ། །གསུམ་པ་ནི། ཉན་རང་
གཉིས་ཐུབ་དབང་དང་བྱང་སེམས་ལས་འཁྲུངས་ན། བྱང་སེམས་དེ་
དག་ཅིའི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ་གང་ལས་འཁྲུངས་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་བརྩེ་
ཉིད་ཞེས་སོགས་དང། དང་པོར་ང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་
འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་
གཉིས་སུ་མེད་པ་སྟེ་གཉིས་རང་བྲལ་བའི་དོན་རྟོགས་པའི་བློ་ཤེས་
རབ་དང། འདིར་བསྟན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གསུམ་ནི་ཆོས་ཅན། རྒྱལ་
སྲས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
བྱང་
སེམས་འདིར་བསྟན་ཆོས་གསུམ་ལས་འཁྲུངས་པ་ཡང་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་
གཉིས་ཀའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་
པའི་ཤེས་རབ་བཙལ་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དབང་རྟུལ་
དུ་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ཐེག་པ་
གསུམ་གྱི་དགེ་ལེགས་ཀྱི་རྩ་བ་འདིར་བསྟན་ཆོས་གསུམ་ཀར་ཐུག་པ་
ལ། ཆོས་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་བསྟོད་
ཕྱག་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་
གྲགས་པ་བདག་གིས་ཆོས་ཅན། བསྟན་བཅོས་འདི་རྩོམ་པའི་ཐོག་མར་
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་དངོས་སུ་བསྟོད་པར་བགྱིས་འོས་ཏེ་
རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་བརྩེ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་
རྒྱལ་བའི་ལོ་ཐོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདིའི་ཐོག་མར་བསྐྱེད་པ་ལ་
གལ་ཆེ་བ་ས་བོན་དང་ནི་འདྲ་ལ། བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་
བ་ལ་ཆུ་དང་འདྲ་ཞིང་

[006A]༄༅། །ཐ་མར་གདུལ་བྱས་ཡུན་རིང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་
པའི་གནས་ལ་
འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལྟ་བུར་འདོད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། འོ་ན་
སྙིང་རྗེའི་སྔོན་དུ་གཉིས་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བ་ཡོད་
པས། ཆོས་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཐུག་པ་ཇི་ལྟར་
འཐད་ཅེ་ན། ཐེག་ཆེན་རིགས་ངེས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་
པོའི་རྗེས་སུ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་བ་ཡིན་ལ་
ཉན་རང་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་
པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་གསུམ་ནང་མཚན་དུ་འགྱུར་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་
པོས་ཟིན་
པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་སེམས་
དང་གཉིས་སུ་མེད་བློ་དང། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རིགས་ངེས་དབང་རྣོན་
གྱི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་གསུམ་སྐྱེ་རིམ་དང། འདི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་
པོ་ཅན་ནི་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རིགས་ངེས་དབང་རྟུལ་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་
གསུམ་སྐྱེ་རིམ་བསྟན་པ་གང་ཞིག་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཀས་སྙིང་
རྗེ་སྔོན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་རྣམ་བཤད་ལས་དོན་དམ་པ་
གཏན་ལ་ཕབ་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་
པ་ལ་བརྟེན་ནས། སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཇི་
ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྟོང་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་འོག་ཏུ་
སྙིང་རྗེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། བྱང་སེམས་
དབང་རྣོན་གྱི་རྒྱུར་སྙིང་རྗེ་གསུམ་ཀ་ཡོད་པར་འཆད་པའི་སྐབས་
ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་
གཉིས། སེམས་ཅན་
ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ། ཆོས་དང་དམིགས་
མེད་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །དང་པོ་ནི་
སྙིང་རྗེའི་ཡོན་ཏན་དང་བསྟོད་པའི་དགོས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། དེ་
ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེའི་ངོ་བོ་དེ་གང། དབྱེ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་
ན་

[006B]
ཚོད་ཙམ་གྱི་རང་གི་ངང་གི་སྐྱེ་བའི་བརྩེ་བ་དེ། སྙིང་རྗེ་
ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དབྱེ་བ་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བཤད་ན་
གོ་བར་ནུས་པས་དེ་འཆད་པ་ལ། དང་པོར་ང་ཞེས་བདག་ལ་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་དྲུག་
གསུངས། དོན་ནི་དཔལ་ལྡན་ཟླ་གྲགས་ཆོས་ཅན། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་
པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ཏེ། ངར་འཛིན་པའི་འཇིག་
ལྟས་དང་པོར་ང་ཞེས་བདག་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ཅིང། དེ་
ནས་ང་ཡི་བར་འཛིན་པའི་འཇིག་ལྟས་བདག་གི་འདིའོ་
ཞེས་མིག་རྣ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་བདེན་པར་ཆགས་པ་སྟེ་བདག་
འཛིན་བསྐྱེད་པའི་ཟོ་ཆུན་གྱི་འཕྲུལ་འཁོར་འཕྱན་པ་ལྟར་རང་
དབང་མེད་པར་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ཡི་འགྲོ་བ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་
རྗེར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདུད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དང་
པོར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བར་
འཁྱམས་པའི་རྒྱུ་དེ་བསྟན། རྐང་པ་གསུམ་པས་དཔེའི་སྒོ་ནས་
འཁོར་བར་འཁོར་ཚུལ་དེ་བསྟན། རྐང་པ་བཞི་པས་བསྟོད་ཡུལ་གྱི་
སྙིང་རྗེ་ངོས་བཟུང་ནས་དེ་ལ་བསྟོད་ཚུལ་དེ་བསྟན་ནོ། །
གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་
འཚལ་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཆོས་དང་དམིགས་མེད་ལ་དམིགས་པའི་
སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཚུལ་དང་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་
དེ་འཆད་པ་ལ། འགྲོ་བ་གཡོ་བ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་
གསུངས་
དེ་ཆོས་ཅན། ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་
ཏེ། འགྲོ་བ་རླུང་གིས་གཡོ་བའི་ཆུ་ཡི་ནང་གི་ཟླ་བའི་གཟུགས་
བརྙན་ལྟར་གཡོ་བ་སྟེ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པར་མཐོང་ནས་འགྲོ་
བ་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་

[007A]༄༅། །ལ་འདུད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། དམིགས་མེད་ལ་དམིགས་
པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་ཡི་ནང་གི་ཟླ་
བའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྣང་ཡང་རང་
བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་ནས་འགྲོ་བ་ལ་
དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་འདུད་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་དངོས་བཤད་པ་ལ་གཉིས་
རྒྱུའི་ས་དང། འབྲས་བུའི་སའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ས་སོ་སོའི་
རྣམ་གཞག་དང། ས་བཅུ་ཐུན་མོང་གི་ཡོན་ཏན་བསྟན་
པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རབ་དགའ་ལ་སོགས་པ་ས་ལྔ་བཤད་པ། ས་
དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བཤད་པ། རིང་དུ་སོང་བ་སོགས་ལྷག་མ་
བཞི་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་
གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ། གསུམ་པ་འོང་བྱེད་པ། བཞི་པ་འོད་
འཕྲོ་བ། ལྔ་པ་སྦྱངས་དཀའ་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་
ཁྱད་གཞི་སའི་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན། ཁྱད་ཆོས་སའི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་
པར་བཤད། སའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་
པོ་འཆད་པ་ལ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། འོ་ན་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱ་སྙིང་
རྗེ་ཆེན་པོས་དྲངས་ཏེ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་ཕུ་ཐག་ཆོད་པ་
བཙལ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་དྲངས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་
སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཚོགས་སྦྱོར་དུ་བསྒྲོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་གོང་མ་
ཅི་ཞིག་འཐོབ་
ཅེ་ན། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པོ་ཞེས་ཁོང་ནས་དྲངས་
ནས། འོ་ན་ས་དེའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
དྲངས་མ་ཐག་པའི་གཞུང་འདི་བྱུང། དོན་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་འཁོར་
བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྙིང་
རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་

[007B] དགེ་རྩ་རྣམས་བྱང་སེམས་ཀུན་ཏུ་བཟང་
པོའི་སྨོན་པ་སྟེ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་བསྔོས་
པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་
འདི་ཡི་སྟོང་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་
ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་
བདེན་སྟོང་ལ་གཉིས་སྣང་ནུབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རང་རྒྱུད་མཛེས་པའི་ཡོན་ཏན། གཞན་
རྒྱུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན། ས་དང་པོར་ལྷག་པའི་ཡོན་
ཏན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཡོན་ཏན་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་
པ་དང། ཡོན་ཏན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དོན་
ལྡན་གྱི་མཚན་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན། རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་སོགས་བཞིའི་
ཡོན་ཏན། ས་གོང་མ་གནོན་པ་སོགས་གསུམ་གྱི་ཡོན་
ཏན་ནོ། །དང་པོ་འཆད་པ་ལ། དེ་ནས་བཟུང་ཏེ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
གཉིས་གསུངས། དོན་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་ནས་བཟུང་ཏེ་བྱང་
སེམས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་
བའི་སྒྲ་སྟེ་མིང་ཉིད་ཀྱིས་བསྙད་ཤིང་བརྗོད་རིགས་ཏེ། དོན་དམ་
སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་པའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཡོན་
ཏན་དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་སོགས་བཞིའི་ཡོན་ཏན་དང་
ལྡན་ཞེས་འཆད་པ་ལ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། དོན་ནི་བྱང་སེམས་ས་དང་པོ་བ་འདི་ནི་ཆོས་
ཅན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུའང་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་
སོ་སྐྱེ་དང་ཉན་རང་གི་ས་ལས་འདས་ཤིང་སངས་རྒྱས་སུ་བགྲོད་
པར་ངེས་པའི་ལམ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་བྱང་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
འོ་ན་དེ་རིང་སངས་རྒྱས་རིགས་སུ་སྐྱེས། །ཞེས་སེམས་

[008A]༄༅། །བསྐྱེས་མ་ཐག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པར་
བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དང་འདི་མི་འགལ་ཏེ། འདི་ནི་ཐེག་
པ་གསུམ་པོ་གང་རུང་གི་མཐོང་ལམ་ཐོབ་པ་ན་རང་རང་གི་ལམ་
དུ་རིགས་ངེས་པར་འཇོག་པས་རིགས་ངེས་པའི་ཡོན་
ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཉན་ཐོས་མ་ངེས་རྣམ་གཉིས་
ཏེ། །ཞེས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ་སྐབས་འདིར་དེ་ཁས་
མི་ལེན་ཞེས་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གསུངས་
སོ། །བྱང་སེམས་ས་དང་པོ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། མཐོང་
སྤང་གིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་
ཡིན་ཏེ། དེ་དག་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འཆང་
པ་ཡིན་ཏེ། ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་སྤང་
བྱའི་སྐྱོན་ཅི་རིགས་དང་བྲལ་བས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དགའ་བ་
མང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཞིང་ནི་འོག་མ་འདྲེན་པའི་ཚིག་གོ་
།དེ་ཆོས་ཅན། ནུས་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་
གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མི་འདྲ་བ་བརྒྱ་ཀུན་ནས་
གཡོ་བར་ནུས་པར་གྱུར་པའང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཡོན་
ཏན་དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ས་གོང་མ་གནོན་པ་སོགས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་
དང་ལྡན་ནོ། །ཞེས་འཆད་པ་ལ། ས་ནས་སར་གནོན་ཞེས་སོགས་རྐང་
པ་གསུམ་གསུངས། དོན་ནི། དེ་ཆོས་ཅན་
ས་གོང་མ་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཏེ། ས་དང་པོ་ནས་ས་
གཉིས་པར་གནོན་པར་བྱེད་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང། དེ་ནས་
ཀྱང་ས་གོང་མ་གོང་མར་རབ་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ས་
དང་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་སེམས་འདི་ཡི་ཆོས་ཅན། ངན་འགྲོར་

[008B]
ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་སྤངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་བཟོད་ཐོབ་
ངན་སོང་ཡོངས་མི་ལྟུང། །ཞེས་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པ་ཐོབ་ནས་ངན་
སོང་དུ་མི་ལྟུང་བར་བཤད་པ་ནི། རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དབང་
གིས་ཡིན་ཞིང། འདི་ནི་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་སྤངས་པ་ལ་
བྱེད་པས་དེ་དང་ཁྱད་པར་ཆེའོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་
བྱང་སེམས་འདི་ཡི་ཆོས་ཅན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་རྣམས་ལས་འདས་
ཤིང་བྱིས་པའི་རྒུད་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་སེམས་
འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དཔེའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཏན་མདོར་
བསྡུས་ཏེ་འཆད་པ་ལ། འདི་ནི་འཕགས་པ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཅིག་
གསུངས། དོན་ནི་བྱང་སེམས་ས་དང་པོ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། འཕགས་
པ་བརྒྱད་པ་རྒྱུན་ཞུགས་པ་ཇི་
ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། རྒྱུན་ཞུགས་
ཞུགས་པ་དེ་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ལས་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་
པའི་སྐྱོན་ཟད་ཅིང་སྤང་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་
དེ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལས་དེའི་སྐྱོན་
ཟད་ཅིང་
ཡོན་ཏན་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་གཞན་རྒྱུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གཉིས། ས་འདིར་ཉན་
རང་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང། ས་བདུན་པར་བློའི་
སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ། །དང་པོ་ནི། རང་རྒྱུད་
མཛེས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། གཞན་རྒྱུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་
པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་གཉིས་ཡོད་པས་ཐོག་མར་
རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཚུལ་འཆད་པ་ལ། རྫོགས་པའི་
བྱང་ཆུབ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གསུམ་གསུངས། དོན་ནི་རྫོགས་

[009A]༄༅། །པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྟ་གཉིས་པ་སོགས་སུ་མ་ཟད་
ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། ཉན་རང་
རྣམས་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐུབ་པའི་དབང་
པོའི་གསུང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་དེ་
བཅས་པ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་
དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བསོད་ནམས་དག་གི་དབང་གིས་ཕམ་པར་
བྱས་པ་སྟེ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དེ་དག་ལས་བསོད་ནམས་རྣམ་པར་
འཕེལ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཉན་རང་ཟིལ་
གྱིས་གནོན་པ་བྱང་སེམས་སོ་སྐྱེ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་བྱམས་པའི་རྣམ་
ཐར་གྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པས། དེ་ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་དུ་ཇི་ལྟར་
རིགས་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ་འདིའི་རིགས་དེ་ལྷག་བསམ་དག་པའི་སེམས་
བསྐྱེད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་
ས་འདིར་ཉན་རང་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ན། འོ་ན། ས་
གང་ནས་བློའི་སྟོབས་ཀྱི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
དེ་ནི་རིང་དུ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཅིག་གསུངས། དོན་ནི་བྱང་སེམས་
ས་དང་པོ་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ས་བདུན་པ་རིང་དུ་
སོང་བར་སོན་པ་ན། ཀུན་རྫོབ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སུ་མ་ཟད་བློ་
དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཡང་ཉན་རང་ལས་ལྷག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་
ཚེ་འགོག་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་བྱ་རྫོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་
ཐུང་མཐའ་རེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་ལྡང་བྱེད་
ནུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ས་དང་པོར་ལྷག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་
ལ་བཞི། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་སྦྱིན་པ་བཤད་པ། རྟེན་དམན་པ་
རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བཤད་པ། བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བཤད་
པ། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་

[009B] །དང་པོ་ནི། འོ་ན་རང་རྒྱུད་མཛེས་པར་བྱེད་པ་དང་
གཞན་རྒྱུད་ཟེལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ས་འདིར་
སྤྱོད་པ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཐོབ་ཅེ་ན། དེ་སྟོན་
པ་ལ། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ས་དང་པོ་
ཐོབ་
པ་དེའི་ཚེ་བྱང་སེམས་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཕར་ཕྱིན་བཅུའི་
ནང་ནས་རྫོགས་བྱང་གི་རྒྱུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དང་
པོ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཉིད་ནི་ཕར་ཕྱིན་གཞན་ལས་ཆེས་ལྷག་
པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བ་ལ་སེར་སྣའི་ཀུན་འཛིན་
གྱི་དྲི་མ་
མེད་པའི་བྱང་སེམས་གང་ཞིག། ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་
ཙམ་དུ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཞེས་པ་ཕར་ཕྱིན་དང་པོ་
ཞེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་ཐམས་
ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དང་པོའི་དོན་
རྒྱུའི་
དང་པོ་ལ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་ན་རེ་དེ་མི་འཐད་དེ་
རྫོགས་བྱང་གི་རྒྱུ་དང་པོ་ཚོགས་ལམ་ན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
ཞེ་ན། ཊིཀ་ཆེན་ལས། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་
བྱས་པོའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །འོ་ན། ས་འདིར་སྦྱིན་པའི་
ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་
དངོས་པོར་མ་ཟད་སློད་བ་པོ་ལ་རང་གི་ཤ་སྟེར་བ་ལའང་ཆེས་
གུས་པར་བྱས་པ་ཡིས་ཆོས་ཅན། ས་དང་པོ་བའི་རྒྱུད་ལ་གང་ཟག་
ཕལ་ཆེར་ལ་སྣང་དུ་མི་རུང་བའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དཔོགས་
པའི་རྒྱུ་སྟེ་རྟགས་
ཡང་དག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གསུམ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་རྟེན་དམན་པའི་སྦྱིན་པ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྦྱིན་
པས་འཁོར་བའི་བདེ་བ་འཐོབ་པ། སྦྱིན་པས་མྱང་འདས་ཀྱི་བདེ་བ་
འཐོབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ས་འདིར་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་

[010A]༄༅། །ན་སྦྱིན་པའི་ཕན་ཡོན་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་
གཉིས་ཡོད་པས། དང་པོར་སྦྱིན་པས་འཁོར་བའི་བདེ་བ་འཐོབ་པར་
འཆད་པ་ལ། སྐྱེ་བོ་འདི་ཀུན་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས་
དོན་ནི་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཐུབ་པས་
གདུལ་བྱ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཀྱི་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་གཏམ་མཛད་
པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བོ་འདི་ཀུན་བཀྲེས་
སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱིར་བཅོས་པའི་བདེ་བ་མངོན་པར་
འདོད་ཅིང། མི་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་དེའང་བཟའ་བཏུང་
སོགས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པར་འབྱུང་བ་མིན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དེ་
རྣམས་ཀྱང་ནི་སྔོན་སྦྱིན་པ་བཏང་བ་ལས་འབྱུང་བར་མཁྱེན་
ཅིང་ཐབས་དེ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་ཆེས་སླ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན། སྦྱིན་
པའི་འབྲས་བུར་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་ལ་གཏོང་
བ་པོ་ཚུལ་
དང་མཐུན་པ་ཅིག་དགོས་སམ་ཞེ་ན། དེ་མི་དགོས་ཏེ་གཏོང་བ་པོ་
སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་དམན་ཞིང་དེར་མ་ཟད་སེམས་ཅན་ལ་ཤིན་ཏུ་
རྩུབ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རང་དོན་མནོན་མཐོའི་བདེ་བ་རྩམ་
ལྷུར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་སྟེ་དེ་དག་ལ་
ཡང་མ་འོངས་
པ་ན་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྒྱུར་གྱུར་
པའི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཚེ་འདིར་སྦྱིན་པ་བཏང་བ་ལས་
འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྦྱིན་པས་མྱང་འདས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་
པ་ནི། འོ་ན། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུར་འཁོར་བའི་བདེ་བ་དེ་ཙམ་དུ་
ཟད་དམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། འདི་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྦྱིན་པས་འཁོར་
བའི་བདེ་བར་མ་ཟད་མྱང་འདས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་འཐོབ་ཏེ། སྙིང་
རྗེ་དམན་ཞིང་ཞེས་པར་བསྟན་པའི་རྟེན་དམན་པས་སྦྱིན་པ་

[010B]
ཞིག་གི་ཚེ་སློང་བ་པོ་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕྲད་པ་མྱུར་
དུ་འཐོབ་ལ། དེ་དང་འཕྲད་པ་དེ་ནས་དེས་ཆོས་བསྟན་པ་མཉམས་
སུ་བླངས་པས། སྲིད་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་བཅད་པར་
བྱས་ཏེ་འཕགས་
པ་དང་འཕྲད་བ་དེ་ཡི་རྒྱུ་ཅན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཞི་བ་མྱང་འདས་
སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་
བཞི། བྱང་སེམས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཕན་ཡོན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་
བསྟན་པ། རྟེན་གཉིས་ཀ་ལ་སྦྱིན་པའི་གཏམ་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་
བྱང་སེམས་
ཀྱིས་སྦྱིན་པའི་ཚེ་དགའ་བ་ཅི་འདྲ་ཞིག་འཐོབ་བསྟན་པ། བྱང་
སེམས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱིན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་མེད་བསྟན་པའོ། །དང་
པོ་ནི། འོ་ན། རྟེན་དམན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུར་ལོང་
སྤྱོད་འཐོབ་ནས་བདེ་བ་འབྱུང་ན། བྱང་སེམས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་
འབྲས་བུ་བདེ་བ་ཇི་འདྲ་ཞིག་དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་ཐོབ་ཅེ་ན། དེ་
འཆད་པ་ལ། འགྲོ་ལ་ཕན་པར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས་
དོན་ནི་བྱང་སེམས་རྣམས་ཆོས་ཅན། སྦྱིན་པས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་
པར་ཕ་རོལ་པོའི་ཡིད་ཚིམ་པར་མཐོང་བ་ན། སྦྱིན་འབྲས་
དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་ལ་འཕྲད་
དང་ཡུན་དུ་ཕན་བདེ་བསྒྲུབ་པར་དམ་བཅས་པའི་ཡིད་ཅན་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ཡང་ན་འགྲོ་བ་ལ་འཕྲལ་དང་ཡུན་དུ་ཕན་བདེ་བསྒྲུབ་པར་
དམ་བཅས་པའི་ཡིད་ཅན་གྱི་བྱང་སེམས་རྣམས་
ཆོས་ཅན། རྟེན་དམན་པ་ལས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་ཆེས་གུས་པའི་
རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྦྱིན་པས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཕ་རོལ་པོའི་
ཡིད་ཚིམ་པར་མཐོང་བ་ན་སྦྱིན་འབྲས་དགའ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་
འཐོབ་པའི་ཕྱིར། རྟགས་འདི་དོན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །

[011A]༄༅། །གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་
ཐུབ་བས་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་
གཏམ་མཛད་དོ་ཞེས་བཤད་ན། རྟེན་བྱང་སེམས་དང་བྱང་སེམས་
མིན་པ་གང་ལ་མཛད་ཅེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་བརྩེ་
བདག་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། རྟེན་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་སྦྱིན་པའི་གཏམ་ཉིད་གཙོ་བོ་
སྟེ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་བརྩེ་བའི་
བདག་ཉིད་བྱང་སེམས་དང། བརྩེ་བའི་བདག་ཉིད་བྱང་སེམས་མ་
ཡིན་པ་གཉིས་ཀའི་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་
པས་འདྲེན་པ་དེའི་ཕྱིར། བྱང་སེམས་ཀྱི་མངོན་མཐོ་སྦྱིན་པས་
འདྲེན་ཏེ། འགྲོ་ལ་བན་པར་ཞེས་སོགས་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱིས་
བསྟན་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྦྱིན་པས་དྲངས་པའི་ཡིད་
བདེ་མངོན་མཐོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ངེས་ལེགས་
སྦྱིན་པས་འདྲེན་ཚུལ་ནི། དེ་ཚེ་དེ་ལ་རྫོགས་སངས་བྱང་ཆུབ་
རྒྱུ། །དང་པོ་སྦྱིན་པ་ཞེས་པས་བསྟན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། སྦྱིན་
པས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་དགའ་བ་འཐོབ། །ཞེས་བཤད་ན་འོ་ན་
བྱང་སེམས་རྣམས་ལ་དགའ་བ་ཁྱད་པར་
ཅན་ཅི་འདྲ་ཞིག་འབྱུང་ཅེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། ཇི་ལྟར་བྱིན་ཅིག་
ཅིས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ལུས་ལོངས་
སྤྱོད་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བཏང་བས་སློང་བ་པོའི་ཡིད་ཚིམ་པར་
མཐོང་བ་ན། བྱང་སེམས་དེ་ལ་བདེ་བ་ཉན་རང་
ཞི་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་
ཞིག་སྨྲོས་ཅི་དགོས་ཏེ་སྨྲོས་མི་དགོས་པར་ཐལ། ཇི་ལྟར་སློང་མོ་
བས་སྦྱིན་པ་བྱིན་ཅིག་ཅེས་པའི་སྒྲ་ཐོས་ཤིང་བསམ་པ་ལས་
བྱང་སེམས་རང་ཉིད་ལ་སློང་བར་གོ་བ་ན། རྒྱལ་སྲས་དེ་ལ་

[011B]
པ་ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་རྣམས་ལ་ཞི་བར་ཞུགས་པའི་བདེ་བ་དེ་
ལྟ་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་བྱང་
སེམས་ཀྱིས་ལུས་སྦྱིན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་མེད་བསྟན་པ་ནི། འོ་
ན། ཐམས་ཅད་བཏབ་
པས་ལྟ་ཞིག་སྨྲོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་བཤད་ན། བྱང་སེམས་ཀྱི་ལུས་
གཏོང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་
ལ། ལུས་བཅད་སྟེར་ཞིང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། དོན་ནི་
ས་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ལ། ས་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་
སེམས་རྣམས་ཆོས་ཅན། སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཡང་ལུས་གཏོང་བ་ལ་
འཇུག་ཏེ། སློང་བ་པོ་ལ་རང་གི་ལུས་བཅད་ནས་སྟེར་ཞིང། དེ་
ལྟར་བཅད་པའི་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དཔགས་ན་སེམས་ཅན་གཞན་
དག་རྣམས་ཀྱི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསྲན་དུ་མེད་
པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་རིག་ཅིང་མྱོང་བ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་
མཐོང་ནས་ནི། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་རྒྱུན་བཅད་
པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་མྱུར་དུ་ལམ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩོམ་པའི་
ཕྱིར། བཞི་བ་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི་
ས་འདིར་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་
བཤད་ན། འོ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དེ་ལ་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཅེ་
ན། དེ་འཆད་པ་ལ། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལ་གཉིས་སུ་
ཡོད་དེ། སྦྱིན་བྱ་དང། ལེན་པ་པོ་དང། གཏོང་བ་པོ་གསུམ་པོ་
རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་
སྟོང་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སྦྱིན་
པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཞེས་
བྱ་ལ། སྦྱིན་པའི་འཁོར་གསུམ་པོ་དག་ལ་བདེན་པར་ཆགས་པ་
སྐྱེས་པར་གྱུར་པས་བཅིངས་པའི་སྦྱིན་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་
སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཞེས་

[012A]༄༅། །ཡུམ་གྱི་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རེ། །གསུམ་པ་སའི་
ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ས་དང་པོའི་ཡོན་
ཏན་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད། མདོར་བསྡུས་ན། ས་དང་
པོ་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་གང་དང་
ཆོས་མཚུངས་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་སྲས་
ཀྱི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་
འདི་ནི་ཆོས་ཅན། ནོར་བུ་ཆུ་ཤེལ་ལས་གྲུབ་པའི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་
འཁོར་ཉ་གང་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟླ་བ་
དེ་རྟེན་ནམ་མཁའ་མཐོན་པོར་གནས་ཤིང། རང་གང་ལ་གནས་པའི་
ནམ་མཁའ་དེ་འོད་དཀར་པོས་མཛེས་པར་བྱེད་པ་དང། མུན་པ་སྟུག་
པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསལ་ནས་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁྱོད་
ཀྱང་སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་ས་དང་པོ་བ་རྣམས་
ཀྱི་ཡིད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཤིང་སྟེ་གནས་པ་དང། རང་གི་དམ་
པའི་རྟེན་ས་དང་པོ་བའི་ཡིད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཆགས་པས་
མཛེས་པ་རྙེད་པར་གྱུར་པ་དང། རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་
མཐོང་སྤང་ལས་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ་
རབ་དགའི་ཡིད་ཀྱི་
གུང་སྔོན་ཡངས་པ་ལ། །སྦྱིན་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་
རྒྱས། །འཇུངས་པའི་མུན་ནག་འཐུག་པོ་དྲུང་ཕྱུང་ནས། །ཕན་
བདེའི་ཀུ་མུད་རྒྱས་འདི་ཨེམ་མཚར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་
ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་བཤད་ཐར་
འདོད་འཇུག་ངོགས་
ལས་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དང་པོའི་བཤད་པའོ། །   ༈   
པ་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་བཤད་པ་ལ་ལྔ། ས་འདིར་ཚུལ་
ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་
བསྟན་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པའི་
དཔེ་

[012B] ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་
སའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་
བཞི། ས་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པ། དེ་ལ་
བརྟེན་ནས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པ། ས་དང་པོ་ལས་
ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷག་པར་
བསྟན་པ། ཚུལ་འཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་གཞན་བསྟན་
པའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན། ས་དང་པོ་བས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་
ལྷག་པར་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ལམ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཇི་འདྲ་
ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་འཐོབ་བོ་
བྱས་པ་ལ། འོ་ན་ངེ་ལྷག་པའི་དོན་ཇི་
ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། དེ་ཚུལ་ཕུན་ཚོགས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ངག་དོན་ནི། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པའི་
བྱང་སེམས་དེ་ཆོས་ཅན། སད་པར་མ་ཟད་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་
སུའང་བཅས་རང་གི་ཁ་ན་མཐོ་བའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་
ཀྱི་དྲི་མ་སྤངས་པ་
སྟེ་དེས་མ་གོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་
ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདིར་བསྟན་ཚུལ་
ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བཅུ་སྤངས་པའི་དགེ་བཅུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རང་
འགྲེལ་ལས་གསུངས་པར་བ་ཚབ་དང་ནག་ཚོའི་འགྱུར་དུ་བཤད་དོ་
།གཉིས་པ་ནི་
ས་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་
པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། དེ་ཆོས་ཅན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་
ངག་
ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་སྟེ་ཀུན་སྤྱོད་རྣམས་སད་རྨི་གཉིས་ཀའི་གནས་
སྐབས་ཀུན་ཏུ་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོས་ཀྱང་དག་པར་གྱུར་པས་དམ་པ་
སྟེ་དགེ་བའི་ལས་ལམ་བཅུ་ཆར་མ་ཚང་བ་མེད་པ་བསོག་པར་བྱེད་
པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ནི་
དགག་བཅས་

[013A]༄༅། །ཀྱི་མཚམས་ལས་ལྡོག་པ་དང། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་དག་
པའི་དོན་ནི་སྒྲུབ་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀུན་རྫོགས་པའོ། །གསུམ་པ་ས་
དང་པོ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷག་པར་བསྟན་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། དགེ་
བཅུ་མཚང་བ་མེད་པར་བསོག་པས་གཉིས་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་
འཆད་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ས་དང་པོ་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། དགེ་བའི་ལམ་འདི་ཞེས་སོགས་རྐང་
པ་བཞི་གསུངས། དོན་ནི། ས་དང་པོ་བ་ལ་དེ་ཡོད་མོད་ཀྱང། ས་
གཉིས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དེ་ཆོས་ཅན། ས་དང་པོ་ལས་
ཚུལ་ཁྲིམས་
ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་ལྟ་ཞིག་བཅུ་ཆར་
ཡང་ཁྱོད་ལ་ཀླགས་པ་སྟེ་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དག་པར་
འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ས་དང་པོ་བ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་
ནང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་དང་ལྡན་པས་ཕྱིའི་རྟགས་སམ་
མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བུ་འབྱུང་
ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། སྟོན་ཀའི་ཟླ་ལྟར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
གཉིས་གསུངས། དོན་ནི། རྟག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་
ལྡན་པའི་ས་གཉིས་པ་བ་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་
ལྟར་གྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ལ་ཚ་གདུང་ཞི་བར་
བྱེད་པ་དང། དཀར་
བའི་འོད་ཀྱིས་མཛེས་པ་གཉིས་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱང་དབང་
པོའི་སྒོ་བསྡམས་པས་འཆལ་ཚུལ་གྱི་ཚ་གདུང་ཞི་བ་དང། ལམ་
མེར་གསལ་བའི་ལུས་ཀྱི་འོད་ཆགས་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་མཛེས་
པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་
རྒྱུ་
གཞན་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། སོ་ཐར་ལས་བརྩམས་པའི་བཅས་རང་
གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་མ་གོས་པ་ཙམ་གྱིས་བྱང་སེམས་ཀྱི་
ཁྲིམས་རྣམ་དག་ཏུ་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་སྟོན་པ་ལ། གལ་
ཏེ་འདི་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གལ་ཏེ་སོ་ཐར་ལས་

[013B]
གྱིས་གྲུབ་པར་བལྟ་བ་མི་སྤོང་ན་གང་ཟག་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་
འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་དག་ཏུ་
མི་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་གསུམ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་བལྟ་བ་དེའི་
ཕྱིར་
འོ་ན། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་གཞན་
དེ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འཁོར་གསུམ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
པར་བལྟ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་མི་དག་པ་དེའི་ཕྱིར། བྱང་
སེམས་གཉིས་པ་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱང་
སེམས་ཀྱི་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ཚུལ་འཆལ་གང་
སྤོང་བ་དང། གཉེན་པོ་གང་གིས་སྤོང་བ་དང། ཚུལ་ཇི་ལྟར་
སྤོང་བའི་འཁོར་གསུམ་ཆར་ལའང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་
པར་བདེན་པར་བལྟ་བའི་གཉིས་བློའི་རྒྱུ་བ་དང་ཡང་དག་པར་
བྲལ་བར་འགྱུར་
བ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་
བསྟན་པ་ལ་ལྔ། སྦྱིན་འབྲས་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ལ་སྤྱོད་པ་ཚུལ་
ཁྲིམས་ལ་རག་ལས་པ། སྦྱིན་འབྲས་ལ་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་མར་སྤྱོད་
པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རག་ལས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བྲལ་ན་ངན་
འགྲོ་
ལས་ཐར་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ། སྦྱིན་པའི་གཏམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཚུལ་
ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན། མངོན་མཐོ་དང་ངེས་
ལེགས་གཉིས་ཀའི་རྒྱུར་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྔགས་པའོ། །དང་པོ་ནི་
ས་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷག་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། འོ་ན་ཚུལ་
ཁྲིམས་
དེ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། སྦྱིན་
པས་ལོངས་སྤྱོད་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། སྦྱིན་འབྲས་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པས་ཚུལ་
ཁྲིམས་བསྲུང་དགོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན་པ་
བཏང་བ་

[014A]༄༅། །ལས་སྦྱིན་འབྲས་ལོངས་སྤྱོད་དག་ནི་ལྷ་མིའི་ནང་་
འབྱུང་ལ། སྐྱེ་བོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྐང་པ་ཉམས་པ་ལ་སྦྱིན་
འབྲས་འགྲོ་བ་ངན་པ་སྟེ་ངན་འགྲོའི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་
ཕྱིར། ནའང་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གཏོང་བ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མ་
ལྡན་པ་ལའང་སྦྱིན་འབྲས་
ཙམ་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ལ་འབྱུང་བ་མེད་ཅེས་
པའི་དོན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འོ་ན། སྦྱིན་འབྲས་ངན་འགྲོའི་རྟེན་
ལ་སྨིན་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། བསྐྱེད་བཅས་
དངོས་འདུ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
སྦྱིན་
འབྲས་ལ་སྐྱེ་བ་བར་མཆད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་
ལ་རག་ལས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་དབང་གིས་སྦྱིན་འབྲས་
ངན་འགྲོའི་རྟེན་ལ་སྨིན་ན་སྔོན་སྦྱིན་པ་བཏང་བའི་བསྐྱེད་
དང་བཅས་པའི་དངོས་པོའི་འདུ་བསྟེ་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ན་
ཕྱིན་ཆད་གང་ཟག་དེ་ལ་
ལོངས་སྤྱོད་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
དཔེར་ན་ཞིང་པ་འགའ་ཞིག་ས་བོན་མི་འདེབས་པར་གྲོ་ནས་སོགས་ལ་
ལོངས་སྤྱོད་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ན་
སྦྱིན་འབྲས་བདེ་འགྲོའི་རྟེན་ལ་མི་འབྱུང་བར་མ་ཟད་ངན་འགྲོ་
ཁོ་ནར་བརྒྱུད་དགོས་
པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། གང་ཚེ་རང་
དབང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཚུལ་
ཁྲིམས་ཉམས་ན་ངན་སོང་ལས་ཐར་བ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་ཏེ་
གང་གི་ཚེ་ཆོས་བྱེད་པ་ལ་རང་དབང་དུ་འཇུག་ཅིང་མཐུན་པའི་
ཡུལ་ལྷ་མིའི་འགྲོ་
བ་ན་གནས་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་འདིས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་
བའི་སྒོ་ནས་བདག་ཉིད་འདིར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པར་
མི་བྱེད་ན། ཕྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བྲལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ངན་
འགྲོའི་གཡང་སར་ལྷུང་བས་རང་ལ་དབང་མེད་པར་ལས་ཉོན་
གྱི་གཞན་དབང་

[014B] ངན་སོང་དེ་ལས་ཕྱིས་ནས་
ཐབས་གང་གིས་སློང་བར་འགྱུར་བ་རྙེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་
ངན་འགྲོའི་རྟེན་ལ་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ཞིང། སྡིག་
པ་བསོག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཐུབས་ངན་འགྲོ་ཁོ་ནར་བརྒྱུད་དགོས་པའི་
ཕྱིར། བཞི་པ་ནི། འོ་ན་སྟོན་
པས་སྦྱིན་པའི་རྗེས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་མཛད་པའི་རྒྱུ་
མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བས་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། དོན་ནི་སྡིག་པ་མཐའ་དག་ཕམ་པར་
མཛད་པའི་རྒྱལ་བས་སྦྱིན་པའི་གཏམ་མཛད་ནས། དེའི་མཇུག་
ཐོགས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྦྱིན་
པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒྲུབ་དགོས་ཞེས་པའི་གཏམ་
ཉིད་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མི་
ཟད་ཅིང་འཕེལ་བའི་ཆེད་དང། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཉེས་པ་དུ་
མའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། འོ་ན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་
ལོངས་སྤྱོད་
ཡུན་རིང་དུ་འབྱུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རག་ལས་པའི་རྒྱུ་མཚན་
གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། ཡོན་ཏན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་འབྲས་
བུ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རག་ལས་ཏེ་
ཡོན་ཏན་ཐམས་
ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཞེང་དུ་སྦྱིན་སོགས་
ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ན། རྒྱུ་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་
ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་མར་ཉེ་བར་ལོངས་
སྤྱོད་པ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་འགྱུར་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་
ཉམས་ན་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་
ལྔ་པ་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་ལེགས་གཉིས་ཀའི་རྒྱུར་ཚུལ་ཁྲིམས་
བསྔགས་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ན་ངན་འགྲོར་ལྷུང་ཞིང་དེར་
ལྷུང་ན་སྡིག་པ་བསོག་ཅིང་དགེ་བ་མི་བྱེད་པས་མངོན་མཐོ་དང་
ངེས་ལེགས་གང་ཡང་འཐོབ་དཀའ་བར་བཤད་ན། འོ་ན། དེ་གཉིས་
ཀའི་རྒྱུར་མེད་དུ་མི་རུང་བ་དེ་

[015A]༄༅། །གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་
སྟོན་པ་ལ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལམ་དུ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་
མཐོའི་རྒྱུ་དང་ཐུབ་དབང་གི་
གསུང་ལས་སྐྱེས་བའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ལ་བདག་
ཉིད་ངེས་པ་རང་རྒྱལ་རྣམས་དང། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་
པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་འབྲེལ་བ་ལས་གཞན་མེད་
དེ། མངོན་མཐོའི་རྟེན་དང། རྟེན་
དེ་ལ་སྦྱིན་འབྲས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཀ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་
རག་ལས་ཤིང། དེ་གཉིས་ངེས་ལེགས་འཐོབ་པས་ཡང་མེད་དུ་མི་
རུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་
ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པའི་དཔེ་བསྟན་
པ་ནི། རྨི་ལམ་དུ་ཡང་འཚུལ་འཁྲིམས་དྲི་མ་སྤངས། །ཞེས་ས་
གཉིས་པ་བའི་རྒྱུད་ལ་འཆལ་ཚུལ་གྱི་དྲི་མ་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་
མི་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ལ། ཁོ་ན་རེ། དེའི་ཐུགས་རྒྱུད་འཆལ་
ཚུལ་གྱི་དྲི་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པའི་
རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་དཔེ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་
ལ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་རོ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། བདག་
ཉིད་ཆེན་པོ་ས་གཉིས་པ་བདེ་ཆོས་ཅན། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་
དང་རྒྱུད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནམ་ཡང་གནས་པར་
མི་འདོད་དེ། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་
པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་
ཆེན་པོ་ན་ཀླུ་གཙང་སྤྲ་ཅན་གནས་པས་རོ་དང་ཞག་ཏུ་ལྷ་
ཅིག་མི་གནས་པ་དང། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཕུན་སུམ་

[015B] རྣ་ནག་མ་སྟེ་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་དང་ལྷན་
ཅིག་ཏུ་མི་འགྲོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕར་ཕྱིན་
གྱི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། ས་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་
ལྷག་ན། འོ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དེ་ལ་
དབྱེ་ན་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། གང་གིས་གང་ཞིག་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཚུལ་ཁྲིམས་
ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དེ་ལ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། གང་ཟག་གང་གིས་སྤོང་
བ་དང། སྤང་བྱ་གང་ཞིག་སྤོང་
བ་དང། ཡུལ་སེམས་ཅན་གང་ལ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་
ཀྱི་འཁོར་གསུམ་དུ་བདེན་པར་དམིགས་པས་བཅིངས་པ་ཡོད་ན། དེས་
བཅིངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་
ཞེས་མདོ་ལས་བཤད་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་གསུམ་དག་ལ་བདེན་
པར་ཆོགས་པས་སྟོང་པ་སྟེ་བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་
ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དེ། འཇིག་
རྟེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་
ཞེས་མདོ་ལས་བཤད་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་གསུམ་དག་ལ་བདེན་
པར་ཆགས་པས་སྟོང་པ་སྟེ་བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་
ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དེ། འཇིག་
རྟེན་ལས་འདས་པའི་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་སའི་ཡོན་
ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། འོ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་
ཕར་ཕྱིན་རྒྱས་པར་བཤད་ན་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད། མདོར་བསྡུས་ན་
ས་གཉིས་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་
པའི་དཔེ་གང་དང་ཆོས་མཚུངས་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། རྒྱལ་
སྲས་ཟླ་བ་ལས་བྱུང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ས་གཉིས་
པ་དྲི་མ་མེད་པ་འདི་ཡང་ཆོས་ཅན། སྟོན་ཀའི་དུས་ཀྱི་ཟླ་བའི་
འོད་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་

[016A]༄༅། །དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ས་གཉིས་པའི་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་ཟླ་
བ་ལས་བྱུང་ཞིང། འཆལ་ཆུལ་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་ཚུལ་
ཁྲིམས་ཀྱི་འོད་དང་ལྡན་པས། འཆལ་ཚུལ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་འགྲོ་
བའི་ཡིད་ཀྱི་
གདུང་བ་བསེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་གཉིས་པ་བ་དེ་
ཆོས་ཅན། སྲིད་པ་འཁོར་བ་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་སྲིད་པ་བའི་དཔལ་
དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ནང་དུ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མངའ་
བསྒྱུར་ཞིང། ཕྱི་རོལ་དུ་
གཞན་གྱི་དོན་དུ་གླིང་བཞི་ལ་དབང་བའི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་
བའི་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེ་བ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། ཚུལ་
ཁྲིམས་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་མངལ་ལས་འཁྲུངས། །འཆལ་ཚུལ་ཉེས་
པའི་སྐྱོན་གྱིས་རྣམ་པར་
དག་རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་པའི་བང་རིམ་བཞི་དང་ལྡན། །རྒྱལ་སྲས་
རི་དབང་མཆོག་འདི་འགྲོ་བའི་དཔལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་
ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་བཤད་ཐར་
འདོད་འཇུག་
དོགས་ལས་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་གཉིས་པའི་བཤད་པའོ།། །
།།གསུམ་པ་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་བཤད་པ་ལ་བཞི། ཁྱད་གཞི་
སའི་ངེས་ཚིག་ཁྱད་ཆོས་སའི་ཡོན་ཏན། ཕར་ཕྱིན་
དང་པོ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས། སའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་
སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན། ས་གཉིས་པར་ཚུལ་
ཁྲིམས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་གོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་གོང་
མ་ཅི་ཞིག་འཐོབ་

[016B] ས་གསུམ་པ་འོང་ཉེད་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་ཁོངས་ནས་
དྲངས་ནས། འོ་ན། ས་དེ་ལ་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་
མཚན་གང་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། དོན་ནི་
བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་ནི་གསུམ་པ་འདི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འོད་བྱེད་
པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། མཉམ་གཞག་ཏུ་གཉིས་
སྣང་གི་ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་མ་ལུས་པ་བསྲེག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་
མེའི་འོད་དང། དེའི་སྟོབས་
ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་འབྱུང་བས་དེ་
ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འོད་ཁྱད་པར་ཅན་ཇི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཞེ་
ན། ས་གསུམ་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བདེ་གཤེགས་སྲས་པོ་ཆོས་ཅན་
རྗེས་ཐོབ་ཏུ་འོད་སྣང་ཁྱད་པར་ཅན་འབྱུང་
སྟེ། ཉི་མ་འཆར་ལ་ཁང་པའི་དུས་སུ་ཟངས་འདྲ་བའི་སྣང་
བ་འབྱུང་བ་ལྟར་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་འོད་དམར་སེར་གྱིས་ཁྱབ་པའི་
སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཁྱད་ཆོས་སའི་ཡོན་ཏན་
ལ་བཞི། ས་འདིར་བཟོད་པ་ལྷག་པར་བསྟན་པ་
བཟོད་པ་གཞན་ཇི་ལྟར་བསྟེན་པའི་ཚུལ། བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་
གྱི་དབྱེ་བ། ས་འདིར་འབྱུང་བའི་དག་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་བསྟན་
པའི། །དང་པོ་ནི། ས་ངེས་ཚིག་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ས་འདིར་ས་
གཉིས་པ་སོགས་ལས་ལྷག་པའི་
ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཐོབ་ཅེ་ན། བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་ཐོབ་
བོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་གནས་མིན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་གསུམ་པར་སྙིང་རྗེའི་སྒོ་ནས་
བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་

[017A]༄༅། །པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་
བྱང་སེམས་ས་གསུམ་པ་བདེ་ལ་ནི་རྒྱུད་རབ་ཏུ་འཁྲུག་པ་འགའ་
ཡིས། བྱང་སེམས་དེའི་ལུས་ལས་ཤ་ནི་རྐྱང་བར་མ་ཟད་རུས་པ་
དང་
བཅས་པ་དུས་ཡུན་རིང་དུ་ཆེ་བ་མི་གཅོད་པར་སྲང་རེ་རེ་ནས་ཏེ་
ཆུང་ངུ་ཆུང་ངུར་བཅད་པར་གྱུར་ཀྱང་བྱང་སེམས་དེའི་བཟོད་
པ་རང་གི་ཤ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ལ་དམིགས་ནས་ལྷག་པ་སྐྱེ་བའི་
ཕྱིར། འོ་ན། གནོད་པ་ལ་
ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཆོས་ལ་
ངེས་རྟོགས་ཀྱི་བཟོད་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་
པ་ལ། བདག་མེད་མཐོང་བའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་གསུམ་པར་སྙིང་རྗེའི་
སྒོ་ནས་བཟོད་པ་ལྷག་པར་མ་ཟད། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་
བཟོད་པ་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་བདག་མེད་
མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་བྱང་སེམས་ས་གསུམ་པ་བ་དེའི་ལུས་ལ་
གཅད་བྱ་གང་ཞིག་གཅོད་བྱེད་གང་གིས་དུས་
གང་གི་ཚེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་དུ་གཅོད་པའི་འཁོར་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཀུན་
ས་གསུམ་པ་བ་དེ་ཡིས་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་བདེན་མེད་དུ་མངོན་སུམ་
དུ་མཐོང་བ་སྟེ་རྟོགས་པ་དེས་ཀྱང་བྱང་སེམས་དེ་ཡིས་བཟོད་པར་
འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཀྱང་སྒྲའི་དོན་ནི་
བཟོད་པ་ལྷག་པའི་རྒྱུ་སྔ་མར་མ་ཟད་འདིར་ཡང་ཡོད་ཅེས་པའོ་
།གཉིས་པ་བཟོད་པ་གཞན་ཇི་ལྟར་བསྟེན་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་
ཁོང་ཁྲོ་བྱ་བར་མི་རིགས་པ་དང། བཟད་པ་བསྟེན་པར་རིགས་
པའོ། དང་པོ་ལ་བཞི། དགོས་པ་མེད་ཅིད་ཉེས་

[017B] ཕྱིས་ཀྱི་སྡུག་
བསྔལ་མི་འདོད་པ་དང་གནོད་ལན་བྱེད་པ་གཉིས་འགལ་བར་བསྟན་
པ། སྔར་ཡུན་རིང་བསགས་པའི་དགེ་རྩ་འཇོམས་པས་ཁོང་ཁྲོ་བ་
མི་རིགས་པ། མི་བཟོད་པའི་སྐྱོན་མང་པོ་བསམ་
ནས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་རིགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ས་འདིར་བཟོད་པ་
ལྷག་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། བཟོད་པའི་ཕན་ཡོན་དང་ཁོང་ཁྲོའི་
ཉས་དམིགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བཟོད་པ་དེ་སྐྱེ་འཕགས་
གཉིས་ཀའི་དགེ་རྩ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཁོང་
ཁྲོ་ཅན་རྣམས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་རིགས་ཞེས་སྤྱིར་སྟོན་པ་ལ་
གནོད་པ་བྱས་པས་ཞེས་པ་ནས་མྱུར་བསྟེན་བྱ། ཞེས་པའི་བར་
གསུངས། རྐང་པ་དང་པོ་བཞིའི་དོན་ནི། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
བདག་ལེགས་སུ་འདོད་པ་དག་རང་ལ་གནོད་པ་
བྱས་པའི་གནོད་ལན་དུ་གལ་ཏེ་གནོད་བྱེད་དེ་ལ་དཀོན་ན་སྟ་ཁྲོས་
ནས་གནོད་ལན་བྱེད་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་ཚེ་འདིར་དོན་ནམ་དགོས་པ་
མེད་དེ། གནོད་བྱེད་དེ་ལ་དཀོན་པ་སྟེ་ཁྲོས་ནས་གནོད་ལན་བྱས་
པས་སྔར་རད་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཟིན་པའི་རྨ་སྲོལ་
ལ་སོགས་པ་ལྡོག་གམ་ཅི་སྟེ་མི་ལྡོག་པ་དེའི་ཕྱིར། འདིར་དཀོན་པ་
ཞེས་པ་ནི་ཞེ་ཁམ་པ་དང། ཞ་ཁམ་པ་ནི་ཞེ་ལ་རྩུ་བ་
བའི་སེམས་ཀར་ཀར་བ་སྟེ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་དོན་གཅིག་གོ་ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། གནོད་ལན་བྱེད་པ་ཚེ་འདིར་དགོས་པ་མེད་པར་མ་
ཟད། འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དང་ཡང་ནི་འགལ་བར་
འགྱུར་ཏེ། ཁོང་ཁྲོས་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འཕེན་པ་
རང་གིས་མྱོང་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གནོད་ལན་མི་རིགས་
པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དམ་ཞེ་ན། མ་

[018A]༄༅། །ཟད་དེ་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་
སྟོན་པ་ལ། སྔོན་བྱས་པ་ཡི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་
དོན་ནི། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཕྱིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་
འདོད་པས་གཞན་ལ་གནོད་ལན་བྱེད་
པ་དང་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་གཉིས་སྡུག་བསྔལ་བྱིར་
ཏེ་སླར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མའི་ས་བོན་ནམ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་
པས་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་དེའི་རྒྱུ་ལ་ཇི་ལྟ་བུར་ན་
འཁྲིད་པར་བྱེད་དེ་བྱེད་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། རང་
ལ་
གནོད་པ་བྱེད་པའི་དགྲ་བོ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་རིགས་ཏེ། ངེས་
བྱས་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་སྡོན་རང་གིས་བྱས་པའི་མི་དགེ་
བའི་ལས་ངན་གྱི་རྣམ་སྨིན་དང་རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་གང་
ཡིན་པ་ཟད་པར་བྱེད་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཀོ་
སྟེ་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། གསད་བྱའི་མི་ཞིག་སྐྱེས་
བུ་གཞན་ཞིག་གིས་ལག་པ་བཅད་ནས་ཐར་བར་བྱེད་ན་དེ་ཉིད་ལ་
དགའ་བར་བྱེད་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་སྔར་ཡུན་རིང་བསགས་
པའི་དགེ་རྩ་འཇོམས་པས་
ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་རིགས་པ་ནི། ཁོང་ཁྲོས་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་
འོང་བ་འབེན་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད། སྔར་ཡུན་རིང་བསགས་པའི་
དགེ་རྩ་འཇོམས་པས་ཁོང་ཁྲོ་དགག་དགོས་ཞེས་འཆད་པ་ལ། གང་
ཕྱིར་རྒྱལ་སྲས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དགེ་རྩ་འཇོམས་པ་ལ་
མི་བཟེད་པ་ཁོང་ཁྲོ་ལས་གཞན་པའི་སྡིག་པ་སྟོབས་ཆེ་བ་ཡོད་
པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་བྱང་སེམས་བདག་ཉིད་
ཆེན་པོ་རང་ལས་བློ་དམན་

[018B]
མ་གཅིག་གིས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་
བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་རྩ་བསྐལ་བ་བརྒྱར་
བསགས་པ་འཇོམས་པ་དེའི་ཕྱིར་
སྤྱོད་འཇུག་ཏུ། བསྐལ་བ་སྟོང་གི་དགེ་རྩ་འཇོམས་པར་གསུངས་པ་
ནི་བྱང་སེམས་མ་ཡིན་པས་བྱང་སེམས་ལ་ཁྲོས་པའི་དབང་དུ་
བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན། ཁོང་ཁྲོས་དགེ་རྩ་འཇོམས་པའི་དོན་
གང་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་རྩའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་
འབྲས་བུ་ཡིན་འོང་འབྱིན་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་དེ་དེའི་དོན་ཡིན་
གྱི་ནུས་པ་གཏན་མེད་དུ་བྱེད་པ་དང་རྣམ་སྨིན་རྒྱངས་རིང་དུ་
བྱེད་པ་སོགས་ནི་དེའི་དོན་མ་ཡིན་པས། ཁོང་ཁྲོས་བཅོམ་པའི་དགེ་
རྩ་དགེ་རྩ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་ཟད་པ་ཆུང་
འབྲིང་ཆེ་གསུམ་སྟེ་དགེ་རྩའི་ནུས་པ་ཅུང་ཟད་བཅོམ་པ་དང་
ཕྱེད་ཙམ་བཅོམ་པ་དང། ཕལ་ཆེར་བཅོམ་པ་ལ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་
སྲབས་པ་དང་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་ཐ་
སྙད་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་
ལམ་དུ་མྱུར་དུ་འཕོ་ནུས་པ་ཞིག་གིས་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པའི་བྱང་
སེམས་ལ་ཁྲོས་པས་དགེ་རྩ་འཇོམས་པར་བཤད་པ་མི་འཐད་པར་
ཐལ། ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་མེད་
པའི་ཕྱིར་ཏེ་
དེ་ཡིན་ན། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་ལ་མཉམས་
པའི་གང་ཟག་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཁྱབ་སྟེ། ཐེག་ཆེན་
ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་བའི་རྒྱུད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ཡོད་པར་ཐལ། ཐེག་
ཆེན་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་པ་

[019A]༄༅། །བའི་རྒྱུད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་ན་
དེར་ཐལ། དབེར་ན་འདམ་བུའི་ཚལ་དེ་མེས་ཚིག་པར་སླ་བ་བཞིན་
དུ། ཐེག་ཆེན་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་པ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་རྩ་ཡང་
ཁོང་ཁྲོས་འཇོམས་
པར་སླ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་དུ་དཔེ་དོན་སྦྱར་ནས་ཡུམ་
གྱི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་མི་བཟོད་པའི་སྐྱོན་མང་
པོ་བསམ་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་རིགས་པ་ནི། ཁོང་ཁྲོས་དགེ་རྩ་
འཇོམས་པར་མ་ཟད་
ཚེ་འདིར་ལུས་ཀྱི་ལང་མཚོའི་ཡོན་ཏན་སོགས་འཇོམས་པས་ཁོང་ཁྲོ་
དགག་དགོས་ཞེས་སྟོན་པ་ལ། མི་སྡུག་གཟུགས་སུ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
གསུམ་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཁོང་ཁྲོས་ལང་མཚོའི་ཡོན་
ཏན་
འཇོམས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཞིན་ཡང་མི་སྡུག་
པའི་གཟུགས་སུ་བྱེད་ཅིང་དེའི་དབང་གིས་བྱ་བ་ངན་པ་ལ་འཇུག་
པས་དམ་པ་མ་ཡིན་པར་དཀྲི་བ་སྟེ་འཁྲིད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་
དེར་མ་ཟད་ཁོང་ཁྲོས་ཡིད་ཀྱི་
བླང་དོར་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་འཇོམས་ཏེ། ཁོང་ཁྲོས་འདི་ནི་བྱ་
བར་རིགས་པའི་ཚུལ་དང། འདི་ནི་བྱ་བར་མི་རིགས་པའི་ཚུལ་མིན་
ཤེས་པའི་རྣམ་དཔྱོད་སྟེ་བློ་གྲོས་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དེར་མ་ཟད་མི་བཟོད་
པ་ཁོང་ཁྲོ་ཡིས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་མྱུར་དུ་ངན་འགྲོར་བསྐུར་བར་
བྱེད་དེ། ཁོང་ཁྲོ་སྡིག་པ་སྟོབས་ཆན་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། མྱུར་དུ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་སྲིད་མང་པོ་བར་མ་ཆད་
པར་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་བཟོད་པ་བསྟེན་པར་

[019B] བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་བསམས་པ་དང་
དོན་བསྡུས་ཏེ་བཟོད་པ་བསྟེན་པར་གདམས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁོང་
ཁྲོའི་ཉེས་དམིགས་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། བཟོད་པའི་ཕན་ཡོན་ཇི་ལྟར་
ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་
པ་ལ། བཟོད་པས་བཤད་ཟིན་ཞེས་སེགས་རྐང་པ་ལྔ་གསུངས། ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། བཟོད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་མ་དང་ལྡན་ཏེ། བཟོད་པ་
བསྒོམ་པས་སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་ཁོང་ཁྲོའི་སྐྱོན་དང་འགལ་
བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྐྱེ་བར་བྱང་
པའི་ཕྱིར། འོ་ན། ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། བཟོད་པ་ལས་ཁོང་ཁྲོའི་སྐྱོན་དང་འགལ་བའི་ཡོན་
ཏན་འབྱུང་ཏེ། བཟོད་པ་བསྒོམ་པས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་གཟུགས་མཛེས་
པ་ཐོབ་ཤིང། དེར་མ་ཟད། སྐྱ་བོ་དམ་པ་
རྣམས་ལ་ཕངས་ཤིང་ཏེ་གཅེས་པ་དང། ལུགས་ཏེ་བྱ་བར་རིགས་པ་
དང། ལུགས་མིན་པ་སྟེ་བྱ་བར་མི་རིགས་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ལ་
མཁས་པར་འགྱུར་ཞིང། ཤི་བ་དེ་ཡིན་འོག་ཏུ་ནི་ལྟ་དང་མིའི་
སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང། ཁོང་ཁྲོ་སོགས་
ཀྱིས་བསགས་པའི་སྡིག་པ་རྣམས་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། ཁོང་ཁྲོའི་སྐྱོན་དང་བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་ཤེས་པར་བྱས་
ནས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་སྟོན་པ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་
དང་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་ཁོང་ཁྲོ་བའི་
སྐྱོན་གྱི་ཉེས་དམིགས་དང་ནི། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་ས་བཟོད་པ་
བསྒོམ་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་རིག་པར་བྱས་ཏེ་མི་བཟོད་པའི་ཁོང་
ཁྲོ་སྤངས་ནས་འཕགས་པའི་སྐྱེ་

[020A]༄༅། །བོ་ཡིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྔགས་པའི་བཟོད་པ་རྟག་
ཏུ་སྟ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མྱུར་དུ་བསྟེན་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཁོང་
ཁྲོ་ཉེས་པ་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་དང། བཟོད་པ་ཡོན་ཏན་དུ་མའི་
འབྱུང་གནས་
ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་དབྱེ་
བ་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། ས་འདིར་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་
ཐོབ་ན། བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་དེ་ལ་དབྱེ་ན་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཅེ་ན་
དེ་སྟོན་པ་ལ། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བཟོད་པའི་
ཕར་ཕྱིན་ལ་དབྱེ་ན་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། བཟོད་པ་ཡང་རྫོགས་
པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བསྡོས་ཀྱང། གང་
བཟོད་པ་དང་གང་གིས་བཟོད་པ་
དང་སེམས་ཅན་གང་ལ་བཟོད་པས་བཟོད་པའི་འཁོར་གསུམ་དག་ལ་
བདེན་པར་དམིགས་པས་བཟིངས་པ་ཡོད་ན། དེ་འདྲ་བའི་བཟོད་པའི་
ཕར་ཕྱིན་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་
འཁོར་གསུམ་བདེན་
པར་དམིགས་པ་མེད་ན་སྟ་བདེན་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་
རབ་ཀྱིས་ཟིན་ན་དེ་འདྲ་བའི་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་དེ་ཉིད་ལ་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་
ཞེས་ཡུམ་གྱི་མདོ་ལས་བསྟན་
པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པས་འདིར་འབྱུང་བའི་དག་པའི་ཡོན་ཏན་
གཞན་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། རང་དོན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང། གཞན་དོན་
གྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་ས་འདིར་བཟོད་པ་ལྷག་ཚུལ་
དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཡོན་

[020B] དེ་འཆད་པ་ལ། ས་དེར་
རྒྱལ་སྲས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ས་གསུམ་པ་དེར་
གནས་པའི་རྒྱལ་སྲས་ཆོས་ཅན། བཟོད་པར་མ་ཟད་རང་དོན་སྤང་
རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་
ཐོབ་ཏེ། རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསམ་གཏན་བཞི་དང། གཟུགས་མེད་
བཞི་དང། ཚད་མེད་བཞི་དང། མངོན་ཤེས་ལྔལ་སོགས་པའི་ཏིང་
ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་
སྒང་བའི་ཡོན་ཏན་རང་
གི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱར་གྱུར་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་
མུག་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་
ཕྱིར། འོ་ན་འདིར་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་བྱ་ཞེས་སྦྱར་ན་དུག་
གསུམ་ཆུང་ངུ་སྐོར་གསུམ་པོ་དེ་ལམ་གང་གི་གནས་
སྐབས་སུ་སྤོང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ས་བདུན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྤོང་
ཏེ། དེ་རྣམས་ཐེག་ཆེན་གྱི་སྒོམ་སྤངས་ཉོན་མོངས་འབྲིང་གི་
ཆུང་ངུའི་ནང་ཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། ཐེག་ཆེན་སྒོམ་
སྤངས་ཉོན་མོངས་ལ་ཅུང་ངུ་སྐོར་གསུམ་
གྱི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཊི་ཀ་ཆེན་ལས། དེའི་འོག་ཏུ་
མདོ་ལས། ལོག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་བསྐལ་པ་ཁྲག་ཁིག་
དུ་མར་འགྲིབ་པར་མ་བྱས་པ་ས་འདིར་སྤོང་བར་གསུངས་པ་ནི་
སྤང་བྱའི་ས་བོན་སྤོང་པ་ལ་དགོངས་
ལ། དེ་ཡང་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་སྒོམ་སྤངས་ཉོན་མོངས་ཆེ་འབྲིང་
དྲུག་ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་སྤོང་བས་ས་འདིའི་
སྤང་བྱ་ལ་དགོངས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞིབ་ཏུ་མཐའ་
དཔྱོད་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉི་

[021A]༄༅། །པ་ནི། འོ་ན་རང་དོན་སྤང་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟར་
ཡིན་ན། གཞན་དོན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་
འཆད་པ་ལ། དེས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས་
ས་གསུམ་པ་བ་དེས་
ཀྱང་ཆོས་ཅན། རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ནི། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་
རྣམས་ཀྱང་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕལ་ཆེར་
བརྒྱ་བྱིན་དུ་སྐྱེས་ནས་བག་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་འདོད་པ་རྣམས་
ནི་དུག་གི་ལོ་མ་ལྟ་བུའོ། །
སྤུ་གྲིའི་སོར་ཆགས་པའི་སྦྲང་རྩི་ལྟ་བུའོ། །ཁང་བཟང་
རྣམས་ནི་ཁྱིམ་འབར་མ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་རྟག་
པ་དང། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཆོས་བསྟན་ནས་འདོད་པའི་འདམ་ནས་འདོན་
པ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཐོབ་པའི་
ཕྱིར། ཀྱང་གི་སྒྲ་ནི་ནག་མཚོའི་འགྱུར་ལས། འདོད་པའི་འདོད་
ཆགས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་སྤོང་འགྱུར། །ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར་བདེ་བས་ཡོན་
ཏན་སྔ་མར་མ་ཟད་ཅེས་བསྡུ་པའི་ཚིག་གོ་གསུམ་པ་ཕར་ཕྱིན་
དང་པོ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་
ཁོ་ན་རེ། སྔར་བཤད་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་པོ་གསུམ་རྟེན་གྱི་
གང་ཟག་གང་ལ་བསྔགས། ངོ་བོ་ཚོགས་གཉིས་གང་དུ་གཏོགས་
འབྲས་བུ་ཆོས་གཟུགས་གང་གི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་
ལ། སྦྱིན་སོགས་ཆོས་གསུམ་ཞེས་སོགས་རྐང་
པ་བཞི་གསུངས། སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཕར་ཕྱིན་དང་པོ་གསུམ་པོ་
དེ་དག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཕལ་མོ་ཆེ་སྟེ་གཙོ་བོར་བདེ་བར་གཤེགས་
པས་རྟེན་བྱང་སེམས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་
སེམས་ཁྱིམ་པས་བསྒྲུབ་སླ་པའི་ཕར་ཕྱིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་

[021B] ངོ་བོ་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་
བའི་ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་
ཡི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སྐུའི་ལག་
རྗེས་འཇོག་བྱེད་དམ་ཉེར་ལེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གཞུང་འདིས། བསམ་སོགས་ཆོས་གཉིས་དེ་དག་ཕལ་མོ་ཆེ། །བདེ་བར་
གཤེགས་པས་རབ་བྱུང་རྣམས་ལ་བསྔགས། །ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའི་ཚོགས་
ཀྱང་དེ་དག་ཉིད། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྐུ་ཡི་རྒྱུ་
།ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་གྱིས་
བསྟན་ནོ། །བཞི་པ་སའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་བསྡུ་བ་
ནི། འོ་ན། ས་གསུམ་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ན་དེ་ལྟར་ཡིན་
མོད། མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དཔེ་གང་དང་ཆོས་མཚུངས་ཞེ་
ན། དེ་འཆད་པ་ལ། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་
ཉི་མ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། དོན་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་
ཉི་མ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་
འདི་ཆོས་ཅན། རང་གཞན་གྱི་སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་བསེལ་བ་ཡིན་ཏེ་
རང་རྒྱུད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་
པའི་མི་ཤེས་པའི་བུན་པ་ས་གསུམ་པ་སྐྱེ་བའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་
རྣམས་དང་པོར་ཏེ་རང་སྐྱེ་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་དག་
པར་བསལ་བར་བྱས་ནས། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་གཞན་ལ་ཉེ་བར་
བསྟན་པ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་
ལ་ས་གསུམ་པ་སྐྱེ་བའི་གེགས་བྱེད་པའི་མུན་པ་ཡང་རྣམ་པར་
འཇོམས་པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ས་གསུམ་པ་འདིར་གནས་པའི་
བྱང་སེམས་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་འཇོམས་པ་ལ་བློ་གྲོས་
ཤིན་ཏུ་རྣོ་བར་གྱུར་ཀྱང་སྐྱོན་ལྡན་ལ་

[022A]༄༅། །ཁྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཟོད་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་
གྱུར་ཅིང། སྙིང་རྗེས་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་
རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉི་མ་དང་དེའི་འོད་དང་མཚུངས་ཚུལ་ནི་
ཉི་མ་དེ་རང་འོད་ཀྱིས་རང་གི་མུན་པ་བསལ་
བར་བྱས་ནས་འོད་ཟེར་སྤྲོས་ཏེ་གཞན་གྱི་མུན་པ་བསལ་བ་བཞིན་དུ་
བྱང་སེམས་འདི་ཡང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ས་འདིའི་ངོ་སྐལ་གྱི་སྤང་
བྱ་བཅོམ་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པའི་དོན་གཞན་ལ་བསྟན་ཏེ་ས་
གསུམ་པའི་གེགས་
འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །ཉི་མ་ནི་གཞན་གྱི་མུན་པ་སེལ་བ་ལ་ལྷག་
པར་རྣོ་ཞིང་གསལ་ཡང་མུན་པ་གནས་པའི་གཞི་ལ་གནོད་པ་བྱེད་
ལ། འདིས་ནི་སྐྱོན་ལྡན་གྱི་སྐྱོན་སེལ་བ་ལ་མཁས་ཀྱང་སྐྱོན་
ལྡན་ལ་གནོད་པར་
མི་བྱེད་ཅེས་སྦྱར་དགོས་ཏེ། འདིའི་ཉི་མ་དུས་མཐའི་ཉི་མ་ལ་
བྱེད་པར་ས་འདི་སྐེམ་པར་བྱེད་དོ། །རྩི་ཤིང་རྣམས་བསྲེག་པར་
བྱེད་དོ། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ་
བརླབས་
ཆེན་ཚོགས་གཉིས་གཤོགས་སྟོབས་རབ་ཏུ་རྒྱས། །སྣ་ཚོགས་བཟོད་པའི་
ལུས་མདངས་རྣམ་པར་ལེགས། །ཞེ་སྡང་བྲང་འགྲོ་མིང་གི་ལྷག་མར་
མཛད། །རྒྱལ་སྲས་ཁྱོད་ནི་མཁའ་ལྡིངས་དབང་པོར་
གསལ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་
ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་ངོགས་ལས། དོན་དམ་པའི་
སེམས་བསྐྱེད་གསུམ་པའི་བཤད་པའོ།། །བཞི་པ་

[022B] ས་འདིར་བརྩོན་
འགྲུས་ལྷག་པར་བསྟན་པ། སའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པ། སྤང་བའི་
ཁྱད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ས་གསུམ་པར་བཟོད་པའི་ཕར་
ཕྱིན་ལྷག་པར་ཉམས་
སུ་བླངས་པས་ལམ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། བརྩོན་
འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་འཐོབ་བོ་བྱས་པ་ལ། འོ་ན། བརྩོན་
འགྲུས་དེ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཡོན་
ཏན་མ་ལུས་
ཞེས་སོགས་རྐང་བ་བཞི་གསུངས། བརྩོན་འགྲུས་ཆོས་ཅན། སྦྱིན་
སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ལུས་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་དེ་
ཁྱོད་མེད་ན་སྦྱིན་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མི་འབྱུང་ལ། ཁྱོད་ལ་བརྟེན་
ནས་སྦྱིན་
སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་ཅིང། ཐོབ་ཟིན་གོང་ནས་གོང་
དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། ཡོན་ཏན་དེར་མ་ཟད་
བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང། བློ་གྲོས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་གཉིས་
ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་
ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཚོགས་གཉིས་སར་དུ་བསོག་ཅིང་ཐོབ་ཟིན་གོང་
ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་
ཡོན་ཏན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ས་འདིར་བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་ཚུལ་ཇི་ལྟར་
ཡིན་ཞེ་ན། ས་དེ་
བཞི་བ་འོད་ནི་འཕྲོ་བ་ཆོས་ཅན། ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་
བའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་དུ་ཆེས་འབར་བ་སྟེ་ལྷག་པར་གྱུར་བ་ཡིན་
ཏེ། ས་གསུམ་པར་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་ཁྱད་པར་
ཅན་གྱིས་ཐོབ་པའི་ཤིན་སྦྱངས་

[023A]༄༅། །ལེ་ལོ་གཏན་ནས་འགོག་བྱེད་ཁྱོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཐོབ་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་སའི་ངེས་ཚིག་ནི། ས་འདིར་བརྩོན་འགྲུས་ལྷག་
ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ས་འདི་ལ་འོད་འཕྲོ་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་
མཚན་
གང་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། དེར་ནི་བདེ་གཤེགས་ཞེས་སོགས་རྐང་
བ་གསུམ་གསུངས། ས་བཞི་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འོད་འཕྲོ་བ་ཞེས་
བྱ་སྟེ། ས་དེར་ནི་བདེ་གཤེགས་སྲས་པོ་ལ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་
ཀྱི་ཕྱོགས་
ཀྱི་ཆོས་སོ་བདུན་སྔར་ལས་ལྷག་པར་བསྒོམ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་
ཤེས་ཀྱི་འོད་སྣང་བ་ཁྱད་པར་ཅན། ས་གསུམ་པར་ཐོབ་པའི་ཟངས་
ཀྱི་འོད་ལས་ཀྱང་ལྷག་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་
བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་
པ་སྤང་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། སའི་ཡོན་ཏན་དང་
ངེས་ཚིག་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། སྤང་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཞེ་ན། དེ་
འཆད་པ་ལ། རང་དུ་ལྟ་བ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཅིག་གསུངས། ས་
བཞི་པ་བ་ཆོས་ཅན་
སྤང་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཏེ། ས་བཞི་པའི་ངོས་སྐལ་གྱི་
སྤང་བྱ་རང་སྟེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྲ་མོ་དང། དེ་དང་འབྲེལ་བ་
སྟེ་དེས་དྲངས་པའི་གང་ཟག་རང་སྐྱ་ཐུབ་པའི་རྫས་ཡོད་དུ་
འཛིན་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཐོབ་
པའི་ཕྱིར། འདིའི་བདག་ལྟ་ཕྲ་མོ་འཇིག་ལྟ་ལ་བྱེད་དོ། །འདིར་
སྨྲས་པ། མི་ལྡོག་བརྟན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གོ་ཆ་བགོས། །ཞི་ལྷག་
ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་མཚོན་ཆ་བསྣམས། །ལེ་ལོའི་དགྲ་བོ་ཐལ་བར་
བརླགས་པ་

[023B] །རྒྱལ་སྲས་དཔའ་བོ་ཁྱོད་ཀྱི་མཛད་པ་ལགས། །ཞེས་
བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་
རྣམ་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་དོགས་ལས་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཞི་
པའི་བཤད་པའོ།། །ལྔ་པ་ས་ལྔ་བ་སྦྱངས་དཀའ་བ་བཤད་
པ་ལ་གཉིས། སའི་ངེས་ཚིག་བཤད་པ། བསམ་གཏན་ལྷག་ཅིང་བདེན་
པ་ལ་མཁས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ས་བཞི་པར་བརྩོན་
འགྲུས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ལམ་གོངས་མ་
ཅི་ཞིག་འཐོབ་ཅེ་ན། ས་ལྔ་བ་སྦྱངས་དཀའ་བ་འཐོབ་བོ་བྱས་པ་
ལ། འོ་ན་ས་དེ་ལ་སྦྱངས་དཀའ་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་
གང་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། བདག་ཉིད་ཆེ་དེ་
ཞེས་སོགས་རྐང་བ་གཉིས་གསུངས། ས་ལྔ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་ལ་སྦྱངས་དཀའ་བའི་ས་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ་
ཁྱོད་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དེ། ལྟའི་བུའི་
བདུད་རྣམས་ཀུན་
གྱིས་ཀྱང་ཕམ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་ནི། འོ་ན། སའི་ངེས་ཚིག་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ས་འདིར་སྔར་
མ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་ལྷག་བོ་གང་ཐོབ་ཅེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
བསམ་གཏན་ལྷག་ཅིང་
ཞེས་སོགས་རྐང་བ་གཉིས་གསུངས། ས་ལྔ་བ་ཆོས་ཅན། བསམ་གཏན་
གྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་གྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་
རྣམ་གཡེང་གིས་གཏན་ནས་མི་བརྫི་བའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་
ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་

[024A]༄༅། །ཅན། བསམ་གཏན་ལྷག་པར་མ་ཟད་བདག་མེད་ཕར་རགས་ལ་
མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ཏེ། བློ་གྲོས་བཟང་པོས་འཕགས་པའི་
བདེན་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཞིབ་མོར་རྟོགས་པ་ལའང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་
མཁས་པ་ཐོབ་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། དོན་དམ་གཟིགས་པའི་ཏིང་འཛིན་
གཡོ་མེད་ཀྱིས། །དངོས་འཛིན་རྣམ་གཡེང་གོ་སྐབས་མེད་པར་བྱས་
།ཉག་ཕྲན་བདག་པོའི་དཔུང་ཚོགས་བཅོམ་པ་སེགས། །ཨེ་མ་ངོ་མཚར་
གནས་སུ་སུ་མི་འཛིན། །ཞེས་
བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་
རྣམ་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་ངོགས་ལས་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་
ལྔ་བའི་བཤད་པའོ།། །གཉིས་པ་ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་བ་
བཤད་པ་ལ་བཞི། སའི་ངེས་ཚེག་དང་
ཤེར་ཕྱིན་ལྷག་པར་བསྟན་པ། ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་བསྔགས་པ་
བསྟན་པ། ཟབ་མོ་རྟེན་འབྱུང་གཟིགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་
སའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་
ན་བསམ་གཏན་ལྷག་ཅིང་ཞེས་ས་ལྔ་བར་བསམ་
གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བཤད་ན། དེ་ལ་
བརྟེན་ནས་ལམ་གོང་མ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་ཅེ་ན། ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་
གྱུར་བ་ཐོབ་པོ་ཞེས་ཁོང་ནས་དྲངས་ནས། འོ་ན་ས་དེ་ལ་མངོན་
དུ་གྱུར་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། ས་དེར་ཡོན་ཏན་གྱི་
ཁྱད་པར་གང་ཞིག་ཐོབ་པ་ཡིན་ཅེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ་
མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་ཞེས་སོགས་རྐང་བ་བཞི་གསུངས། ངག་དོན་ནི་
ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་སྟེ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་སྟོང་ཉིད་
ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་ལ་
བརྟེན་

[024B]
བ་ཙམ་གྱི་ཟབ་མོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་
བྱང་སེམས་ས་དྲུག་པ་བ་དེ་ཆོས་ཅན། འདིར་བསྟན་ཐུན་མོངས་མ་
ཡིན་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ལྷག་
པར་ཐོབ་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་དཔའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་དྲུག་པའི་
ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་བ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་
མཚན་ཡོད་དེ། ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་དང། རྟེན་
འབྲེལ་གཟུགས་བརྣན་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་
དུ་གྱུར་ཅིང། ས་ལྔ་པར་བདེན་བཞི་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་
རྫོགས་པས། ས་འདིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འཐོབ་པ་ལ་
མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་ཉེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་
པའི་ཕྱིར། །གཉིས་པ་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བསྔགས་པ་བསྟན་པ་ནི་
འོ་ན་ཤེས་རབ་གནས་པས་འགོག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཅེས་པ་འདིས་ཤེར་
ཕྱིན་ལྷག་པར་བཤད་ན། འོ་ན། བཤད་བྱ་ཤེར་ཕྱིན་དེ་ཡོན་ཏན་
ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ལོང་བའི་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཕར་
ཕྱིན་དང་པོ་ལྔ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བགྲོད་པ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་
རག་ལས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་ལོང་བའི་ཚོགས་ཀུན་མིག་དང་ལྡན་
པའི་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གིས་རང་རང་འདོད་པའི་ཡུལ་དུ་བདེ་བླག་ཏུ་
འཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ཡང་བློ་སྟེ་
ཤེས་
རབ་ཕར་ཕྱིན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྟ་བའི་མི་ཉམས་པའི་སྦྱིན་
སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བླངས་སྟེ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྒྱལ་བ་
སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་གོ་འཕངས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་རྟེན་འབྱུང་གཟིགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཤད་པ་ལ་ལྔ་
ཟབ་མོའི་

[025A]༄༅། །དོན་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ། ཟབ་མོའི་དོན་བཤད་པའི་
སྣོད་ངོས་བཟུང་བ། དེ་ལ་བཤད་ན་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་
སྣོད་ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ཉན་པར་བསྐུལ་བ། རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་
ཉིད་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། འདིར་རྟེན་འབྱུང་
བའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་ན། །ཞེས་བཤད་ན། འོ་ན། བྱང་སེམས་ས་
དྲུག་པ་བས་གཟིགས་པའི་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཡིན་
ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ལ་དྲི་ན། སངས་
རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་གོང་མ་རྣམས་ལ་དྲི་བར་བྱ་
བ་ཡིན་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་ལྟ་བུ་ལ་དྲི་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་བྱས་
པ་ལ། ཁོ་ན་རེ། ཡུམ་གྱི་མདོ་དང་ས་བཅུ་པའི་མདོ་སོགས་ལས་དེ་
ཁོ་ན་ཉིད་རྒྱས་བར་བསྟན་པས། ལོང་ལ་བརྟེན་ནས་བཤོད་ཅིག་ཅེ་
ན། ལུང་གི་དགོངས་པ་ཡང་ངེས་དཀའ་བས་རང་
དབང་དུ་འཆད་པར་མི་ནུས་མོད། འོན་ཀྱང་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་
མན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས་འཆད་ཅེས་སྟོན་པ་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ཡིས་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། དཔལ་ལྡན་ཟླ་གྲགས་ཆོས་ཅན། ས་དྲུག་
པ་བས་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པའི་
ཚུལ་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་དབུ་མའི་གཞུང་ལུགས་ལས་
དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལྟར་གནས་པས་དེའི་ལུགས་
བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱང་སེམས་ས་དྲུག་པ་བ་དེ་ཡིས་
ཆས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་ཆོས་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་
དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་མདོ་སྡེའི་ལུང་དང། ལུང་ལས་གཞན་ཡང་
རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་གཏན་ལ་ཕབས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་རྗེས་སུ་
འབྲངས་རིགས་པའི་ཕྱིར། གཞུང་འདི་རྩ་

[025B]
སེམས་བསྐྱེད་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་རིམ་
རྣམས་གཞུང་གཞན་གྱིས་ཁ་བསྐངས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་གྱི། རྩ་
ཤེའི་དགོངས་འགྲེལ་དངོས་ནི་སེམས་
བསྐྱེད་དྲུག་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཀླུ་
སྒྲུབ་ངེས་དོན་འགྲེལ་བ་ལ་ཚད་མར་གྱུར་པ་ལུང་གིས་བསྒྲུབ་པ་
ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ལུགས་བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ་
ཞེས་བཤད་ན། གང་ཟག་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྗོད་ཅེ་ན་
སྣོད་དང་ལྡན་བཞིག་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་ཡི། སྣོད་དང་མི་ལྡན་པ་
ལ་མི་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་བཤད་ན་ཕན་ཡོན་མི་འབྱུང་བར་མ་ཟད་
ཉེས་དམིགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁོངས་ནས་དྲངས་ནས། འོ་
ན། སྣོད་ལྡན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། སོ་སོ་སྐྱེ་
བོའི་
དུས་ན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བདུན་གསུངས། དོན་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལས་
དང་པོ་བའི་དུས་ནའང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་
པར་ཐོས་པ་གོ་ནས་དེའི་དབང་གིས་ནང་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་
དང་ཡང་དུ་འབྱུང་ལ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཆི་མས་
མིག་བརླན་ཞིང་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ལྡང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་
ཡིན་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་པའི་
དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཉེ་
བར་བསྟན་པའི་སྣོད་རུང་གི་གང་ཟག་དེ་ནི་ཁྱོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཏེ་
ཁྱོད་ལ་རྫོགས་པའི་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བློ་སྟེ་སྟོང་ཉིད་
རྟོགས་པའི་ས་བོན་ནུས་པ་མཐུ་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་ནུས་པ་
མཐུ་ཅན་ཞེས་ངེས་པར་སྦྱར་དགོས་ཏེ། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ས་
བོན་ཙམ་ནི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་དེ་
ལ་

[027A]༄༅། །བཤད་ན་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། འོ་ན་སྟོང་
ཉིད་ཉན་པའི་སྣོད་ལྡན་དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་བསྟན་པས་ཡོན་ཏན་ཅི་
ཞིག་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། དེ་ལ་དེ་ཡི་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་དྲུག་གསུངས། སྟོང་ཉིད་བསྟན་པའི་གདུལ་བྱ་སྣོད་ལྡན་
དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་སྟོང་ཉིད་བསྟན་པས་མི་སྤོང་བར་མ་ཟད་
དེ་ཡི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སྤྱོད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་
འབྱུང་ཏེ། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་མི་
ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་རྟག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་
བླངས་
ནས་གནས་པར་འགྱུར་ལ། སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་
མི་ཕོངས་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་འཇུག་པར་
འགྱུར་ཞིང། སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྙིང་རྗེས་ཟིན་པ་ལས་
སངས་རྒྱས་འཐོབ་པར་ཤེས་ནས་སྙིང་རྗེ་བསྟེན་པར་བྱེད་
ལ། འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་བའི་ཕྱིར་དུ་བཟོད་པ་བསྒོམ་པར་བྱེད་
པ་དང། སྣོད་ལྡན་གང་ཟག་དེ་ཡིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་
དགེ་བ་དེ་རྣམས་འགྲོ་བ་འཁོར་བ་ལས་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་
དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱེད་
ཅིང། སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གུས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་སྣོད་
ལྡན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ཉན་པར་བསྐུལ་བ་ནི། དེ་ལ་དེ་ཡི་རྗེས་སུ་
འགྲོ་བའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང། །ཞེས་སྣོད་ལྡན་པ་དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་
བསྟན་
པས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་ལ་སློབ་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་
བར་བཤད་ན། འོ་ན་དེས་ལམ་གོང་མ་ཅི་ཞིག་འཐོབ་བའི་ཆེད་དུ་
སྟོང་ཉིད་ཉན་པར་བསྐུལ་རིགས་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཟབ་
ཅིང་རྒྱ་ཆེའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གསུམ་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན་

[027B]
བའི་ཟབ་མོའི་ལམ་འདི་མཉན་པར་གྱིས་ཞེས་བསྐུལ་རིགས་ཏེ། སྟོང་
ཉིད་ཟབ་ཅིང་སྦྱིན་སོགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པའི་སྐྱེ་
བོས་ནི་རིམ་གྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་
ཕྱིར། འདིས་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་གདུལ་བྱ་ཡིན་
ན། ས་མ་ཐོབ་པས་ཁྱབ་པ་ཡང་བསྟན་ནོ། །ལྔ་པ་རྟེན་
འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཚུལ་ལ་གཉིས་
ཡང་དག་པའི་ལུང་ནོན་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་དང། དེས་གྲུབ་པའི་
སྟོང་ཉིད་
ཀྱི་རབ་དབྱེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་
རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་དང། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རིགས་པས་བསྒྲུབ་
པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་
དགག་པ། དེ་ལྟར་བཀག་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་
རྟེན་འབྱུང་གི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་འཛིན་གྱི་ལོག་རྟོག་འགོག་
ཚུལ། རིགས་པས་དཔྱད་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ངོས་བཟུང་བའོ་
།དང་པོ་ལ་གསུམ། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དམ་བཅའ་
བཞག་པ། དེ་རིགས་པས་སྒྲུབ་པའི་བསྒྲུབ་བྱེད་བསྟན་པ། མཐའ་
བཞིའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་གྲུབ་པའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ནི་
དོན་དུ་གཉེར་བས་ལམ་འདི་མཉན་པར་གྱིས། ཞེས་རབ་དགའ་དོན་དུ་
གཉེར་བས་འོག་ནས་འཆད་པའི་ཟབ་མོའི་ལམ་འདི་མཉན་པར་གྱིས་
ཞེས་བཤད་ན། འོ་ན་ཟབ་མོའི་ལམ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་
ཞེ་ན། དེ་ནི། བསྟན་བཅོས་ལས་དཔྱད་རྩོད་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་
མ་མཛད་རྣམ་གྲོལ་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་པ་
ལྟར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་རིགས་པའི་དཔྱད་པ་མང་དུ་མཛད་
དེ་སྟོང་ཉིད། གཏན་ལ་ཕབས་པའི་དགོས་པའི་གཙོ་བོ་

[028A]༄༅། །ནི། རྩོད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པར་
གདུལ་བྱས་རྣམ་གྲོལ་འཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས། གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་
ལམ་ཡང་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ལ་བཞེད་
དོ། །དེ་ཡང་དགག་བྱ་ངོས་མ་བཟུང་ན་དེ་
བཀག་པའི་སྟོང་ཉིད་བློའི་ཡུལ་དུ་མི་ཤར་བས། མིད་གི་ཐ་
སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཕར་བཏགས་པ་བཙམ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་རང་
ངོས་ནས་ཚུར་གྲུབ་པ་ལྟ་བུ་ནི་དགག་བྱ་ཕྲ་མོ་ཡིན་ལ། འདི་
ཁྱད་གཞི་གང་ཟག་གི་སྟེང་དུ་མེད་པ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་
ཕྲ་མོ་དང་
ཕུང་པོའི་སྟེང་དུ་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཕྲ་མོ་ཡིན་ནོ་
།དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་ན་མཐའ་བཞི་གང་
རུང་གི་སྐྱེ་བ་ལས་མ་འདས་ཤིང། དེ་གང་ལས་སྐྱེ་ན་ཡང་
འོག་ནས་འཆད་པའི་རིགས་པས་གནོད་ཚུལ་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་
པར་བྱས་ཏེ། འདུས་བྱས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ངེས་པ་གཏིང་
ཚུགས་པ་དྲངས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན་
གཏན་ནས་མེད་དམ་སྙམ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་
དང་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་ལ་སགས་དང་བདག་གཞན་གཉིས་ཀ་
ལས་
དངོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་
རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་
པའི་ཚེ་མི་སྐྱེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་རྒྱུ་དགེ་སྡིག་ལས་
འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་འབྱུང་བ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་
སྣང་ཕྱོགས་
ལས་དང་འབྲས་བུའི་གནས་ཚུལ་ལ་མྱོང་བ་འདོན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་
མེད་ན་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་པ་ཡང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གསུངས་པའི་
ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་འོག་
ནས་འཆད་པའི་རྣམ་བདུན་གྱི་རིགས་པས་གནོད་ཚུལ་ལེགས་པར་

[028B] གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་
ཕྱོགས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ངེས་པ་དྲངས་པར་བྱའོ། །འོ་ན་
གང་ཟག་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཙལ་བའི་ཚེ་མེད་ན་དེ་ལས་གཞན་
གང་དུ་གྲུབ་སྙམ་ན། རང་གི་ཡན་ལག་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་ཡིན་
ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བརྟགས་དོན་བཙལ་ན་མི་རྙེད་ཀྱང་ཕུང་
པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བདེ་སྡུག་མྱོང་བའི་གང་ཟག་
ནི་བསྙོན་མེད་དུ་སྣང་བས། མིང་རྐྱང་བཏགས་ཡོད་ཙམ་དུ་ཡོད་
པ་ལ་ངེས་པ་དྲངས་པ་བྱེད་དགོས་ཏེ། དེས་མཚོན་
ནས་ཆོས་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོ་ན་བསྟན་བཅོས་
འདིར་བདག་མེད་གཉིས་གཏན་ལ་ཕབས་པའི་དགོས་པ་དང། ཉམས་སུ་
ལེན་ཚུལ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ཐོག་མར་ཆོས་
ཀྱི་བདག་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང། ཆོས་
ལ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་འདུས་
བྱས་དང། འདུས་བྱས་ལ་ཡང་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་ཡོད་པའི་ནང་
ནས་སྐྱེ་བ་བདག་མེད་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང། དེ་ལ་ཡང་མཐའ་
བཞིའི་སྐྱེ་བ་ཙམ་འགོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་གང་
ཡིན་ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་གཉིས་བསྒོམ་པའི་རིམ་
པ་ལ་ཐོག་མར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་བསྒོམ་པར་བྱེད་ཀྱང། འདིར་
རྟོགས་དཀའ་སླའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་
བདག་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་
པར་མཛད་དོ། །དེ་ཡང་དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་བྱས་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་འགོག་དཀའ་ཞིང། ལོག་
རྟོག་དེའི་རྩ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ལ་སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་མཐོང་
བས་ཡིན་ལ། འདུས་བྱས་ལ་

[029A]༄༅། །སྐྱེ་བ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཁེགས་ན། འདུས་མ་བྱས་དང་
གནས་འཇིག་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་ཞར་ལ་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་
མར་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་འགོག་པར་མཛད་དོ། །ཁྱབ་སྟེ། རང་
བཞིན་
གྱིས་སྐྱེ་བ་ཁས་ལེན་ན། མཐའ་བཞི་གང་རུང་ལས་སྐྱེ་བ་
ངེས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་
བ་འགོག་པའི་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་ཞེ་
ན། མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་འདོད་ཚུལ་དེ་ཡང་གཞན་རྒྱུ་
ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང། རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་གཉིས་
སུ་འདུས་ལ། དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་ལོག་རྟོག་
གི་གཞི་ཆུང་ཞིང་རྒོལ་བ་དབང་རྟུལ་གྱི་འདོད་པ་ཡིན་པས། དེ་
འགོག་ཚུལ་མཇུག་ཏུ་བསྟན། དང་པོ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་ཡང་
འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། ཡ་གྱལ་བཀག་ན་ཚོགས་པ་འགོག་སླ་བས། བདག་
གཞན་རེ་རེ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་ཚུལ་དང་པོར་བསྟན་ནས། གཉིས་
ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་ཚུལ་དེའི་མཇུག་ཏུ་བསྟན། དང་པོ་ལ་ཡང་
བདག་སྐྱེ་འགོག་པ་གཞན་སྐྱེ་འགོག་པའི་
ཡན་ལག་ཡིན་པས་དང་པོར་བསྟན་ནོ། །ཡན་ལག་ཡིན་ཚུལ་ནི། ས་
མྱུག་གཉིས་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་ཡིན་ན། དུས་ཐམས་ཅད་
དུ་གཞན་ཡིན་དགོས་པས་ས་བོན་གྱི་དུས་སུའང་གཞན་ཡིན་དགོས། དེ་
ཡིན་ན་མྱུ་གུ་ས་བོན་གྱི་དུས་
སུ་ཡོད་དགོས་ལ། མྱུ་གུ་ས་བོན་གྱི་དུས་སུ་ཡོད་པ་འགོག་པ་བདག་
སྐྱེ་འགོག་པའི་རིགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མཐའ་
བཞིའི་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་གཏན་ཚིགས་ལ་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མའི་གཏན་
ཚིགས་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན་

[029B]
ཀྱང། ཤིན་ཏུ་ཁྲེགས་པའི་བྲག་རི་སོགས་ཐལ་བྱུང་དུ་འབིགས་
ཞིང་འཇོམས་པར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཏན་ཚིགས་འདིས་ཀྱང་བདེན་
འཛིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་ཁེགས་
ཤིང་འཇོམས་པར་ནུས་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡང་
དབུ་མ་སྣང་བ་ལས། དེ་ལྟ་བས་ན་རང་དང་གཞན་གྱིས་སྨྲས་
པའི་དངོས་པོའི་བྲག་མ་ལུས་པ་གཞོམས་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་
ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་བཞི་པོ་འདི་དག་རབ་ཏུ་
གསུངས་
ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་མཐའ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་རིགས་
པ་བཞི་ཀ་ཚོགས་པས། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་བཞིན་
གྱིས་སྐྱེ་བའམ་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་དམ་བཅའ་བའི་ཞིན་དོན་འགོག་
ནུས་པར་མ་ཟད། རིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གི་
དོན་གོ་བས་ཀྱང་དེ་འདྲ་བའི་དམ་བཅའ་མི་འཐད་པར་གོ་ནུས་
ཞེས་པའོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གང་ཞེ་ན། དེ་
འཆད་པ་ལ། དེ་ཉིད་དེ་ལས་འབྱུང་མིན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
གཉིས་གསུངས། མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན། རང་དང་ངོ་བོ་གཅིག་
པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་
འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གྲུབ་
པའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་སྟེ་མི་
འབྱུང་ལ། བདག་གཞན་གཉིས་ཀ་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་
རྒྱུ་མེད་པར་ནི་འབྱུང་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེ་དག་ལ་འོག་
ནས་འཆད་པའི་
རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་རིགས་པས་སྒྲུབ་
པའི་བསྒྲུབ་བྱེད་བསྟན་པ་ལ་བཞི། བདག་སྐྱེ་དགག་པ། གཞན་
སྐྱེ་དགག་པ། གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ། རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་
བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འགྲེལ་པ་མཛད་

[030A]༄༅། །པའི་རིགས་པས་དགག་རྩ་ཤེའི་རིགས་པས་དགག་པའོ་
།དང་པོ་ལ་གསུམ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་གྲུབ་
མཐའ་མཁན་གྱི་ལུགས་དགག་པ། གྲུབ་མཐས་བློ་མ་བསྒྱུར་བའི་
ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པ། དེ་
ལྟར་བཀག་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་
དང་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ། རྒྱུ་འབྲས་ངོ་
བོ་གཅིག་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་རྒྱུ་
ལས་སྐྱེ་ན་དོན་མེད་དུ་ཐལ་བ། ངོ་བོ་གཅིག་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་
ན་རིགས་པ་དང་འགལ་བ། དེ་དག་གི་ཉེས་སྤོང་དགག་པའོ་
།དང་པོ་ནི། གྲངས་ཅན་ན་རོ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་
ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་རྒྱུའི་
དུས་སུ་མངོན་པར་མི་གསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་ལ། དེ་ཉིད་རང་
གི་
རང་བཞིན་ལས་མངོན་པར་གསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ན་སྐྱེས་
པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱ་ཞིང། གསལ་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་སླར་
ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་འགོག་པ་ལ། དེ་ནི་དེ་
ལས་ཞེས་པ་ནས་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། ཞེས་པའི་བར་གསུངས། དེ་ཡང་
རྐང་པ་དང་པོའི་
དོན་ནི་མྱུ་གུ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ས་བོན་དེ་ལས་འབྱུང་ན་དེ་ལས་
འབྱུང་དགོས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་
ཐལ། ས་བོན་གྱི་དུས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་རྫོགས་པར་གྲུབ་ཟིན་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི་མྱུ་གུ་བདག་ལས་སྐྱེ་ན་དོན་མེད་དུ་
འགྱུར་
བར་མ་ཟད་རིགས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། སྐྱེ་བར་
གྱུར་པ་སླར་ཡང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། རྒྱུའི་དུས་
ན་གྲུབ་ཟིན་པ་ཞིག་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ན་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་བར་མ་
ཟད། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་བོན་གྱི་དུས་ན་སྐྱེས་ཟིན་པར་གྱུར་

[030B]
པའང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཐལ། སྐྱེས་ཟིན་སླར་ཡང་སྐྱེ་
བ་ལ་རིགས་བས་གནོད་པའི་ཕྱིར། འང་གི་སྒྲ་ནི་རང་གི་རང་
བཞིན་ལས་སྐྱེ་ན་དོན་མེད་དུ་འགྱུར་བར་མ་ཟད་ཅེས་པའོ། །འོ་
ན། རིགས་པ་
ཇི་ལྟ་བུས་གནོད་ཅེ་ན། ཐལ་བ་རིགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་གནོད་པ་ལས་
དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མྱུ་གུའི་སྡོང་བུ་དང། སྦུབས་
འཆའ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་འདིར་གཏན་ནས་
རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ས་བོན་སྐྱེས་ཟིན་པ་
སླར་ཡང་འདབ་ནས་སྐྱེ་བར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་སྟེ་
རིགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ས་བོན་མ་འགག་པར་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་
མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་གཉིས་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་
བོན་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་པར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་
ཐལ་
རྟགས་སྔ་མ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ས་བོན་ལན་གཅིག་སྐྱེས་ཟིན་
སླར་ཡང་འདབ་ནས་སྐྱེ་ན་འཁོར་བ་མ་སྟོང་བར་དུ་འདབ་ནས་
སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། སྐྱེས་ཟིན་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་
ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་ནི། ཞེས་འཆད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ་
གྲངས་ཅན་གྱིས་སྐྱེས་ཟིན་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་ཁས་མི་ལེན་པའི་
ཕྱིར་ཏེ། ཚིག་གསལ་ལས། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་
བར་མི་འདོད་ཅིང་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ་
གཞུང་འདིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་རིགས་པ་འཕུལ་ན་དེ་ལྟར་
ཁས་ལེན་དགོས་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པས། ཚིག་གསལ་དང་མི་འགལ་
ལོ། །ཁས་ལེན་དགོས་ཚུལ་ནི། རྒྱུ་དུས་ན་ཡོད་པ་ཞིག་རྒྱུས་
བསྐྱེད་པར་ཁས་ལེན་ན་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་སངས་རྒྱས་པ་རང་
ལུགས་ལ་སོང་བས་སོ། །དེ་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་ན་

[031A]༄༅། །ས་བོན་གྱི་དུས་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེས་ཟིན་པར་ཐལ། དེའི་
དུས་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
རྟགས་ཁས། ཁྱབ་སྟེ། མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ལས་དོན་གཞན་
དུ་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མྱུ་གུ་སྐྱེས་
ཟིན་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་ཐལ་ལོ། །འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་
དོན་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་གྱི་འདོད་པ་འཆད་པ་ན། ཊི་ཀ་ཆེན་
ལས། དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུའི་རང་བཞིན་ཞེས་པ་ནས་བདག་སྐྱེའི་
འདོད་ཚུལ་ལོ། །ཞེས་པའི་བར་གསུངས་ནས་དེ་ལ་གནོད་བྱེད་
སྟོན་པ་ན། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟར་མྱུ་གུའི་ངོ་བོའམ་ཞེས་པ་
ནས་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་དོན་གཏན་མེད་དོ་ཞེས་པའི་བར་གསུངས་
པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དེ་དག་གི་ཉེས་སྤོང་དགག་པ་ནི། དེ་ལ་ཁོ་
ན་རེ། སྔར་བཤད་པའི་སྐྱོན་གཉིས་མེད་དེ། ཆུ་ལུད་དྲོད་གཤེར་
རྣམས་ཀྱིས་ས་བོན་སྤང་རོ་ལྟ་བུར་བྱས་ནས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་པར་
བྱེད་ལ། མྱུ་གུས་ས་བོན་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་
འགོག་པ་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཅིག་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཇི་ལྟར་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་བོན་
དེ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ས་
མྱུག་གཉིས་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མྱུ་གུས་མྱུ་
གུ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པར་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་
གཅིག་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ་ས་མྱུག་གཉིས་ལ་
དབྱིངས་སོགས་ཐ་དད་མེད་པར་ཐལ་བས་དགག། དེའི་ཉེས་སྤོང་གི་
ལན་དགག། གནས་སྐབས་གཉིས་ཀར་བཟུང་དུ་ཡོད་མེད་མཚུངས་པར་
ཐལ་བས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་
གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་ལ། ས་མྱུག་གཉིས་ལ་དབྱིབས་

[031B]
སྐྱོན་ཡོད་ཅེས་སྟོན་པ་ལ། བྱེད་རྒྱུ་ས་བོན་གྱི་ལས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། གྲངས་ཅན་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་
སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ས་བོན་གྱི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་དང་རོ་
དང་ནུས་པ་དང་
སྨིན་པ་ལས་ཐ་དད་པའི། སྐྱེ་བྱ་མྱུ་གུའི་དབྱིབས་དང་ཁ་
དོག་དང་རོ་དང་ནུས་པ་དང་སྨིན་པའི་ཐ་དད་མེད་པར་འགྱུར་
བར་ཐལ། ས་མྱུག་གཉིས་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་
ན་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། གལ་ཏེས་
མྱུག་
རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་ཀྱང། ས་མྱུག་གཉིས་ལ་དབྱིབས་སོགས་ཐ་
དད་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ས་བོན་དེ་སྔར་གྱི་བདག་
གི་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་བསལ་ནས། ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་
གཞན་མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་
ཁོའི་ཉེས་སྤོང་དེ་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་སྔར་གྱི་བདག་གི་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་ཕྱེད་གཉིས་གསུངས། དེ་འགོག་པ་ལ། དེའི་ཚེ་དེ་
ཡི་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་
བོན་དེའི་རང་བཞིན་དང་མྱུ་གུའི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་གཅིག་ཡིན་
ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ས་བོན་དེ་
ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་བཏང་ནས་མྱུ་གུའི་ངོ་བོར་འཕོ་དགོས་པ་
དེའི་ཚེ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ས་མྱུག་གཉིས་ལ་སོ་སོའི་
གནས་སྐབས་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ངོ་བོ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། གསུམ་
པ་ནི། སྐྱོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡོད་ཅེས་སྟོན་པ་ལ་
གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གལ་ཏེ་
གྲངས་ཅན་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན་ཉེས་པ་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། མྱུ་
གུའི་དུས་ན་ས་བོན་ཚད་མས་བཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་བཞི་དུ་

[033A]༄༅། །མྱུ་གུ་ཞེས་
བྱ་བ་དེ་ཡང་ཚད་མས་བཟུང་དུ་མེད་པར་
ཐལ། ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་དང་མྱུ་གུའི་རང་བཞིན་འཇིག་རྟེན་
འདིར་གཞན་མ་ཡིན་པར་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འམ་ཞེས་པ་རིགས་པ་
ཕྱི་མ་བསྡུ་བྱེད་དེ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་མྱུ་གུའི་དུས་ན་
མྱུ་གུ་འདི་དབང་ཤེས་ཀྱིས་བཟུང་དུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་དེ་
ཡང་དབང་ཤེས་ཀྱིས་བཟུང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། ས་མྱུག་དེ་
དག་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ས་མྱུག་གཉིས་རང་
བཞིན་གཅིག་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁས་བླང་བར་མི་
བྱ་སྟེ། ས་མྱུག་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་
གནོད་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གྲུབ་མཐའ་བློ་མ་འགྱུར་བའི་ཐ་
སྙད་དུ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། གྲངས་ཅན་གྱིས་བདག་སྐྱེ་
བཏགས་དོན་བཅལ་ནས་ཁས་བླངས་པས་འགོག་པར་
རིགས་ན་ཡང། མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་
བདག་སྐྱེ་ཁས་ལེན་པས་འགོག་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ་
གང་ཕྱིར་རྒྱུ་ཞིག་ན་ཡང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་བོན་གྱི་རང་
བཞིན་དང་མྱུ་གུའི་རང་བཞིན་དེ་དག་གཅིག་པ་ཡིན་ཞེས་འཇིག་རྟེན་
གྱིས་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་ས་
བོན་ཞིག་པ་ན་ཡང་ས་བོན་དེའི་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་
ཚད་མས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དེ་ལྟར་བཀག་པ་
རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། འོ་ན་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པ་རྣམས་
ཀྱི་དོན་བསྡུ་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། དེ་ཕྱིར་
དངོས་པོ་བདག་ལས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། དངོས་པོ་
རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་བདག་ལས་འབྱུང་

[033B]
དེ་ཉིད་དོན་དམ་དང་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རིགས་པ་
མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གནོད་བྱེད་བསྟན་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ་
བདག་སྐྱེ་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་གང་དུ་
བསྟན་ཞེ་ན། བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་ཅན་གྱིས་བདག་སྐྱེ་བཏགས་
དོན་བཅལ་ནས་ཁས་བླངས་པས་དོན་དམ་པར་ཁས་བླངས་པར་སོང་
ལ། དེ་ལ་གནོད་བྱེད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། འདིར་འགྲེལ་བ་མཛོད་
བའི་རིགས་པ་ཞེས་པའི་འགྲེལ་པ་
མཛད་པ་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མཁས་པ་མང་པོས་སློབ་དཔོན་སངས་
རྒྱས་བསྐྱངས་ཡིན་གསུངས་ཀྱང། རང་ལུགས་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་
གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་ཤེའི་རིགས་པས་འགོག་པའི་སྐབས་སུ། རང་
འགྲེལ་ལས། རྒྱུ་དང་འབྲས་
བུ་གཅིག་ཉིད་དུ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་དང་
གལ་ཏེ་ཤིང་དེ་མ་ཡིན་ན། །ཞེས་སོགས་རྩ་ཤེའི་ལུང་ཁུངས་སུ་
མཛད་ལ། འགྲེལ་པ་མཛད་པའི་རིགས་པའི་སྐབས་སུ་ལུང་གཞན་
ཁུངས་སུ་མ་མཛད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པའི་
ཕྱིར་དང། ཊིཀ་ཆེན་ལས་ཀྱང། བསྟན་བཅོས་འདི་དང་རྩ་ཤེར་
རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་
གསུངས་པའི་དོན་ལའང་རྟོག་དཔྱོད་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་རྩ་ཤེའི་
རིགས་པས་དགག་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། བདག་སྐྱེ་
མི་རིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དམ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་
འཆད་པ་ལ། བདག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། མྱུ་གུ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ཁས་བླང་བར་
བྱ་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་

[034A]༄༅། །འདོད་ན་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་དང། སྐྱེ་བར་བྱེད་
པ་རྒྱུ་དང། གང་ཞིག་བྱ་བའི་ལས་དང། གང་གིས་བྱེད་པའི་
བྱེད་པ་པོ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་དེ་དག་ནི་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་
པ་དེས་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བསྟན་བཅོས་འདི་
དང་རྩ་ཤེར་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་
ཕྱིར་རོ།།    ༈   
པ་ལ་གསུམ། སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱི་འགྲེལ་ངག་ནས་བདག་སྐྱེ་
འགོག་པའི་རིགས་པ་ཇི་ལྟར་
འབྱུང་ཚུལ། དེ་ལ་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་ཚུལ། སྐྱོན་
དེ་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི་
བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལས། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་
དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་
ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང། ཤིན་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་
རོ། །ཞེས་པའི་མདོར་བསྟན་གཉིས་དང། དངོས་པོ་བདག་གི་བདག་ཉིད་
དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་
ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་ན་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་
བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པའི་རྒྱས་བཤད་གཉིས་གསུངས་སོ། །དོན་ནི་
དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་ཐལ་
རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་བསྟན་བཤད་
དང་པོའི་དོན་དང། མ་ཁྱབ་
ན། ཐུག་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ། རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཟིན་
ཀྱང་སླར་ཡང་སྐྱེ་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་ཁས། ཞེས་པ་བསྟན་
བཤད་གཉིས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་
ཀྱི་འགྲེལ་ངག་དེས་འགལ་བརྗོད་

[034B] ཤེར་
སྒྲོན་ལས། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་
པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་པ་ནས་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་
རོ་ཞེས་པའི་བར་གསུངས་སོ། །དོན་ནི་
ལེགས་ལྡན་ན་རེ། སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱི་འགྲེལ་ངག་དེ་རིགས་པ་
མ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་ངག་དེས་བདག་སྐྱེ་འགོག་ནུས་ཀྱི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་
རྟགས་དཔེ་ཡང་དག་བརྗོད་དགོས་པ་ལས་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་
གཞན་གྲངས་ཅན་གྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་
རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་པའི་དོན། རྒྱུ་དུས་མི་གསལ་བ་
ལས་མི་སྐྱེ་ཞེས་པ་ཡིན་ནམ། འབྲས་དུས་གསལ་བ་ལས་མི་སྐྱེ་ཞེས་
པ་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། ཁྱབ་པ་འགལ་ཏེ། སྐྱེ་ལྡན་ཐམས་
ཅད་དེ་ལས་
སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། གྲུབ་ཟིན་བསྒྲུབ་
པ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་དུས་གསལ་བ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་
འདོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བའི་
ཕྱིར་དང། གཞན་གྱིས་ཀླན་ཀའི་གླགས་ཡོད་
པའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གླགས་ཇི་ལྟར་ཡོད་ན་འགྲེལ་ངག་
དེའི་དངོས་ཟིན་གྱི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་ཐུག་མེད་ཙམ་རྟགས་སུ་
བྱེད་པ་མི་རིགས་ཤིང། ཕྱོགས་ཆོས་ཡང་མི་གྲུབ་ལ། དེས་ན་འགྱུར་
བའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་ནུས་པ་ལས། མྱུ་གུ་
བདག་ལས་སྐྱེ་ན་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་དགོས་པ་
ལས། སྐྱེ་བ་དོན་བཅས་དང་ཐུག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་འཐོན་
པས། དངོས་ཟིན་གྱི་རྟགས་དེ་ཉིད་བཟློག་ནས་སྐྱེ་བ་དོན་བཅས་དང་
ཐུག་བཅས་རྟགས་སུ་འགོད་པར་མངོན་

[035A]༄༅། །ལ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་ཟིན་གྱི་དམ་བཅའ་ཡང་བཟློག་དགོས་
པར་ཐལ། དངོས་ཟིན་གྱི་རྟགས་བཟློག་དགོས་པ་གང་ཞིག། མཚུངས་
པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཕུལ་ལོ། །དེ་ཡང་རྟགས་ལ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་
ཐུག་མེད་ལོག་ནས་སྐྱེ་བ་
དོན་བཅས་དང་ཐུག་བཅས་རྟགས་སུ་འགྱུར་དགོས་ན་ཡང། དམ་བཅའ་ལ་
བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་པ་ལོག་ནས་བདག་ལས་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་
པ་ནི་བྱར་མི་རུང་ཏེ། བདག་སྐྱེ་འགོག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་
སྐྱེ་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བ་དམ་བཅའ་ཟློག་པའི་
དོན་ཡིན་པར་ཐལ། དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་
དེ། སྐྱེ་བ་དོན་བཅས་དང་ཐུག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་
སྦྱོར་བ་འདི་འགྲེལ་ངག་དེས་བསྟན་
པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག། སྦྱོར་བ་དེའི་དམ་བཅའ་ལ་བདག་སྐྱེ་
རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་མ་ཡིན་པའི་གཞན་སྐྱེ་འཕངས་པའི་ཕྱིར་
རྟགས་དང་པོ་ཁས། ཕྱི་མ་དེར་ཐལ། སྦྱོར་བ་དེས་སྐྱེ་བ་དངོས་
སུ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱེ་དངོས་སུ་
བཀག་པ་གང་ཞིག། སྐྱེ་བ་ལ་བདག་སྐྱེ་དང་གཞན་སྐྱེ་གཉིས་སུ་
བ་ཚོན་ཆོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། བདག་སྐྱེ་འགོག་པའི་དམ་བཅའ་
མེད་དགག་ཙམ་དུ་བཞད་པའི་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་དང་འགལ་
བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་པར་
མཛད་དོ། །གསུམ་པ་སྐྱོན་དེ་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ལ་མི་འཇུག་པའི་
ཚུལ་ནི། ཚིག་གསལ་ལས། སྐྱོན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རིགས་པ་མ་
ཡིན་པར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མཐོང་ངོ། །ཞེས་སོགས་གསུངས། དོན་ནི་
ལེགས་ལྡན་གྱིས་

[035B]
སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་རང་རྒྱུད་མི་བཞེད་པས་བདག་སྐྱེ་འགོག་པ་
ལ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྟགས་དཔེ་བརྗོད་མི་དགོས་ཤིང། དེ་ལྟ་ན་ཡང་
འགྲེལ་ངག་དེས་གཞན་གྲགས་ཀྱི་རྟགས་དང། འགལ་
བརྗོད་ཀྱི་ཐལ་འགྱུར་ཙམ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱེ་བཀག་པ་
གང་ཞིག། དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་པའི་སྐྱོན་དེ་རྣམས་གང་ཡང་
མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་གཞན་གྲགས་ཀྱི་རྟགས་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་
ཆོས་ཅན། སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དེ་
རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའྡིའོ། འགལ་རྗོད་
ཀྱི་ཐལ་འགྱུར་གཉིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་དེའོ། །དེའི་ཕྱིར་
དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། སྐྱེ་བ་དོན་
བཅས་དང་ཐུག་བཅས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་
ཀྱིས་དགོངས་ཚོད་བླངས་
པ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་བཀོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་
ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱི་འགྲེལ་དག་ལ་སྐྱོན་ཆགས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་
ཞེ་ན། དེ་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་པའི་ཐད་དུ་
བདག་སྐྱེ་འགོག་པ་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཁྱད་པར་
ངེས་པར་སྦྱར་དགོས་ཏེ། གཞན་སྐྱེ་འགོག་པ་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཁྱད་
པར་ངེས་པར་སྦྱར་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་སྐྱེ་ཐ་སྙད་དུ་
གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས་བཞད་པས། དེ་ལ་
དགོས་མེད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་གསུམ་མ་གྲུབ་
པའི་ཆ་ནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་གནད་
ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ལེགས་ལྡན་འབྱེད་ཀྱིས་བདག་སྐྱེ་
འགོག་པ་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་སྦྱོར་དགོས་ཞེས་པ་
གཞན་སྐྱེ་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

[036A]༄༅། །སྨྲས་པ། ཐལ་བ་བཟློག་ཚུལ་དཀའ་བའི་གནས། །མཁས་
པའི་བཞེད་པ་ཇི་ལྟ་བར། །ཉུང་ངུའི་ཚག་གིས་བཀེད་པ་ཡིས་
།དོན་གཉེར་ཅན་རྣམས་དགའ་དགུར་བྱོས། །ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་ཆོས་
ཅན་མཐུན་སྣང་བ་ཞེས་པའི་དོན་
གང་ཡིན། དེ་འགོག་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྒོལ་ཕྱི་རྒོལ་
གཉིས་ཀས་ཆོས་ཅན་འཇལ་བའི་ཚད་མ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན་དེའི་རང་
བཞིན་ནམ་གནས་ཚོད་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཚད་མར་སོང་ཞེས་མཐུན་
པར་ཞེ་ནས་འདོད་པ་ཞིག་ཆོས་ཅན་མཐུན་
སྣང་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལེགས་ལྡན་གྱིས་གྲངས་ཅན་ལ། མིག་
སོགས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པར་བདག་ལས་
སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སེམས་པ་ཅན་བཞིན། ཞེས་
བཀོད་པའི་ཚེ་ཆོས་ཅན་
འཇལ་བའི་ཚད་མ་མིག་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་
རྒོལ་ཕྱི་རྒོལ་གཉིས་ཀས་འདོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་
ཐལ་འགྱུར་བ་དང་གྲུབ་མཐའ་འོག་མ་གཉིས་ལ་ཆོས་ཅན་མཐུན་
སྣང་བ་མེད་པ་མ་གཏོགས། གྲུབ་མཐའ་སོ་སོ་ནང་
ཕན་ཚུན་དང་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཅན་མཐུན་སྣང་བ་ཡོད་པ་
རྗེ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐལ་འགྱུར་བ་ནང་ཕན་ཚུན་
ལ་ཡང་བཏགས་ཙམ་གྱི་ཆོས་ཅན་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་རྒོལ་ཕྱི་
རྒོལ་གཉིས་ཀས་འདོད་པས་ཆོས་ཅན་ཚད་མས་གྲུབ་
ཚུལ་མཐུན་སྣང་བ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་སྟོང་ཐུན་དང་དྲང་ངེས་
རྣམ་འབྱེད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །འོ་ན་བྱེ་བྲག་པ་དང་སངས་
རྒྱས་པ་འོག་མ་གཉིས་ལ། དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད་ལས། དེ་གཉིས་
ཀྱི་སྒྲ་འཇལ་བའི་ཚད་མ་སྒྲའི་དོན་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་ཚད་མར་

[036B] །ཞེས་
གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་དང་ནམ་
མཁའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་དགོངས་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེའི་
ཕྱིར་རྒོལ་ཕྱི་རྒོལ་གཉིས་ཀས་ཚུལ་གསུམ་འཇལ་བའི་ཚད་མ་ཡུལ་
གྱི་རང་མཚན་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་ཁས་ལེན་བཞིན་དུ། རང་མཚན་
འཇལ་བའི་ཚད་མར་སོང་སའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སྟེང་དུ་བསྒྲུབ་བྱ་
སྒྲུབ་བྱེད་དུ་བཀོད་པ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་
འདྲ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་འགོག་ཚུལ་ནི། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བས་ཚིག་
གསལ་དུ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་མ་ལོག་པ་དག་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་
ནོ། །ཞེས་གསུངས། དོན་ནི་ལེགས་ལྡན་ནམ་དབུ་མ་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་
ཆོས་ཅན་འཇལ་བའི་ཚད་མ་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ཚད་མ་
ཡིན་ན། །དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དོན་དམ་འཇལ་བའི་
ཚད་མ་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ཡིན་ན་ཚད་མ་དེས་རྙེད་པའི་ཡུལ་ན་
ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྲངས་ཅན་གྱིས་སམ་ཀུན་རྫོབ་འཇལ་བའི་ཚད་མའི་
རྙེད་དོན་ཡོད་པ་མི་རིགས་པས། ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་འགོག་པ་
ཡིན་ཏེ། དྲང་ངེས་རྣམ་འབྱེད་ལས། ཤེས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་
རྙེད་པའི་ཡུལ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རང་མཚན་གྱིས་མེད་བཞིན་དུ་དེར་
སྣང་བའི་རྫུན་སྣང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང། འཇུག་པ་
ལས། ཡང་དག་མཐོང་ཡུལ་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་དེ། །མཐོང་བ་རྫུན་
པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་
རྙེད་དོན་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་དང་གནད་གཅིག་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། མདོར་བསྡུ་ན། ཆོས་ཅན་འཇལ་བའི་ཚད་མ་ནི་ཀུན་
རྫོབ་འཇལ་བའི་ཚད་མ་ཡིན་པས། དེ་ཉིད་ཆོས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་
ནམ་གནས་ལུག་ལ་ཚད་མར་འགྲོ་བ་མི་རིགས་ཞེས་

[037A]༄༅། །འགོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རང་རྒྱུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་
གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དོར་བའི་མིག་སོགས་ཙམ་ཚད་མས་གྲུབ་ཚུལ་
བསྟན་དུ་ཡོད་པས། ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཞེས་སྨྲ་
མོད་ཀྱང་སྐྱོན་སྤོང་མི་ནུས་ཏེ། རང་གི་ངོ་
བོས་ཡོད་པ་དང་བདེན་པར་ཡོད་པ་ལ་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་
།སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །འོ་ན། དཔེ་ལ་ཡང་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
ནོ། །ཞེས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་བདེན་གྲུབ་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་
ན་ཆོས་ཅན་མཐུན་སྣང་བ་འཛིན་རིགས་ཀྱང། དབུ་མའི་
བ་ལ་གནས་པར་ཁས་ལེན་བཞིན་དུ་ཆོས་ཅན་འཇལ་བའི་ཚད་མ་ཆོས་
ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་ཁས་ལེན་པ་མི་རིགས་ཞེས་
པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཐུན་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་མེད་དུ་ཁས་
ལེན་པ་དང་རང་རྒྱུད་ཁས་ལེན་པ་ལ་འགལ་
བ་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཞིབ་ཏུ་དྲང་ངེས་
རྣམ་འབྱེད་དང་སྟོང་ཐུན་ཆེན་མོ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཁྲུལ་བྲལ་
གཞུང་ལུགས་ལས་བཏུས་ནས། །ཆོས་ཅན་མཐུན་སྣང་འགོག་པའི་ཚུལ་
།མདོར་བསྡུས་གསལ་བར་བཀོད་པ་
འདི། །བློ་གསལ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་མཛོད། །ཅེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་
གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ལ་གཉིས། ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་དང། ལུགས་
དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རང་སྡེ་དངོས་སྨྲ་པ་རྣམས་ན་རེ་
རང་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་བདག་
སྐྱེ་མི་རིགས་ཤིང། དེ་མེད་པས་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་ལ་
རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་པས་མི་རིགས་
མོད། འོན་ཀྱང་གཞན་དག་ལས་ལྟ་ག་ལ་ཞིག། ཅེས་གཞན་སྐྱེ་འགོག་
པ་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་

[037B]
གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལུགས་དེ་དགག་པ་ལ་གཉིས་
གཞན་སྐྱེ་འདོད་པའི་ཕྱོགས་སྤྱིར་དགག་པ། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་
བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ། གཞན་
སྐྱེ་དགག་པ་དངོས། བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པ་སྤངས་པ་
དེ་ལྟར་བཀག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འགར་
ཡང་མེད་པར་བསྟན་པ། བདེན་པ་གཉིས་ཀར་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་
བཀག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། །
དང་པོ་ལ་གསུམ། གཞན་སྐྱེ་སྤྱིར་དགག་པ། གཞན་སྐྱེ་བྱེ་བྲག་
ཏུ་དགག་པ། འབྲས་བུ་ལ་མུ་བཞིར་དཔྱད་ནས་དགག་པའོ། །དང་པོ་
ལ་གཉིས། ཧ་ཅང་ཐལ་བས་དགག། སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དགག་པའོ་
།དང་པོ་འཆད་པ་ལ། གཞན་ལ་བརྟེན་
ནས་གལ་ཏེ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གལ་ཏེ་རང་གི་ངོ་
བོས་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་
འབྲས་བུ་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི། འོ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། ས་ལུའི་ས་བོན་ལས་ས་ལུའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་བཞིན་
དུ། གསལ་བྱེད་མེ་ལྕེ་རབ་ཏུ་འབར་བ་ལས་ཀྱང་བསལ་བྱ་མུན་པ་
འཐུག་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་པར་ཐལ། ས་མྱུག་གཉིས་དང་མེ་ལྕེ་
དང་མུན་པ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་པར་
མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཞིང་ནི་འོག་མ་འདྲེན་པའི་ཚིག་གོ་
གཞན་ཡང། ས་ལུའི་ས་བོན་ལས་ས་ལུའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་བཞིན་
དུ། ནས་ཀྱི་ས་བོན་སོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ས་ལུའི་མྱུ་གུ་སོགས་
ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་
སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང། སྐྱེ་བར་བྱ་བ་མ་

[038A]༄༅། །ཡིན་པ་ནས་ཀྱི་ས་བོན་དང་
ས་ལུའི་མྱུ་གུ་སོགས་རྒྱུ་
འབྲས་ཀྱི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ལ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་གཞན་
ཉིད་ཡོད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། རིགས་པ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་
ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་
ནི་འགལ་རྐྱེན་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཚེ་ནའང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འཕེན་
པ་དང། ཕྱི་མ་ནི། མཐུན་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཚེ་ནའང་འབྲས་
བུ་སྐྱེ་བར་འཕེན་པའོ། །འོ་ན། གཞན་སྐྱེ་ལ་ཁ་ཅང་ཐལ་བ་
དེ་ལྟ་བུ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། ས་མྱུག་གཉིས་ལྟ་བུ་
རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ན། ཚུགས་ཐུབ་གྱི་
གཞན་ཡིན་དགོས། དེ་ཡིན་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་མེད་དུ་འགྱུར་དགོས་ལ་
དེ་ལ་མི་ལྟོས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་སྐྱེ་ན་མེ་ལྕེ་ལས་མུན་པ་སོགས་
ཀྱང་སྐྱེ་དགོས་པར་ཐལ་བ་འཕེན་པའོ། །དེ་
ལྟར་ཡང། རྩ་ཤེ་ལས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཡིན་ན། །རྒྱུ་
དང་རྒྱུ་མིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང། ཊིཀ་ཆེན་ལས། དེ་
ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ན་ཞེས་པ་ནས་
ཧ་ཅང་ཐལ་བ་འཇུག་པའོ། །
ཞེས་པའི་བར་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་
དང། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཁོ་ན་རེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་རང་
གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ཀྱང། མེ་ལྕེ་ལས་མུན་པ་བྱུང་བ་
དང། ས་ལུའི་མྱུ་གུ་ནས་ཀྱི་
ས་བོན་སོགས་ལས་འབྱུང་བ་སོགས་རྒྱུ་ཡིན་མིན་ཐམས་ཅད་ལས་འབྲས་
བུ་ཡིན་མིན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ། རང་གི་
མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ནའང། རྒྱུ་དེས་ཕན་པ་རབ་
ཏུ་བྱ་བར་ནུས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ནི་

[038B] རྒྱུ་གང་
ཞིག་གིས་འབྲས་བུ་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་དིའི་རྒྱུ་
ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྒྱུ་འབྲས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་
དང། ས་ལུའི་མྱུ་གུ་དེ་རང་དང་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་དང་
རང་
སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རང་གི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་སོགས་ལས་སྐྱེ་བ་
ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་ས་བོན་ནི། ས་ལུའི་མྱུ་གུ་དང་རྒྱུད་གཅིག་པ་
དང། དེ་སྐྱེ་བྱེད་ཀྱི་དེའི་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་སོགས་མ་ཡིན་པ་
དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་སྐྱོན་སྤོང་དེ་འཆད་པ་ལ། རབ་
ཏུ་བྱ་བར་ནུས་པ་ཞེས་སོགས་རྐང་བ་བཞི་གསུངས། དེ་ཡང་རྐང་
པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སྤྱིར་ཆོས་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཆོས་དེ་སྐྱེ་
ནུས་དང། དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན་དེའི་སྐྱེ་བྱ་ཡིན་དགོས་ཞེས་
བསྟན། རྐང་པ་གསུམ་པས་ཁྱད་པར་དེའི་ཉེར་ལེན་ཡིན་ན། དེ་
དང་རྒྱུད་གཅིག་པའི་དེའི་སྔར་བྱུང་ཡིན་དགོས་ཞེས་བསྟན། རྐང་
པ་བཞི་པས་ས་ལུའི་མྱུ་གུ་དང་ནས་ཀྱི་ས་བོན་གཉིས་ཕན་བྱ་
ཕན་བྱེད་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་ཞིང། ཁྱད་པར་
རྒྱུད་མི་གཅིག་པས་ཉེར་ལེན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རུང་ཞེས་བསྟན་
ནོ། །གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ནས་དང་གེ་སར་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ས་ལུའི་ས་བོན་ཡང་ནི་ཆོས་ཅན། ས་ལུའི་
མྱུ་གུ་དེའི་སྐྱེ་བྱེད་དང། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་ལྡན་དང། དེ་དང་
རྒྱུད་གཅིག་པ་དང། དེའི་
རིགས་འདྲ་སྔ་མ་དང་བཞི་པོ་གང་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་
དང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་
ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན། །ནས་དང་པད་མའི་གེ་སར་དང་ནི་ཀེང་ཤུ་ཀའི་
མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ས་ལུའི་མྱུ་གུ་དང་འབྲེལ་མེད་

[039A]༄༅། །དོན་གཞན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་རྣམས་ས་ལུའི་
མྱུ་གུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་
ལྡན་མ་ཡིན་པ་དང། དེ་དང་རྒྱུད་གཅིག་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་
མ་ཡིན་པ་དང། དེའི་རིགས་འདྲ་སྔ་
མ་མ་ཡིན་པར་ཁྱོད་འདོད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །ཁྱབ་པ་ཡོད་
དེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ན་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་
ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གཞན་སྐྱེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་ལ་
གཉིས། རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱི་པ་ལ་གཞན་སྐྱེ་དགག་
པ། རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་པ་ལ་གཞན་སྐྱེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་
གཉིས། དངོས་ཀྱི་དོན་དང། བཀག་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་པའོ། །དང་
པོ་འཆད་པ་ལ། མྱུ་གུ་ས་བོན་དང་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
མྱུ་གུ་ས་བོན་ལ་ལྟོས་ཏེ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་
ཕྱོགས་འདི་བཏང་བར་བྱོས་ཤིག་སྟེ་བྱ་རིགས་ཏེ། མྱུ་གུ་རང་ལས་
རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་པར་འགྲུབ་པར་
གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བོན་ལ་
མྱུ་གུ་ལས་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཉིད་མེད་ལ། དེ་མེད་པར་ས་
བོན་དེ་མྱུ་གུ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་
ཏེ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནའི་ཕྱིར་ཏེ། མྱུ་གུ་ས་བོན་དང་ནི་དུས་མཉམ་
ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མྱུ་
གུ་ས་བོན་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞན་སྐྱེ་ཡིན་ན། མྱུ་གུའི་དུས་ན་རང་ལས་
རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་དུ་གྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོད་དགོས། དེ་ཡོད་ནས་
མྱུག་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་དགོས་པས། འདིར་གཞན་སྐྱེ་འགོག་པ་ན། མྱུ་
གུ་ས་བོན་

[039B] །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་
ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཊིཀ་ཆེན་ལས། འདི་ནི་ས་བོན་མྱུ་གུ་ལས་ཞེས་པ་
ནས་དགག་བྱ་ལ་གཏུགས་པར་ཤེས་དགོས་སོ། །ཞེས་པའི་བར་གསུངས་
པའི་ཕྱིར། །གཉིས་པ་ནི་
ཁོ་ན་རེ། མྱུ་གུ་ས་བོན་དང་ནི་དུས་མཉམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་
།ཞེས་བཤད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་སྲང་གི་
མདའ་གཉིས་གཅིག་མཐོ་བ་དང་ནི་གཅིག་ཤོས་དམའ་བའི་བྱ་བ་དག་
དུས་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པར་ནི་མིན་པ་སྟེ་དུས་
མཉམ་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བར་བྱ་བ་མྱུ་གུ་དང་
སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ས་བོན་དག་གི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་
པའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་མཉམ་པས། བྱེད་པ་པོ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་
གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་
རྩོད་པ་འཆད་པ་ལ། ཇི་ལྟར་སྲང་གི་མདའ་གཉིས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་གསུམ་གསུངས། དེ་འགོག་པ་ལ། གལ་ཏེ་གཅིག་ཚེ་ཡིན་ན་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་ལྔ་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྲང་གི་དཔེས་ས་
མྱུག་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་
པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གལ་ཏེ་སྲང་མདའི་མགོ་མཇུག་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་
ཡོད་པ་ཡིན་ནའང་དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ས་མྱུག་དུས་གཅིག་ཏུ་མེད་པ་
ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་མྱུ་གུ་དེ་ས་བོན་གྱི་དུས་དེར་སྐྱེ་
བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་
མ་འོངས་བ་ཡིན་པས་དུས་དེར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང། འགག་བཞིན་བའི་
ས་བོན་ནི་ས་བོན་གྱི་དུས་དེར་ཡོད་ཀྱང་འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་
ཕྱོགས་པའི་ད་ལྟ་བར་འདོད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་
པར་མི་སྡོད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་

[040A]༄༅། །བྱ་ཆོས་ཅན། ས་མྱུག་གི་སྐྱེ་འགག་གི་བྱ་བ་དུས་གཅིག་
པས་ས་མྱུག་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་འདི་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྲང་མདའི་
བྱ་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་པས་སྲང་མདའ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་དང་དཔེ་
དོན་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ་
མ་ཡིན་པར་ཐལ། སྲང་མདའི་བྱ་བ་གཉིས་བྱེད་པ་པོ་སྲང་མདའ་
དུས་གཅིག་ཀྱང། ས་མྱུག་གི་སྐྱེ་འགག་གི་བྱ་བ་གཉིས་བྱེད་པ་པོ་
ས་མྱུག་དུས་མི་གཅིག་པ་དེའི་ཚེ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། འོ་ན། ས་ལུ་
ལྗུང་པའི་མདོ་ལ། སྲད་མདའ་མཐོ་
དམའ་དང་དཔེ་དོན་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཐ་སྙད་
དུ་སྲང་མདའ་མཐོ་དམའ་དུས་མཉམ་པ་དེ། ས་མྱུག་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེ་
འགག་གི་བྱ་བ་དུས་མཉམ་པའི་དཔེར་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་ནི་
གཞན་སྐྱེ་ཁས་ལེན་པའི་རྒོལ་བའི་འདོད་པ་ཡིན་
པས། སྐྱེ་འགག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ནི་
ས་མྱུག་དུས་མཉམ་དུ་མེད་པས་དེ་གཉིས་སྐྱེ་འགག་གི་བྱ་བ་དུས་
མཉམ་དུ་མི་རུང་ཞེས་དགག་པ་མཛད་དོ། །ཁོ་ན་རེ། བྱེད་པ་པོ་
ས་མྱུག་གཉིས་དུས་མི་མཉམ་ཡང་ས་
བོན་འགག་པའི་བྱ་བ་དང། མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་དུས་
མཉམ་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མྱུ་
གུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འདི་ནི་ས་བོན་འགག་བཞིན་པའི་བྱ་བ་དང་
དུས་མཉམ་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་རིགས་
པའི་ངོ་བོ་འང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ས་བོན་འགག་བཞིན་པའི་བྱ་
བའི་དུས་ན་བྱེད་པ་པོ་མྱུ་གུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་ཉིད་གསལ་བར་
བཤད་ན། མྱུ་གུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ནི་འདི་སྐྱེ་ཞེས་པའི་བྱེད་པ་
པོ་མྱུ་གུ་ལ་བརྟེན་དགོས་པས། མྱུ་གུ་སྐྱེ་

[040B]
པ་ཡིན་ལ། བརྟེན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་དུས་ནམ་ཡང་དེར་
འགྱུར་དགོས། དེ་ཡིན་ན་བྱ་བ་ཡོད་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱེད་པ་པོ་དེ་
ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དགོས་པ་ལས། མྱུ་གུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་དུས་དེར་
བྱེད་པ་པོ་མྱུ་གུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བྱ་བ་རང་བཞིན་
གྱིས་མེད་ཅེས་པའོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་པ་ལ་གཞན་
སྐྱེ་བཀག་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ། སྔར་བཤད་པའི་ཉེས་པ་རྒྱུ་
འབྲས་སྔ་ཕྱི་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མེད་དེ། ཁོ་བོ་
ཅག་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་པར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་འབྲས་
ཀྱང་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་སྟེ། གལ་ཏེ་མིག་གི་བློ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་
ལ་རང་གི་སྐྱེ་བྱེད་རང་དང་དུས་གཅིག་པ་མིག་དབང་དང། ལ་
སོགས་པས་གཟུགས་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་
འདུ་ཤེས་དང། ལ་སོགས་པས་ཚོར་བ་ལས་མིག་བློ་རང་བཞིན་གྱིས་
གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་འདོད་པ་དེ་འཆད་
པ་ལ། གལ་ཏེ་མི་གི་ཞེས་པ་ནས་གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་ཞེས་པའི་བར་
རྐང་པ་ཕྱེད་གསུམ་གསུངས། དེ་
འགོག་པ་ལ། ཡོད་ལ་འབྱུང་བས་ཞེས་པ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པའི་
བར་རྐང་པ་ཕྱེད་གཉིས་གསུངས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་
ཅན། མིག་དབང་ལས་སླར་ཡང་འབྱུང་བའི་དགོས་པ་ཅིག་ཞིག་ཡོད་དེ་
མེད་པར་ཐལ། མིག་སོགས་ཀྱི་
དུས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཅིག་སྟེ་ཉེས་པ་དེ་སྤོང་བར་འདོད་ནས་མིག་
སོགས་ཀྱི་དུས་ན་མེད་ཅེ་ན། སྤྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་
ཁྱོད་ལ་འགལ་འདུ་ཡོད་དེ། མིག་བློ་ཆོས་ཅན། མིག་སོགས་དང་ངོ་བོ་
ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་མ་ཡིན་པར་ཐལ་

[041A]༄༅། །ཁྱོད་མིག་སོགས་དང་དུས་མཉམ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་
འདི་ལ་ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གསུམ་པ་འབྲས་བུ་ལ་མུ་བཞིར་དཔྱད་
ནས་གཞན་སྙེ་དགག་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྐྱེ་བྱེད་རྒྱུ་ལ་བརྟགས་ནས་
གཞན་སྐྱེ་མི་འཐད་པར་མ་ཟད། བསྐྱེད་
བྱ་འབྲས་བུ་ལ་བརྟགས་ཀྱང་གཞན་སྐྱེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་འཆད་
པ་ལ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བྱ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ། བསྐྱེད་བྱ་རང་ལས་
ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་
དེ་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཁྱོད་འདོད་ན། འབྲས་བུ་རང་བཞིན་
གྱིས་ཡོད་པ་ཞིག་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའམ། འོན་ཏེ་དེ་གཏན་ནས་མེད་པ་
དང། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་དང། ཡོད་མེད་གཉིས་པོ་གང་རུང་དང་
བྲལ་བཞིག་རྒྱུས་སྐྱེད་པ་ཡིན་གྲང། དང་པོ་
ལྟར་ན། འབྲས་བུ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་
དགོས་ཏེ་མི་དགོས་པར་ཐལ། ཁྱོད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་འགལ་བའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
ལའང་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དེས་ཅིག་ཞི་བྱ་སྟེ་དོན་མེད་པར་ཐལ་
ཁྱོད་གཏན་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་
ལྟར་ན། དེ་ཆོས་ཅན། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལའང་རྒྱུ་
དེས་ཅིག་ཞིག་བྱ་སྟེ་དགོས་པ་མེད་པར་
ཐལ། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ལྟར་
ན། དེ་ཆོས་ཅན། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་དེ་གཉིས་གང་
རུང་མ་ཡིན་པ་ལའང་རྒྱུ་དེས་ཅིག་ཞིག་བྱ་སྟེ་དོན་མེད་པར་
ཐལ། ཡོད་མེད་གང་རུང་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་

[041B] གཉིས་པ་བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པ་
སྤངས་པ་ལ་གཉིས། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་གཞན་སྐྱེ་ཁས་
བླངས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་སྤངས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་
སྙད་དུ་ཡང་གཞན་སྐྱེ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པ་
སྤངས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པའི་རྩོད་
པ་དང། དེས་མི་གནོད་པའི་ལན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། རང་སྡེ་
དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་གཞན་སྐྱེ་བསྒྲུབ་བྱེད་
ཀྱི་རིགས་པ་ཅི་དང་ཅི་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བུད་ཤིང་
སྐམ་པོ་མར་གྱིས་བྲན་པ་ལྟར་ཁྱོད་དབུ་མ་པའི་གཞན་སྐྱེས་འགོག་
བྱེད་ཀྱི་རིགས་པའི་མེའི་གྲོགས་སུ་སོངས་བས་ད་ནི་གཞན་སྐྱེ་
བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་མི་འགོད་དོ། །དེ་ལྟར་ནའང་གཞན་སྐྱེ་
བསྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་སྐྱེས་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་
འདིར་ནི་མངོན་སུམ་
ལས་གཞན་པའི་རིགས་པ་སྨྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་ཀོ་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་
དགོས་པ་མེད་པར་ཐལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཞན་ལས་
འབྲས་བུ་གཞན་འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་མངོན་སུམ་ཀྱི་ཚད་
མས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། གང་གིས་
འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་རང་གི་ལྟ་བ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ལ་གནས་
པས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་སུམ་ཚད་མ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་འདོད་
དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་
སྐབས་འདིར་ནི་གཞན་སྐྱེ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་དེ་
ལས་གཞན་པའི་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་དགོས་ཏེ་དགོས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་
ཁོའི་འདོད་པ་དེ་འཆད་པ་ལ། གང་གིས་རང་ལྟ་ལ་གནས་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་གཞི་གསུངས། གཉིས་པ་ནི་བདེན་གཉིས་འཆད་དོ་
།གཞན་སྐྱེས་བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་

[042A]༄༅། །པ་ནི། བདེན་གཉིས་ཡུལ་ཅན་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གཞག་ཇི་
ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པས་ཐོག་མར་ཁྱོད་ལ་བདེན་
གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དངོས་ཀུན་
ཡང་དག་བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །
ཞེས་སོགས་ཡིན་པས་འདི་ལ་ལྔ། བདེན་གཉིས་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་
སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱར་བ། བདེན་གཉིས་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་
བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འདོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་བསྟན་
པ། འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པས་གནོད་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །
དང་པ་ལ་གསུམ། བདེན་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་
གཉིས་གཉིས་ཡོད་པར་བརྗོད་པ། འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་
དབྱེ་བ་བཤད་པ། ཞེན་ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བའི་ཞེན་ཡུལ་ཐ་སྙད་དུ་
ཡང་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་འཆད་པ་ལ། དངོས་ཀུན་
ཡང་དག་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་
ཀུན་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་དང། དོན་དམ་བདེན་པའི་
ངོ་བོ་གཉིས་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པ་མཐོང་བ་
རིགས་ཤེས་ཚད་མས་རྙེད་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དང་
བརྫུན་པ་མཐོང་བ་ཐ་སྙད་པའི་ཆད་མ་ཡིས་རྙེད་པའི་དངོས་
པོའི་ངོ་བོ་གཉིས་གཉིས་ནི་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཡང་དག་
པ་མཐོང་བའི་རིགས་ཤེས་ཚད་མས་རྙེད་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་
ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཞིང། མཐོང་བ་བརྫུན་པ་ཐ་སྙད་པའི་
ཚད་
མས་རྙེད་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་
ན། བདེན་གཉིས་སྤྱིའི་རྣམ་གཞག་སྟོན་པའི་གཞུང་འདི་རྣམས་
གཞན་སྐྱེ་འགོག་པའི་རྩོད་ལན་དུ་འགྲོ་ཚུལ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན་
འདིར་གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ནི་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་

[042B]
དམ་པར་ཡོད་དགོས་ལ། དེ་བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་མས་གནོད་
སྒྲུབ་འཇུག་ན་དོན་དམ་པ་ཐ་སྙེད་པའི་ཚད་མའི་རྙེད་དོན་གྱི་
རྩོ་བོར་འགྱུར་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་
ཆོལ་
བར་འགྱུར་བས་ཐོག་མར་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་མཚོལ་བར་སྟོན་
ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཡུལ་ཅན་གྱི་
ཡང་ལོག་དང། དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཡུལ་གྱི་ཡང་ལོག་གོ་དང་པོ་ནི་
ཤེས་བྱ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བར་མ་ཟད། ཀུན་རྫོབ་
བདེན་པ་ལའང་འཇིག་རྟེན་ཤེས་ངོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཡང་ལོག་གཉིས་སུ་
འཇོག་ཅེས་སྟོན་པ་ལ། མཐོང་བ་བརྫུན་པའང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཤེས་བྱ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་
དབྱེ་བར་མ་ཟད། བརྫུན་པ་མཐོང་བའི་བློ་ལའང་འཇིག་
རྟེན་ཤེས་ངོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཁྲུལ་བའི་བློ་དང། ལོག་
པ་འཁྲུལ་བའི་བློ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོད་དེ། འབྲལ་གྱི་འཁྲུལ་
རྒྱུའི་གནོད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་གསལ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང། འཕྲལ་
གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུའི་གནོད་པ་ཅན་གྱི་དབང་པོ་སྐྱོན་ལྡན་ལ་བརྟེན་
པའི་
ཤེས་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུའི་སྐྱོན་
དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་
ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུའི་གནོད་མེད་ཀྱི་
དབང་པོ་ལེགས་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ལོག་པ་འཁྲུལ་
བའི་
ཤེས་པར་འདོད་དེ། འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་བསླད་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་སྤྱི་བཏང་ལ་ཡིན་གྱི་ཁྱབ་པ་ཁས་མི་ལེན་
ཏེ། གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ཀུན་བཏགས་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
རོ། གཉིས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཤེས་ངོ་ལ་ལྟོས་ཏེ། ཡུལ་ཅན་ལ་ཡང་

[042A]༄༅། །ལོག་གཉིས་
སུ་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཡུལ་ལའང་དེ་ལྟར་ཡོད་དོ་
ཞེས་འཆད་པ་ལ། གནོད་པ་མེད་པའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་གནོད་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དྲུག་
པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞིག་
འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་པའི་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་
གྱི་ཤེས་ངོ་ལ་ལྟོས་ནས་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་
པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཁྱོད་ཉིད་དེར་སྣང་དང་དེས་སྟོང་གི་ཚོགས་པ་
དེ་རྟོགས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མ་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་
བརྙན་ནི་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ལོག་པར་རྣམ་པར་
གཞག་སྟེ། སྟོང་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་ཁྱོད་དེར་སྣང་
དང་དེས་སྟོང་གི་ཚོགས་པ་དེ་རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཞེན་
ཡུལ་ལ་འཁྲུལ་བའི་ཞེན་ཡུལ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པ་
ནི། འོ་
ན། འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་ལོག་པ་གཞན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་
འཆད་པ་ལ། མི་ཤེས་གཉིད་ཀྱིས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མི་ཤེས་པ་མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་
བསྐྱོད་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་གཞུང་ལུགས་
ལས་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ལྡན་
གྱི་གཙོ་བོ་སོགས་དང། སྒྱུ་མ་ལ་རྟ་གླང་དང་སྨིག་སྒྱུ་ལ་
ཆུ་དང་སོགས་པས་བྱང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་བརྟགས་པའི་
བྱད་བཞིན་སོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། ཤེས་པ་
འཁྲུལ་བའི་ངོར་ཡོད་མོད། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལས་ཀྱང་ཡོད་
པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་ཚད་མས་མ་གྲུབ་པའི་
ཕྱིར། །གཉིས་པ་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱར་བ་ནི། འོ་ན། གོང་གི་
དཔེ་དེ་དོན་ལ་སྦྱར་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། མིག་
ནི་རབ་

[042B] ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་གཟིགས་ངོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞན་སྐྱེ་
བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་མི་གནོད་དེ། དྲི་མ་མེད་པའི་
འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པ་སྟེ་དེ་དང་བྲལ་བའི་སོ་སྐྱེའི་
བློ་འཁྲུལ་བས་གཞན་སྐྱེ་མཐོང་ཀྱང། འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་མེད་
པའི་བློ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟིགས་ངོར་གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ལ་འཇིག་
རྟེན་གྱིས་གནོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་
མིག་ནི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་ཤེས་པས་སྐྲད་ཤད་སོགས་དམིགས་པ་
ཡིས། རབ་རིབ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྐྲ་ཤད་སོགས་མི་སྣང་བ་ལ་
གནོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིར་ནི་དོན་དམ་པར་
གཞན་སྐྱེ་བཀག་པའོ། །གསུམ་པ་བདེན་གཉིས་སོ་སོའི་ངོ་བོ་བཤད་
པ་ལ་གཉིས། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་བཤད་པ་དང། དོན་
དམ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཁོ་ན་རེ། དངོས་
རྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་
སྟེང་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་གཞག་གཉིས་གཉིས་
འཐད་པར་གསུངས་ན། འོ་ན། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་པའི་བདེན་པ་
གང་གི་ངོར་འཇོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དེ་གང་ཡིན། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་
ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལན་འཆད་
པ་ལ། གཏི་མུག་རང་བཞིན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གཟུགས་
སོགས་བདེན་པར་འཛིན་པའི་གཏི་མུག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཀུན་རྫོབ་
ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཁྱོད་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་
ནམ་གནས་ལུགས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་བྱེད་ཡིན་པའི་རྒྱུ་
མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐད་
དོད་སམ་པྲི་ཏ་ཞེས་པ་སྒྲིབ་བྱེད་ལ་འཇུག་པའི་བཤད་པའོ། །འོ་
ན། གཟུགས་ལ་

[043A]༄༅། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་
ན། བློ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་འཛིན་དེས་བཆོས་མ་སྟེ་དེའི་དབང་གིས་
བདེན་པར་མེད་བཞིན་དུ་བདེན་པར་སྣང་བའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་
ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་
པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཁྱོད་བློ་ཀུན་རྫོབ་པ་བདེན་འཛིན་གྱི་
ངོར་བདེན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་གསུངས་ན། ལང་
གཤེགས་ལས། །དངོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། །དམ་པའི་དོན་དུ་
རང་བཞིན་མེད། །རང་བཞིན་མེད་ལ་འཁྲུལ་བ་གང། དེ་ནི་
ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་དེར་གསུངས་སོ། །འོ་ན་
གཟུགས་སོགས་དེ་བློ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོར་བདེན་པ་ཡིན་
ནམ་ཞེ་ན། གཟུགས་སོགས་དེ་དག་ཆོས་ཅན། ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་པ་
དང་དག་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་བློ་ངོར་ཀུན་
རྫོབ་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཀྱི་བདེན་གྲུབ་ནི་མ་ཡིན་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་
བཅོས་མར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གཟུགས་སོགས་བདེན་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་
ཕྱིར་ཏེ། བདེན་འཛིན་སྤངས་པའི་ཕྱིར། འདིའི་བཆོས་མ་དང་པོ་
བདེན་འཛིན་གྱིས་གཟུགས་སོགས་གནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཆོས་
པ་དང། གཉིས་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཀྱིས་བཆོས་པར་འགྲེལ་བ་ལས་གསུངས་
པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འོ་ན། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་
དེ་ལྟར་ཡིན་ན། དོན་དམ་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་
ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལྟར་བསྟན་པར་མི་ནུས་པས་དཔེའི་
སྒོ་ནས་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་
ཕུང་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་སྟེ་ཤེས་པར་
བྱ་ཚུལ་ཡོད་དེ། སོ་སྐྱེ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ལྟར་གྱི་

[043B]
།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་ལྟར་གྱི་ཕུང་སོགས་བདེན་མེད་
ཕུང་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཀྱིས་
མིག་བསླད་པའི་མཐུ་ཡིས་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་བསེ་རུ་
སོགས་ཀྱི་སྣོད་གང་དུ་སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་
བོ་ལོག་པ་གང་ཞིག་སྟེ་དེ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་
ཤིང་མཐོང་ནས་བསལ་བའི་ཚེགས་བྱེད་པ་ན། རབ་རིབ་མེད་པའི་
མིག་དག་པས་སྣོད་དེར་བལྟས་པའི་ཚེ་སྐྲ་ཤད་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་
ཉིད་མི་སྣང་
བའི་སྒོ་ནས་སྐྲ་ཤད་མེད་པར་མཐོང་ནས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་
ན། སྐྲ་ཤད་དེའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་གནས་ཚུལ་ནི་རབ་རིབ་ཅན་
གྱིས་མཐོང་བ་ལྟར་མ་ཡིན་གྱིས། རབ་རིབ་མེད་པས་མཐོང་བ་ལྟར་
ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །བཞི་བ་བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་
འདོད་པ་
ལ་གནོད་བྱེད་བསྟན་པ་ནི། གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་
གནོད་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་
མི་དགོས་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་ཅེས་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་འཇིག་
རྟེན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་དྲུག་གསུངས། གལ་
ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཚད་མ་ཡིན་ན་ནི་
འོ་ན་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་
ལ་སོ་སྐྱེ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གཞན་གྱི་ཅི་
ཞིག་དགོས་ཏེ་མི་དགོས་པར་ཐལ། འཇིག་རྟེན་སོ་སྐྱེས་དེ་ཁོ་
ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་དང་
ཐོས་བསམ་བྱེད་པ་སོགས་འཕགས་པའི་ལམ་འཚོལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཅི་
ཞིག་བྱ་སྟེ་དོན་མེད་པར་ཐལ། རྟགས་སྔ་མ་དེའི་ཕྱིར་

[044A]༄༅། །གཞན་ཡང། སོ་སྐྱེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དེ་
ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཚད་མར་རིགས་པའང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་དེ་
ཁོ་ན་ཉིད་བལྟ་བ་ལ་བློ་གྲོས་བླུན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་
ནོར་བུ་བརྟག་པ་ལ་རྨོངས་པའི་གང་ཟག་བཞིན་
ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ལ་
འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པ་མེད་པར་ཐལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་
ཀུན་ཏུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མཐོང་བ་ཚད་མ་མ་ཡིན་
པ་དེའི་ཕྱིར། ལྔ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པའི་
གནོད་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་
གྱིས་མི་གནོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པའི་ཡུལ་དེ་གང་ཞེ་ན། དེ་
སྟོན་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་དོན་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས་
འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ཤིང་གྲུབ་པའི་
དོན་རྫའམ་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་གལ་ཏེ་བསེལ་བ་སྟེ་
བཀག་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱོད་འཇིག་རྟེན་གྱི་
གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་
སྙད་དུ་ཡང་གཞན་སྐྱེ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་
གྱིས་གནོད་པ་སྤངས་པ་ནི། སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་གཞན་
སྐྱེ་མི་གྲུབ་མོད། གྲུབ་ནའང་དོན་དམ་པར་གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ལ་
འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་གནོད་པར་བསྟན་ནས། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་
སྙད་དུ་ཡང་གཞན་སྐྱེ་མེད་པས་གཞན་སྐྱེ་བཀག་པ་ལ་
འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་གནོད་ཅེས་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། གཞན་ལས་
སྐྱེ་བ་དོན་དམ་པར་མ་ཟད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལས་ཀྱང་མེད་
དེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་བུ་དང་ཤིང་གི་

[044B] ཕྱིས་བུ་དང་ཤིང་སྐྱེས་པའི་ཚེ་
བདག་གིས་བུ་འདི་སྐྱེད་ཅེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅིང་ཤིང་འདི་ཡང་བདག་
གིས་བཙུགས་སོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དེས་ན་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
འབྲེལ་ནི། རྒྱུ་འབྲས་རང་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སོ་སོ་བར་འཛིན་
པའི་བློ་ལྷན་སྐྱེས་མེད་པས་
དེ་འདྲའི་བློ་དེ་གྲུབ་མཐས་བློ་མ་བསྒྱུར་བ་ལ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་
ཡོད་ན་ངས་བུ་འདི་མ་དེའི་ཁོང་དུ་བཅུག་ནས་བཏོན་ཏོ་སྙམ་དུ་
བློ་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་པ་མ་ཡིན་པ་ལའང་བུ་འདི་ནི་ངའི་བུའོ་
སྙམ་དུ་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་སྐྱེ་འཇིག་རྟེན་
གྱི་ཐ་
སྙད་དུ་ཡང་མེད་བཅེས་པའོ། །གསུམ་པ་དེ་ལྟར་བཀག་པའི་ཡོན་ཏན་
བསྟན་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱིས་གོང་དུ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་
བདག་སྐྱེ་བཀག་ནས་གཞན་སྐྱེ་མ་བཀག་ན་ཉེས་དམིགས་དང། བཀག་
ན་ཡོན་ཏན་འབྱུང་བར་བཤད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་
དེ་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ས་བོན་ཞིག་པ་
སྟེ་རིགས་འདྲ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་
ཕྱིར་ན་ས་མྱུག་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ན་
ཉེས་པ་དེ་
ཡོད་ཀྱང། མྱུ་གུ་ས་བོན་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་མིན་པའི་
ཕྱོགས་ལ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་འགལ་ཞིང་ཆེས་འཐད་པ་
དེའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ས་མྱུག་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
པའི་གཞན་ཡིན་ན་འབྲེལ་མིད་ཀྱི་གཞན་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་
ལ་ནི་མྱུ་གུ་ཡོད་ཀྱང་ས་བོན་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ་མི་
ཕན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། སོ་སྐྱེ་ཡོད་པས་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་
ལ་ཉོན་མོངས་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ལ་མི་ཕན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་
ཡང། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མྱུ་གུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ས་བོན་ཡོད་ཅེས་

[045A]༄༅། །ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་
ན་ས་མྱུག་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་དེ་ཡོད་
ཀྱང། ས་མྱུག་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
པའི་ཕྱོགས་ལ་མྱུ་གུའི་དུས་ན་ས་བོན་ཞིག་ཟིན་པ་
དེའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ས་མྱུག་རང་བཞིན་གྱིས་གཅིག་ཡིན་
ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཅིག་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་ན་མྱུ་གུའི་དུས་སུ་ས་
བོན་ཡོད་དགོས་པའི་ཕྱིར། མདོར་ན་ས་མྱུག་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཅིག་དང་
ཐ་དད་གང་རུང་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྟག་ཆད་གང་རུང་
ལས་མ་འདས་ཤིང། ས་མྱུག་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་
ལ་དེ་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་བཞག་ཆོག་པས་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་ལས་
གྲོལ་ལོ་ཞེས་པའོ། །བཞི་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་
འགར་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་གཉིས། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་
འདོད་པའི་འདོད་པ་དགག་པ། དེ་ལྟར་བཀག་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤངས་
པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་དངོས་པོའི་འཇིག་
རྒྱུར་ཐལ་བས་དགག། ཐ་སྙད་བདེན་
པ་རིགས་པའི་དཔྱད་བཟོད་དུ་ཐལ་བས་དགག། དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་བ་
མི་ཁེགས་པར་ཐལ་བའི་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དབུ་མ་པ་ཁ་
ཅིག། དོན་དམ་པར་གཞན་སྐྱེ་འགོག་པ་རིགས་མོད། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་
འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་མེད། །ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་
ཐ་སྙད་དུ་གཞན་སྐྱེ་འགོག་པ་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀུན་
རྫོབ་ཏུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ་
གལ་ཏེ་རང་གི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གལ་ཏེ་གཟུགས་སོགས་
ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་

[045B] སྟོང་ཉིད་
རྟོགས་པའི་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་
དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་བསྐུར་བ་བཏབ་པ་སྟེ་ཡོད་བཞིན་དུ་
མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པར་ཐལ། དངོས་པོ་
རང་བཞིན་
གྱིས་ཡོད། ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་
ཕྱིར། དང་པོ་དངོས། ཕྱི་མ་དེར་ཐལ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་
ཡོད་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དམིགས་དགོས་པ་ལས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་
ཁས། དང་པོ་དེར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་
གནས་ལུགས་སུ་གྲུབ་དགོས། དེར་གྲུབ་ན་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་འཕགས་
པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྩ་བར་
འདོད་ན། དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་འཇིག་
པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་སྔར་དངོས་པོ་
རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད། ཁྱོད་སྐྱེས་པའི་ཚེ་དངོས་པོ་རང་བཞིན་
གྱིས་མེད་པར་སོང་བ་གང་ཞིག། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཁྱོད་ལས་
གཞན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་
དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་འཕགས་
པའི་མཉམ་གཞག་ཡེ་ཤེས་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་རྒྱུར་ཐལ་བའི་
སྐྱོན་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། གཞན་ཡང། གཟུགས་སོགས་
རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་གྲུབ་ན་རིགས་པའི་དཔྱད་བཟོད་དུ་
གྲུབ་དགོས་ཞེས་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་
དག་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། གཟུགས་
སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བདག་ལས་སྐྱེའམ་
གཞན་ལས་སྐྱེ་ཞེས་རིགས་པས་བརྟགས་ནས་སམ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་
སྒོ་ནས་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་

[046A]༄༅། །གང་གི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་བདག་
ལས་སྐྱེའམ་གཞན་ལས་སྐྱེ་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་
ལས་ཚུ་རོལ་ཏེ་གཞན་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་
པའི་གནས་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ་
ཐ་སྙད་དུ་གཞན་སྐྱེ་ཡོད་དེ། དེ་མེད་ན་ཀུན་བྱང་མེད་པར་
འགྱུར་པའི་སྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་པར་ཐལ་
གཞན་སྐྱེ་ཡོད་ན་དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་བ་མི་ཁེགས་པར་ཐལ་བའི་
སྐྱེན་
ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དེ་ཉིད་སྐབས་སུ་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གཟུགས་སོགས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་རང་བཞིན་གྱིས་
སྐྱེ་བ་ཚད་མ་གང་གིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་
ཐལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོན་དམ་ལ་དཔྱོད་པའི་
སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་ཐུག་མེད་དུ་ཐལ་བའི་རིགས་པ་གང་
ཞིག་གིས་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་
ཟིན་པའི་རིགས་པ་དེས། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་
བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྲུབ་
པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་དོན་དམ་པར་ཡོད་
དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་དེ་ལྟར་བཀག་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་
བ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ཐ་སྙད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་ན་
རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། དེའི་
ལན་འཆད་པ་ལ། དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་དྲུག་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་
རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་ན་ཡང་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་
བ་འཐད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྒྱུ་

[046B]
སྐྱེ་བར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། དངོས་པོ་སྟོང་པ་བརྫུན་པ་
གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས། མེ་ལོང་དང་བྱད་
བཞིན་ལ་སོགས་པ་རང་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་
ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བར་མ་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པར་གྲགས་
ཤིང། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་དེར་གྲགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་སོགས་བདེན་པས་
སྟོང་པའི་བརྫུན་པ་དེ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་བརྙན་
དེའི་རྣམ་པ་
ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་དཔེ་དེ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་བདེན་པ་
གཉིས་སུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ལ་
གཉིས། རྟག་ཆད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྤངས་སླ་བའི་ཡོན་ཏན་དང། ལས་
འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཆེས་འཐད་པའི་
ཡོན་ཏན་ནོ། །དང་པོ་ནི། ཁོ་ན་རེ། བདེན་པ་གཉིས་ཅར་དུ་ཡང་
རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ལ་ཡོན་ཏན་གང་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་
འཆད་པ་ལ། བདེན་པ་གཉིས་སུའང་རང་བཞིན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
གཉིས་གསུངས། གཟུགས་
སོགས་དེ་དག་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྟག་པ་མ་ཡིན་
ལ་སྔར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ལ་ཕྱིས་མེད་པའི་ཆད་པའང་མ་
ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་སུ་སྟེ་གཉིས་ཆར་དུའང་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་པ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མི་འདོད་པ་ལ་
ཀུན་གཞི་སོགས་ཁས་ལེན་མི་དགོས་པར་བསྟན་པ། ལས་འགགས་པ་ལས་
འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་དཔེ་བསྟན་པ། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་རྩོད་པ་
སྤངས་པའོ།།

[047A]༄༅། །དང་པོ་ནི། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་
ལ་སྔར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་མ་ཟད། ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་
དུ་ཀུན་གཞི་སོགས་ཁས་མ་བླངས་ཀྱང་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་
ཆེས་འཐད་དོ་ཞེས་
སྟོན་པ་ལ། གང་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་འདོད་པའི་ལུགས་ལ་ཆོས་ཅན་
ཀུན་གཞི་སོགས་ས་ཁས་བླངས་པ་མེད་ཀྱང། སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལ་
ལར་ལས་
འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ལས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་
པ་སྟེ་མ་འཁྲུལ་བར་འབྱུང་བ་རིག་པར་གྱིས་ཤིག་ཏེ་བྱ་རིགས་ཏེ་
ཀུན་གཞི་སོགས་ཁས་བླངས་པ་མེད་ཀྱང་ལས་ཞིག་པ་ལས། ལས་ཀྱི་
རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཇོག་ནུས་པའི་ཕྱིར་
ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་ལས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགག་
པར་རྒྱུན་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་
མེད་ཀྱང་འདི་ནུས་ཕྱིར་
ཞེས་ཀུན་གཞི་མེད་ཀྱང་ལས་ཞིག་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ནུས་ཞེས་
འཆད་ན། དེའི་དཔེ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། རྨི་
ལམ་དམིགས་པའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་
པ་མ་ཡིན་པའི་ལས་འགགས་པ་ལས་ཀྱང་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་
འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། རྨི་ལམ་ན་བུད་མེད་
བཟང་མོ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དག་མཐོང་ནས་ནི་གཉིས་སད་ཀྱང་ཏེ་སད་
པའི་ཚེ་ནའང་སྐྱེ་

[047B]
ཆགས་པ་དྲག་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་
པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ལ་གཉིས། རྣམ་སྨིན་
ཐུག་མེད་དུ་འབྱིན་པའི་རྩོད་པ་སྤངས་པ་
ཀུན་གཞི་སྟོན་པའི་ལུང་དང་འགལ་བའི་རྩོད་པ་སྤངས་པའོ་
དང་པོ་ནི། ཁོ་ན་རེ། གང་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་མི་འགག་པ་
།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་མེད་ཀྱང་འདི་ནུས་ཕྱིར། །ཞེས་ལས་རང་
བཞིན་གྱིས་མི་འགག་ཀྱང་ལས་ཞིག་
པས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བཤད་ན། འོ་ན་དགེ་སྡིག་གི་ལས་ཀྱིས་
རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པ་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་པར་ཐལ། དགེ་སྡིག་གི་ལས་
ཀྱིས་རྣམ་སྨིན་འབྱུང་ནས་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པར་འགྱུར་བའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་
པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཡུལ་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བརྒྱད་གསུངས། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། རྣམ་སྨིན་འབྱིན་ཟིན་པའི་ལས་དང་འབྱིན་མ་ཟིན་པའི་
ལས་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགགས་པར་མཚུངས་ཀྱང། རྣམ་སྨིན་
འབྱིན་མ་ཟིན་པའི་
ལས་ཀྱིས་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་ལ། འབྱིན་ཟིན་པའི་ལས་ལས་སླར་ཡང་
རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཏེ་
ཤེས་དགོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་ཡུལ་སྒྲ་ཤད་དང་བོང་བུའི་
རྭ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་
མཚུངས་ཀྱང། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་གིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་
རྣམ་པར་ནི་མཐོང་གི་དངོས་པོ་གཞན་བོང་བུའི་རྭ་སོགས་ཀྱི་
རྣམ་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་འབྲས་སོ་སོར་
ངེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་

[048A]༄༅། །ཆོས་ཅན། དགེ་མི་དགེའི་ལས་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་
པར་མཚུངས་ཀྱང། ལས་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་
རྣམ་སྨིན་མི་དགེ་བ་སྟེ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་ནག་པོའི་ལས་ལས་
འབྱུང་གི་དགེ་བའི་ལས་ལས་མི་
འབྱུང་ལ། རྣམ་སྨིན་དགེ་བ་སྟེ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཉིད་ནི་དགེ་བའི་
ལས་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་མཐོང་གི། མི་དགེ་བ་ལས་འབྱུང་བ་མ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྐྲ་ཤད་དང་བོང་བུའི་རྭ་གཉིས་མེད་
པར་མཚུངས་ཀྱང། རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་
ཤད་སྣང་ལ་བོང་བུའི་རྭ་མི་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་འཐད་པ་དེ་
བཞིན་ནོ། །དེས་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་
མེད་པར་རྟོགས་པའི་བློ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཆོས་ཅན། མྱུར་དུ་འཁོར་
བ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་མི་དགེའི་
གནས་ལུགས་རྟོགས་པའི་གང་ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁཡྦ་ཏེ། བདེན་
འཛིན་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བསམ་གྱི་མི་
ཁྱབ་བོ། །ཞེས་ལུང་ལ་
མ་བརྟེན་པར་སོ་སྐྱེས་ལས་འབྲས་རྣམས་ལ་སེམས་པ་སྟེ་དབྱད་
པའང་དགག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སྐྱེས་ལས་འབྲས་ལ་བསྐུར་བ་
བཏབ་པར་དོགས་པའི་ཕྱིར། དོན་ནི། ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལུང་ལ་
བརྟེན་ནས་བཤད་
དགོས་ཀྱི་རིགས་པ་ཙམ་གྱིས་དཔག་མི་ནུས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །གཉིས་
པ་ཀུན་གཞི་སྟོན་པའི་ལུང་དང་འགལ་བའི་རྩོད་བ་སྤངས་པ་ལ་
གཉིས། ལུང་འགལ་སྤོང་བའི་ཚིག་དོན་དངོས། དགོས་པའི་དབང་གིས་
གསུངས་

[048B] །དང་པོ་ནི། ཁོ་ན་རེ། དེའི་ཕྱིར་
ཀུན་གཞི་མེད་ཀྱང་འདི་ནུས་ཕྱིར། །ཞེས་ཀུན་གཞི་མེད་ཀྱང་ལས་
འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་འཇོག་ནུས་པར་བཤད་ན། འོ་ན་དགོངས་འགྲེལ་
སོགས་ལས་ཀུན་གཞི་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་
དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། ཀུན་གཞི་
ཡོད་ཅིང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཀུན་གཞི་གསུངས་པའི་
མདོ་དང་མི་འགལ་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཀུན་གཞི་
ཡོད་ཅིང། གང་ཟག་
ཉིད་རྗེས་སུ་ཡོད་ལ། ཕུང་པོ་འདི་དག་འབའ་ཞིག་ཏེ་དེ་ཙམ་ཉིད་
བདེན་པར་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་
སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར། ཆེས་ཟབ་པའི་དོན་རེ་ཞིག་རིག་པར་ཏེ་
རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་གདུལ་བྱ་གང་
ཡིན་པ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འོ་ན་དེ་
ལྟར་གསུངས་པ་དེ་དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་དུ་གསུངས་པ་ཡིན། དཔེ་དེ་
ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། འཇིག་ཚོགས་ལྟ་དང་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་
ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ཅེས་དྲང་པའི་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་
ཡང་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། གདུལ་བྱ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བཀྲི་
བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་
ཏེ་དཔེར་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་བྲལ་བས་
ང་དང་ང་ཡི་བར་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་མེད་ན་ཡང། སངས་
རྒྱས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་གཞན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་
ཐབས་སུ་ང་དང་ང་ཡི་ཞེས་བསྟན་

[069A]༄༅། །བ་ལྟར་གྱི་དཔེ་དེ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་དྲང་དོན་ཉིད་དུ་
ཇི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། ཐེག་དམན་གྱི་མདོ་ལས། ཞིག་པ་མེད་ཅིང་
སྐྱེ་མེད་ལ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཉམ་གྱུར་ཀྱང། །སྲེག་པའི་
བསྐལ་པ་བརྗོད་མཛད་པ། །འདི་ནི་འཇིག་
རྟེན་མཐུན་འཇུག་ཡིན། །དུས་གསུམ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི། །རང་བཞིན་
དམིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། །སེམས་ཅན་ཁམས་ཀྱང་སྟོན་མཛད་པ། །འདི་ནི་
འཇིག་རྟེན་མཐུན་འཇུག་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་སེམས་ཙམ་
པའི་ལུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཀག་པ་ལ་གསུམ། ཕྱི་དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་
རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དགག་པ། གཞན་དབང་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་མ་དགག་པ། སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པའི་
ཙམ་གྱིས་སྒྲས་
ཕྱི་དོན་མི་འགོག་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། གཞན་ལུགས་
བརྗོད་པ་དང། ལུགས་དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཙམ་པ་ན་
རེ། འདིར་རྟེན་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བས་དེ། །ཤེས་རབ་གནས་
པས་ཞེས་ས་དྲུག་
པ་བས་རྟེན་འབྲེལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་མེད་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་
ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེར་ཕྱིན་ལྷག་པའི་དོན་དུ་བཤད་པ་མི་འཐད་པས་ས་
དྲུག་པ་བས་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་ཁོ་བོས་
བཤད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་ན་
ཤེར་ཕྱིན་ལྷག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་ས་དྲུག་པ་བ་ཆོས་
ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་
བདག་ཉིད་ཙམ་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་འགོག་

[049B] ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བ་
མེད་བར་དེ་ལས་དོན་གཞན་པའི་འཛིན་པ་མ་མཐོང་ཞིང། སྲིད་པ་
ཁམས་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཙམ་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་
པའི་སྒོ་ནས་གཉིས་སྟོང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་
སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་སྣང་གི་ཤེས་
པ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་རླུང་
གིས་བསྐུལ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ནི་ཆེ་ལས་ཆུ་རླབས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་
དུ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་
པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དོན་སྣང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགག་
བཞིན་པ་འབྱུང་ལ། དེས་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ནུས་པ་སྟེ་
བག་ཆགས་བ་ཞག་པ་སྨིན་པ་ལས་དོན་སྣང་གི་རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མ་
ཙམ་ཞིག་འབྱུང་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཞན་གྱི་
དབང་གི་ངོ་བོ་ཕྱི་རོལ་དོན་སྣང་གི་འཁྲུལ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་
ཆོས་ཅན། བདེན་པར་གྲུབ་ཏེ། རང་རྒྱུ་དོན་སྣང་གི་བག་ཆགས་
སྨིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་དང། རང་འབྲས་དངོས་པོ་བཏགས་
པར་ཡོད་པའི་སྟེ་གཟུང་འཛིན་
རྫས་གཞན་དུ་འཛིན་པའི་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
རྟགས་ཕྱི་མ་གྲུབ་ཏེ། དོན་དུ་སྣང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དུ་ཞེན་
པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱད་
པར་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་
དོན་བཟུང་བ་མེད་པར་རང་གི་བག་ཆགས་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བར་
འགྱུར་ལ། ངོ་བོ་ཁྱད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དང། ཡུལ་ཅན་
གྱི་ཁྱད་པར་དོན་དམ་པར་སྒྲ་རྟོགས་གི་སྤྲོས་པ་ཀུན་གྱི་ཡུལ་མ་
ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་

[050A]༄༅། །ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་སེམས་ཙམ་པའི་འདོད་པ་དེ་འཆད་
པ་ལ། གཟུང་བ་མེད་པར་ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་གསུངས། གཉིས་
པ་ལུགས་དེ་དགག་པ་ལ་གཉིས། དགག་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་དང། དེ་
ལྟར་བཀག་པའི་
མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཕྱི་རོལ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དཔེ་དགག། བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལས་དོན་གྱིས་
སྟོང་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་དགག། དེ་ལྟར་བཀག་པ་དང་མི་
སྡུག་པ་སྒོམ་པ་གཉིས་
མི་འགལ་བར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་དགག་
པ། སྐྲ་ཤད་མཐོང་བའི་དཔེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྨི་
ལམ་གྱི་དཔེས་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པ། རྨི་
ལམ་གྱི་དཔེས་སད་དུས་སུ་
ཕྱི་རོལ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པ། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་དངོས་པོ་ཐམས་
ཅད་བརྫུན་པར་འགྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། གོང་གི་སེམས་ཙམ་པའི་
འདོད་པ་དེ་རྣམས་འགོག་པ་ལ། ཕྱི་རོལ་མེད་སེམས་ཞེས་སོགས་རྐང་
པ་བརྒྱད་གསུངས། དོན་
ནི་སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་མེད་ལ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་
ཡོད་པར་འདོད་ན། དཔེར་ན་འདི་བཞིན་ཞེས་འདིའི་དཔེ་ནི་གང་དུ་ཡོད་
ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། དེའི་དཔེ་ཡང་དག་
ཡོད་དེ། རྨི་ལམ་ན་
གླང་ཆེན་མེད་ཀྱང་གླང་ཆེན་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་འདིར་
བསམ་པ་སྟེ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཙམ་པ་
ཁྱོད་ཀྱིས་བཀོད་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་

[050B] ཕྱི་རོལ་མེད་ལ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་
དཔེ་ཡང་དག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གང་གི་ཚེ་དབུ་མ་པ་ང་ཡི་ལུགས་
ལ་སད་པར་མ་ཟད་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཡུལ་གླང་ཆེན་མེད་བ་ལྟར་
དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱང་རང་བཞིན་
གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཁོ་ན་རེ་
རྨི་ལམ་ན་གླང་པོ་ཆེ་སྣང་བའི་ཡིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་
སད་པའི་ཚེ་གླང་པོ་ཆེ་སྣང་བའི་རྨི་ལམ་གྱི་ཡིད་དྲན་པའི་
ཕྱིར་རོལ་ཞེ་ན། འོ་ན། རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱི་
རོལ་གྱི་ཡུལ་གླང་པོ་ཆེ་ཡང། རྨི་ལམ་གྱི་ཡིད་དེ་བཞིན་དུ་རང་
བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་
ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་སད་པའི་ཚེ་ངས་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་སུ་གླང་ཆེན་
མཐོང་སྙམ་པའི་ཡིད་དྲན་པ་ཡོད་པ་དེ་འདྲ་བ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་
གླང་ཆེན་ལའང་དེ་མཐོང་སྙམ་དུ་དྲན་པ་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། མདོར་ན་པས་མཐོང་ཞེས་ཡུལ་ཅན་དྲན་པས་ཡུལ་ཅན་རང་
བཞི་གྱི་ཡོད་དགོས་ན། འདི་མཐོང་ཞེས་ཡུལ་དྲན་པས་ཡུལ་ཡང་རང་
བཞིན་གྱིས་ཡང་དགོས་
ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་སད་དུས་སུ་ཕྱི་རོལ་མེད་
པར་མི་འགྲུབ་པ་ནི། དེ་སྐད་བྱས་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཁོ་ན་རེ། གཉིད་
ལོག་པ་ན་མིག་གི་བློ་སྟེ་མིག་ཤེས་མི་སྲིད་པས་རྨི་ལམ་ན་གླང་
པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་མིག་
གི་གཟུང་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཁོ་
ན་ཡོད་དོ། ཡིད་ཤེས་དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དེ་ཡི་རྣམ་པ་སྣང་བ་ཙམ་
ལ་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་ཞེན་པ་ཡིན་པས། རྨི་ལམ་ན་ཕྱི་རོལ་མེད་པར་
ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་

[051A]༄༅། །ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་སྐབས་འདིར་ཕྱི་དོན་མེད་
པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་འདོད་དོ་ཞེ་ན། ཞེས་སེམས་
ཙམ་པའི་འདོད་པ་དེ་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་གཉིད་ན་ཞེས་སོགས་
རྐང་བ་བཞི་གསུངས། དེ་འགོག་པ་
ལ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱི་ཡུལ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་ལྔ་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་
གྱི་ཡུལ་ཏེ་དོན་རྨི་ལམ་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་
ཤེས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་
པར་ཐལ། རྨི་ལམ་ན་མིག་དང་མིག་གི་ཡུལ་གཟུགས་གཉིས་མེད་པ་དེ་
བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་ཡོད་
པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྨི་ལམ་གྱི་མིག་གཟུགས་ཡིད་གསུམ་
པོ་ཐམས་
ཅད་ཀྱང་ནི་མིག་སོགས་སུ་སྣང་ཞིང་མིག་སོགས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་
བརྫུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མིག་སོགས་གསུམ་པོ་དེ་
བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མའི་ཡུལ་དབང་རྣམ་
ཤེས་གསུམ་པོ་ལའང་
བདེན་བརྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ། གསུམ་ཀ་རང་བཞིན་གྱིས་
སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་
དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་གྲུབ་པ་ནི། །རྨི་ལམ་གྱི་དབེས་ཤེས་
པ་བདེན་པར་མི་འགྲུབ་
པར་མ་ཟད། དཔེ་དེས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་
ཞེས་འཆད་པ་ལ། རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བདུན་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་བརྫུན་
པ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་

[051B]
དངོས་པོ་རྣམས་བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པར་སྣང་ཡང་དེར་མ་གྲུབ་
པའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་
དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་
གཟུགས་སོགས་རྣམས་དང་མིག་སོགས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་
གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང། སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡུལ་
དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་པ་བདེན་བརྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་བ་འདི་
ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་
མ་གྲུབ་པར་མ་ཟད། ཡུལ་ཅན་བློ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་
ན། །ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སད་རྨིའི་སྐབས་
ཀྱི་དབང་པོ་དོན་ཤེས་གསུམ་སད་རྨི་རང་རང་གི་སྐབས་སུ་ངོ་བོ་
ཉིད་ཀྱིས་སྣང་བར་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ་
འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཇི་ལྟར་གཏི་མུག་གི་གཉིད་མ་སད་ཅིང་ཐ་མལ་
པའི་གཉིད་སད་པའི་ཤེས་ངོར་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཀ་ཡོད་
པབ་དེ་བཞིན་དུ། ཇི་སྲིད་དུ་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་མ་སད་པ་དེ་སྲིད་
དུ་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ལ་སྟེ་
དེའི་ངོར་ཡང་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་པོ་ཡོད་པའི་
ཕྱིར། སད་རྨིའི་དེ་གསུམ་ཐ་མལ་པའི་གཉིད་དང་མ་རིག་པའི་
གཉིད་སད་པའི་ངོར་མི་སྣང་བར་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་མལ་
པའི་གཉིད་སད་པར་གྱུར་ན་
སྟེ་དེའི་དུས་སུ་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཆར་ཡོད་པ་
མ་ཡིན་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་གི་གཉིད་སད་པ་སྟེ་མ་རིག་
པ་དྲུང་ཕྱུང་བ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་
ཨྔོར་སད་པའི་དབང་དོན་

[053A]༄༅། །ཤེས་པ་དེ་གསུམ་ཆར་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
སྐྲ་
ཤད་མཐོང་བའི་དཔེ་དགག་པ་ནི། དེ་ལྟར་བཀག་པ་ལ་སེམས་ཙམ་པ་
ན་རེ། ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་དོན་སྣང་གི་ཤེས་པ་རྣག་
བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སྐྲ་ཤད་མེད་
ཀྱང་སྐྲ་ཤད་སྣང་བའི་བློ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ་
ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། དབང་པོ་རབ་རིབ་ཅེས་སོགས་རྐང་པ་བརྒྱད་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྐྲ་ཤད་དང་དེར་སྣང་གི་བློ་ལ་
བདེན་བརྫུན་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་
མིག་གི་དབང་པོ་རབ་རིབ་དང་བཅས་པའི་བློ་གང་གིས་རབ་རིབ་ཀྱི་
མཐུ་ལས་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་གང་མཐོང་བའི་གང་ཟག་
དེའི་བློ་བ་ལྟོས་པ་སྟེ་དེའི་བློ་ངོར་སྐྲ་ཤད་དུ་སྣང་བའི་
ཡུལ་དང་དེ་སྣང་བའི་མིག་ཤེས་གཉིས་ཅར་བདེན་
པ་སྟེ་ཡོང་ལ། དོན་གསལ་མཐོང་བ་སྟེ་རབ་རིབ་མེད་པའི་མིག་ཤེས་
ལ་ལྟོས་ན་ནི་དེ་གཉིས་ཀའང་བརྫུན་པ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཤེས་བྱ་སྐྲ་ཤད་མེད་པར་སྐྲ་ཤད་འཛག་སྣང་
གི་བློ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། གང་
ཞིག་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་མཐོང་བ་དེའི་ཡུལ་དེར་མིག་གི་
རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་སྟེ་བློ་གཏད་པ་ན་རབ་རིབ་མེད་པ་དེ་ལ་འང་
རབ་རིབ་ཅན་དང་འདྲ་བར་སྐྲ་ཤད་མེད་པར་མཐོང་བའི་བློ་སྐྱེ་
བར་འགྱུར་བར་ཐལ། ཡུལ་སྐྲ་ཤད་མེད་པར་
མཚུངས། བློ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་ཏེ། སྐྲ་ཤད་སྣང་བའི་བློ་བདེན་པར་གྲུབ་ན་རབ་རིབ་ཙམ་
ལ་ལྟོས་པ་འགལ་པའི་ཕྱིར། སྐྲ་ཤད་མེད་པར་སྐྲ་ཤད་འཛག་
སྣང་གི་བློ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་

[053B] དེ་ཡོད་ན་རབ་རིབ་མེད་པའི་གང་ཟག་
ལའང་སྐྲ་ཤད་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་དགོས་ན་དེ་ལྟ་མ་
ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལས་དོན་
གྱིས་སྟོང་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དོན་དགག་པ་ལ་གསུམ་
བག་ཆགས་སྨིན་མ་སྨིན་ལས་དོན་སྣང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དད་མི་
སྐྱེ་བ་དགག་སླར་ཡང་ཕྱི་རོལ་མེད་པར་རྣམ་ཤེས་ཡོད་ཚུལ་
བརྗོད་པ་དགག་སེམས་ཙམ་གྱི་ལུགས་བཀག་པ་ལ་ལུང་གིས་གནོད་པ་
མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་
ལ་གཉིས། གཞན་ལུགས་བརྗོད་པ་དང། ལུགས་དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་
འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གསུམ་
གསུངས། དོན་ནི་ཁོ་ན་རེ། རབ་རིག་མེད་ལའང་སྐྲ་ཤད་བློར་
འགྱུར་ན། །ཞེས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ་
རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སྐྲ་ཤད་སྣང་པའི་
བློ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྲ་ཤད་སྣང་བའི་བག་ཆགས་སྨིན་པའི་དབང་
གིས་ཡིན་གྱི། ཡུལ་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་དབང་གིས་མ་ཡིན་ལ། རབ་རིབ་མེད་
པར་ཡུལ་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དག་ལ་སྐྲ་ཤད་སྣང་
བའི་བློའི་ནུས་པ་བག་ཆགས་ནི་སྨིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་
མེད་པ་དེ་ལ་སྐྲ་ཤད་སྣང་བའི་བློ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་
གྱི། ཤེས་བྱ་སྐྲ་ཤད་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའི་དབང་
གིས་བློ་དེ་མི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལུགས་
དེ་དགག་པ་ལ་གསུམ། རྣམ་ཤེས་ད་ལྟ་བ་ལ་ནུས་པ་རང་བཞིན་
གྱིས་ཡོད་པ་དགག། མ་འོངས་པ་ལ་ནུས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་
དགག། འདས་པ་ལ་ནུས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དགག་པའོ། །དད་
པོ་འཆད་པ་ལ། ནུས་དེ་

[054A]༄༅། །མེད་པས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། ནུས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྨིན་མ་སྨིན་ལས་སྐྲར་སྣང་
གི་བློ་སྐྱེ་མི་སྐྱེའི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་
དེ་འདྲའི་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ནུས་
པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚིག་རྐང་འདིས་ནུས་པ་
འགོག་པའི་གཞུང་ལྷག་མ་རྣམས་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཆོས་
ཅན། ནུས་པ་རང་དུས་ན་སྐྱེས་པའི་རྣམ་ཤེས་ད་ལྟ་བ་ལ་ནུས་པ་
རང་ཉིད་ཕན་འདོགས་བྱེད་དུ་གྲུབ་པ་སྲིད་
པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་ཤེས་དེ་ལ་རང་ལས་
གཞན་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་
ཡོད་ཅེ་ན། ནུས་པ་དེ་རང་དུས་ན་ཡོད་པའི་སྐྲར་སྣང་རྣམ་ཤེས་
སྐྱེ་བྱེད་ཡིན་ན་ནུས་པ་དང་རྣམ་ཤེས་
གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་
གམ། ཐ་དད་གང་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན། སྐྲར་སྣང་རྣམ་ཤེས་
ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་རང་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ། རང་
དུས་སུ་རང་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། མྱུ་གུའི་དུས་སུ་ས་བོན་མ་ཞིག་པར་ཐལ། རྒྱུ་འབྲས་
ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་ན། དེ་ཆོས་ཅན། སླར་
ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་ཐལ། རང་རྒྱུའི་དུས་ན་གྲུབ་ཟིན་པའི་
ཕྱིར། གཉིས་པ་མ་འོངས་པ་ལ་ནུས་
པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དགག་པ་ལ། མ་སྐྱེས་ངོ་བོ་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བདུན་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ནུས་པ་རང་དུས་ནམ་
སྐྱེས་པའི་རྣམ་ཤེས་མ་འོངས་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཡང་ནུས་པ་རང་
ཉིད་ཕན་འདོགས་བྱེད་དུ་ཡོད་པ་

[054B] རྣམ་ཤེས་མ་འོངས་པ་ནུས་པའི་དུས་ན་མེད་
པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། རྣམ་ཤེས་འདིའི་ནུས་པ་ཞེས་རྣམ་
དབྱེ་དྲུག་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་ཤེས་ཁྱད་ཆོས་དང་ནུས་པ་
ཁྱད་གཞི་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ནི་རྣམ་ཤེས་མ་འོངས་
པ་ནུས་པའི་དུས་སུ་མེད་ན་ནུས་པ་འདི་ནི་རྣམ་ཤེས་འདིའི་ནུས་པའོ་
ཞེས་བསྟན་དུ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་གཏན་མེད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་
ཁྱད་པར་རྣམ་ཤེས་མེད་བར་དེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཅན་གྱི་ནུས་
པའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཕྱི་མ་མ་གྲུབ་ན། འོ་ན། མོ་གཤམ་བུ་ལའང་རང་རྒྱུ་ནུས་པ་
དེ་ནི་ཡོད་པར་ཐལ། རྣམ་ཤེས་མེད་ཀྱང་དེ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཁོ་ན་རེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་ཁྱད་པར་ཅན་
ཡོད་མིན། ཞེས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། རྣམ་ཤེས་མ་
འོངས་པ་ནུས་པའི་དུས་ན་མེད་ཀྱང་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེ་
ལ་བསམ་ནས་རྣམ་ཤེས་དེའི་ནུས་པ་འདི་འོ་ཞེས་སྙད་པར་འདོད་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་འབྱུང་འགྱུར་ལ་བསམ་ནས་འབྲས་ཆེན་ཚོས་
རས་ཡུགས་ཐོགས་ཞེས་དང་
མང་ལ་དུ་འཇུག་པ་གསུམ་དག་སྟེ། །འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་དང་རང་
འབྱུང་གཉིས། །ཞེས་འཁོར་བསྒྱུར་སོགས་སུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཞི་མངལ་དུ་
འཇུག་པ་ལ་དེ་དག་མངལ་དུ་འཇུག་པར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྐྲ་
སྣང་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ནུས་པའི་དུས་ན་རྣམ་ཤེས་འདི་ཡི་
འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཐལ། སྐྲར་སྣང་རྣམ་ཤེས་སྐྱེ་
བའི་ནུས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་རྣག་བཞིན་
གིས་གྲུབ་པའི་རྣམ་ཤེས་ནུས་པའི་དུས་ན་མེད་

[055A]༄༅། །པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞིག་དུས་
གཅིག་ཏུ་མེད་ན་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དགོས་པས་གཏན་མེད་ཡིན་དགོས་པའི་
ཕྱིར་རོ། ཁོ་ན་རེ། འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རྣམ་ཤེས་ནུས་པའི་དུས་ན་
མེད་པས་མེད་མི་དགོས་ཏེ། ནུས་པ་དང་
དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་དུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་འཇོག་པའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་
ཐལ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་ཏེ། ཕན་ཚུན་
གཅིག་གི་དོན་ལ་གཅིག་ཤེས་བརྟེན་
པའི་ཚུལ་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་
ཉིད་ཅེས་དམ་པ་མཁྱེན་རབ་མངའ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་
ཕྱིར། གང་དུ་གསུངས་ན་རྩ་ཤེ་དང་བཞི་བརྒྱ་པར་གསུངས་སོ་
།གསུམ་པ་འདས་པ་ལ་ནུས་
པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དགག་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཁོ་ན་རེ། ནུས་པ་
མེད་པར་འདི་ཡི་འབྱང་འགྱུར་མེད་ཅེས་པའི་སྐྱོན་མདེ་དེ། ནུས་པའི་
དུས་ན་འགགས་པའི་རིགས་མཐུན་གྱི་རྣམ་ཤེས་སྔ་མ་ཁ་ཅིག་གིས་
རྣམ་ཤེས་ཕྱི་མ་
སྐྱེ་པའི་ནུས་པ་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་བཞག་ལ། དེ་འདྲའི་ནུས་པ་
དེ་སྨིན་པ་ལས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་རྣམ་ཤེས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་
བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་འདོད་པ་དེ་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་
འགགས་པའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
གཅིག་གསུངས། དེ་འགོག་པ་ལ། གཞན་གྱིས་ནུས་པ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བཅུ་གཅིག་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། འོ་ན། རྣམ་ཤེས་སྔ་མ་
གཞན་གྱི་ནུས་པ་ལས་རང་དང་རིགས་མི་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་
ཤེས་ཕྱི་མ་

[055B] རྒྱུན་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་
རྣམས་རིམ་ཅན་དུ་འགྱུང་བ་དེར་ཁྱོད་ལྟར་ན་སྔ་ཕྱི་ཕ་ཚུན་
རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་
དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཡིན་མིན་ཀུན་ལས་འགྱུང་
བར་འགྱུར་བར་ཐལ། འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། གལ་ཏེ་
སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་བ་དེར་ནི་རྒྱུན་ཅན་སྐད་ཅིག་
སྔ་ཕྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཐ་དད་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་
ན་འང་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དེ་དག་ལ་རྒྱུན་ཐ་དང་མེད་
པར་རྒྱུད་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་སྐྱེ་
བར་ཐལ་བའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཅེ་ན། འདི་ནི་གཞན་སྐྱེ་ལ་ཧ་ཅང་
ཐལ་བ་སྤོང་བའི་ལན་གྱི་དངོས་གཞི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན། ངོ་བོ་
ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ལ་རྒྱུན་གཅིག་པ་
འདི་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་ཞིག་ཏེ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
གྲུབ་པའི་སྔ་ཕྱི་ཐ་དད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པའི་གོ་སྐབས་མི་རིགས་
པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་ཕྱི་གང་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་དེ་
དག་ཆོས་ཅན། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་
གཏོགས་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་སོ་
སོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱམས་པ་དང་ཉེར་སྤས་ལ་བརྟེན་
པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་སོ་སོའི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་
རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་
པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་སླར་ཡང་ཕྱི་རོལ་མེད་པར་རྣམ་
ཤེས་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་པ་དགག་པ་ལ་གཉིས། གཞན་ལུགས་བརྗོད་པ་
དནག། དེ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡང་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། ཕྱི་
དོན་མེད་ཀྱང་དབང་

[056A]༄༅། །ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཡོད་དེ། མིག་བློ་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་
ཤེས་ཀྱེ་བའི་རང་གི་ནུས་པ་བག་ཆགས་གང་ཞིག་ཀུནྣ་གཞི་ལ་
བཞག་པ་སྨིན་པ་ལས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མིག་ཤེས་ཀུན་ནས་སྐྱེ་བར་
འགྱུར་ཞིང། མིག་རང་གི་རྣམ་ཤེས་དངོས་
སུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱིས་ནུས་པ་སྨིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ལ་
མིག་དབང་སྣང་བ་དེ་ལ་གཏི་མུག་གི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཕྱིར་རོལ་
དོན་དུ་གྱུར་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་མིག་ཡིན་ནོ། །ཅེས་བྱ་བར་
རྟོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་ཤེས་ལས་
རྫས་ཐ་དད་པའི་མིག་དབང་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣབ་སོགས་
ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕྱི་དོན་མེད་ཀྱང་དབང་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་
རྐྱེན་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་དབང་པོ་ལྔ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་
པར་རིག་པ་ལྔ་སྔོན་པོ་སོགས་
ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བ་མེད་པར་རྣམ་ཤེས་རང་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་
ལ་བཞག་པ་སྨིན་པ་ལས་སྔོན་པོ་སོགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་འབྱུང་བ་
མ་རྟོགས་པར། སྐྱེ་བས་སེམས་སྔོ་སོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་ཕྱི་རོལ་
གྱི་གཟུང་བར་ཁས་ལན་པ་སྟེ་
མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སོགས་སེམས་ཀྱི་བདག་
ཉིད་ཙམ་ཡིན་པའི་དོན་ཡང་འདི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན། ཕི་དོན་མེད་
ཀྱང་དོན་སྣང་གི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་དཔེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་
བཞག་ཏུ་ཡོད་དེ། རྨི་ལམ་ན་ནི་གཟུགས་
དོན་གཞན་དུ་གྱུར་བ་མེད་པར་རང་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་སྨིན་པ་
ལས་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་དེ་ཡི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་
བ་དེ་བཞིན་དུ། སད་པ་ལ་འང་སྐབས་འདིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དེན་མེད་
པར་དེ་སྣང་བའི་ཡིད་ནི་རང་

[056B] ཞེས་ཁོའི་འདོད་པ་དེ་
འཆད་པ་ལ། མིག་བློ་སྐྱེ་བར་ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་གསུངས་
གཉིས་པ་ནི། ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་པོ་དེའི་ནང་ནས་ཕྱི་མའི་དོན་གཙོ་
བོར་འགོག་པ་ཡིན་པས། དེ་འཆད་པ་ལ། ཇི་ལྟར་མིག་
མེད་པར་ནི་ཞེས་པ་ནས་བརྩོད་འདི་སེལ་བྱེད་ཅེ་ས་པའི་བར་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཇི་ལྟར་མིག་མེད་པར་ནི་རྨི་ལམ་དུ་
སྔོ་སོགས་སྣང་བའི་ཡིད་ཀྱི་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བར་
འགྱུར་ན། འོ་ན། རྨི་ལམ་དེ་ལྟར་བཞིན་དུ་མིག་དབང་
མེད་པར་ཏེ་མེད་ཀྱང་རྣམ་ཤེས་རང་གི་ས་བོན་གྱི་བག་ཆགས་ནི་
སྨིན་པ་ལས། ལོང་བ་ལ་འང་སད་པའི་སྐབས་འདིར་སྔོ་སོགས་གསལ་
བར་སྣང་བའི་ཡིད་སེམས་ཅིས་མི་སྐྱེ་སྟེ་སྐྱེ་རིགས་པར་ཐལ། སད་
རྨི་གཉིས་ཀར་ལོང་པ་ལ་མིག་དབང་མེད་ཅིང་
བག་ཆགས་ཡོད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། མ་ཁྱབ་
སྟེ། དེ་ལྟར་མཚུངས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཀྱི་ནུས་པ་སྨིན་པའི་རྐྱེན་
ཡོད་མེད་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་རྨི་ལམ་ན་ཡོད་
ཅིང་ལོང་བ་ལ་སད་པའི་ཚེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་
ཙམ་པ་ཁྱོ་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་ན་སྔོ་སོགས་གསལ་བར་སྣང་བའི་
དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱ་བའི་ནུས་པ་སྨིན་
པ་ཡོད་ལ། སད་པར་ན་དེ་མེད་པར་འགྱུར་བས་མི་མཚུངས་པར་འདོད་
ན། འོ་ན་སྔོ་སོགས་གསལ་སྣང་གི་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་
ཤེས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་སྨིན་པ་སད་པའི་སྐབས་
འདིར་ལོང་བ་ལ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་ཚེ་ཡང་
མེད་ཅེས་ཅིས་མི་རིགས་ཏེ་རིགས་པར་ཐལ། རྨི་ལམ་ན་དེ་འདྲའི་ནུས་
པ་སྨིན་བྱེད་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཚིག་ཙམ་དུ་

[057A]༄༅། །ཟད་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་མ་གྲུབ་
ཏེ། རྨི་ལམ་ན་སྔོ་སོགས་གསལ་པར་སྣང་བའི་ཡིད་ཤེས་སྐྱེ་བའི་
རྒྱུ་བག་ཆགས་སྨི་བྱེད་གཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན། མིག་མེད་པ་དེ་
སད་དུས་སུ་ལོང་བ་ལ་སྔོ་སོགས་གསལ་སྣང་གི་བག་ཆགས་སྨིན་པ་
འདི་ཡི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟར། རྨི་ལམ་དུ་ཡང་གཉིད་ནི་སྔོ་སོགས་
གསལ་སྣང་གི་བག་ཅགས་སྨིན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྨི་ལམ་
དུ་དེ་འདྲའི་ཡིད་ཤེས་སྐྱེ་བ་
རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་
ཕྱིར་ངོན་བསྡུ་ན། སད་པའི་སྐབས་དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་
ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་གཟུགས་བརྫུན་པ་དནག། མིག་བརྫུན་པ་དེ་གཉིས་ནི་
རྫུན་པ་ཡུལ་ཅན་ཏེ་རྨི་
ལམ་གྱི་མིག་ཤེས་དེས་རང་ཡུལ་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་ཁས་བླང་བར་
བྱ་སྟེ། བདེན་པ་ཁེགས་ཤིང་སང་ཙམ་དགག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་
དང། བག་ཆགས་བརྫུན་པ་ལས་དོན་སྔང་གི་ཤེས་བརྫུན་པ་སྐྱེ་
བར་ཁས་བླངས་དགོས་པ་
དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། རྨི་ལམ་གྱི་མིག་ཤེས་ཡོད་པར་
ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་དེ་འཐད་པའི་ཕྱིར། འདོད་
ན། རྨི་ལམ་ན་མིག་ཤེས་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་
ཁྱབ། འོ་ན་རྨི་ལམ་ན་གླང་ཆེན་ཡོད་པར་ཐལ། རྨི་ལམ་གྱི་
གླང་ཆེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་ཏེ། དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་
པའི་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་དུ་ཊིཀ་ཆེན་ལས་གསུངས་
པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཙམ་པས་ཕྱི་དོན་

[057B]
པ་འདི་རྣམས་དབུ་མ་པས་སལ་བར་བྱེད་ནུས་ཏེ། གཞན་དབང་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་བཀག་པ་ལ་སེམས་ཙམ་པ་འདི་ཡིས་ལན་ནི་གང་
དང་གང་བཏབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དཔེ་
དང་བཅས་པ་དེ་དང་དེ་ནི་དམ་བཅའ་ཏེ་བསྒྲུབ་བྱ་མ་གྲུབ་པ་
དནག་མཚུངས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དབུ་མ་པས་
སད་དུས་ཀྱི་ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་གྱིས་
མ་གྲུབ་ཏེ། ཚད་མས་དམིགས་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བཞིན་ཞེས་བཀོད་པ་ན། སེམས་ཙམ་པས་
སད་དུས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཆོས་ཅན། རང་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་དོན་གྱིས་སྟོང་
པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་
བཞིན་ཞེས་དང། ཡང་
སད་དུས་ཀྱི་དངོན་པོ་ཆོས་ཅན། ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་མེད་པའི་རྫུན་པ་
ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་བཞིན་ཞེས་
ཕྱི་དོན་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་གཉིས་བཀོད་པ་ནི། དཔེ་མ་
གྲུབ་ཅིང་ཁྱབ་པ་ཡང་མ་ངེས་
ཏེ། རྨི་ལམ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ཕྱི་དོན་གྲུབ་པ་
ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་
ཅན། གཞན་དབང་གི་རྣམ་ཤེས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་ན་
རང་ཉིད་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་
ནི་རྣག་གི་རྟེན་མེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གིས་
བཞིན་ནོ། །ཞེས་སྨྲ་བ་ཡང་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་
སྒྲུབ་བྱེད་བསྒྲུབ་བྱ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་སེམས་ཙམ་
པའི་ལུགས་བཀག་པ་ལ་ལུང་གིས་

[058A]༄༅། །གནོད་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་ལུགས་
དེ་བཀག་པ་
ལ་རིགས་པས་མི་གནོད་པར་མ་ཟད་ལུང་གིས་ཀྱང་མི་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ་
སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རང་ལུགས་ལ་གསུང་རབ་འགར་ཡང་དངོས་
པོ་བདེན་པར་ཡོད་ཅེས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་
རོ། །ཞེས་འཆད་པ་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་
པ་ཕྱེད་གཉིས་གསུངས། གསུམ་པ་དེ་ལྟར་བཀག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་
སྒོམ་པ་གཉིས་མི་འགལ་བར་བསྟན་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ཕྱི་དོན་མེད་
པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་ན་
རྣལ་འབྱོར་པས་མི་སྡུ་གང་སྒོམ་པའི་ཚེ་ས་གཞི་ཐམས་ཅད་ཀེང་
རུས་ཀྱིས་གང་བར་མཐོང་བར་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེའི་
ལན་འཆད་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་བ་ཡིས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཅུ་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དེ་གཉིས་མི་འགལ་
ཏེ། མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བླ་མའི་མན་ངག་ལས་
ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་བའི་ས་གཞི་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་ཡང་
ཡུལ་དབང་རྣམ་ཤེས་གསུམ་ཆར་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་
མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལོག་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་
ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་ཡིད་ལ་བྱད་པར་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་
རོ། །ཁྱབ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་དེ་ལ་
སྣང་བའི་ཡུལ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་
ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱིས་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་དགོས་
པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
ན་ལུང་དང་འགལ་བར་མ་ཟད། རིགས་པ་དང་ཡང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ་
སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་གར་མཁན་གྱི་གཟུགས་ལ་བལྟ་བའི་
ལྟད་མོ་བའི་དབང་བློ་སྟེ་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་

[058B] དེའི་གནན་ཡོད་
པ་གཞན་ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་
ལྟར་དུ་མི་སྡུག་པའི་ཡིད་ཅན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་ས་གཞི་ཀེང་རུས་
ཀྱིས་གང་བར་ཡང་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ན། དེ་
བཞིན་དུ་ཡུལ་དེར་བློ་གཏད་པ་ན་གཅིག་ཤོས་རྣལ་འབྱོར་པ་མ་ཡིན་
པས་ཀྱང་ས་གཞི་ཀེང་རུས་ཀྱིས་གང་བ་རྟོགས་པ་སྟེ་མཐོང་བར་
འགྱུར་བར་ཐལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་
ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་ན་གང་ལ་ཡང་ལྟོས་མེད་དུ་གྲུབ་དགོས་པས། ཏིང་ངེ་
འཛིན་དེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་དགོས་པའི་
ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཡུལ་རྫུན་པ་སྟེ་ལོག་པ་
ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་
བར་ཐལ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་འབྲེལ་སྔར་
བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རབ་རིབ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཅན་དང་
མཚུངས་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་
སོགས་མཐོང་བའི་བློ་དང་
ཆུ་འབབ་པའི་ཀླུང་ལ་ཡི་དྭགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བལྟས་པའི་ཚེ་
རྣག་ཁྲག་ཏུ་སྣང་བའི་བློ་ཡང་ཆོས་ཅན། ཕྱི་རོལ་མེད་པར་
ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཐུན་དཔེར་མི་རུང་ཏེ། དེ་ཡང་
བཤད་མ་ཐག་པའི་རིགས་
པས་ཁེགས་པའི་ཕྱིར། འདིར་མཐའ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་ན། འོ་ན། ཆུ་
ཀླུང་རྣག་ཁྲག་ཏུ་སྣང་བའི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་མིག་ཤེས་ཚད་མར་
འཇོག་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལས་ཅན་གྱི་ཡི་དྭགས་འགའ་
ཞིག་གིས་ཆུ་ཀླུང་

[059A]༄༅། །ལ་ལྟས་པའི་ཚེ་སྔོན་བསགས་པའི་ལས་ངན་གྱི་བདག་
འབྲས་བུ་ཆུ་ཀླུང་གི་སྟེང་དུ་རྣག་ཁྲག་གསར་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་
པས་དེ་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་ཡིན་གྱི། ཆུ་ཀླུང་རྣག་ཁྲག་ཡིན་པ་
ལ་ཚད་མར་
མ་སོང་བྱས་པ་ལ། ཁོ་ན་རེ། དེ་འདྲའི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་མིག་ཤེས་
དེ་ཆུ་ཀླུང་ལ་བལྟ་བའི་ཚེ་ཆུ་ཀླུང་རྣག་ཁྲག་ལ་ཚད་མ་
ཡིན་པར་ཐལ། དེའི་ཚེ་ཆུ་ཀླུང་རྣག་ཁྲག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་
གྲུབ་ན། དེར་ཐལ་
དེའི་ཚེ་ཆུ་ཀླུང་རྣག་ཁྲག་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་
ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཆུ་ཀླུང་རྣག་ཁྲག་ཏུ་སྣང་བའི་ཚད་མ་
ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཁྱབ། འོ་ན་བུམ་པ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་
ཚད་མ་ཡོད་པར་ཐལ། བུམ་
པ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྣང་བའི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་
ཁས། རྟགས་གྲུབ་ཏེ། བུམ་པ་བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་རིགས་ཤེས་
རྗེས་དཔག་ཐམས་ཅད་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། དེ་
འདྲའི་
རིགས་ཤེས་རྗེས་དཔག་ལ་བུམ་པ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མི་སྣང་བར་ཐལ། དེ་
ལ་བུམ་པ་བདེན་མེད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། ཟེར་ན་མ་ཁྱབ་བྱས་པ་
ལ། འོ་ན། གངས་རི་སྔོན་པོར་སྣང་པའི་ཚད་མ་ཡོད་པར་ཐལ་
ཆུ་ཀླུང་རྣག་ཁྲག་ཏུ་སྣང་བའི་ཚད་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་
ཁྱབ་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། །ཡང་ཁོ་ན་རེ། ལས་ཅན་གྱི་ལྷ་མི་ཡི་
དྭགས་གསུམ་གྱིས་བརླན་ཞིང་གཤེར་བ་ཕོར་པ་གང་ལ་ཐུན་མོང་
དུ་བལྟས་པའི་ཚེ། བརླན་ཞིང་གཤེར་བ་ཕོར་བ་གང་གི་གོས་ན་

[059B] བདུད་རྩི་དང། རྣག་ཁྲག་ཕོར་པ་གང་རེ་ཚད་
གྲུབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཐལ། ལས་ཅན་ཡི་དྭགས་འགའ་ཞིག་གིས་ཆུ་ཀླུང་
ལ་བལྟས་པའི་ཚེ་ཆུ་ཀླུང་གི་སྟེང་དུ་རྣག་ཁྲག་ཚད་གྲུབ་ཏུ་
ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་
གཟུགས་ཅན་གཅིག་གི་གོ་སར་གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་གནས་པ་
ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཆུའི་གོ་སར་མེ་དང་ས་
རྡོ་སོགས་གནས་པ་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་
པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཁྱབ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་བྲག་རིགས་སོགས་ཀྱི་གོ་སར་
གཟུགས་ཅན་བར་དོའི་ལུས་རྒྱུ་ཞིང་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་
།ཡང་ཁོ་ན་རེ། བརླན་ཞིང་གཤེར་བ་ཕོར་བ་གསལ་ལས་ཅན་དེ་
གསུམ་
གྱིས་ཐུན་མོང་དུ་བལྟས་པའི་ཚེ། དེ་ན་ཕོར་གང་གསུམ་ཡོད་པར་
ཐལ། དེའི་ཚེ་དེ་ཆུ་ཕོར་གང་ཡོད་པ་གང་ཞིག་བདུད་རྩི་ཕོར་
གང་དང། །རྣག་ཁྲག་པོར་གང་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་ཁྱབ་
ཁྱབ་སྟེ་
དེ་གསུམ་དེ་ཕོར་གང་གསུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་མ་ཁྱབ་བོ་
།འོ་ན་སྐྱེས་བུ་ལྷས་བྱིན་ལ་དེའི་དགྲ་གཉེན་གཉིས་ཀྱིས་ཐུན་
མོང་དུ་བལྟ་བའི་ཚེ། ལྷས་བྱིན་གཉིས་ཡོད་པར་ཐལ། དེའི་ཚེ་
གཉེན་ལ་ཡིད་
འོང་དུ་སྣང་བའི་ལྷས་བྱིན་ཡོད་པ་གང་ཞིག་དག་ལ་ཡིད་མི་
འོང་དུ་སྣང་བའི་ལྷས་བྱིན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་
འགྲིབ། །དེས་ན་ལས་ཅན་ཡི་དྭགས་འགའ་ཞིག་གིས་ལྗོན་ཤིང་འབྲས་
བུ་ཅན་ལ་བལྟས་པའི་

[060A]༄༅། །ཚེ། ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་ཅན་མ་མཐོང་བར་དེ་ཉིད་
ཤིང་སྡོང་སྐྱ་ཧུལ་པོར་སྣང་བ་ཡིན་པས། ཚད་མར་སོང་ས་ཡང་
ཤིང་སྡོང་སྐྱ་ཧུལ་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་ཅན་
མེད་པར་རྟོགས་པ་
མིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཀླུང་སྐམ་པར་སྣང་བའི་ཡི་དྭགས་ཀྱི་
མིག་ཤེས་ཀྱང་འོག་གཞི་གྲམ་པ་སོགས་ལ་ཚད་མར་སོང་བ་ཡིན་
གྱི། ཆུ་ཀླུང་སྐམ་པ་དེའི་གཞལ་བྱར་འཇོག་མི་དགོས་པས་ཚད་མ་
དངོས་གནས་པ་
ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁོ་བོའི་དོགས་པ་ནི་ལས་ཅན་མི་དང་ཡི་དྭགས་
ཚོགས་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་སྐམ་པར་ངེས་པའི་ལྗོན་ཤིང་
དང། སྐམ་པར་མ་ངེས་པའི་ལྗོན་ཤིང་གཉིས་ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་
ཅན་ཅིག་གི་སྟེང་དུ་ཡོད་པར་ཐལ། ལས་ཅན་མི་
དང་ཡི་དྭགས་གཉིས་ཀྱིས་ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་ཅན་གཅིག་ལ་ཐུན་
མོང་དུ་བལྟས་པའི་ཚེ་གཞི་དེར་སྐམ་པའི་ཆ་དང་མ་སྐམ་པའི་
ཚེ་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཟེར་ན། འདི་འདྲ་བའི་རྩོད་པའི་ལན་
དུ། རང་
རེའི་ཡིག་ཆར་ཆུའི་ཆ་ཤས་སྔ་མས་ཉེར་ལེན་དང། ཡི་དྭགས་
ཀྱི་ལས་ངན་པས་བདག་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་རྣག་ཁྲག་གསར་དུ་གྲུབ་ཅེས་
འབྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས་ལན་འདེབས་དགོས་ཏེ། ཁས་ལེན་འཛིན་
མཚམས་
དཀའ་བ་འདི་འདྲ་བ་མང་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཁོ་ན་
རེ། དགུན་གྱི་དུས་སུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་དང་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ལུས་ཤེས་
ཕྲད་པའི་ཚེ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་སྟེང་ན་གྲང་རེག་ཡོད་པར་
ཐལ། ལས་ཅན་གྱི་ཡི་

[060B]
རྣག་ཁྲག་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། དེའི་ཚེ་གྲང་རེག་དེ་ཆོས་
ཅན། གྲང་རེག་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཚ་རག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མ་གྲུབ་
ན། དེར་ཐལ། ཚྭ་རིག་བའི་རེག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཟེར་ན་མ་
ཁྱབ། རྟགས་གྲུབ་ཏེ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱི་རེག་བྱ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་དེ་ལྟར་བཀག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི་
འོ་ན། སྔར་གྱི་རིགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུ་ན་ཇི་ལྟར་
ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། མདོར་ན་
ཇི་ལྟར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། སྔར་བཤད་པ་དེ་རྣམས་
ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུ་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཕྱི་དོན་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་
བློ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཅེས་པའི་
དོན་འདི་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཏེ་བྱ་རིགས་ཏེ། དོ་གཉིས་གཅིག་ལ་ལྟོས་
ནས་ཅིག་ཤོས་བཞག་དགོས་པའི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་གྲུབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་གཞན་དབང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་
མ་དགག་པ་ལ་བཞི་
གཞན་དབང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་རང་རིག་དགག་པ། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་
བདེན་པ་གཉིས་ཆར་ལས་ཉམས་པར་བསྟན་པ། དེས་ན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་
ལུགས་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་བར་རིགས་པ། གཞན་དབང་དང་འཇིག་
རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་འགོག་པ་
གཉིས་མི་མཚུངས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། གཞན་དབང་
གི་སྒྲུབ་བྱེད་དྲིས་ནས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ། དེ་འཐད་པའི་
གཞན་གྱི་ལན་དགག་པ། རིགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རང་རིག་མི་
འཐད་པར་བསྟན་པ། གཞན་དབང་རང་

[061A]༄༅། །གྱིས་གྲུབ་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་
པའོ། །དང་པོ་ནི། གཞུང་གོང་མ་རྣམས་སུ་ཕྱི་དོན་མེད་པའི་
ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་བཀག་ནས་ད་ནི་ཕྱི་དོན་མེད་པའི་
ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་གཞན་དབང་གི་དངོས་
པོ་ཙམ་ཞིག་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པ་འགོག་པ་ལ། གལ་ཏེ་གཟུང་མེད་
ཅེས་སོགས་རྐང་པ་ལྔ་གསུངས། གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བ་མེད་
པས་དེ་ལས་རྫས་གཞན་པའི་འཛིན་པ་ཉིད་དང་བྲལ་ཞིང། གཟུང་
འཛིན་རྫས་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་བའི་གཞན་
དབང་གི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཅིག་ཡོད་པར་འདོད་ན་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། གཞན་དབང་གི་ཤེས་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་
པར་ཐལ། གཞན་དབང་འདི་ཡི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཚད་མ་གང་
གིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་པའི་
ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཚད་མས་མ་བཟུང་བར་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་
རུང་བའི་ཕྱིར། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། དེ་རང་གཞན་གང་རུང་གིས་མི་
འཇལ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་དོན་གཞན་གྱིས་འཇལ་ན་སེམས་ཙམ་པ་
རང་གི་གྲུབ་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་
གནས་འགྱུར་མ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དོན་གཞན་
ཞིག་རྣམ་པར་རིག་པའི་སྣང་ཡུལ་ཡིན་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་
ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སེམས་ཙམ་པ་རང་གི་
གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ་
རང་གཞན་གང་རུང་གིས་མ་འཇལ་བ་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། ཤེས་པ་
དོན་གཞན་གྱིས་མ་འཇལ་ཀྱང། རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་འཇལ་བའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། རང་རིག་མངོན་སུམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་
གཞན་དབང་གི་ཤེས་པ་དེ་མྱོང་བར་གྲུབ་

[061B] རང་རིག་མངོན་སུམ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་
ཏེ། རང་ཉིད་རང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་
རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མི་གཅོད་ལ། སོར་མོའི་རྩེ་མོ་
དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལ་མི་རེག་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་འཐད་
པའི་གཞན་གྱི་ལན་
དགག་པ་ལ་གཉིས། དགག་པ་དངོས་དང། རང་ལུགས་ལ་རབ་རིག་མེད་
ཀྱང་དྲན་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་རང་རིག་གི་ངོ་
བོ་བཀག་ནས་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོག་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཕྱིས་དུས་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བདུན་གསུངས། གལ་ཏེ་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། སྔོ་
སྣང་དབང་ཤེས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་མྱོང་བྱེད་ཡོད་དེ། ཁྱོད་དྲན་
པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྔོན་པོ་བཞིན། ཞེས་ཕྱིས་དུས་ཀྱི་
དྲན་པའི་རྟགས་ལས་སྔོན་འཛིན་ལ་མྱོང་བྱེད་ཡོད་པར་གྲུབ་ལ་
དེ་གྲུབ་པས་མྱོང་བྱེད་རང་རིག་ཡོད་པར་གྲུབ་སྟེ། མྱོང་བྱེད་ལ་
རང་མྱོང་
དང་གཞན་མྱོང་གཉིས་སུ་ཁ་ཚོན་ཆོད་པ་གང་ཞིག། གཞན་
མྱོང་རིགས་པས་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན། དྲན་པའང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་བ་རྟགས་སུ་འགོད་དམ། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའི་དྲན་
པ་རྟགས་སུ་འགོད། དང་པོ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་ལ་རང་རིག་མ་
གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་རྟགས་སུ་བརྗོད་པ་ཡི་དྲན་
པར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཕྱི་རྒོལ་
ལ་རྣག་རིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་མ་ཡིན་པར་
ཐལ། ཁྱོད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་
རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་
མིག་ཤེས་ཀྱི་བཟུང་བྱ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལྟར་
ན། རང་རིག་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དྲན་པ་རྟགས་སུ་བྱེད་དམ་
དྲན་པ་ཙམ་རྟགས་སུ་བྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན། ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་
ཏེ། རང་རིག་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་རྟགས་དེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་ལྟར་ན་

[062A]༄༅། །ཁྱབ་པ་མ་ངེས་ཏེ། ཆུ་ཡོད་པ་ཙམ་དང། མེ་ཡོད་པ་
ཙམ་ལས་ཆུ་ཤལ་དང་མེ་ཤེལ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆུ་ཤེལ་མེད་པར་ཡང་ཆར་པ་སོགས་ལས་ཆུ་དང་
མེ་ཤེལ་མེད་པར་ཡང་རྩུབ་ཤིང་དང་རྩུ་བརྟེན་སོགས་
ལས་མ་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རང་རིག་མ་གྲུབ་པས་དྲན་མྱོང་
རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་གྲུབ་པར་མ་ཟད། རང་རིག་གྲུབ་ནའང་དྲན་
མྱོང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་གྲུབ་བོ་ཞེས་བཤད་པ། ཇི་ལྟར་རང་རིག་
པ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་རག་ལས་མོད་ཀྱི་སྟེ་གྲུབ་ཏུ་ཆུག་རུང་དེ་ལྟ་
ནའང་ཕྱིས་ཀྱི་དྲན་པའི་ཤེས་པས་སྔར་གྱི་མྱོང་བ་དྲན་པ་
ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་ཀྱི་དྲན་ཤེས་དང་སྔར་གྱི་ཡུལ་
མྱོང་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་
ན་བྱམས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་པས་མ་ཤེས་པ་སྟེ་མ་མྱོང་བའི་
ཉེར་
སྦས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་མྱོང་མི་དྲན་པ་བཞིན་ནོ། །ཁོ་
ན་རེ། མི་མཚུངས་ཏེ། བྱམས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་མྱོང་དྲན་གཉིས་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ན་ཡང། རྒྱུད་གཅིག་པ་དནག་རྒྱུ་
འབྲས་སུ་གནས་པས་དྲན་པས་ཡུལ་མྱོང་དྲན་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་
ཞེ་ན། དེ་མི་འཐད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་འདིས་ནི་རྒྱུད་
གཅིག་པ་དང་རྒྱུ་འབྲས་སུ་གཏོགས་པའི་ཁྱབ་པར་གཞན་དག་ཀྱང་
འཇོམས་པར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་བཤད་ན། བྱམས་པ་ཉེར་
སྦས་ལ་
བརྟེན་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུའོ། །གཉིས་པ་ནི། འོ་ན། རང་རིག་
མེད་ན་དྲན་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
གང་ཕྱིར་གང་གི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། རང་རིག་མེད་ཀྱང་ང་ཡིས་སྔར་སྔོན་པོ་མཐོང་སྙམ་དུ་
དྲན་པ་སྐྱེ་བར་

[062B] རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་དབང་ཤེས་གང་གིས་
སྔར་ཡུལ་སྔོན་པོ་མྱོང་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལས་ཕྱིས་
སྔོན་པོ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་
པའི་གཞན་དུ་དབུ་མ་པ་ང་ཡི་ལུགས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། མྱོང་
དྲན་གཉིས་ཡུལ་གཅིག་ལ་དམིགས་
ནས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། མྱོང་དྲན་གཉིས་རང་བཞིན་
གྱིས་གཞན་ཡིན་ན་དེ་མི་རུང་ཡང་དེ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་
མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་ཡིན་ན་
སྔར་གཞན་སྐྱེ་འགོག་པའི་རིགས་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་
ངས་སྔོན་པོ་མཐོང་
སྙམ་པའི་བློའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ངས་མཐོང་སྙམ་པ་ནི་ཡུལ་ཅན་
དྲན་པ་དང་སྔོན་པོ་འདི་མཐོང་སྙམ་པ་ནི་ཡུལ་དྲན་པ་ཡིན་
པས། བློ་དེས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་དང་
ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་ཤེས་པས་མཐོང་བ་ཡིན་ཀྱང་དྲན་ཚུལ་ལ་ངས་
མཐོང་ཅེས་པ་འོང་བ་ནི་
ལག་པ་ན་བས་ངན་པར་འཇོག་ནུས་པ་ལྟར་རོ། །ངེས་ན་ང་ཡི་ཟེར་
བ་སྔོན་འཛིན་ལ་ཟེར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དྲན་ཚུལ་འདི་ཡང་ཆོས་
ཅན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ལུགས་ཡིན་
གྱི་བརྟགས་དོན་བཙལ་ནས་བཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟགས་དོན་
བཙལ་ན་མི་རྙེད་པའི་
འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་རིགས་པ་གཞན་
གྱིས་ཀྱང་རང་རིག་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ་ནི། དྲན་པས་རང་རིག་
མི་འགྲུབ་པར་མ་ཟད་རིགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རང་རིག་མི་འགྲུབ་
བོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དེ་ཕྱིར་རང་རིག་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། སེམས་ཙམ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
ཀྱི་གཞན་དབང་གི་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཚད་མ་གང་
གིས་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་པར་ཐལ། དེ་འཛིན་པ་ཡོད་ན་
རང་རིག་གིས་འཛིན་དགོས་པ་གང་ཞིག། རང་རིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བཀག་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རང་རིག་
འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཤེས་བྱེད་མེད་ཅིང་གནོད་བྱེད་ཡོད་པའི་

[063A]༄༅། །ཕྱིར། ཇི་
ལྟར་ཡོད་ན། རང་རིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་
དབང་གི་ཤེས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་འཛིན་པར་རིགས་
པའང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དང་བྱ་བ་གསུམ་ནི་གཅིག་
ཉིད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
སྟེ། རང་རིག་འདོད་ན་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་
ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་རང་རིག་འདོད་པས་སྔོན་འཛིན་
ཤེས་པའི་སྟེང་ན་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་གྱིས་ལག་རྗེས་བཞག་པའི་
མྱོང་བ་གསལ་རིག་གི་ངོ་བོ་གཅིག་དང། དམིགས་
རྐྱེན་གྱིས་ལག་རྗེས་བཞག་པའི་སྔོན་སྣང་དབང་ཤེས་གཉིས་ཡོད་
ལ། དེའི་སྔ་མ་དེ་མྱོང་བྱེད་རང་རིག་དང། ཕྱི་མ་དེའི་མྱོང་
བྱའི་ཡུལ་དུ་འདོད་ཅིང། མྱོང་བྱ་མྱོང་བྱེད་གཉིས་ཀྱང་ཐ་དད་
ཁོ་ནར་འདོད་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་ལ་ཡིད་ཅི་ཙམ་
གཏད་ཀྱང་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པ་ཆར་རྒྱུ་མེད་ཅིང་སྒྲུབ་བྱེད་
ཀྱང་མནའ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། དེ་ལྟ་ནའང་འཐད་པའི་བྱ་བྱེད་དུ་
འདོད་ན། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་པའོ། །ལེགས་པར་
བཤད་དོ། །བཞི་པ་གཞན་དབང་རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་
ལྟར་གཞན་དབང་གི་ཤེས་པ་དེ་བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་སྔར་
བཀག་ཟིན་ལ། འཇལ་བྱེད་རང་རིག་ཀྱང་བཀག་ཟིན་པས་སྒྲུབ་བྱེད་
མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་འདོད་ན་ཧ་
ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། །རྒྱུ་མཚན་གང་
གི་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འདི་ཡོད་པར་མི་རིགས་པར་འདོད་པ་གཞན་སེམས་
ཙམ་པ་ཁྱོད་ལ་མོ་གཤམ་

[063B]
ནམ། འོན་ཏེ་གནོད་མ་བསྐྱལ་ན་དེ་ཡང་ཡོད་པར་འདོད་རིགས་པར་
ཐལ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ཚད་མས་མ་ཤེས་
པའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞན་དབང་
ལ་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་
པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་བདེན་པ་
གཉིས་ཆར་ལས་ཉམས་པར་བསྟན་པ་ནི། དེས་ན་གཞན་དབང་རང་
བཞིན་གྱིས་མེད་པས། དེའི་
ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་གང། །དངོས་པོ་བརྟགས་པར་ཡོད་
པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང། །ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་
འཆད་པ་ལ། གང་ཚེ་གཞན་དབང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཀུན་རྫོབ་
འཁྲུལ་བའི་རྣམ་རྟོག་གི་རྒྱུའམ་གཞི་རྫས་སུ་གྲུབ་པར་ནི་གཞན་
དབང་གི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཡུལ་དུས་
གང་གི་ཚེ་སྟེ་གང་དུ་ཡང་གཞན་དབང་གི་ཤེས་པ་རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཀྱང་
ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སེམས་ཙམ་པ་གཞན་
གྱི་ལྟར་ན་དོན་དམ་ལས་ཉམས་པར་མ་ཟད་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་
ཐ་སྙད་ཟོ་ཤིག་འདུག་ཤིག་སོང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་
གཞག་ཀུན་
ཀྱང་བརླག་པ་སྟེ་མི་རུང་བར་ཐལ། གཞན་དབང་གི་རྫས་ཤས་
ཙམ་ལ་བདེན་པར་ཆགས་པའི་སྒོ་ནས་གནས་མ་ཡིན་པར་རིགས་པ་བཅུག་
ཏེ་ཕྱི་རོལ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་
གཅིག་ཡོད་གཅིག་མེད་

[064A]༄༅། །ཅེས་བྱ་བ། །དེ་ཉིད་མིན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་མིན། །ཞེས་
གསུངས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དེས་ན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་
འབྲང་རིགས་པ་ནི། འདིར་སེམས་ཙམ་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ལས་ཉམས་
པར་བཤད་ཅིང། གོང་དུ་
འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་གཞུང་ལུགས་ལས། །ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ལུགས་
བཞིན་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་ན་འོ་ན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཁོ་ནའི་
ལུགས་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བརྒྱད་གསུངས། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་སྲོལ་
ཕྱེ་བའི་ལམ་ལས་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་དེ་
དག་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཞི་བ་མྱང་འདས་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་
གཙོ་བོ་མེད་དེ། རྣམ་གཞག་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་
པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དེ་ཉིད་སྟེ་དོན་དམ་བདེན་
པའི་རྣམ་གཞག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ལས་ཉམས་པའི་གང་
ཟག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། བདེན་གཉིས་དེ་ལས་ཉམས་པས་དེ་མ་
བཏང་གི་བར་དུ་ཐར་པ་
འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐ་སྙད་བདེན་པའི་རྣམ་
གཞག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པའི་ཐབས་
སུ་གྱུར་པ་དང། དོན་དམ་བདེན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ནི་ཐ་
སྙད་བདེན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཐབས་
ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞིང། བདེན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་
ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་གང་གིས་མི་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་
རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལམ་ངན་པ་སྲིད་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་
ཕྱིར། །བཞི་བ་གཞན་དབང་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་

[064B] སེམས་ཙམ་
པ་ན་རེ། དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་དབང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
པ་འགོག་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་འགོག་པར་མཚུངས་སོ་ཞེ་
ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཅུ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དེ་གཉིས་མི་
མཚུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་དབང་དངོས་པོ་
སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འདོད་པ་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ནི་
རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་དབུ་མ་བདག་གིས་ཁས་མ་
བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན། སྐབས་གང་དུ་ཡང་ཕུང་སོགས་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཁས་མི་ལེན་ནམ་ཞེ་ན། སྐབས་འགར་ཕུང་
སོགས་འདི་དག་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་
ངོར་བྱས་ནས་དབུ་མ་པ་བདག་གིས་ནི་སྨྲ་བར་བྱེད་
པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་
ལས་བཟློག་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཁ་དྲངས་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་
དགོས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ནི་བདག་
གིས་ཁས་མ་བླངས། །ཞེས་ཀུན་རྫོབ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
པར་ཁས་མི་ལེན་ན། འོ་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་
ཁས་ལེན་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་
ལྟོས་ནས་བདག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཁས་བླངས་ཀྱི་དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་
རང་དབང་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཁས་མ་བླངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་
སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ལྟར་ན་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྤངས་ནས་ལྷག་
མེད་ཀྱི་ཞི་བར་ཞུགས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཟག་
བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་པ། དེ་ལྟར་དུ་འཇིག་
རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་འདི་དག་མེད་ན་ལྷག་མེད་

[065A]༄༅། །པའི་ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་འདི་
དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བདག་གིས་
མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་
དབང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་འགོག་ན། ཁོ་
བོས་ཀྱང་ཁྱོད་འདོད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འདི་དག་འཇིག་
རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དགག་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། སེམས་ཙམ་པ་
ཆོས་ཅན། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་མི་གནོད་ན་
འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་ཀུན་རྫོབ་འདི་
ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དགག་པར་བགྱིས་རིགས་པར་ཐལ། མ་དག་འཁྲུལ་
བའི་སྣང་བ་འདི་སེལ་ཕྱིར་ལམ་ལ་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་རྩོམ་མི་
དགོས་པར་ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་གྲོགས་བྱ་བར་རིགས་པའི་ཕྱིར་
དེ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དང་འཇིག་རྟེན་གཉིས་
ཀུན་རྫོབ་ཡོད་མེད་འདིར་ནི་རྩོད་པར་བགྱིས་དང་བརྩད་པའི་ཕྱིས་
ནས་གང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་ལ་དབུ་མ་
བདག་གིས་བརྟེན་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་ཀུན་རྫོབ་བཀག་
པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་མས་གནོད་པས་འཇིག་
རྟེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་སེམས་ཙམ་ཞེས་གསུངས་
པའི་ཙམ་གྱི་སྒྲས་ཕྱི་དོན་འགོག་པ་མིན་པར་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་
ས་བཅུ་པ་ལས་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་བཤད་པ། ཕྱི་
རོལ་དང་ནང་གི་སེམས་གཉིས་
ཡོད་མེད་མཚུངས་པར་བསྟན་པ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་སེམས་ཙམ་
དུ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཙམ་གྱི་
སྒྲས་ཕྱི་རོལ་མི་འགོག་པ་ས་བཅུ་པའི་ལུང་གིས་བསྒྲུབ་པ། དོན་དེ་
ཉིད་མདོ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་

[065B] ཙམ་གྱི་སྒྲས་སེམས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་
པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁོ་ན་རེ། གལ་ཏེ་བྱོད་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནོད་པས་
འཇིགས་ནས་ཕྱི་དོན་ཁས་ལེན་ན། འོ་ན་ལུང་གི་གནོད་པས་འཇིགས་ནས་
ཕྱི་དོན་མེད་པར་ཡང་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་
མདོ་ལས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་
སེམས་ཙམ་ཏེ། ཞེས་ཕྱི་དོན་མེད་པར་ཡང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་
ན། དེ་འགོག་པ་ལ། མངོན་གྱུར་མངོན་ཕྱོགས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མདོ་དེའི་
ཙམ་སྒྲས་ཕྱི་དོན་འགོག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ས་དྲུག་པ་མངོན་དུ་
གྱུར་པ་ཆོས་དབྱིངས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་དེ་ཡིས་སྲིད་གསུམ་རྣམ་ཤེས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་གསུངས་པ་གང་
ཡིན་པ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་དེས་ནི་
བདག་རྟག་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་བཀག་ནས་སེམས་ཙམ་
ཞིག་ཁམས་གསུམ་གྱི་བྱེད་པ་པོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དུ། མདོ་དེར་
ཁམས་གསུམ་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ནི་སེམས་ཙམ་ཡིན་པར་ས་དྲུག་པ་བ་དེས་
རྟོགས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། དེར་མ་ཟད་དོན་དེ་ཉིད་མདོ་གཞན་གྱིས་
ཀྱང་གྲུབ་བོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དེ་ཕྱིར་བློ་ལྡན་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བརྒྱད་གསུངས། ཙམ་གྱི་སྒྲས་བྱེད་པ་པོ་དོན་གཞན་འགོག་
པ་ས་བཅུ་པའི་མདོའི་དོན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཏེ་
དེའི་རྒྱུ་མཚན་མདོ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་
ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་དེ་ལས་ཀུན་མཁྱེན་གྱིས་མུ་སྟེགས་པའི་
རྒྱུད་ཀྱི་བདག་དང་གཙོ་བོ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་འདོད་
པའི་ལྟ་བར་ན་པའི་རི་སྤོ་མཐོན་པོ་འཇོམས་པའི་

[066A]༄༅། །ངག་གི་རང་བཞིན་གྱི་རྡོ་རྗེ། གང་ཟག་རྒྱུན་དང་
ཕུང་པོ་དང། །དེ་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྡུལ་དག་དང། །གཙོ་བོ་
དབང་ཕྱུག་བྱེད་པོ་རྣམས། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་
གསུངས་པ་འདི་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། སེམས་ཙམ་ཞེས་
གསུངས་པའི་དགོངས་པ་གཅད་པ་སྟེ་གསལ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་
ལྟར་གསུངས་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེ་འོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བློ་
ལྡན་གྱི་བློ་ནི་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་
ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ལུང་དེས་ས་བཅུ་པའི་
མདོའི་དགོངས་པ་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ལང་གཤེགས་ཀྱི་
ལུང་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་
གསལ་བར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་བཞིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་རང་རང་གི་བསྟན་
བཅོས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དེ་དང་
དེ་ལས་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་དེ་
དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་སྨྲས་པ་དེ་དག་བྱེད་པ་པོར་མ་
གཟིགས་ནས་རྒྱལ་བས་སེམས་ཙམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་
གསུངས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ཙམ་
གྱིས་སྒྲས་སེམས་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཙམ་སྒྲས་
དགག་ཕྱོགས་ནས་བྱེད་པ་པོ་དོན་གཞན་འགོག་གི་ཕྱི་དོན་འགོག་པ་
མིན་པར་བསྟན་ནས། སྒྲུབ་ཕྱོགས་ནས་དོན་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་
སེམས་གཙོ་བོར་བསྟན་གྱི་ཕྱི་དོན་
འགོག་པ་མདོའི་དོན་མིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དེ་ཉིད་རྒྱས་ལ་ཞེས་
སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་
ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་འདིར་ཏེ་འདིས་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་
ནི་འགོག་པ་དེ་ལྟར་

[066B] དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བློ་རྒྱས་
པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་འཆད་པ་ན། ཚིག་སྔ་མ་སངས་ཞེས་པ་
མི་མངོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བསྙད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་
བཞིན་དུ་གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་ཙམ་ཞིག་
གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་ཆོག་ཕྱི་མ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་མི་མངོན་པར་
བྱས་ནས། མདོ་ལས་འཇིག་རྟེན་ལ་སྟེ་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་སེམས་
ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མདོར་བསྡུ་ན་མདོ་ལས། སེམས་ཙམ་
མོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚེ་
གཙོ་བོ་ཞེས་པ་མི་མངོན་ཀྱང་དོན་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་
གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །གལ་ཏེ་མདོའི་དོན་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་
པར་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སེམས་ཙམ་མོ་
ཞེས་མཁྱེན་ནས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་
དེ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཉིད་དགག་པར་མཛད་ན་ནི། འོ་ན་སླར་
ཡང་ས་བཅུ་པའི་མདོ་དེ་ལས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་
སེམས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གཏི་མུག་སྟེ་མ་རིག་པ་
དང། ལས་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་
གཉིས་ལས་སྐྱེས་བར་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ་གསུངས་མི་རིགས་པར་
ཐལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་
གསུངས་ཚུལ་ནི། ས་བཅུ་པར་མ་རིག་
པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་
པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། རྒྱལ་བས་བདག་རྟག་པ་སོགས་
འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཀག་ནས་སེམས་ཙམ་ཞིག་འཇིག་
རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གསུངས་ན་

[067A]༄༅། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། འཇིག་
རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ལ་སེམས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་
དེ། སེམས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་
རྟེན་མིའང་བ་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་
པ་འགོད་པ་སྟེ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཅུད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་
རང་རང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་
ཐུན་མོང་བའི་ལས་ལས་སྐྱེས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་ཏེ་
སེམས་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནས་ལས་
བསོག་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པ་སྤངས་ནས་ནི། ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གསུངས་ཚུལ་ནི། མདོ་ལས། སེམས་ཅན་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རི་
།ནག་པོ་དུས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་དཔེར། །སེམས་དམྱལ་མཐོ་རིས་འཇིག་རྟེན་དུ་
མཚོན་དང་རིན་ཆེན་ཤིང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་སེམས་
ཅན་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལ་གཟུགས་སེམས་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སེམས་གཙོ་
བས་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྐྱེ་གནས་སུ་འཇུག་
པའི་རྒྱུའམ་
དེར་ཉིད་འཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་ལ་
ནི་སྨེས་བཞིན་དུ་འགྲོ་འོང་གི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་པོ་མ་ཡི་ཏེ། གཟུགས་
བེམ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་ཏེ། བེམ་པོ་མེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་སྐྱེ་
བ་ཡོད་
པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་པའི་
མདོ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་རིག་ཙམ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ལུང་
འགལ་གྱི་སྐྱོན་མེད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ལས་གཞན་པའི་བདག་རྟག་
པ་སོགས་བྱེད་

[067B]
བཀག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་སེམས་
གཉིས་ཡོད་མེད་མཚུངས་པར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཙམ་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་
ཕྱི་རོལ་མེད་པར་ཡིད་ནི་ཡོད་ཅེ་ན། །ཞེས་
ཕྱི་དོན་མེད་ལ་སེམས་ཡོད་པར་འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་གཉིས་ཡོད་
མེད་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འཆད་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཞེས་
སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་གསུངས། དོན་སེམས་གཉིས་ཐ་སྙད་དང་དོན་
དམ་གང་དུ་ཡང་ཡོད་མེད་
མཚུངས་པར་ཐལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དེ་ཉིད་ཏེ་རྣམ་གཞག་ལ་གནས་
པ་ལ་གཟུགས་སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་སྟེ་དེར་
ལྔ་ཆར་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་
ཤེས་འཆར་བར་འདོད་པ་ན་
རྣལ་འབྱོར་པ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དེའི་དོར་ཕུང་པོ་དེ་ལྔ་ཀ་
འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྔ་མ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་
ཡོད་མཉམ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དང། ཕྱི་མ་ནི་དོན་དམ་དུ་མེད་མཉམ་
གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་མེད་པར་འདོད་ན་ནི་ནང་གི་སེམས་ཡོད་པར་མ་
འཛིན་ཅིག་ནང་གི་སེམས་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཉིད་ནའང་ཕྱི་རོལ་གྱི་
གཟུགས་མམེད་པར་མ་འཛིན་ཅིག་སྟེ་འཛིན་མི་རིགས་པར་ཐལ། དོན་སེམས་
གཉིས་གང་དུ་
ཡང་ཡོད་མེད་མཚུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཡོད་མེད་མཚུངས་པར་
རིགས་པས་གྲུབ་པར་མ་ཟད་ལུང་གིས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་
སོགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་
ཚུལ་ལུགས་སྟོན་པའི་

[067A]༄༅། །མདོར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལྔ་ཆར་ཡང་མཚུངས་
པར་
རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ་བཀག་ཤིང། མངོན་པའི་
ཆོས་ཏེ་དེའི་མདོ་ལས་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་རང་སྤྱིའི་
མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཚུངས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
སེམས་ཙམ་པ་ཆོས་ཅན། དོན་སེམས་གཉིས་དོན་དམ་པར་མེད་མཉམ་དང་
ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་མཉམ་དུ་ལུང་རིམས་དུ་མས་སྒྲུབ་པའི་བདེན་གཉིས་
ཀྱི་རིམ་པ་འདི་དག་བཤིག་ནས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་དབང་རྫས་
སུ་གྲུབ་པ་ནི་བསྒྲུབ་ཀྱང་འགྲུབ་པར་
མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྔར་ལན་དུ་མར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུང་རིགས་ཀྱི་རིམ་པས་དོན་
སེམས་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གདོད་མ་ནས་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་དུ་མ་སྐྱེས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེས་
པ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདེན་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པ་མི་བཤིག་པར་འདོད་ན་
དེ་གཉིས་དོན་དམ་དུ་མེད་མཉམ་དང། ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་མཉམ་དུ་
འདོད་དགོས་པ་དེའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་ལང་གཤེགས་ལས་སེམས་ཙམ་དུ་
གསུངས་པའི་དགོངས་པ་བཤད་པ་ལ་
གཉིས། ཕྱི་རོལ་མེད་པར་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་དྲང་དོན་དུ་
བསྟན་པ། མདོའི་དྲང་ངེས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཐབས་བསྟན་པའོ་
།དང་པོ་ལ་གཉིས། དྲང་དོན་དུ་ལུང་གིས་བསྟན་པ། རིགས་པས་
བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་
དངོས་ཀྱི་དོན་དང། དེ་འདྲའི་མདོ་གཞན་ཡང་དྲང་དོན་དུ་བསྟན་
པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ས་བཅུ་པའི་མདོའི་དོན་དེ་ལྟར་
བཤད་མོད། དེ་ལྟ་ནའང་ཕྱི་རོལ་མེད་པར་སེམས་ཙམ་དུ་སྟོན་པའི་
ལུང་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། ལང་གཤེགས་ལས་

[067B] །སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་
སྣང། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་
བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། མདོ་སྡེ་
གང་ལས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་དྲུག་གསུངས། ལང་ཀར་
གཤེགས་པའི་མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་མིན་
ཀྱང་སེམས་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པར་
སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱི་དོན་
མེད་པར་བསྟན་པས་ཕྱི་དོན་མེད་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཁྱོད་གཟུགས་
ལ་ཤིན་ཏུ་ཆགས་ནས་ཉོན་མོངས་དྲག་པོ་སྐྱེས་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་
དག་ལ་ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་དྲག་པོ་བཟློག་
པའི་ཕྱིར་དུ་གསུངས་པའི་དྲང་དོན་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། དཔེར་ན་ཆགས་ཅན་གྱི་ཆགས་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དུ་
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀེང་རུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པ་ལྟ་
བུའོ། །འོ་ན་མདོ་དེ་དྲང་དོན་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན་
ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། དྲང་དོན་
གྱི་མདོ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་སྟོན་པས་དྲང་དོན་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་
ཕྱིར་དང། འདི་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་ཀྱང་དྲང་དོན་
ཉིད་དུ་འཐད་པ་སྟེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། འདི་ནི་སྟོན་
པས་དྲང་དོན་ཉིད་གསུངས་ཤིང། །ཞེས་བཤད་ན། འོ་ན། ལུང་དེ་
སྟོན་པས་དྲང་དོན་དུ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཞེ་ན་
ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་ཞེས་སོགས་ལང་གཤེགས་ཀྱི་ལུང་འདི་དང། རྣམ་
པ་དེ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་དྲང་དོན་ཡིན་པ་ལས་སེམས་ཙམ་པས་ངེས་
དོན་དུ་འདོད་པའི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་མདོ་གཞན་ཡང་ནི་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་དྲང་དོན་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་དྲང་དོན་ཉིད་དུ་

[068A]༄༅། །ཇི་ལྟར་ན་དཔེ་ན་ནད་པ་ལ། །སྨན་པས་སྨན་ནི་གཏོང་
བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ལ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་རབ་
ཏུ་གསུངས། ཞེས་པའི་ལུང་འདིས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་
འཆད་པ་ལ། རྣམ་པ་དེ་ལྟའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་
གསུངས། འོ་ན། སྐབས་འདིར་དྲང་དོན་དུ་འགྲེལ་རྒྱུའི་མདོ་ལ་ཇི་
ཙམ་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིར་ཡོད་དེ། ཕྱི་དོན་མེད་པར་
སྟོན་པའི་མདོ། །ཀུན་གཞི་ཡོད་པར་སྟོན་པའི་མདོ། མཚན་ཉིད་གསུམ་
ལ་བདེན་པར་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཕྱེ་ནས་སྟོན་པའི་མདོ་
མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གྲུབ་པར་སྟོན་པའི་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་
མདོ་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དང་པོ་དྲང་དོན་དུ་འགྲེལ་
བའི་མདོ་ནི། ཇི་ལྟར་ནད་པ་བཞེས་སོགས་ཀྱི་མདོའོ། །གཉིས་པ་
དྲང་དོན་དུ་འགྲེལ་བའི་མདོ་ནི། རྟག་བརྟན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡོད་
པར་སྟོན་པའི་མདོའོ། །གསུམ་པ་དྲང་དོན་དུ་འགྲེལ་བའི་མདོ་ནི་
བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་སོགས་
ལང་གཤེགས་ཀྱི་མདོའོ། །བཞི་པ་ནི་སྐབས་འདིར་དྲང་དོན་དུ་འགྲེལ་
མི་དགོས་ཏེ། དེ་ཀུན་བཏུས་སུ་རྒྱས་པར་བཀྲལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་དྲང་དོན་དུ་རིགས་པས་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། འདི་ནི་དྲང་
དོན་ཉིད་དུ་རིགས་པས་འཐད། ཞེས་བཤད་ན། རིགས་པ་དེ་གང་ཞེ་
ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཤེས་བྱ་མེད་ན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་རྣམས་
ཀྱིས་དང་པོར་ཤེས་བྱ་ཕྱི་རོལ་དག་གི་པར་མཛད་པ་ཡིན་པའི་
རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཤེས་བྱ་མེད་ན་སྟེ་ཕྱི་རོལ་བདག་མེད་པར་
མཐོང་ན་དེའི་རིགས་པས་ཤེས་པ་བཀག་པ་སྟེ་དེའི་བདག་མེད་པ་
ཡང་བདེ་བླག་ཏུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏུ་ཤེས་བྱ་ཕྱི་རོལ་མེད་པར་

[068B] དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་པ་བདེན་གྲུབ་བསལ་བ་ན་བདེ་
བླག་ཏུ་རྙེད་ཅེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། མདོར་
བསྡུས་ན། ཕྱི་དོན་མེད་པར་བསྟན་པས་ཕྱི་དོན་བདག་མེད་པར་རྟོགས་
ལ། ཕྱི་དོན་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ན་ཤེས་པ་ཡང་བདག་
མེད་དུ་རྟོགས་པ་འོངས་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པ་མདོའི་དྲང་ངེས་ཀྱི་
དོན་རྟོགས་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། མདོའི་དྲང་ངེས་འབྱེད་
པའི་ཚུལ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། དེ་ལྟར་ལུང་གི་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྔར་བཤད་
པ་དེ་ལྟར་
དུ་ལུང་གི་ལེ་རྒྱུས་ཏེ་རྣམ་གཞག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་མདོའི་དྲང་
ངེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་གང་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་གཙོ་བོར་དངོས་སུ་བཤད་པའི་དོན་
ཅན་གྱི་མདོ་དེ་དྲང་དོན་དུ་གསུངས་པའང་དྲང་དོན་དུ་རྟོགས་ནས་
དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དམ་
གཞན་དུ་དྲང་བར་བྱ་ཞིང། སྟོང་ཉིད་དངོས་སུ་སྟོན་པའི་དོན་
ཅན་གྱི་མདོ་ནི་ངེས་དོན་དུ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱ་
བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་དྲང་ངེས་འབྱེད་པའི་མདོ་ནི། ཏིང་ངེ་
འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། སྟོང་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་
བཤད་པ་ལྟར། ངེས་དོན་མདོ་སྡེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས། །གང་ལས་
སེམས་ཅན་གང་ཟག་སྐྱེས་བུ་བསྟན། །ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་
དོན་དུ་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་གཉིས་ཀ་ལས་
སྐྱེ་
བ་དགག་པ་ནི། གཅེར་བུ་བ་རྣམས་ན་རེ། རྫ་བུམ་ནི་འཇིམ་པ་ལ་
ལྟོས་ཏེ་བདག་སྐྱེ་དང། རྫ་མཁན་དང་འཁོར་ལོ་སོགས་ལ་ལྟོས་ཏེ་
གཞན་སྐྱེ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་ཆོས་ལའང་སྐྱེས་བུ་ནི་
ཚེ་སྔ་མའི་སྲོག་ལ་ལྟོས་ཏེ་བདག་སྐྱེ་དང་

[069A]༄༅། །ཕ་མ་སོགས་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞན་སྐྱེ་ཡིན་པས། བདག་གཞན་
རེ་རེ་བ་ལ་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་དེ་རྣམས་ངེད་ལ་མེད་དོ་ཞེ་ན་
དེ་འགོག་པ་ལ། གཉིས་ལས་སྐྱེ་བ་ཞེས་སོགས་རྐང་བ་བཞི་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
བདག་གཞན་རེ་རེ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པས་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་
ལས་སྐྱེ་བ་རིགས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་
ན་བདག་གཞན་རེ་རེ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་བཤད་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་དེ་
དག་གཉིས་ཆར་ལས་སྐྱེ་
བ་ལའང་ཐོག་ཏུ་བབས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། མདོར་ན་བདག་གཞན་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་
གྱི་ཐ་སྙད་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མིན་ཞིང། དེ་ཉིད་དུ་སྟེ་དོན་དམ་
དུ་ཡང་འདོད་པར་
རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་བདག་གཞན་རེ་རེ་
བ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་བདེན་པ་གཉིས་ཆར་དུ་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱེ་མ་གཅིག་ལ་ཏིལ་མར་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་མེད་
ན་ཆང་པོ་
ལའང་མེད་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་
པ་ནི། རྒྱངས་འཕེན་པ་ན་རེ། རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་ན་ཇི་སྐད་བཤད་
པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཡང། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བར་
འདོད་པས་སྐྱོན་དེ་དག་
མེད་དེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་དུ་པད་མའི་འདབ་མ་འཇམ་པ་དང་རྩུབ་
པ་དང་འཚེར་མ་སོགས་རྒྱུ་མེད་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞིང། ནང་དུ་
ཡང་རྨ་བྱའི་མདོངས་ལ་སོགས་པའི་ཁྲ་བོ་དེ་རྣམས་སུས་ཀྱང་མ་
བྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་

[069B] དེ་འགོག་པ་ལ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་ཁོ་ནར་ཞེས་སོགས་
ཤོ་ལོ་ཀ་ལྔ་གསུངས། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་
སྐྱེ་བར་ལྟ་ཞིག་འགྱུར་ན་ནི། འོ་ན། དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཆོས་
ཅན། ཡུལ་དུས་རྟག་ཏུ་རང་གི་རྒྱུ་
ཡིན་མིན་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། རྒྱུ་མེད་
ལས་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྟོན་ཐོག་འབྱུང་
བའི་ཆེད་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་འདི་ཡིས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀའ་བ་
བརྒྱ་ཕྲག་དག་གི་སྒོ་ནས་
བསྡུད་པ་སྟ་བསོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། འབྲས་བུ་
རྒྱུ་མེད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་ཆོས་
ཅན། རང་གི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་
སྟེ་ཤེས་པར་བྱ་རིགས་ཏེ། གལ་
ཏེ་འགྲོ་བ་རྒྱུ་ཡིས་སྟོང་བ་སྟེ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ན་འགྲོ་བ་
འདི་དག་ནམ་མཁའི་ཨུང་པ་ལ་ཡི་དྲི་དང་ཁ་མདོག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་
བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་པ་ཡིན་ན་
ཞེས་ཤིན་ཏུ་བཀྲ་བའི་འཇིག་རྟེན་
ཚད་མས་འཛིན་པའང་ཡིན་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རང་གི་བློ་
སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་སྔོན་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་
ཡང་ཚུ་རོལ་མཛེས་པ་བ་ན་རེ། འཇིག་རྟེན་འདི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་
དེ། མེར་མེར་བོ་ལ་སོགས་
པའི་སྐབས་ཀྱི་འབྱུང་བཞི་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་
ཆང་གི་ནུས་པ་ལས་མྱོང་པའི་སེམས་བསྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་
འཇིག་རྟེན་འདི་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཕ་
རོལ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་འགོག་པ་

[070A]༄༅། །ལ། འབྱུང་བ་འདི་དག་ཞེས་སོགས་གསུངས། རྒྱད་པ་ན་
དེས་ནི་ཆོས་ཅན། ཇི་ལྟར་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཕ་
རོལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སོགས་གང་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་
སྟེ་མི་འགྱུར་བར་
ཐལ། འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་ཤིན་ཏུ་
རགས་པའི་དོན་གང་ལ་ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་འཐུག་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་
རྟགས་གྲུབ་སྟེ། ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཁྱོད་
ཀྱི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་
བདག་ཉིད་གང་ཞིག་གིས་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་བློའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བ་དེ་ལྟ་
བུའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དོན་ཧྲིལ་གྱིས་
འདྲིལ་ན། འབྱུང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་ཉེར་ལེན་བྱེད་པ་ཁྱེད་ཀྱི་
གཞུང་ལས་བཤད་ཀྱང་དེ་ལྟར་
མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགོག་པར་བྱེད་པའི་དུས་སུ་
རྒྱང་ཕན་བདག་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ལ་
ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བལྟ་བར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་
རོལ་ལ་སྐུར་འདེབས་
དང་འབྱུང་བཞི་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེ་གཉིས་ཀའི་ལྟ་
བའི་རྣམ་པའི་རྟེན་དུ་མཚུངས་པའི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བའི་བདག་ཉིད་བདེན་པར་
ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་
ཚེ་བཞིན་ནོ། །མདོར་བསྡུས་ན་རྒྱད་ཕེན་གྱི་ལུས་རྟེན་དེ་ལྟ་བ་
ངན་པའི་རྟེན་ཡིན་པས་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ནོ་
།དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། དཔེ་མ་གྲུབ་སྟེ། འབྱུང་བ་བདེན་པར་ཡོད་པའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་

[070B]
མ་བཤད་པའི་འབྱུང་བ་འདི་དག་ལྟ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་
འབྱུང་བ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བདེན་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྔར་
བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་
གོང་དུ་རང་དང་གཞན་ལས་དང་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་དང། རྒྱུ་
མེད་ལས་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཐུན་
མོང་དུ་ནི་སྟེ་སྤྱིར་བཀག་ཟིན་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་མིན་
ནོ། །གསུམ་པ་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་
བཀག་པའི་གྲུབ་པའི་དོན་ནི། འོ་ན་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་
དགོས་པ་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ཅེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ན་
བདག་དང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་
རྣམས་ཆོས་ཅན། རང་
བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་བྲས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་
བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་བ་དང། རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་
པར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་ལྟར་བཀག་
པ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ་ལ་གཉིས། དངོས་ཀྱི་དོན་
དང། དེའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁོ་ན་རེ། རྒྱུ་
ལ་མ་ལྟོས་ཡོད་པ་མིན་པས་དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་བྲལ། ཞེས་
བཤད་ན། འོ་ན། མངོན་སུམ་ཚད་མས་སྔོ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་
མཐོང་བར་ཐལ། དངོས་
པོ་ཀུན་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་
མངོན་སུམ་ལ་སྔོ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྣང་བ་མངོན་སུམ་དུ་
མཐོང་བ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། གང་གི་སྤྲིན་
ཚོགས་དང་མཚུངས་ཞེས་པ་ནས་སྨྲ་འདི་

[071A]༄༅། །མ་ངེས་པའོ་ཞེས་པའི་བར་གསུངས། སྟོང་ཉིད་མ་རྟོགས་
པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཆོས་ཅན། སྔོ་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་མཐོང་
བར་ཡུལ་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལོག་པ་དག་ཏུ་སྣང་
བར་འགྱུར་ཏེ་
རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་ཆར་སྤྲིན་ནག་པོའི་ཚོགས་དང་
མཚུངས་པའི་གཏི་མུག་སྟུག་པོ་སྟེ་འཐུག་པོ་རང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་
དེས་ནའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། གཏི་མུག་གི་སྒྲིབ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
མི་མཐོང་དུ་ཆུག་ཀྱང་ཡུལ་ཕྱིན་
ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། གཏི་
མུག་གི་སྐྱོན་གྱིས་རྒྱུད་བསླད་པའི་དབང་གིས་མི་མཁས་པ་རྣམས་
ཀྱིས་སྔོན་པོ་སོགས་འདུས་བྱས་ལྟ་ཞིག་སྣ་ཚོགས་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་
སྟེ་དེ་དག་གི་
ཤེས་པ་ཡིས་ནི་བདེན་པར་རྟོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཏེ་
དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཀྱིས་མིག་བསླད་པའི་མཐུ་ཡིས་རབ་རིབ་ཅན་འགའ་
ཞིག་ལ་སྐྲ་ཤད་དང་ཟླ་བ་གཉིས་དང། མར་མེའི་དཀྱིལ་འཁོར་
ལ་རྨ་བྱའི་
མདོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་སྦྲང་མ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པ་སྟེ་མེད་
བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་འཛིན་ཅིང་མཐོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་
ནི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། མི་མཁས་པ་རྣམས་གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་
འདུས་བྱས་
བདེན་པར་འཛིན་པ་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། གལ་
ཏེ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མདོ་ལས་གཏི་མུག་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་
བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་འབྱུང་ལ་གཏི་མུག་མེད་པར་ལས་དེ་མི་
འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་

[071B]
གྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་མི་མཁས་པ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པ་སྟེ་
དེའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གོར་མ་ཆག་པ་ཡིན་ཏེ། དྲེ་ལ་བརྟེན་ནས་
འཁོར་བར་དམ་དུ་འཆིང་ཞིང་གཏི་མུག་ཤིན་ཏུ་སྲབས་
པའི་མཁས་པ་དབུ་མ་བ་དག་ནི་མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་
བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྟེན་འབྲེལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་
ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་སྟོང་ཉིད་མངོན་
སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་གྲོས་བཟང་པོའི་ཉི་མས་མུན་པ་སྟུག་
པོ་དང་འདྲ་བའི་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་བསལ་བ་སྟེ་སྤངས་ནས་
འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡང་ཁོ་ན་རེ། དབུ་མ་
བ་ཁྱོད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟའི་རིམ་པས་དངོས་གདོད་ནས། །དེ་
ཉིད་དུ་སྐྱེས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེས་རིག་བྱ། །ཞེས་དངོས་བོ་
རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་ཤིང་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་ཞེས་པ་
འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་སོགས་དེ་དག་རང་བཞིན་
གྱིས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
དུ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་
མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོགས་དེ་དག་མེད་པ་ཉིད་
དུ་འགྱུར་ན། དེ་དག་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་
འདི་ནི་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ལ་གཟུགས་སོགས་རང་གི་མཚན་ཉིད་
ཀྱིས་གྲུབ་པར་སྣང་ཞིང་སྣང་བ་ལྟར་དུ་དེ་ལ་
ཚད་མར་མ་སོང་ན་གཟུགས་སོགས་དེ་དག་ཡོད་པར་འཇོག་མི་ཤེས་པར་
འདོད་པའི་དངོས་སྨྲ་བ་སྤྱིའི་རྩོད་པའོ། །འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་
སྟེ། གང་དག་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་ལ་སྒྲ་ཤད་སྣང་ལ་མོ་གཤམ་
གྱི་བུ་མི་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ་

[073A]༄༅། །རབ་རིབ་ཅན་སོགས་ཀྱི་བློའི་
ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྒྲ་ཤད་
ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་གཉིས་མ་སྐྱེས་པར་
མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་རེ་ཤིག་སྟེ་སྔོན་ལ་རབ་རིབ་ཅན་དེ་དག་
ཉིད་ལ་བརྩད་པར་བྱ་ཞིང། དེའི་ཕྱི་
ནས་ཏེ་རྗེས་སུ་བདེན་སྣང་ཅན་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་གཟུགས་སོགས་མཐོང་
ལ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མི་མཐོང་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཐལ། དེ་
གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་མ་
རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་རྗེས་
སུ་འབྲེལ་བ་སྟེ་བློ་མ་རིག་པས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལ་བརྒལ་ཞིང་
བརྟག་པར་བྱ་རིགས་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་བརྩད་པའི་ཚེ་དེ་གཉིས་
ཀྱི་རྟགས་བསལ་ལ་ལན་མི་ཐེབས་ཤིང། ཁྱོད་ལྟར་ན་ཁྱབ་པ་
ཡང་ཚད་མས་གྲུབ་པས་འཁོར་
གསུམ་ལ་ལན་མེད་པའི་ཕྱིར། འདིའི་རེ་ཤིག་ཅེས་པ་དང་པོའི་དོན་
ཡིན་པས་རྩོད་པའི་གོ་རིམ་སྟོན་ཞིང་དེ་ཡང་རྩོད་པ་སྔ་མ་གོ་
སླ་བར་སྟོན་ནོ། །ཁྱབ་པ་ཁས་བླངས་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པར་
མཚུངས་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་མེད་
མཚུངས་པར་ཁས་བླངས་པས། དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་
མཚུངས་ན་གསལ་བར་སྣང་མི་སྣང་ཡང་མཚུངས་པར་ཁས་ལེན་
དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་རིབ་ཅན་ལས་ཀྱང་ཐོག་མར་ཡིད་ནང་དུ་
བསྡུས་ནས་དངོས་
སྨྲ་བ་ཁྱོད་རང་གི་བློ་འཁྲུལ་བའི་སྐྱེ་ཚུལ་བརྟག་ཤིང་
དཔྱད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་སྨྲ་བ་
ཁྱོད་ལ་རྨི་ལམ་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་
བཅས་པ་སྣང་བ་དང། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་དང། མིག་འཁྲུལ་

[073B] གཟུགས་བརྙན་
ལ་བྱད་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་
རྣམས་མཐོང་བ་ན། ཇི་ལྟར་བདག་གིས་རྨི་ལམ་གྱི་ཁང་ཁྱིམ་
སོགས་མཐོང་བ་དེར་འགྱུར་ལ། མོ་གཤམ་
གྱི་བུ་མི་མཐོང་བ་དེ་མི་རིགས་པར་ཐལ། དེ་དག་དང་མོ་གཤམ་
གྱི་བུ་གཉིས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་
དངོས་སྨྲ་བ་ཁྱོད་རང་ལ་རྩོད་རིགས་པར་ཐལ། དེ་ལྟར་རྩོད་
པའི་ཚེ་རྟགས་བསལ་ལ་ལན་མི་ཐེབས་ཤིང་
ཁྱབ་པ་ཡང་ཁས་བླངས་པས་འཁོར་གསུམ་དངོས་འགལ་དུ་སོང་བའི་
ཕྱིར། དབུ་མ་པའི་ལན་བཟློག་པར་མི་ནུས་པས་རྩོད་པར་མི་རིགས་པ་
ནི། དེ་ལྟར་བརྩོད་ན་ལན་གྱིས་བཟློག་པར་མི་ནུས་པས་རབ་རིབ་ཅན་
གཉིས་དང་དངོས་སྨྲ་བ་
ཁྱོད་རང་ལ་རྩོད་རིགས་ཀྱི། དབུ་མ་པ་ལ་བརྩོད་མི་རིགས་ཏེ་
དབུ་མ་པས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་བསྒྲུབ་བྱེད་དང་བཅས་པ་
བཟློག་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དངོས་
པོ་རྣམས་དོན་དམ་པར་མེད་ན་ཐ་
སྙད་དུ་ཡང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་བློའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་
ཞེས་སྨྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ནི་ཁྱབ་པ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་
རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་དེ་
ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་སྟེ་གཏན་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་
མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མཐོང་བའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་
པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང། མེ་ལོང་ཤིན་ཏུ་
ཡོངས་དག་ལ། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡི། །གཟུགས་བརྙན་སྣང་
བ་དེ་བཞིན་དུ། །ལྗོན་པ་ཆོས་རྣམས་སོ་

[074A]༄༅། །ཤེས་པར་གྱིས། ཞེས་གསུང་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེའི་
དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི། རྩོད་སྤང་དེ་རྣམས་ཀྱི་མདོར་བསྡུ་ན་
ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། མོ་གཤམ་བུ་ལ་ཞེས་སོགས་ཤ་
ལོ་
ཀ་གསུམ་གསུངས། གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐལ། ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མས་དེ་ལྟར་གྲུབ་
པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་ཐལ་བ་འདི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་
བྱེད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་རྟགས་མ་གྲུབ་ཀྱི་ལན་ཐེབས་
པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་རང་ཉིད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་
སམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་ཅིང་
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་
གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཀུན་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་
རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གང་དུ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་
དེའི་ཕྱིར། རྟགས་
ལུང་དང་སྦྱོར་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། དུས་རྟག་ཏུ་རང་
བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་འདི་
ལྟར་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གདོད་མ་ནས་
ཞི་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་རང་བཞིན་
གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་འཐད་པར་
གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། གང་དུ་གསུངས་ན་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས་
ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན། གདོད་ནས་ཞི་ཞིང་མ་སྐྱེས་པ་
།རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡི། །ཆོས་རྣམས་མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་
བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མེད་

[074B]
པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལྟར་
ན་ཡང་བུམ་སོགས་འདི་དག་དེ་ཉིད་དུ་སྟེ་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་
འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་
གྲགས་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་
ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དེས་ནའི་ཕྱིར། ཚིགས་བཅད་
ཐ་མའི་སྐྱོན་སྤོང་འདི་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་ལ་ཡིན་པས་དོན་དམ་
ཡང་མཛོད་ལས་བཤད་
པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་རྟེན་འབྱུང་གི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་
འཛིན་གྱི་ལོ་རྟོག་འགོགས་ཚུལ་ནི། ཁོ་ན་རེ། གང་གི་ཕྱིར་ན་
བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལས་སྐྱེ་དང་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་ཡོད་
པ་མིན་པས་དངོས་
རྣམས་རང་བཞིན་བྲེལ་ཞེས་མཐའ་བཞི་གང་རུང་ལས་སྐྱེ་བ་བདེན་
པ་གཉིས་ཆར་དུ་མེད་པར་བཤད་ན། འོ་ན། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་
བ་སོགས་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། གང་
ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་ཞེས་
སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གསུངས། དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། རང་གི་
རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཆ་ཤས་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་
རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་མེད་པ་དང་དབང་ཕྱུག་གི་
རྒྱུ་དང་ལ་སོགས་པས་གཙོ་བོ་
དང་བདག་གཞན་རེ་རེ་བ་དང་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་གང་ལས་ཀྱང་
སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང། ཁྱོད་སྐྱེ་བའང་ཡིན་པ་དེའི་
ཕྱིར། འོ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ནས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་
དངོས་པོ་རྣམས་
རྟེན་འབྱུང་དུ་བསྒྲུབ་པས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་གྲུབ་ཅེ་ན། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན་རྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའི་རིགས་ལ་
འདི་ཡིས་

[075A]༄༅། །ནི་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བར་མ་ཟད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
པའི་སྔར་འབྱུང་བར་ལྟ་བའི་རྟག་ལྟ་དང་ཕྱིས་མེད་པར་ལྟ་
བའི་ཆད་ལྟ་སོགས་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ལྟ་བདེན་པའི་དྲ་བ་མཐའ་དག་
གཅོད་
པར་བྱེད་དེ་རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་
རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་རྟོགས་པས། བདག་གཞན་ལས་
སྐྱེ་བར་འཛིན་པ་སོགས་ལོག་པར་རྟོག་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་བཟུང་
བ་
ལྟར་བརྟགས་པ་སྟེ་བཞག་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཕྱིར། འོ་ན། རྟེན་
འབྱུང་གི་རིགས་པས་མཐར་འཛིན་གྱི་ལོག་རྟོག་འགོག་ནུས་པའི་རྒྱུ་
མཚན་གང་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ་རྟེན་འབྱུང་གི་རིག་པས་
དངོས་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་
ཡོངས་སུ་དཔྱད་ཟིན་པས། དངོས་པོ་ལ་བདེན་འཛིན་སྤོང་ནུས་པའི་
ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། མཐར་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ཡོད་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་རིགས་
ཤིང། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་མེད་པར་མཐར་
འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་འདི་རྣམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྒྱུ་
བུད་ཤིང་མེད་
པར་འབྲས་བུ་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་ནོ། བཞི་པ་རིག་
པས་དཔྱད་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ངོས་བཟུངས་བ་ནི། དངོས་པོ་ཇི་
ལྟར་མེད་པ་ཡོངས་དཔྱད་ཟིན། ཞེས་བཤད་ན། འོ་ན། དབུ་མའི་
བསྟན་བཅོས་
སུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབས་པའི་དགོས་པ་
གང་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཞེས་པ་ནས་
རྣམ་དཔྱོད་པ་ནི་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་པའི་བར་རྐང་པ་
བཅུ་གཉིས་གསུང་

[075B] མཐར་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་རྣམས་ལོག་པར་
འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད་པའི་དེ་
ཁོ་ན་ཉིད་ལ། རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་འབྲས་བུར་མཁས་པ་རྣམས་
ཀྱིས་གསུངས་པ་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཉིད་མ་
མཐོང་བ་རྣམས་ནི་མཐར་འཛིན་གྱི་རྟོག་པས་འཁོར་བར་བཅིངས་
ཤིང། ཆོས་ཉིད་མཐོང་སྟེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་རྟོག་པའི་རྣལ་
འབྱོར་པ་
འཕགས་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་
དབུ་མ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་རིགས་པའི་རྣམ་པར་
དཔྱད་པ་མང་དུ་མཛད་པ་ནི་རྩོད་པ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། གཞན་ཟིལ་
གྱིས་
མནོན་པའི་ཕྱིར་མ་མཛད་དེ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་རིགས་པས་
རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་
རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཆེད་
དུ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། བསྟན་བཅོས་ལས་དཔྱད་རྩོད་ལ་ཆགས་པའི་
ཕྱིར། མ་མཛད་ཅེས་སྨྲ་བ་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་སྨྲ་བས་ཇི་ལྟར་
བརྟག་ཆོད་ཐམས་ཅད་ཁྱོད་ཀྱི་གཞུང་དུ་བགོད་ནས་འགག་པས་གཞན་
ལུགས་འགོག་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དབུ་མ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དེ་རྩོད་པའི་ཕྱིར་དུ་སྨྲས་པ་མིན་ན་ཡང་གལ་
ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སུ་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་
དེ་ཁོ་
ན་ཉིད་རྣམས་པར་བཤད་པ་ནི། ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ་མུན་པ་འཐེན་
མི་ཚུགས་པ་ལྟར། གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ལས་བཏགས་པ་རྣམས་རང་
གི་ངང་གིས་འཇིག་པར་འགྱུར་ནའང་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ་
དེ་ནི་གཞན་ལུགས་ཁོ་

[076A]༄༅། །ནའི་ཉེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་མི་བུས་པ་བཏུད་
བསྐོལ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ཀྱང་བུད་ཤིང་སྲེག་པ་ལ་ཉེས་མེད་པ་
བཞིན་ནོ། ཁོ་ན་རེ། བསྟན་བཅོས་ལས་དཔྱད་རྩོད་ལ་ཆགས་པའི་
ཕྱིར། མ་མཛད་རྣམ་གྲོལ་
ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་བསྟན་ཞེས་བཤད་ན། འོ་ན། དེ་ནི་ཁྱབ་འབྲེལ་
ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། རྣམ་གྲོལ་ལམ་འཐོབ་པའི་
ཕྱིར་དུ་མཛད་ན་ཡང་རྩོད་པ་ཁོ་ནའི་ཆད་དུ་མ་མཛད་པ་ལ་
ཁྱབ་སྟེ། རྩོད་
པ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་དེ་བཞིན་
དུ་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྒྱུད་འཁྲུག་པ་བྱུང་བར་འགྱུར་ལ་ཆགས་
སྡང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཆིང་བྱེད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཉིད་ལེན་པའི་
ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ་
འཆིང་བྱེད་ཀྱི་ལམ་དང་གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཡང་འགལ་བའི་ཕྱིར་
དེས་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཆོས་ཅན། རྩོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་
གདུལ་བྱས་རྣམ་གྲོལ་འཐོང་པའི་ཕྱིར་དུ་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་
དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན་ཏེ། རང་ཕྱོགས་ལ་འདོད་ཅིང་ཆགས་པ་དང་
གཞན་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་རྣམས་བསལ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་
རིག་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ནི་མྱུར་དུ་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་
ཞིང་
ཆགས་སྡང་གིས་རྩོད་པ་ནི། འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་ཡིན་པ་དེའི་
ཕྱིར་རོ། མདོ་ལས་ཀྱང། གང་ཞིག་ཆོས་འདི་ཐོས་ནས་ཆགས་བྱེད་
ཅིང། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བྱེད། །ང་རྒྱལ་རྒྱས་
པས་བཅོམ་
པ་ལོག་པ་སྟེ། །ང་རྒྱལ་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་མྱོང་
།ཞེས་གསུངས་སོ། འདིར་སྨྲས་པ། ཆོས་ཀུན་ངོ་བོས་གྲུབ་དང་མཐའ་
བཞིས་སྐྱེད། །རྣམ་པར་དཔྱད་པས་གྲུབ་པ་མི་རིགས་མོད། །འོན་ཀྱང་

[076B] །བླང་དོར་འབྱེད་པ་
མཐའ་བྲལ་དབུ་མའི་ལམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་
བཅད་པའོ། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རིག་པས་གྲུབ་པ་
རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།    ༈   
གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རིག་པས་བསྒྲུབ་པ་ལ་གསུམ། ཐར་འདོད་ཀྱིས་
ཐོག་མར་བདག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དགག་དགོས་པར་བསྟན་
པ། བདག་དང་བདག་གི་བ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་འགོག་པའི་
ཚུལ། བདག་
དང་ཤིང་རྟའི་དཔྱད་པ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ཡང་བསྒྲེ་བར་བསྟན་
པའོ། དང་པོ་ནི། དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་རྣམས་བསལ་
ཏེ། །རྣམ་དཔྱོད་པ་ནི་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་གྱུར། །ཞེས་ཆགས་སྡང་
གིས་འཁོར་བར་འཆིང་ཤིང་
ཆགས་སྡང་སྤང་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པས་འཁོར་བ་ལས་མྱུར་
དུ་གྲོལ་བར་བཤད་ན། འོ་ན། འཁོར་བའི་སྐྱོན་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་
སྡུག་བསྔལ་དང་ཆགས་སྡང་སྤོགས་ཀྱི་རྩ་བ་གང་ཡིན། ཐོག་
མར་གང་རྣམས་དགོས་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཉོན་
མོངས་སྐྱོན་རྣམ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཐར་པ་དོན་
གཉེར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཡིས་ཆོས་ཅན། ཐོག་མར་བདག་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ནི་འགོག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ་
འདོད་ཆགས་
ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པའི་
སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་བར་བློ་ཡིས་
མཐོང་བར་གྱུར་ཅིང། བདག་ནི་འཇིག་ལྟ་
འདི་ཡི་དམིགས་ཡུལ་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། འཇིག་ལྟ་སྤོང་བར་འདོད་
པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དེའི་ཞེན་

[077A]༄༅། །ཡུལ་སུན་མ་ཕྱུང་བར་དེ་ཚེར་མ་འདོན་པ་ལྟར་སྤོང་
བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཐར་འདོད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས་འཁོར་
བའི་ཉེས་དམིགས་དང་འཇུག་རིམ་ལེགས་པར་བསམ་སྟེ་
བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་
བདག་དེ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་སྙམ་དུ་ཐོག་མར་བདག་ལ་རྣམ་པར་
དཔྱད་ནས་དེ་ནས་བདག་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་
ཐར་པའི་ལམ་གྱི་གཞི་རྩ་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་
ཞི་བའི་བློ་གྲོས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་རྩ་བ་ནས་བཅད་ན་
ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་ཡལ་ག་ཕྲ་མོ་ཐམས་ཅད་སྐམ་པར་འགྱུར་
རོ་
ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ཞི་
ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་
འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བདག་རང་
བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་པ་དགག་པ་བདག་གི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དགག་
པའོ། །དང་པོ་ལ་དྲུག། གཞན་སྡེས་བཏགས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་ངོ་
བོ་ཐ་དད་པའི་བདག་དགག། རང་སྡེས་བཏགས་པའི་ཕུང་པོ་བདག་
ཏུ་འདོད་པ་དང། དེ་གཉིས་ཀྱི་ལྷག་མའི་ཕྱོགས་རྟེན་དང་བརྟེན་
པ་སོགས་གསུམ་དགག་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་
གང་ཟག་རྫས་ཡོད་དགག། བདག་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་
ཙམ་དུ་བཞག་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་བཤད། དེ་ལྟར་བཞག་པ་ལ་
མཐར་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་སྤངས་སླ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། དང་
པོ་ལ་གཉིས་ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་དང། ལུགས་དེ་དགག་

[077B] དང་པོ་ལ་གཉིས། གྲངས་ཅན་གྱི་ལུགས་བརྗོད་པ་དང་
བྱེ་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུགས་བརྗོད་པའོ། དང་པོ་ནི། ཁོ་ན་རེ་
བདག་ནི་འདི་ཡི་ཡུལ་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས་ཞེས་བཤད་ན་
འོ་ན། འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དུ་འགྱུར་པའི་བདག་དེ་
ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཟ་པོ་རྟག་དངོས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མུ་སྟེགས་གྲང་
ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་པའི་གང་ཟག་རྫས་
ཡོད་བདག་གི་ངོ་བོ་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་དེ་ཁྱད་ཆོས་ལྔ་ལྡན་དུ་
ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ། གྲང་ཅན་གྱིས་བདག་དེ་འཁོར་བའི་གནས་
གནས་སྐབས་སུ་བདེ་སྡུག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཟབ་པོ་
ཐར་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་འགྱུར་མ་ལུས་པ་གཙོ་བོ་ལ་ཐིམ་
ཡང་བདག་དེ་རང་སྐྱ་བར་གནས་པའི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་དང་
རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་རྣམ་འགྱུར་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་
རྡུལ་མུན་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་
ཁྱབ་པར་ཡོད་པས་ཡུལ་རྣམས་སུ་འགྲོ་འོང་གི་བྱ་བ་མེད་པར་
གཏགས་ནས་འདོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་བྱེད་བྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་
ལུགས་བརྗོད་པ་ནི། དེའི་དབྱེ་བ་ཅུང་ཟད་ཅེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་
གསུངས། ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་པའི་བདག་དེའི་
དབྱེ་བ་སྟེ་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་
ལ་བརྟེན་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ནི་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་ཏེ་
བྱེ་བྲག་པས་བདག་དེ་ཟབ་པོ་ཡིན་པ་རྟག་དངོས་ཡིན་པ་བྱེད་པ་པོ་
ཡིན་པ་

[078A]༄༅། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ། བྱ་བ་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་
ལྡན་པར་འདོད། བྱེ་བྲག་པ་ཁ་ཅིག་སྐུམ་པ་དང་རྐྱོང་བའི་བྱ་
བ་དང་ལྡན་པར་འདོད། རེག་བྱེད་གསད་བ་པ་དག་ནི་བདག་སྣོད་བཅུད་
ཐམས་
ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་རྟེན་ལུས་ཐ་དད་པས་སྣ་ཚོགས་
པར་འཆར་བར་འདོད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་སྣོད་མི་
འདྲ་བའི་ནང་དུ་ཐ་དད་པར་འཆར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་
།གཉིས་པ་
ལུགས་དེ་དགག་པ་ནི། མོ་གཤམ་བུ་ལྟར་ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་བཞི་
གསུངས། མུ་སྟེགས་པ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པར་དེ་ལྟར་དུ་
གྱུར་པའི་བདག་ནི་ཆོས་ཅན། དེ་དག་གིས་བརྟགས་པ་ལྟར་དུ་ཡོད་
པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། མོ་གཤམ་
གྱི་བུ་ལྟར་རོ། དེ་དག་གིས་བརྟགས་པའི་བདག་ནི་ཆོས་ཅན། ངར་
འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རྟེན་ཏེ་དམིགས་ཡུལ་དུའང་མི་རིགས་ཏེ། མ་
སྐྱེས་
པའི་ཕྱིར། འོ་ན། ཊིཀ་ཆེན་ལས། དེ་ལྟར་བདག་ཡོད་པ་དང། ང་
འཛིན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པ་བཀག་པ་ལ་དགག་བྱས་དོན་དམ་གྱི་ཁྱད་པར་
སྦྱར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། མུ་
སྟེགས་པ་རྣམས་
ཀྱིས་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་བརྟགས་དོན་བཙལ་ནས་ཁས་
བླངས་པ་ཡིན་པས། བརྟགས་དོན་བཙལ་ནས་རྙེད་པ་ཞིག་བདག་ཏུ་
འཇོག་ན། བདེན་གྲུབ་ཀྱི་བདག་ཏུ་སང་བསད་ལྟ་བུའི་བདག་བཀག་
པ་ལ་བདག་དོན་དམ་དུ་བཀག་པའི་ཐ་སྙད་མཛད་པ་ཡིན་ཞེས་རྗེ་
བཙུན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གསུངས་སོ། མུ་སྟེགས་པས་
བདག་གི་ངོ་བོ་དང་དེ་ངར་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པ་གཉིས་ཆོས་

[078B] དོན་དམ་དུ་མ་ཟད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འདོད་
དེ། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་ཚད་མས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་
ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་པའི་བདག་ཆོས་ཅན། དེ་ཁོ་ནར་རྫས་སུ་
མེད་དེ་
ཞེས་དང། དེ་ཁོ་ནར་ངར་འཛིན་གྱིས་དམིགས་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་
དང། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྫས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་དང། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་
ཡང་ངར་འཛིན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་
མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན། ཞེས་འགོད་ནའང་དགོངས་པ་དང་མཐུན་ནོ་
དེ་དག་གིས་བདག་གི་ངོ་བོ་བཀག་ནས། ཁྱད་ཆོས་འགོག་པ་ལ། ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། མུ་སྟེགས་པས་བཏགས་པའི་བདག་གི་ངོ་
བོར་མ་ཟད་བདག་དེའི་ཁྱད་པར་ཀུན་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་
མཚན་གང་གིས་ཕྱིར་ན་གྲངས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་བྱེ་བྲག་
པ་སོགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་བདག་དེའི་ཁྱད་ཆོས་ཟ་བ་པོ་དང་
རྟག་
དངོས་ཡིན་པ་སོགས་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བསྟན་པའི་གཞུང་
དེ་ཀུན་ལ་མུ་སྟེགས་པ་རང་ལ་གྲགས་པའི་མ་སྐྱེས་པའི་གཏན་
ཚིགས་ཀྱིས་གནོད་པ་དེའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་
ལས་ངོ་བོ་གཞན་པའི་བདག་འགའ་ཡང་མེད་དེ། མུ་སྟེགས་པས་བཏགས་
པའི་བདག་དེའི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་
ཏེ། ཕུང་པོ་བཟུང་བ་མ་གཏོགས་པར་བདག་དེ་ཡན་གར་དུ་
འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྟགས་དང་པོའི་ཁྱབ་འབྲེལ་ནི་
ཕུང་པོ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་བདག་ཁས་ལེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་
སྨྲ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ཡིན་ལ། དེས་འདོད་པའི་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་
ཁྱད་པར་ཁེགས་

[079A]༄༅། །ན་ཕུང་པོ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་བདག་ཀྱང་མེད་པ་
འབད་མེད་དུ་ཐུབ་བོ་ཞེས་པའོ། །གཉིས་པའི་ཁྱབ་འབྲེལ་ནི་བདག་
ཕུང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་ན། འབྲེལ་མེད་
དོན་གཞན་ཡིན་དགོས་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཕུང་པོ་བཟུང་བ་ལ་མ་ལྟོས་
པར་བདག་དེ་ཡན་གར་དུ་འཛིན་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་
བུམ་པ་མ་བཟུང་བར་སྣམ་བུམ་འཛིན་དུ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། ཕུང་པོ་
ལས་ངོ་བོ་
གཞན་པའི་རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱིས་བདག་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་
འཇིག་རྟེན་འཁོར་བ་པོའི་ངར་འཛིན་གྱི་བློ་ཡི་རྟེན་ཏེ་དམིགས་ཡུལ་
དུ་ཡང་མི་འདོད་དེ། དེ་འདྲ་བའི་བདག་དེ་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་
དམིགས་ཡུལ་དུ་
མ་བྱས་པར་ཡང་བདག་ལྷའི་བློ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། རྟགས་
དེར་ཐལ། སེམས་ཅན་གང་དག་དུད་འགྲོར་བསྐལ་པ་མང་པོར་ཆེས་
བརྐྱལ་བར་གྱུར་པ་དེས་ཀྱང་མུ་སྟེགས་པས་བཏགས་པའི་མ་སྐྱེས་པ་
དང་རྟག་པའི་
བདག་འདི་མ་མཐོང་ལ། ངར་འཛིན་འཇིག་ལྟ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་
འཇུག་པ་སྟེ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཀྱང་གི་སྒྲས་དམྱལ་བ་
པ་སོགས་བསྡུད་དོ། དེའི་རྟགས་ཁྱབ་ཚད་མས་གྲུབ་ཅིང་བསལ་བ་མུ་
སྟེགས་པའི་
དངོས་འགལ་ལོ། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཕུང་པོ་ལས་ངོ་བོ་གཞན་པའི་
བདག་འགའ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ཟིན་པ་དེ་ནའི་ཕྱིར་
།གཉིས་པ་རང་སྡེས་རྟགས་པའི་ཕུང་པོ་ཉིད་བདག་ཏུ་འདོད་པ་
དགག་པ་ལ་
ལྔ། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་འདོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་བསྟན་པ། དེ་ལྟར་
འདོད་པ་མི་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བསྟན་པ། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་སྨྲ་
བ་ལ་གནོད་བྱེད་གཞན་བསྟན་པ། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་གསུངས་པ་སོགས་
ཀྱི་

[079B] དང་པོ་
ལ་གཉིས། དངོས་ཀྱི་དོན། སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དགག་པའོ། དང་པོ་
ལ་གཉིས། ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་དང། ལུགས་དེ་དགག་པའོ། དང་
པོ་ནི། རང་སྡེ་མང་
བཀུར་བདག་ན་རེ། ཕུང་པོ་ཁོ་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། འཇིག་པའི་
འཇིག་ལྟའི་དམིགས་ཡུལ་བདག་ཡིན་ཏེ། དེའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་བདག་ཡོད་པ་
གང་ཞིག། ཕུང་པོ་ལས་ངོ་བོ་གཞན་པའི་བདག་གྲུབ་པ་མེད་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་ཟེར་
རོ། དེའི་ནང་ཚན་ཁ་ཅིག་ན་རེ། བདག་ལྟའི་རྟེན་དུ་སྟེ་དམིགས་
པར་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་འདོད་དེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་
དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་སུ་དག་ཅིག་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་
དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དག་ནི། ཉེ་
བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ཁོ་ན་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་
ལྟའོ། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང། ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ལ་
འཇིག་པའི་ཚོགས་པ་ཅན་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
ཞེས་སྨྲའོ། མང་བཀུར་བ་
ཁ་ཅིག་སེམས་ཅིག་པུ་བདག་ཏུ་འདོད་དེ། མདོ་ལས། བདག་ཉིད་བདག་གི་
མགོན་ཡིན་གྱིས། །གཞན་ནི་སུ་ཞིག་མགོན་དུ་འགྱུར། །བདག་ཉིད་ལེགས་
པར་ཐུལ་བས་ནི། །མཁས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། ཞེས་བདག་
གིས་བདག་འདུག་པར་གསུངས་པ་ནི་སེམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། དེ་
སེམས་ཡིན་པ་གང་གིས་སྒྲུབ་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་པའི་
བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་
མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང། །སེམས་འདུལ་བ་ནི་ལེགས་པ་སྟེ། །སེམས་འདུལ་
བས་ནི་བདེ་བ་འདྲེན། །ཞེས་སེམས་འདུལ་བྱར་གསུངས་པ་དེ་ཡིས་སོ་
ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་འདོད་པ་དེ་རྣམས་འཆད་པ་ལ་

[088A]༄༅། །ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་
།གཉིས་པ་ལུགས་དེ་དགག་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བརྒྱད་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། གལ་ཏེ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཕུང་
པོ་ལྔ་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལྟར་ན་གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་
ཕུང་པོར་མ་ཟད་བདག་དེ་དག་ཀྱང་མང་པོར་འགྱུར་བར་ཐལ། བདག་
ཕུང་གཅིག་ཡིན་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཕུང་པོ་དེ་རྣམས་མང་བ་ཡིན་
པའི་
ཕྱིར། རྣམ་ཤེས་བདག་ཡིན་པ་ལྟར་ན། བདག་ཆོས་ཅན། དུ་མར་
ཐལ། རྣམ་ཤེས་ལྔ་དང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཤེས་གཅིག་ཏུ་
བདག་ཡིན་པ་ལྟར་ན་བདག་ཆོས་ཅན། དུ་མར་ཐལ། ཡིད་ཤེས་
ཀྱི་ཆ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་དུ་མ་དང་གཅིག་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་ཡིད་ཤེས་དང་གཅིག་ཡིན། ཡིད་ཤེས་རང་གི་ཆ་
ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་དུ་མ་དང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐལ་
བ་གསུམ་ཀ་
འདོད་མི་ནུས་ཏེ། མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་ན་གང་ཟག་ཉ་གཅིག་
སྐྱེའོ། ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བའི་
ཕྱིར། འོ་ན། རང་སྡེ་འོག་མས་བདག་ཕུང་གཅིག་ཏུ་ཁས་མ་བླངས་
པས་སྐྱོན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། འདི་ནི་རང་སྡེ་འོག་མས་
བདག་ཕུང་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདོད་
ལ། དེ་ལྟར་ན། དེ་གཉིས་ཆ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ནས་གཅིག་ཡིན་དགོས་
དེ་ཡིན་ན་ལྡོག་པ་གཅིག་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ་
རང་ངོས་ནས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ན། རང་གི་ལྟོས་ས་རྒྱུ་
རྐྱེན་དང་ཆ་ཤས་གང་ཡང་མེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་
བདེན་

[080B] ལྡོག་པ་གཅིག་ཡིན་དགོས་ཏེ། དེ་
ཡིན་ན། རང་སྣང་བའི་བློ་གང་ལ་ཡང་ཐ་དད་དུ་མི་སྣང་
བའི་ཡོད་པ་ཡིན་དགོས། དེ་ཡིན་ན། ལྡོག་པ་གཅིག་ཡིན་དགོས་པའི་
ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་
སྟེ། བདེན་གྲུབ་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ན། རང་སྣང་བའི་བློ་དེ་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་བློ་མ་འཁྲུལ་བ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། བདག་
དེ་ནི་ཆོས་ཅན། རྫས་ཡོད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ། ཕུང་པོ་རྫས་ཡོད་
གང་ཞིག། ཁྱོད་
ཕུང་པོ་དང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་མི་ནུས་ཏེ། བཏགས་ཡོད་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་མིང་
ཙམ་ཐ་སྙད་ཙམ་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། གང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་
པའི་
དུས་དང། མ་འོང་པའི་དུས་དང། ནམ་མཁའ་དང། མྱང་འདས་
དང། །གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་
ཚོགས་རྣམས་ལ། །བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟར་བརྗོད་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་
ཕུང་
པོ་རྣམས་བརྟེན་ནས། །ཀུན་རྫོབ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་
པའི་ལུང་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། བདག་དེར་ལྟ་བའི་འཇིག་ལྟ་
ཡང་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་
བར་ཐལ། ཁྱོད་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་ལ་འཇུག་པའི་ཡུལ་ཅན་གང་
ཞིག་གང་ཟག་རྫས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་ཁས། གཉིས་པ་
གྲུབ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྫས་ཡོད་གང་ཞིག་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་
གཅིག་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། ཁྱོད་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་
བ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤོང་བཞི་སྤང་
བྱ་ཡིན་པར་ཐལ། སྤང་བྱ་གང་ཞིག་འཛིན་སྟངས་ཕྱིན་ཅི་མ་
ལོག་པའི་

[081A]༄༅། །བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། མཐོང་ལམ་གྱིས་སླར་མི་
སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་སྤོང་བར་འདོད་པ་དང་འགལ་ལོ། གཞན་ཡང་
ལྷག་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ངེས་པར་རྒྱུན་ཆད་པར་གྱུར་
བ་ཐལ། དེའི་
ཚེ་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ཆད་པ་གང་ཞིག་བདག་ཕུང་གཅིག་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། དང་པོ་ཁས་བླངས། འདོད་ན། མང་བཀུར་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
ཆད་པའི་མཐར་ལྷ་ཅན་དུ་ཐལ། དེའི་ཚེ་བདག་ཡོད་པ་གང་ཞིག་
ཁྱོད་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་བདག་རྒྱུན་
ཆད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་ལྟས་གང་དུ་བཟུང་བའི་ཡུལ་ཉིད་
རྟག་ཆད་དུ་འཛིན་པ་མཐར་ལྟ་གཉིས་ཁྱོད་ཀྱི་ཁས་བླངས་པའི་
ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ལྷག་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྔོན་
རོལ་དུ་
དུས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་དག་ལ་ནི་བདག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་འཇིག་
བྱེད་པར་ཐལ། དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ངོ་བོ་ཉིད་
ཀྱིས་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པར་གང་ཞིག་བདག་ཕུང་གཉིས་གཅིག་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། འདོད་ན། དེ་དེའི་ཚེ་
དེའི་དུས་ན་རྒྱལ་པོ་ང་ལ་ནུ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། ཞེས་སྐྱེ་
བ་དྲན་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། ཚེ་སྔ་ཕྱིའི་བདག་ངོ་བོ་ཉིད་
ཀྱིས་གྲུབ་པའི་སོ་སོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དེ་ཡིན་ན་
འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་
ཡིན་དགོས། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་དྲན་པ་མི་འཐད་དགོས་པའི་ཕྱིར་
གཞན་ཡང། ལས་བྱེད་པ་པོས་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་
རྣམ་སྨིན་མྱོང་བ་མེད་པར་ཐལ། ལས་བྱས་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་པོ་
རྒྱུན་
ཆད་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། བདག་སྔ་ཕྱི་རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་ན་འབྲེལ་མེད་ཡིན་དགོས་གང་ཞིག་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་མེད་ལ་
ཕྱི་མ་སྔ་མའི་རྒྱུན་དུ་མེད་པ་ཐད་དགོས་པའི་ཕྱིར། བྱས་པ་
ལ་ཁོ་ན་རེ། ཇི་སྐད་

[081B] བདག་སྔ་ལས་བསགས་པའི་ལས་
ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་བདག་ཕྱི་མས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེན་ན། འོ་
ན། གཞན་ལྷས་བྱིན་གྱིས་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་ལྷས་
བྱིན་
ལས་གཞན་མཆོད་བྱིན་གྱིས་ཟ་བ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བར་
ཐལ། ཕྱོགས་སྔ་མ་དེ་གང་ཞིག་བདག་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ལྷས་
མཆོད་ལྟར་འབྲེལ་མེད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་ཕུང་པོ་
བདག་ཡིན་
ན། བདག་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་དུ་ཐལ་བ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་མི་དྲན་པར་
ཐལ་བ། ལས་འབྲས་ཆུད་ཟོས་སུ་ཐལ་བ་དང་གསུམ་གསུངས་སོ་
།གཉིས་པ་སྐྱོན་སྤོང་གི་ལན་དགག་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། སྔར་བཤད་
པའི་སྐྱོན་
མེད་དེ། བདག་སྔ་ཕྱི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཡིན་
ཀྱང། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་རྒྱད་གཅིག་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་
ཞེས་ཁོའི་སྐྱོན་སྤོང་དེ་འཆད་པ་ལ། དེ་ཉིད་དུ་རྒྱུད་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་གཅིག་གསུངས་
དེ་འགོག་པ་ལ་སྔར་རྣམ་དཔྱད་ཚེ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་
གསུངས། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཐ་དད་
པ་རྣམས་ལ་རྒྱུད་གཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་སྔར་རྣམ་པར་
དཔྱད་པའི་ཚོ་ཉེས་
པ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་བཤད་ན། བྱམས་པ་ཉེར་སྦས་ལ་
བརྟེན་ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་སུའོ། རྒྱུ་མཚན་དེ་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་
དང་སེམས་བདག་ཡིན་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་
པ་
པས་གནོད་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་དེ་ལྟར་འདོད་པར་མི་རིགས་པའི་
སྒྲུབ་བྱེད་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། བདག་ཕུང་གཅིག་མ་ཡིན་པ་ལ་
སྒྲུབ་བྱེད་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་མཐའ་
ལྡན་ཞེས་

[082A]༄༅། །སོགས་རྐང་པ་གཅིག་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདག་
ཕུང་གཉིས་གཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་ན་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་
དང་ལྡན་པ་དང། ལ་སོགས་པས་མི་རྟག་པ་སོགས་སུ་ལུང་སྟོན་
རིག་པ་གང་ཞིག། དེ་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་
དག་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བར་སྡེ་བ་ཀུན་གྱིས་ཁས་ལེན་པའི་
ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་སྟེ། ཕུང་པོ་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་
རྟག་པར་ལུང་
བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་ལྷག་མེད་ཀྱི་ཚེ་
ཕུང་པོ་མེད་ཅིང། ཕུང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པར་
བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། མདོར་ན། བདག་རྒྱུན་ཆད་པའི་མི་རྟག་མིན་
པའི་རྒྱུ་མཚན་
གྱིས་མི་རྟགས་པར་ལུང་མ་བསྟན་ཅེས་དང། བདག་མཐའ་མེད་པའི་
རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མཐའ་ལྡན་དུ་ལུང་མ་བསྟན་ཅེས་དང། དེ་བཞིན་
གཤེགས་པ་གྲོང་ཕན་ཆད་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མི་འབྱུང་
བར་ལུང་
བསྟན་པ་དང། ལུས་དེ་ཉིད་སྲོག་མིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ལུས་དེ་
ཉིད་སྲོག་ཏུ་ལུང་མ་བསྟན་ཅེས་དང། ཁྱད་གཞི་བཏགས་པ་ཙམ་
གྱིས་བདག་བསྟན་དུ་མི་རུང་བས་རྟག་པར་ལུང་མ་བསྟན་ཅེས་སོགས་
བྱ་བའི་
སྐབས་འདིར་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལྟ་བ་བཅུ་བཞི་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་
ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་གནོད་བྱེད་གཞན་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན་
ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སྔར་མ་བཤད་པའི་སྐྱོན་ཇི་ལྟར་
ཡོད་ཅེ་ན་
དེ་འཆད་པ་ལ། ཁྱོད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སོགས་རྐང་པ་བརྒྱད་
གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མང་བཀུར་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་རྣལ་
འབྱོར་པས་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་དེས་ངེས་པར་

[082B]
ཐལ། ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་མེད་ཐོང་བའི་དོན་ནི་རང་བཞིན་
གྱིས་
གྲུབ་པའི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་བྱེད་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་
རྟགས་འདི་རང་ལུགས་ལ་གྲུབ་བོ། དོན་ཐོབ་ནི་བདག་མེད་མཐོང་བའི་
ཚེ་ཕུང་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ། ཁོ་ན་རེ། བདག་
མེད་
པ་མཐོང་བའི་ཚེ་ཕུང་པོ་མེད་པར་རྟོགས་བའི་སྐྱོན་མེད་དེ་
ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་བཞག་པ་ནི་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་
བདག་ཡིན་གྱི་དགག་བྱའི་བདག་མིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་མེད་
རྟོགས་པའི་
ཚེ་རྟག་པའི་བདག་ཙམ་སྤོང་བ་སྟེ་མེད་པར་མཐོང་རྒྱུའི་དགག་
བྱའི་བདག་ནི་རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ནང་གི་བྱེད་
པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན། མང་བཀུར་བ་ཁྱོད་ཀྱི་
ལུགས་ལ་སེམས་སོ་
ཕུང་པོ་ལྔ་བཏགས་དོན་བརྩལ་ནས་རྙེད་པའི་བདག་ཏུ་མི་འབྱུང་
བར་ཐལ། བདག་མེད་མཐོང་ཞེས་པ་དེའི་ཚེ་རྟག་པའི་བདག་ཙམ་
བདག་ཏུ་འཇོག་གི་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་མི་འཇོག་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
སྟེ་
ཕུང་པོ་བཏགས་དོན་བཙལ་ནས་རྙེད་པའི་བདག་ཡིན་ན་དགག་བྱའི་
བདག་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། དོན་བསྡུ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་བདག་གི་
སྒྲ་ལས་འབྲས་ཀྱི་སྐབས་དང། དགག་བྱའི་སྐབས་གཉིས་སུ་
དབྱེ་ནས་གང་དགར་འཇུག་པར་མི་རིགས་ཞེས་པའོ། གཞན་ཡང་མང་
བཀུར་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་
མཐོང་བ་དེ་ཡིས་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་

[083A]༄༅། །དུ་རྟོགས་
པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། དེའི་ཚེ་རྟག་གཅིག་
རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་ཙམ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན་
བདག་མེད་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་ཉོན་
མོངས་སྤོང་བའི་ལམ་མེད་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་གཟུགས་སོགས་རྟག་
པའི་བདག་གིས་སྟོང་བ་ཙམ་རྟོགས་ཀྱི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། མེ་ཏོག་གི་ཟེའུ་འབྲུའི་རོ་
མངར་པོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་
མ་མྱངས་པར་ཟེའུ་འབྲུ་ལ་ཁུ་བྱུག་གི་སྦྲང་རྩི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་
པ་ཙམ་གྱིས་དེའི་རོ་མངར་མོ་མི་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། ཁུ་མདོ་སྡུ་
འབར། ཞང་ཐང་ཁག་ནག་རྒྱུར་རྣམས་མི་འདིའི་ཁུ་བྱུག་སྲོག་
ཆགས་ལ་བཤད་
དེ། དེ་ཡང་ཁོ་ན་རེ། མ་དཧུ་ཞེས་པ་སྦྲང་རྩི་ལ་འཇུག་པས་
འགྱུར་ནོར་བ་ཡིན་ཟེར་རོ། དེ་ལ་བློ་གྲོས་རིན་ཆེན་གྱིས། དེ་བདེན་
པ་འདྲ་སྟེ། ནག་འགྱུར་དང་འགའ་ཞིག་གིས་སྦྲང་རྩི་མངར་
བ་ཉིད་མ་མྱངས་པར་སྦྲང་རྩིའི་ནང་ན་ཀོ་ཀི་ལ་མེད་དེ་ཞེས་
བྱ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་སྦྲང་རྩི་ལེན་པར་བྱེད་ནའང་དེ་ལ་སྦྲང་
རྩིའི་མངར་བ་ཉིད་མྱང་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཅེས་འབྱུང་ངོ་
ཞེས་
གསུངས་སོ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ད་དུང་
འདོད་ཆགས་སོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཐལ། གཟུགས་སོགས་ལ་བདེན་པར་
དམིགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་
དང། གཟུགས་སོགས་དེ་ཡི་ངོ་བོ་སྟེ་ཡིན་ལུགས་རྟོགས་པ་མེད་པའི་
ཕྱིར། དཔེར་ན། ཟེའུ་འབྲུ་ལ་ཁུ་བྱུག་མེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་ཟེའུ་
འབྲུའི་རོ་མངར་བོ་རང་གིས་མྱངས་ནས་

[083B] དོན་ནི། ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བྱེད་
ཡོད་ལ་སྤོད་བྱེད་མེད་ཅེས་པའོ། །བཞི་པ་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་གསུངས་
པ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་བཤད་པ་ལྔ། བདག་ཏུ་གང་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་
ཕུང་པོ་ཁོ་ནས་ལྟ་བར་གསུངས་པའི་དོན་བཤད་པ། མདོ་གཞན་ལ་
བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་བདག་མིན་པར་བཤད་པ། ཕུང་པོ་
ཚོགས་ཙམ་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་བཀོད་པ་བདག་ཡིན་པ་དགག་པ་
ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་བདག་ཏུ་འདོད་པ་ལ་གནོད་བྱེད་གཞན་བསྟན་པ་
ཐུབ་པས་བདག་དེ་ཁམས་དྲུག་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པར་གསུངས་
པའོ། དང་པོ་ལ་གསུམ། ལུང་གི་དགོངས་
པ་དགག་བྱ་གཅོད་པའི་དགག་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་པར་བསྟན་པ། སྒྲུབ་
ཕྱོགས་ནས་ཡིན་དུ་ཆུགས་ཀྱང་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་སྟོན་པ་མིན་པ་
དེ་དག་ལ་གཞན་གྱི་རྩོད་སྤོང་དགག་པའོ། དང་པོ་ནི་
ཡང་མང་བཀུར་བ་ན་རེ། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་འདོད་པ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་
རྟོག་གེའི་རིགས་པའི་གནོད་བྱེད་དེ་ལྟར་བཤད་མོད་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་
ལུང་ཚད་མར་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་འདོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་གང་
གི་
ཕྱིར་ན་སྟོན་པས་དགེ་སློང་དག་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་སུ་
དག་ཅིག་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི། ཉེ་བར་
ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བོ་འདི་ཁོ་ན་ལ་ལྟའོ་ཞེས་ཕུང་པོ་བདག་
ཏུ་གསུངས་
པ་དེའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་འདོད་པ་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་
སྟོན་པས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། དེ་འགོག་པ་ལ། དེ་ནི་
ཕུང་ལས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་དྲུག་གསུངས། མདོ་

[084A]༄༅། །འདི་ནི་བརྒྱ་ཤུག་གི་བུས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས་བྱུང་ལ་
མདོ་འདིའི་ཁོ་ན་ཞེས་པའི་ངེས་བཟུང་གི་ཚིག་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལས་
གཞན་པའི་བདག་བདག་ལྷའི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་
གསུངས་ཀྱི། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་མདོ་
གཞན་ལས། གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ཇི་
ལྟར་གསུངས་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་བདག་ཏུ་ལྟ་
བ་ནི་ཕུང་པོ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བའོ། ཞེས་མདོ་ལས་བསྟན་པ་དེའི་ནི་
ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་བསྟན་ནོ་ཅེས་པ་སྟོན་པའི་བཞེད་པ་སྟེ་དགོངས་
པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་མདོ་གཞན་ནམ་མཁའ་
མདོག་གི་མདོ་ལས། གཟུགས་བདག་མ་ཡིན། ཚོར་བ་བདག་མ་ཡིན། འདུ་
ཤེས་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན། རྣམ་
ཤེས་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་
དེས་ན་མདོ་དེའི་བསྟན་དོན་ཡོད་དེ། ཁོ་ན་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་
ཕུང་པོ་ལས་དོན་གཞན་པའི་བདག་བཀག་ནས་ཤུགས་ལ་ཕུང་པོ་ལ་
བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ང་ཙམ་བདག་ལྟའི་དམིགས་པར་
བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། སྤྱིར་མདོ་དེའི་ཕུང་པོ་བདག་
ཏུ་མ་སྟན་མོད། བསྟན་པའི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ནས་བདག་ཏུ་མ་གྲུབ་
ཅེས་འཆད་པ་ལ། ཕུང་པོ་བདག་ཅེས་ཞེས་སོགས་རྐང་
པ་བཞི་གསུངས། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ཁོ་ན་ལ་
བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། ཞེས་པའི་མདོ་དེས་ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་བསྟན་པ་
ཡིན་ཅེས་འདོད་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང། དེ་ལྟར་

[084B]
ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་ཡིན་པའམ་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་རེ་རེ་
ནས་བདག་ཏུ་བརྗོད་པ་གང་རུང་གང་ཞིག། ཕྱི་མ་མ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། དཔེར་ན་
ཤིང་རྣམས་ནི་ནགས་ཚལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་ཤིང་གི་ཚོགས་
པ་ནགས་ཚལ་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་ཤིང་རེ་རེ་ནས་ནགས་ཚལ་དུ་
བརྗོད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། འདོད་ན། ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་བདག་མ་
ཡིན་པར་ཐལ་
ཕུང་པོའི་ཚོགས་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྐྱོ་བའི་མགོན་ཡང་མ་
ཡིན་ཉོན་མོངས་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་འདུལ་བ་པོ་འང་མ་ཡིན། ལེགས་
ཉེས་ཤན་འབྱེད་པའི་དཔང་པོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་
ཐལ། ཕུང་
པོ་ཚོགས་པ་དེ་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔ་མ་ལ་ཁྱབ་སྟེ་
མདོ་ལས། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་ཏེ། །བདག་ཉིད་བདག་གི་དགྲ་
ཡང་ཡིན། །ལེགས་དང་ཉེས་པར་བྱས་པ་ལ། །བདག་ཉིད་བདག་གི་
དཔང་
པོ་ཡིན། །ཞེས་བདག་མགོན་དང་དཔང་པོར་གསུངས་པ་དང། བདག་ཉིད་
ལེགས་པར་འཐུལ་བས་ནི། །མཁས་པ་མཐོ་རི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་
གསུངས་པའི་ཕྱིར། །གསུམ་པ་དེ་དག་ལ་གཞན་གྱི་རྩོད་སྤོང་
དགག་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། མགོན་མིན་འདུལ་བའང་དཔང་པོ་ཉིད་ཀྱང་
མིན་ཞེས་པ་རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། ཚོགས་པ་ཅན་རྣམས་མགོན་དང་
དཔང་པོ་སོགས་ཡིན་པས་ཚོགས་ཙམ་ཡང་མགོན་དང་དཔང་པོར་འགྱུར་
ཏེ། ཚོགས་པ་དང་ཚོགས་པ་
ཅན་གཉིས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་
ལ། དེ་ཚེ་དེ་ཡི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། ཤིང་རྟ་དེ་ཡི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་
རྣམས་ཤིང་རྟ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ཐལ་

[085A]༄༅། །ཕུང་པོ་ཚོགས་པ་བདག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་སྟེ། ཤིང་རྟ་དང་བདག་གཉིས་རང་གི་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་ལ་
འཇོག་མི་འཇོག་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་
ཚོགས་
རྣམས་ལ་ཞེས་སོགས་གསུངས་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་པ་མདོ་གཞན་ལ་
བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་བདག་མིན་པར་བཤད་པ་ལ། མདོ་ལས་
ཕུང་པོ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། དེས་
ན་ཕུང་པོ་འདུས་པ་སྟེ་ཚོགས་པ་ཙམ་བདག་མིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཕུང་
པོ་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་འདོགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
སྟེ། གཞི་གཅིག་ལ་ལྟོས་ཏེ་གདགས་གཞི་བཏགས་ཆོས་སུ་འགལ་
བའི་ཕྱིར། གང་དུ་གསུངས་ན། ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་ཚོགས་རྣམས་ལ་
ཞེས་སོགས་སུའོ། །གསུམ་པ་ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་གྱི་དབྱིབས་ཀྱི་བཀོད་
པ་བདག་ཡིན་པ་འགོག་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཚོགས་
ཙམ་ཤིང་རྟ་མིན་གྱི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རྣམས་སྒྲིག་པའི་
དབྱིབས་ཤིང་རྟར་འཇོག་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཤིང་རྟའི་མིང་རྙེད་པར་
འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་
ཕུང་པོའི་དབྱིབས་
བདག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་འདོད་པ་དེ་འཆད་པ་ལ། དབྱིབས་
ཞེ་ན་ཞེས་གསུངས། དེ་འགོག་པ་ལ། དེ་གཟུགས་ཅན་ལ་ཡོད་པའི་
ཕྱིར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་ཕྱེད་དང་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། མང་བཀུར་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་གཟུགས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་
དེ་ཁོ་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི། སེམས་དང་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་
པ་སེམས་བྱུང་གི་ཚོགས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་

[085B] རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོའི་
དབྱིབས་བདག་ཡིན་པ་གང་ཞིག་དབྱིབས་དེ་གཟུགས་ཅན་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་
སེམས་བྱུང་དེ་དག་ལ་དབྱིབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་
གཟུགས་ཅན་
མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །བཞི་པ། ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་བདག་ཏུ་འདོད་པ་
ལ་གནོད་བྱེད་གཞན་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་འདོད་པ་
ལ་སྔར་མ་བཤད་པའི་སྐྱོན་གཞན་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་འཆད་
པ་ལ་
ལེན་པོ་རང་ཉེར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གནོད་བྱེད་དེར་
མ་ཟད་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་རང་དང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་
པོ་ཚོགས་པ་གཉིས་གཅིག་ཡིན་ཞེས་པ་རིག་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་མ་ཡིན་
པར་
ཐལ། དེ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་གཅིག་ཉེད་དུ་
འགྱུར་དགོས་པ་གང་ཞིག། དེ་གཉིས་གཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་
རྫ་མཁན་དང་རྫ་བུམ་སོགས་གཅིག་ཏུ་མི་རིག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
སྟེ། ལེན་པོ་
བྱེད་པ་པོ་དང་བླང་བྱ་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་ཤེས་ལས། དེ་
བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། ཞེས་པའི་དོན་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་
པོ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་འཇོག་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་བླང་
བྱ་དང་ལེན་པ་པོ་
ཡང་འཇོག་ཅེས་པའོ། །ཁོ་ན་རེ། མདོ་ལས། གང་ལ་བྱེད་པ་པོ་ནི་
མ་དམིགས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་ཡོད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། ཞེས་
བྱེད་པ་པོ་བདག་མེད་ལ་ལས་སུ་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་གསེབ་ནས་
ལེན་བྱ་ལེན་བྱེད་འཇོག་པར་གསུངས་པས་བྱ་བྱེད་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བའི་
སྐྱོན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བློ་ལ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། བྱེད་པ་པོ་མེད་ལ་ལས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཞིག་
ཡོད་

[086A]༄༅། །པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ལས་སུ་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ཚོགས་པ་
ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་བྱེད་པ་པོ་
བདག་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ལས་སུ་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་
ལྟོས་ནས་འཇོག་
དགོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མདོ་དེས་བྱེད་པ་པོའི་བདག་རང་བཞིན་
གྱིས་ཡོད་པ་བཀག་ནས་ལས་འབྲས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བསྟན་ནོ། །ལྔ་
པ། ཐུབ་པས་བདག་དེ་ཁམས་དྲུག་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པར་
གསུངས་
པ་ནི། འོ་ན། ཕུང་པོ་རེ་རེ་བ་དང་ཚོགས་པ་བདག་ཡིན་པ་ལ་
གནོད་བྱེད་རྒྱས་པར་བཤད་ན་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་མདོར་བསྡུ་ན་ཇི་
ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པ་ལ། གང་ཕྱིར་ཐུབ་པས་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བརྒྱད་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདག་དེའི་སའི་ཁམས་སོགས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དེ་
རྣམས་དང་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ནས་བདག་ཏུ་མི་
རུང་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ཙམ་ཉིད་བདག་ཏུ་མི་རིག་ཏེ། རྒྱུ་
མཚན་གང་གི་ཕྱིར་
ན་ཐུབ་པས་ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། གང་ཟག་དེ་ས་དང་ཆུ་
དང་མེ་དང་རླུང་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྣའི་བུ་ག་སོགས་
བུ་ག་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་དྲུག་ལ་བརྟེན་པ་དང། མིག་
གིས་འདུས་ཏེ་
རེག་པ་དང། སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་གྱི་
རྟེན་དྲུག་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་བརྟེན་ཞིང། སེམས་དང་སེམས་
བྱུང་གི་ཆོས་རྣམས་གདགས་གཞི་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ལ་རྟེན་ནས་བདག་
ཏུ་
འདོག་སོ་ཞེས་ངེས་པ་སྟེ་གསལ་བ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར། གསུངས་
ཚུལ་ནི། མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་དེ་ནི་ཁམས་
དྲུག་དང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་
བཅོ་བརྒྱད་

[086B] ཞེས་གསུང་བ་འདིའོ། དེས་ན་ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་
བློ་དེས་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་རེ་རེ་བ་དང་ཚོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་
དམིགས་ནས་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་རེ་བ་དང་ཚོགས་པ་གང་ཡང་
བདག་མ་ཡིན་
པ་དེའི་ཕྱིར། །ལྔ་པ་གཞན་གྱི་ལུགས་འབྲེལ་མེད་དུ་བསྟན་པ་ནི་
ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་པའི་ང་ཡི་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལྟར་
ན་ང་ཡི་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ནི་འཇིག་ལྟ་ལྷན་
སྐྱེས་ཡིན་པ་
པས་ཇི་སྲིད་ཕུང་པོས་དམིགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཇིག་ལྟ་འབྱུང་ལ། དེ་
ལྟར་ན། བདག་མེད་སྒོམ་པས་འཇིག་ལྟ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། ཞེས་
འཆད་པ་ལ། བདག་མེད་རྟོགས་ཚེ་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་
གསུངས། ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། རྟག་གཅིག་རང་དབང་ཅན་གྱི་བདག་ཙམ་མེད་པར་
ཤེས་ཤིང་མཐོང་ན་གོམས་པས་ཐོགས་མེད་ནས་ཞུགས་པའི་བདག་ཏུ་
ལྟ་བ་དཔྱིས་ཏེ་དྲུངས་ཀྱང་འབྱིན་ཞེས་སྨྲ་བ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་
ངོ་ཚར་ཆེ་བ་སྟེ། ཁྲེལ་
བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་
པའི་ཚེ་ནི་རྟག་པའི་བདག་ཙམ་སྤོང་བ་སྟེ་མེད་པར་མཐོང་
ཞིང། རྟག་པའི་བདག་འདི་ནི་ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རྟེན་ཏེ་
དམིགས་རྣམ་གང་གི་ཡང་ཡུལ་
དུ་མི་འདོད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ངར་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་སྤོང་
བ་ལ་དེ་དང་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་དམིགས་ནས་འཛིན་སྟང་དངོས་འགལ་
ཞུགས་པ་ཅིག་དགོས་པའི་ཕྱིར། རྟག་པའི་བདག་ཙམ་མེད་པར་མཐོང་
བས་
བདེན་འཛིན་གྱི་ས་བོན་སྤོང་བར་འདོད་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། དེ་
ལྟར་འདོད་པ་ནི། དཔེར་ན། བླུན་པོ་ཁ་ཅིག་རང་ཁྱིམ་གྱི་རྩིག་
ཕུག་ན་སྦྲུལ་གནས་པ་མཐོང་ནས་འཇིགས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་

[087A]༄༅། །གཞན་ཞིག་གིས་ཀྱེ་མ་ཁྱོད་མ་འཇིག་ཤིག། ཁྱིམ་འདི་ན་
གླང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པས་འཇིགས་པའི་དོགས་པ་བསལ་ཏེ་དེ་
ཙམ་གྱིས་སྦྲུལ་གྱིས་འཇིགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཀྱེ་མ་གཞན་
གྱི་གནམ་པོ་ཏེ་བཞད་གད་
དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་བདག་ཙམ་མེད་
པར་མཐོང་ནས་བག་ཕང་སྟེ་སྡོད་པ་ནི། སྦྲུལ་དང་འདྲ་བའི་
ངར་འཛིན་གྱིས་བཟུང་བར་འགྱུར་བས་འཁོར་བ་ལས་མི་གྲོལ་ལོ་
།གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ལྷག་མའི་
ཕྱོགས་བརྟེན་པ་སོགས་གསུམ་དགག་པ་ལ་གཉིས། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་
ལྡན་པའི་ཕྱོགས་བཀག་པ། བཀག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡོམས་ཏེ་
བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་བདག་དང་ཕུང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་
ཀྱིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་རུང་
ཡིན་པ་བཀག་ནས། དེ་མ་ཟད་བདག་དང་ཕུང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
རྟེན་དང་བརྟེན་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་འགོག་པ་ལ་ཕུང་པོར་བདག་
ཡོད་ཤེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདག་
དང་ཕུང་པོ་ངོ་བོ་
ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་འདོད་པ་འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་
པས་བཞག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོར་ཏེ་དེ་ལ་བདག་ངོ་བོ་ཉིད་
ཀྱིས་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལ་ཡང་ཕུང་
པོ་དེ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་
ཀྱིས་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་གཉིས་
ཀ་གྲུབ་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། བདག་དང་ཕུང་པོ་འདིར་
ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་ན་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་
ཉིད་
ཀྱིས་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་རྟོག་པ་སྟེ་འདོད་པ་དེ་རིགས་པར་འགྱུར་
ནའང། དེ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་མེད་
པ་དེའི་ཕྱིར་དང་བདག་ནི་གཟུགས་སོགས་དང་ལྡན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་
ཀྱིས་

[087B]
སྦྱོར་བའི་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་
ཐལ། གཞན་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གནག་སྟེ་གཟུགས་དང་ལྡན་
པ་ལྟ་བུ་དང། གཞན་
ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་
ན། བདག་ནི་གཟུགས་ལས་དེ་ཉིད་དེ་གཅིག་རང་གཞན་ཉིད་དུ་རང་
བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་
བདག་དང་ཕུང་པོ་
གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མིན་པར་
བཤད་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གང་དུ་བཤད་ན། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་
ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་དང། ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་དེ་འཛིན་མ་གྲུབ་
ཕྱིར་ཞེས་སོགས་
ཀྱི་སྐབས་སུའོ། གཉིས་པ་ནི་འོ་ན། བདག་དང་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་
གྱིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་དང་ལྡན་པ་དང་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་
ཕྱོགས་བཀག་པས་ཅི་ཞིག་གྲུབ་ཅེ་ན། དེ་བཀག་པས་དེ་ལྟར་དུ་འཛིན་
པའི་རྟོག་པ་རྣམས་
འཇིག་ལྟ་ཀུན་བཏགས་སུ་གྲུབ་བོ་བྱས་པ་ལ། འོ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་
འཇིག་ལྟ་ཀུན་བཏགས་ལ་དབྱེ་ན་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཅེ་ན་དེ་འཆད་པ་ལ་
གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས། དོན་ནི་
ཕུང་པོ་
དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཆ་ཉི་ཤུར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་བདག་
མ་ཡིན་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང། བདག་ནི་གཟུགས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་
ཀྱིས་ལྡན་པ་མིན་པ་ལ་ལྡན་པར་ལྟ་བ་དང། གཟུགས་བདག་ལ་ཕུང་
པོ་
རྟེན་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ལ་དེར་ལྟ་བ་དང། བདག་ལ་གཟུགས་
ཚུར་བརྟེན་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མིན་པ་ལ་དེར་ལྟ་བ་དང་
གཟུགས་ཕུང་ལ་བཤད་པ་དེ་དག་ལྟར་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཀུན་

[088A]༄༅། །ལ་
རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་ལྟ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། འདིར་འཇིག་ལྟ་ཉི་ཤུར་བཤད་པ་དེ། རྩ་ཤེ་
ལས། བདག་ཕུང་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་ལྟ་ཚུལ་བསྟན་ནས། འཇིག་ལྟ་
ཉེར་ལྔར་
གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས། ཕུང་པོར་
ལྟ་ཚུལ་ལ་ཕྱེ་ནས་འཇིག་ལྟའི་ཆ་ཉི་ཤུར་བཤད་པའི་དོན་དེ་
ཉིད་འདིར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་བདག་ཏུ་
འཛིན་པའི་འཇིག་ལྟའི་སྔོན་དུ་བདག་གི་གདགས་གཞི་ཕུང་པོ་འཛིན་
པའི་བློ་གཞན་སྔོན་དུ་འགྲོ་དགོས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་
གྱི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ལ་ལྟ་བ་ལ་འཇིག་ལྟའི་དོན་མ་ཚང་བའི་
ཕྱིར་
རྩ་ཤེར་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་འཀག་པ་ནི། མུ་
སྟེགས་པའི་འདོད་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། འོ་ན། མདོ་ལས། འཇིག་
ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་མཐོ་བ་
ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་ནས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་
སུམ་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བཤད་ན་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱིས་སྤངས་པའི་འཇིག་
ལྟ་ཉི་ཤུ་པོ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བཞག་
ཏུ་ཡོད་དེ། མཐོང་སྤངས་སུ་གྱུར་པའི་རྩ་བའི་འཇིག་ལྟ་རི་བོ་
མཐོན་པོ་ཆོས་མཚུངས་པ་དེ་ཉིད། བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་
པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ཡིས་བཅོམ་པ་སྟེ་སྤངས་པ་ན་བཅོམ་པའི་
བདག་ཏུ་ལྟ་
བ་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་
རྩ་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་བོ་ལྷུན་ཞིང་སྟུག་པ་ལ་
གནས་པའི་རྩེ་མོ་མཐོང་བར་གྱུར་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་

[088B]
ཟག་རྫས་ཡོད་དགག་པ་ལ་གཉིས། ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་དང་
ལུགས་དེ་དགག་པའོ། དང་པོ་ནི། རང་སྡེ་མང་བཀུར་བ་ཁ་ཅིག་
བདག་དང་ཕུང་པོ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་གཞན་
ཡིན་པ་ལ་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་དེ་འཛིན་མ་གྲུབ་ཕྱིར། ཞེས་པའི་
གནོད་བྱེད་དང་དེ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་པ་ལ་བདག་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་
དུ་
འགྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་གནོད་བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཕུང་ངོ་བོ་དེ་
ཉིད་ཏེ་གཅིག་དང། ངོ་བོ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང། དེ་མ་
ཟད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་
གང་
ཟག་དེ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ནི་འདོད་དེ། གང་ཟག་དེ་རྒྱུའི་གནས་
སྐབས་ན་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་སྨིན་
མྱོང་བ་པོ་དང། འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་བཅིངས་པ་
པོ་དང། མྱང་འདས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་གྲོལ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
བདག་དེའི་གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་
ནས་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཤེས་
བྱར་ཡང་བདག་དེ་འདོད་ཅིང། དེ་ནི་ངར་འཛིན་གྱི་གཞི་སྟེ་དམིགས་
པར་ཡང་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། ཞེས་ཁོའི་འདོད་པ་དེ་འཆད་པ་ལ། ཁ་
ཅིག་དེ་ཉིད་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གསུངས་
གཉིས་པ་ལུགས་དེ་འགོག་པ་ལ། གང་ཕྱིར་གཟུགས་ལས་ཞེས་སོགས་
ཚིགས་བཅད་གསུམ་གསུངས། གལ་ཏེ་བདག་འགའ་ཞིག་རྫས་ཡོད་ཀྱི་
དངོས་པོར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། འོ་ན་བདག་གི་

[089A]༄༅། །དངོས་པོ་ཆོས་ཅན། ཕུང་པོ་དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་
གང་རུང་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར་ཐལ། ཁྱོད་སེམས་ལྟར་
དུ་ངོ་བོས་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དངོས་པོ་རྫས་
སུ་ཡོད་ན་ཕུང་པོ་དང་
དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ་འདོད་
པར་རིགས་པའང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་
མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་སེམས་རྫས་སུ་གྲུབ་པས་
གཟུགས་ལས་སེམས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་
བརྗོད་དུ་མེད་པར་མི་རྟོགས་པ་སྟེ་མི་འདོད་པ་བཞིན་ནོ། བདག་གང་
ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། བཏགས་ཡོད་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་
གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལས་རྫས་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་
བརྗོད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་
བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་མང་བཀུར་བ་
ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་བུམ་པ་རྫས་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའི་
བཏགས་ཡོད་ཙམ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བུམ་པའི་ངོ་བོ་དེ་རང་
གི་ཡན་ལག་གཟུགས་སོགས་ལས་དེ་ཉིད་
རྫས་གཅིག་དང་རྫས་ཐ་དད་གང་རུང་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་
འགྱུར་བའི་བཏགས་ཡོད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། བདག་ཆོས་ཅན། རང་གི་ངོ་
བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་པར་གྲུབ་པ་རྟོགས་པ་སྟེ་བཟུང་བར་མི་བྱ་སྟེ་
བཏགས་ཡོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རིགས་
པ་དེ་རྣམས་མདོར་བསྡུ་ན། བདག་ཆོས་ཅན། རྫས་སུ་མེད་དེ། རྫས་
ཡོད་དངོས་པོའི་ཁྱད་ཆོས་རྫས་གཅིག་དང་ཐ་དད་གང་རུང་དང་
བྲལ་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྫས་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་རྫས་གཅིག་
དང་ཐ་དད་ཀྱི་རྣམ་པ་
དེ་གཉིས་ངེས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་
རྣམ་ཤེས་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་རྫས་གཞན་དུ་མི་འདོད་པ་སྟེ་
གཅིག་ཏུ་འདོད་ཅིང། དེ་གཟུགས་སོགས་ལས་རྫས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་
འདོད་

[089B] །ལྔ་པ་བདག་རྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བཞག་
པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལ་བཞི། བདག་མཐའ་བདུན་དུ་མེད་
ཀྱང་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་ཤིང་རྟ་དང་འདྲ་བར་བརྟན་ནས་
སྔར་བཤད་པའི་ཕྱོགས་ལྷག་མ་
གཉིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལ་གཞན་གྱི་རྩོད་
པའི་ལན་བསྟན་པ་མིང་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་གཞན་ཡང་གྲུབ་པར་
བསྟན་པའོ། དང་པོ་ནི། གཞུང་གོང་མ་རྣམས་སུ་གང་ཟག་རྫས་
ཡོད་རྒྱས་པར་
བཀག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་ལྟའི་དམིགས་པ་བདག་མེད་པར་གྲུབ་པ་
འབད་མེད་དུ་ཁེགས་ནུས་སོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་
ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ངར་འཛིན་
ལྷན་སྐྱེས་
ཀྱི་རྟེན་ཏེ་དམིགས་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་བདག་དེ་ནི་དངོས་པོ་སྟེ་རང་
བཞིན་གྱི་གྲུབ་པ་མིན་ཏེ། རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་བདག་གི་
དངོས་པོ་རྫས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། བདག་དེ་རང་གི་
གདགས་གཞི་ཕུང་
པོ་ལས་ངོ་བོ་གཞན་མ་ཡིན་ལ་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཚོགས་པ་དང་ཡ་
གྱལ་གང་ཡང་བདག་མ་ཡིན་པ་དང། བདག་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་བདག་ལ་ཕུང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
རྟེན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་
ཕུང་པོ་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་བདག་རིག་པས་དཔྱད་པའི་ཚེ་མེད་ན་དེའི་
ཡོད་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདག་འདི་ནི་
འདོགས་
གཞི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྟེན་ནས་བཏགས་ཙམ་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་
ཡོད་པ་གང་ཞིག་དཔྱད་ན་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། མྱུ་གུ་
མཐའ་བཞི་ལས་མི་སྐྱེ་བས་བཏགས་ཡོད་དུ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། དཔེ་
སྔར་སྒྲུབ་

[090A]༄༅། །ཟིན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདག་ཤིང་རྟ་ལྟར་དཔྱད་པའི་
ཚེ་མི་རྙེད་དེ། དཔེར་ན། ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་ལས་རྫས་
གཞན་དུ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་མིན་པ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་
ཡིན། ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡན་པ་
ཡང་མ་ཡིན་ཞིང། ཤིང་རྟ་དེ་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་ཕར་ངོ་བོ་
ཉིད་ཀྱིས་བརྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡན་ལག་དག་ཤིང་རྟ་དེར་ཚུར་
ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
བརྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཡན་ལག་འདུས་པ་ཙམ་ཡང་ཤིང་རྟ་མ་
ཡིན། ཡན་ལག་གི་དབྱིབས་ཙམ་ཡང་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་པས། ཤིང་རྟ་
དཔྱད་ན་མི་རྙེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་གཉིས་ལ་ཡང་
ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དངོས་ཀྱི་དོན་
དང། རིག་པ་དེ་གཞན་ལ་ཁ་སྤོ་བའོ། དང་པོ་ལ་གཉིས། ཚོགས་
པ་ཤིང་རྟར་འདོད་པ་དགག་པ། དབྱིབས་ཙམ་ཤིང་རྟར་འདོད་པ་
དགག་པའོ་
དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་ཁོ་ན་རེ། འདུས་པ་ཙམ་ཤིང་རྟ་མིན་ཞེས་པ་
རྟགས་མ་གྲུབ་སྟེ། འཁོར་ལོ་དང་གཟེར་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་གི་
ཚོགས་པ་ཤིང་རྟ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོ་ན། ཚོགས་ཙམ་མམ་
ཚོགས་
དབྱིབས་གང་ཡིན། དང་པོར་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། གལ་ཏེ་
ཚོག་ཙམ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
ཤིང་རྟ་བཤིག་པའི་ཡན་ལག་སིལ་བུར་གནས་པ་ལའང་ཤིང་རྟ་
ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། གལ་ཏེ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཚོགས་
ཙམ་ཤིང་རྟར་འགྱུར་བ་དེ་ནའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ། ཤིང་
རྟ་བསྒྲིགས་པའི་གནས་སྐབས་འཁོར་ལོ་དང་གཟེར་བུ་སོགས་

[090B] དེ་དག་དུས་
ཀུན་ཏུ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཡིན་དགོས། དེ་ལྟ་ན་ཤིང་རྟ་བཤིག་
ནས་སིལ་བུར་གནས་པའི་ཚེ་འདི་དེ་དག་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཡིན་
དགོས། དེ་ལྟར་ན་
དེའི་ཚེ་ཡན་ལག་ཅན་དུ་ཤིང་རྟ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཕེན་
།གཉིས་པ་ལྟར་ཡིན་པས། དབྱིབས་ཡིན་ཞེས་བརྟགས་མ་གྲུབ་བོ་ཞེ་
ན། དེ་འགོག་པ་ལ། གང་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
གཉིས་
གསུངས། ཤིང་རྟའི་དབྱིབས་ཙམ་ཤིང་རྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་
ཐལ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་
གང་གི་ཕྱིར་ན་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཤིང་རྟ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚོགས་
ཙམ་མ་ཡིན་ཡན་
ལག་ཅན་ནི་མེད་ཚོགས་ཙམ་ཡན་ལག་ཅན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། རྗེ་
བླ་མས་འང་གི་སྒྲས་ཚོགས་པ་བསྡུ་བར་གསུངས་པས། དེ་ལྟ་ན་
གང་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ཡན་ལག་དག་མེད་པས་ཚོགས་ཙམ་ཤིང་
རྟར་
རིག་པ་མིན། ཞེས་འདོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་ནི་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་
ཚོགས་ཙམ་ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་མེད་
པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཤིང་རྟ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེར་
ཐལ། ཚོགས་ཙམ་མ་
ཡིན་པའི་ཡན་ལག་ཅན་ནི་མེད། དེ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་དུ་མི་རུང་བའི་
ཕྱིར། རྟགས་རང་ལུགས་ལ་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཡན་ལག་
སོ་སོའི་དབྱིབས་ཤིང་རྟར་འདོད་པ་དགག་ཚོགས་པའི་དབྱིབས་ཤིང་
རྟར་
འདོད་པ་དགག་པའོ། དང་པོ་ནི། ཡན་ལག་སོ་སོའི་དབྱིབས་ཤིང་རྟ་
ཡིན་པར་འདོད་ན། འོ་ན། མ་བསྒྲིགས་དུས་ཀྱི་དབྱིབས་དང་ཁྱད་པར་
མེད་པའི་ཡན་ལག་སོ་སོའི་དབྱིབས་ཤིང་རྟ་ཡིན་པར་འདོད་དམ། དེ་
དང་ཁྱད་

[091A]༄༅། །པར་ཡོད་པའི་དབྱིབས་གཞན་ཞིག་ཤིང་རྟ་ཡིན་པར་འདོད་
དང་པོ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། ཁྱོད་དབྱིབས་ཡན་ལག་ཅེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། དོན་ནི། འོ་ན། སྔར་ཤིང་རྟའི་ཡན་
ལག་མ་བསྒྲིགས་
པའི་སོ་སོར་བྱེ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ཤིང་རྟ་ཡོད་པ་
མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བསྒྲིགས་པའི་ཚེ་ཡང་ནི་
འཕང་ལོ་སོགས་ཀྱི་ཤིང་རྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཁྱོད་ལྟར་
ན་འཕང་ལོ་ལ་སོགས་
པའི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་སྔར་མ་བསྒྲིགས་པའི་དུས་སུ་དབྱིབས་ཇི་
ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཤིང་རྟར་རྟོགས་པ་ལ་
སྟེ་ཡན་ལག་བསྒྲིགས་པའི་དུས་སུ་འང་ཡན་ལག་གི་དབྱིབས་སྔར་མ་
བསྒྲིབ་པའི་
དབྱིབས་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཡན་ལག་སྔ་
ཕྱིའི་དབྱིབས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ན་དེ་གཉིས་ཤིང་རྟར་འཇོག་མི་
འཇོག་གི་ཁྱད་པར་མེད་དགོས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལྟར་རོ་ཞེ་ན་
དེ་འགོག་པ་
ལ། ད་ལྟ་གལ་ཏེ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གལ་ཏེ་ད་ལྟ་
ཤིང་རྟ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་དུས་འདིར་སྔར་མ་བསྒྲིགས་པའི་དུས་
ཀྱི་འཕང་ལོ་སོགས་ཀྱི་དབྱིབས་ལས་རིགས་རྒྱུན་ཐ་དད་པའི་འཕང་
ལོ་སོགས་
ཀྱི་དབྱིབས་གཞན་ཞིག་གསར་དུ་སྐྱེས་པས་དེ་ཉིད་ཤིང་རྟར་འདོད་
ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། དེ་འདྲའི་དབྱིབས་གསར་དུ་
སྐྱེས་པ་ཡོད་ན། ཡན་ལག་སོ་སོའི་དབྱིབས་རྒྱུན་མི་མཐུན་པའི་
དབྱིབས་འདི་མིག་ཤེས་ཀྱིས་བཟུང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་དགོས་ནའང། དེ་
ཡང་མིག་ཤེས་ཀྱི་བཟུང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ན་ཤིང་
རྟ་བསྒྲིགས་དུས་ཀྱི་ཡན་ལག་སོ་སོའི་དབྱིབས་ཙམ་ཤིང་

[091B] མ་བསྒྲིགས་པའི་ཡན་ལག་སོ་
སོའི་དབྱིབས་དང་རིགས་འདྲ་བའི་ཡན་ལག་རེ་རེ་བའི་དབྱིབས་ཀྱང་
ཤིང་རྟ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་རིགས་མི་འདྲ་བའི་ཡན་ལག་རེ་རེ་བའི་
དབྱིབས་ཀྱང་ཤིང་རྟ་མ་
ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་
ཚོགས་པའི་དབྱིབས་ཤིང་རྟར་འདོད་པས་སྐྱོན་དེ་རྣམས་མེད་དོ་ཞེ་
ན། དེ་འགོག་པ་ལ། གང་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། དེ་ཡང་ཡན་
ལག་ཚོགས་པ་ཤིང་རྟ་ཡིན་པ་ནི། གང་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅན་མེད་ཡན་
ལག་དག་ཞེས་པའི་རིགས་པས་ཁེགས་པས། འདིར་ནི་ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་
བརྟེན་པའི་དབྱིབས་ཤིང་རྟ་ཡིན་པ་འགོག་པ་ཡིན་ནོ། ཇི་ལྟར་འགོག་
ན། ཤིང་རྟའི་དབྱིབས་དེ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་གདགས་
གཞིར་བྱས་ནས་འདོགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་
ཕྱིར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་རྫས་སུ་
ཅང་མེད་པ་
སྟེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཁྱོད་
ཀྱི་ལུགས་ལ་བཏགས་ཡོད་ཐམས་ཅད་རང་གི་འདོགས་གཞི་རྫས་ཡོད་ཁོ་
ན་ལ་བརྟེན་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཡན་ལག་ཚོགས་པ་
གང་ཞིག་
རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་
རྟའི་སྐབས་འདིར་ནི་ཤིང་རྟར་འཇོག་པའི་དབྱིབས་སུ་ལྟ་ཞིག་ཇི་
ལྟར་འདོགས་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་པར་ཐལ། ཁྱོད་ཀྱིས་བཏགས་ཡོད་
ཀྱི་དངོས་
པོ་རྣམས་གདགས་གཞི་རྫས་ཡོད་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་དགོས་པར་ཁས་
བླངས་ཤིང་ཚོགས་པ་དང་དེའི་དབྱིབས་གཉིས་ཀ་བཏགས་ཡོད་དུ་
ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རིགས་པ་དེ་གཞན་ལ་ཁ་

[092A]༄༅། །སྤོ་བ་ནི་ཁོ་ན་རེ། མ་ཁྱབ་སྟེ། ཚོགས་པ་བདེན་པ་
མེད་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དབྱིབས་བཏགས་ཡོད་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན་
དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། ཁྱོད་ཀྱི་འདི་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བརྒྱད་
གསུངས་
འོ་ན་མ་རིག་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་མི་བདེན་པའི་རྒྱུ་ལ་
བརྟེན་པར་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའི་
རྣམ་པ་མི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་སྐྱེ་བ་
ཤེས་པར་
གྱིས་ཤིག་སྟེ་ཤེས་པར་བྱ་རིགས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་ཚོགས་པ་
བཏགས་ཡོད་ལ་བརྟེན་ནས་དབྱིབས་བཏགས་ཡོད་དུ་འཇོག་པ་འདི་ནི་ཇི་
ལྟར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར། ཤིང་རྟའི་ཡན་
ལག་ཚོགས་ཙམ་ཤིང་རྟ་ཡིན་པར་འགོག་པའི་རིགས་པ་འདིས་ནི་ཆོས་
ཅན། དགོས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། བུམ་པའི་གཟུགས་དྲི་སོགས་རྡུལ་
རྫས་བརྒྱད་པོ་དེ་ལྟར་འདབ་འབྱོར་དུ་གནས་པའི་ཚོགས་
པ་རྣམས་བུམ་པ་ཡིན་པས། དེ་ལ་བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་བློ་དོན་མཐུན་
སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་
བསྟན་པའི་དགོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། བུམ་པའི་གདགས་གཞི་གཟུགས་དྲི་
སོགས་ཀྱང་ཆོས་ཅན། རྫས་ཡོད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་
གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེས་ནའི་ཕྱིར། རྟགས་མཐའ་བཞིའི་སྐྱེ་བ་
བཀག་པས་གྲུབ་བོ། འདོད་ན། བུམ་པའི་གཟུགས་སོགས་དེ་
དག་གི་དབྱིབས་ཀྱང་བུམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། བུམ་པ་མེད་པའི་
ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པའི་རྟེན་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་ཁས་
ཡང་གི་སྒྲ་ནི་སྔ་མར་མ་ཟད་ཅེས་པའོ། གསུམ་པ་དེ་ལྟར་བཤད་

[092B] དེ་ལ་ཁོ་ན་
རེ། ཁྱོད་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིང་རྟའི་ཐ་སྙད་དོན་མཐུན་
རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། ཤིང་རྟའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་
གཞི་མེད་པའི་
ཕྱིར་ཏེ། ཤིང་རྟ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་རིགས་པས་བཙལ་བ་ན་མེད་
པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་དུའམ་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཞི་གསུངས། དབུ་མ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་
ལ་ཤིང་རྟ་ལ་བརྟེན་པའི་ཐ་སྙད་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཉེས་པ་མེད་
དེ། ཤིང་རྟ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་དོན་དམ་དུ་འམ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་
ཏུ་རྣམས་པ་བདུན་གྱི་རིགས་པས་བཙལ་བའི་ཚེ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་
མ་ཡིན་
མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ནའང་བརྟགས་དོན་བཙལ་བའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་
མེད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཉིད་ལས་ཤིང་རྟའི་སྐབས་འདིར་
རང་གི་ཡན་ལག་འཕང་ལོ་དང་གཟེར་བུ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་
རྟའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །   ༈    མིང་གི་ཐ་
སྙད་ཀྱི་དོན་གཞན་ཡང་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི། དབུ་མ་བའི་ལུགས་
ལ་ཁྱད་གཞི་ཤིང་རྟ་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་
འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད། ཤིང་རྟའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་
ཀྱང་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དེ་
ཉིད་ཡན་ལག་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་
ཆོས་ཅན། དབུ་མ་པའི་ལུགས་ལ་ཁྱད་གཞི་ཤིང་རྟ་རྟེན་ནས་
བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཟད་ཤིང་རྟ་དེ་ཉིད་ཡན་ལག་ཅན་དུ་
འཇོག་པའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་བརྟགས་དོན་

[092A]༄༅། །བཙལ་ན་
མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་
ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། ཤིང་རྟ་དེ་ཉིད་འཕང་ལོ་སོགས་རང་གི་
ཡན་ལག་ལ་ལྟོས་ནས་ཡན་ལག་ཅན་དང། དེ་རང་གི་ཆ་ཤས་ཅན་
དང་ཤིང་
རྟ་དེ་ཉིད་རང་གི་ཉེ་བར་བླང་བྱ་ལེན་པའི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་
ནས་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་འགྲོ་བ་ལ་བསྙད་པ་དང། འཕང་ལོ་སོགས་
རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་
པ་པོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་
དེ་ལ་དངོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། ཡན་ལག་ཚོགས་པ་ཙམ་ཡན་ལག་
ཅན་ཡིན་གྱི་ཚོགས་ཙམ་མིན་པའི་ཡན་ལག་ཅན་ནི་མེད་དེ། ཚོགས་པ་
ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཡན་ལག་ཅན་མ་དམིགས་པའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་ཁོ་བོས་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་
ཤིང་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤིང་རྟ་སོགས་མ་བརླག་ཅིག་ཅེས་བཟློག་
སྟེ་སྨྲ་བར་བྱ་དགོས་པར་ཐལ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རེ་རེ་བ་
དང་ཚོགས་པ་
གང་ཡང་མ་ཡིན། དེ་ལས་དོན་གཞན་པའི་ཤིང་རྟ་ཡང་མེད་པ་
གང་ཞིག་རང་གི་གདགས་གཞི་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་ཤིང་རྟ་ནི་
ཁྱོད་ཀྱིས་འཇོག་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། རྟགས་སྒྲུབ་ཟིན། །དྲུག་པ་
དེ་ལྟར་
བཞག་པ་ལ་མཐར་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་སྤང་སླ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་
པ་ལ་ལྔ། དངོས་ཀྱི་དོན་དང། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤོང་བ། ཤིང་
རྟ་དང་བདག་གི་ཐ་སྙད་རྣམས་དཔེ་དོན་དུ་སྦྱར་བ། བརྟེན་ནས་
བཏགས་པའི་བདག་
ཁས་ལེན་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་བསྟན་པ། མཁས་རྨོངས་ཀྱི་འཆིང་
གྲོལ་གྱི་གཞིའི་བདག་ངོས་བཟུང་བའོ། དང་པོ་ནི། རྣམ་དཔྱད་མེད་
པར་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་འདིར། རང་གི་ཡན་ལག་བརྟེན་ནས་འདོགས་

[092B] ཞེས་ཆོས་རྣམས་དཔྱད་ནས་མི་འཇོག་པར་རང་གི་ཡན་
ལག་གམ་ཆ་ཤས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇོག་པར་བཤད་ན། འོ་ན་དེ་ལྟར་
འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
རྣམ་བདུན་
གྱིས་མེད་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དབུ་
མ་པའི་སྐབས་འདིར་ཤིང་རྟ་དེའི་གྲུབ་ཚུལ་ནི་མ་བཏགས་མ་དཔྱད་
པའི་སྒོ་ནས་འཇོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། གྲུབ་ཚུལ་དེ་
ཤེས་ན་ཀུན་རྫོབ་འཐད་པར་མ་ཟད་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
ལའང་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། རང་
བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་བཏགས་དོན་བཙལ་བའི་ཚེ་རྙེད་དགོས་པ་ལས་
རྣམ་
པ་བདུན་གྱིས་བཙལ་བའི་ཚེ་མེད་པའི་ཤིང་རྟ་གང་ཡིན་པ་དེ་
རང་གི་ཡན་ལག་དང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གཅིག་དང་ཐ་དད་
སོགས་ཇི་ལྟ་བུར་ཡོད་ཅེས་བཙལ་བའི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤིང་རྟ་
འདིའི་ཡོད་
ཚུལ་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། བཏགས་དོན་བཙལ་བས་མི་
རྙེད་པ་དེའི་ཚེ་ཤིང་རྟའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྙེད་པ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། དེ་ཡང། དགག་བྱ་ལེགས་པར་ངོས་བཟུང་ནས། རྣལ་འབྱོར་པས་
ཐོག་མར་
གང་ཟག་ཤིང་རྟའི་དཔེའི་སྒོ་ནས་བརྟགས་དོན་འཚོལ་ཞིང་བཙལ་
བས་མ་རྙེད་པ་ན་གང་ཟག་གི་གནས་ལུགས་རྙེད་པ་ཡིན་ལ་མ་
རྙེད་པས་མེད་པར་འཇོག་ན་ཀུན་རྫོབ་བརླག་པར་འགྱུར་རོ། དེས་ན་
ཡོད་
ཙམ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་གཉིས་ལས་མ་འདས་པས་བཏགས་
ཙམ་མ་ཡིན་པའི་ཡོད་པ་ནི་ཁེགས་དེས་ན་བཏགས་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་
འཇོག་དགོས་སོ། འཇོག་ཚུལ་འདི་ཤེས་ན་དོན་

[093A]༄༅། །དམ་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཀུན་རྫོབ་ཉམས་
པའི་སྐྱོན་ལས་གྲོལ་བས་ངེས་པར་འདི་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། ཞེས་
མགྲིན་པ་བསལ་ནས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་
ཁོ་ན་རེ། རྣམ་བདུན་གྱིས་མེད་གང་དེ་ཇི་ལྟ་བུར་ཡོད་ཅེས་རྣལ་
འབྱོར་པས་འདིའི་ཡོད་མི་རྙེད། ཞེས་ཤིང་རྟ་བརྟགས་དོན་བཙལ་
བའི་ཚེ་མི་རྙེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པར་བཤད་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་
མོད། དེ་
ལྟ་ནའང། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ། དེ་མངོན་
སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། ཤིང་རྟ་ཡོད་
ཉིད་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཤིང་
རྟ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་མིན་ན་དེའི་ཚེ་ཤིང་རྟ་དེའི་
ཡན་ལག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ། ཡན་ལག་ཅན་གྱི་
ཤིང་རྟ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། སྟོང་ཉིད་
རྟོགས་པའི་
བློ་གྲོས་གྱི་མེས་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་ཤིང་རྟ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་
པ་བསྲེགས་པ་སྟེ་མེད་པར་མཐོང་བ་ན། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་རྣམས་
རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་མཐོང་དགོས་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་
ཤིང་རྟ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེས་ཚིག་ན་དེའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱང་ཚིག་
ནས་མེད་དགོས་པ་བཞིན་ནོ།    ༈   
སྙད་རྣམས་དཔེ་དོན་དུ་སྦྱར་བ་ནི། རང་གི་ཡན་ལག་བརྟེན་ནས་
འདོགས་པ་ཡིན་ཞེས་དཔེ་ཤིང་རྟ་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་
འདོགས་པ་ལ་བཤད་ན་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་
ལ། དེ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་

[093B] ཤིང་རྟ་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་
བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་
པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཁམས་དྲུག་དང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་
དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་
བདག་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འདོད་དེ་
བདག་ནི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པར་
གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་
ལྔ་
ནི་བདག་གི་ལས་ཡིན་ལ། བདག་འདི་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་
པོའང་ཡིན་ཏེ། ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་དང་ཤིང་རྟ་བྱེད་པ་པོར་
གྲུབ་པ་གང་ཞིག་དེ་བདག་ལའང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། །བཞི་པ་
བརྟེན་ནས་
བཏགས་པའི་བདག་ཁས་ལེན་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་བསྟན་པ་ནི། འོ་ན་
བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་བདག་ཁས་བླངས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་
ཡོད་ཅེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། དངོས་ཡོད་མིན་ཕྱིར་ཞེས་
སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདག་འདི་ནི་བརྟན་
པ་མིན་ཞིང་མི་བརྟན་པ་ཉིད་དུའང་རང་བཞིན་གྱི་གྲུབ་པ་མ་
ཡིན་ཏེ། བདག་འདི་ནི་སྐྱེ་འཇིག་ཅན་དུའང་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། བདག་འདི་ལ་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སོགས་ཀྱིས་
བསྡུས་པ་མི་རྟག་པ་དང། གཉིས་ཀ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་རང་
བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང། བདག་དེ་ཕུང་པོ་དང་དེ་ཉིད་
སྟེ་གཅིག་དང་གཞན་ཉིད་དུའང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དེ། བདག་དེ་
ནི་དངོས་པོ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
སྟེ། ཁྱད་གཞི་མེད་ན། ཁྱད་ཆོས་མེད་དགོས་པའི་ཕྱིར་

[094A]༄༅། །འོ་ན། འདིའི་བརྟན་མི་བརྟན་རྟག་མི་རྟག་གི་ཁྱད་པར་
གང་ཞེ་ན། བརྟན་མི་བརྟན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་
བསྟུན་པ་ཡིན་ལ། རྟག་མི་རྟག་དང་སྐྱེ་འཇིག་སོགས་ནི་གསུངས་རབ་
ལས་བཤད་ཚོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པར་བདག་གི་བླ་མ་དམ་པས་
གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ། རང་འགྲེལ་དུ། བདག་བརྟན་ན་ཚེ་སྔ་
མའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཚེ་འདིར་ཡོད་དགོས་པ་དང། མི་
བརྟན་ན་བདག་ཕུང་པོར་ཐལ་བ་སོགས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ལྔ་པ་
མཁས་རྨོངས་ཀྱི་འཆིང་གྲོལ་གྱི་གཞིའི་བདག་ངོས་བཟང་བ་ནི་
བཏགས་དོན་བཙལ་བའི་བདག་གི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་ཆོས་སོགས་གང་
ཡང་མ་གྲུབ་ན། འོ་ན། འཆིང་གྲོལ་གྱི་གཞིར་གྱུར་པའི་བདག་དེ་
ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། གང་ལ་རྟག་ཏུ་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཞི་གསུངས། མི་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་
རྟགས་དོན་བཙལ་བས་མེད་ཀྱང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བརྟགས་མ་
དཔྱད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་ངོར་གཏི་མུག་སྟེ་མི་ཤེས་པ་
ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་ཚད་མས་དམིགས་
མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིའི་གཏི་མུག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་
ངའོ་སྙམ་པའི་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གཏི་
མུག་མཚན་ཉིད་པ་མིན་ནོ། དེ་ལ་གཏི་མུག་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་

[094B] དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་
པའི་ཕྱིར། །གཉིས་པ་བདག་གི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དགག་པ་
ནི། ཁོ་ན་རེ། བདག་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཀྱང་བདག་གི་བ་
རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་འགོག་པ་ལ། གང་ཕྱིར་བྱེད་པོ་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་བདག་གི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་བྱེད་པ་པོ་
རྫ་མཁན་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ན་ལས་སུ་བྱ་བ་རྫ་བུམ་ཡང་མེད་
དགོས་པ་དེའི་ཕྱིར། དེས་ན་བདག་དང་བདག་གི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་
པས་སྟོང་པར་ལྟ་ཞིང་གོམས་པར་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་
འཁོར་བ་ལས་མྱུར་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་དང་བདག་གི་བ་
རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པ་
དེའི་
ཕྱིར། །གསུམ་པ་བདག་དང་ཤིང་རྟའི་དཔྱད་པ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་
བསྒྲེ་བ་བསྟན་པ་ལ་གསུམ། བུམ་སྣམ་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་བསྒྲི་
བ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ལ་བསྒྲི་བ། དེ་ལ་གཞན་
གྱིས་རྩོད་པ་སྤོང་བའོ། དང་པོ་ནི། སྔར་གྱི་རྣམ་བདུན་གྱི་
རིགས་པ་དེ་རྣམས་བུམ་སྣམ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རིགས་འདྲེས་
ནས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། བུམ་པ་སྣམ་བུ་རེ་ལྡེ་
ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས། དོན་ནི་བུམ་པ་དང། སྣམ་བུ་
དང། རེ་ལྡེ་དང། དམག་དང། ནགས་ཚལ་དང། ཕྲེང་བ། ལྗོན་
ཤིང་དང། ཁང་ཁྱིམ་དང། ཤིང་རྟ་ཕྲན་དང་

[095A]༄༅། །མགྲོན་གནས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གང་དག་དང་
བུམ་སོགས་དེ་བཞིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་རིགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མིང་གང་
དག་གི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བོ་འདིས་བསྙད་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་བཏགས་
པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཤིང་རྟ་ལྟར་མ་བརྟགས་པར་གྲུབ་པ་རྟོགས་པར་
བྱ་དགོས་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དེ་
ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་མཐུན་པའི་རྩོད་པ་མི་མཛད་
པར་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཡོད་པ་དེ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ་
འོ་ན། དེ་བཞིན་གང་དག་སྒོ་ནས་སྐྱེ་འདིས་བསྙད་པ་དེ་རྣམས་
རྟོགས་བྱ་སྟེ། ཞེས་བཤད་ན་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གང་ཞེ་
ན་
བུམ་པ་ཡན་ལག་ཅན་དང། གྱོ་མོ་སོགས་དེའི་ཡན་ལག་དང་བུམ་པ་
ཡོན་ཏན་ཅན་དང། མེ་རིས་སྔོ་བསང་སོགས་དེའི་ཡོན་ཏན་དང། ཡུལ་
ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་ནི་འདོད་
ཆགས་ཅན་དང་ཡུལ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ལྷག་པར་སྲེད་པ་ནི་འདོད་
ཆགས་དང་བུམ་པ་མཚན་གཞི་དང། ལྟོ་ལྡིར་བ་མཚན་ཉིད་དང་
མེ་སྲེགས་བྱེད་དང། བུད་ཤིང་སྲེག་བྱ་ཡིན་པ་སོགས་
དོན་གང་དག་སྔ་ཕྱི་སྦྱར་ན་དེ་རྣམས་ཆོས་ཅན། དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་ལ་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་དཔྱད་ནས་བཞག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་
ཏེ། སྔར་ཤིང་རྟའི་རྣམ་དཔྱད་བྱས་པ་ལྟར་རང་རང་གི་
བརྟགས་དོན་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བཙལ་བས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང། བཙལ་
བ་དེ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་དཔྱད་པར་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པའི་སྒོ་
ནས་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།    ༈   

[095B]
ཕན་ཚུལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་
རྒྱུ་ཡིས་བསྐྱེད་པར་ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུམ་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་
སྒོ་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་རང་
གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་དེ་ལྟ་ན་སྐྱེད་བྱེད་དེ་རྒྱུར་འཇོག་
པ་ཡིན་ཞིང། གལ་ཏེ་རྒྱུས་རང་གི་འབྲས་བུ་མི་བསྐྱེད་ན་ནི་
རྒྱུས་རང་འབྲས་སྐྱེད་པ་དེ་མེད་པས་སྐྱེ་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་གཉིས་
རྒྱུ་འབྲས་སོ་སོར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ་
འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་
བས་འབྲས་བུར་འཇོག་པ་དེའི་ཕྱིར། རྒྱུ་འབྲས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་
གྲུབ་ཙམ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་མ་གྲུབ་ཏེ། གལ་
ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་རྒྱུ་འམ་འབྲས་བུ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་
གང་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་
སྔ་བར་གྲུབ་དགོས་པ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་
གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྨོས་ཤིག་སྟེ་སྨྲ་དགོས་ན་སྨྲ་རྒྱུ་མེད་
པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་རྒྱུ་སྔ་བར་མི་
རིགས་ཏེ། རྒྱུའི་དུས་སུ་རྒྱུའི་ལྟོས་པ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་སྟེ། ལྟོས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་
ལྟོས་གྲུབ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྔ་བར་ཡང་མི་རིགས་
ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་

[096A]༄༅། །བའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང། རྒྱུས་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་
སྐྱེད་ན་འབྲས་བུ་དང་ཕྲད་ནས་སྐྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་
རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེད། དང་པོ་ལྟར་ན། རྒྱུ་འབྲས་དེ་དག་
ནུས་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཐལ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལ་རྒྱུ་ཡིས་
འབྲས་བུ་དང་ཕྲད་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་སྟེ་དེའི་
ཕྱིར། དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོ་དང་ཆུ་རླུང་ཕྲད་པ་བཞིན་ནོ། འདོད་
ན། སྐྱེད་
བྱེད་རྒྱུ་དང། སྐྱེ་བྱ་འབྲས་བུ་གཉིས་ཐ་དད་མེད་པར་འགྱུར་
བར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། ཞིང་ནི་འོག་མ་བསྡུད་པའོ། གཉིས་པ་
ལྟར་ན། འབྲས་བུའི་རྒྱུ་འདི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མིན་པ་རྣམས་དང་
འབྲས་བུ་སྐྱེ་མི་སྐྱེ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཐལ། རྒྱུ་
འབྲས་གཉིས་སོ་སོར་མ་ཕྲད་པར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་
སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སོ་སོ་བ་
ཡིན་ན་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་
གྱིས་སོ་སོ་བ་ཡིན་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་
པར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། རྒྱུ་འབྲས་ཕྲད་མ་ཕྲད་
ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྐྱེ་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་
སྟེ་
རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལུགས་ལ་སྐྱེ་བྱ་སྐྱེ་བྱེད་
ལ་ཕྲད་མ་ཕྲད་ཀྱི་རྟོག་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་སྤངས་ནས་དེར་མ་
གཏོགས་པའི་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེད་པ་རྟོག་པ་གསུམ་
པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུས་འབྲས་བུ་
བསྐྱེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་རང་བཞིན་
གྱིས་ཡོ་དོ། འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རང་

[096B] ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་
ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། དེ་
མ་ཟད་
རྒྱུ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་རང་བཞིན་
གྱིས་མེད་པ་གང་ཞིག་རྒྱུ་འབྲས་དང་བྲལ་ན་རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་
དུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་
ཁོ་ན་རེ། རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་ཕྲད་མ་ཕྲད་ལ་
བརྟག་པའི་སྔར་གྱི་སྐྱོན་དེ་ཡོད་ལ་རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་གྱི་
མེད་ནའང་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཆད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པས། ཁྱོད་
ཀྱི་ལུགས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་འཇོག་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་
ལ་སྐྱོན་དང་པོ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དབུ་མ་པ་དག་ལ་ཇི་
སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཕྲད་མ་ཕྲད་ལ་བརྟག་པའི་
སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་ཁོ་བོ་ཅག་གི་
ལུགས་ལ་རྒྱུ་འབྲས་འདི་དག་གཉིས་ཆར་ཡང་ནི་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་
བརྙན་དང་འདྲ་བར་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེའི་
ཕྱིར། སྐྱོན་གཉིས་པ་ཡང་མེད་དེ། བདག་དབུ་མ་པའི་ལུགས་ལ་འཇིག་
རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་འབྲས་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པ་
རྣམས་ཀྱང་བཏགས་དོན་འཚོལ་མི་དགོས་
པ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །གསུམ་པ་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་རྩོད་
པ་སྤོང་བ་ལ་གཉིས། རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་འགོག་པ་
ལ་སྐྱོན་མཚུངས་པའི་རྩོད་པ། རང་ལ་སྐྱོན་མི་

[098A]༄༅། །མཚུངས་པའི་ལན་
བསྟན་པའོ། དང་པོ་ལ། ཁོ་ན་རེ་
རྒྱུ་འབྲས་ཕྲད་མ་ཕྲད་ལ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་འབྲས་བུ་
རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེད་པ་འགོག་པའི་ཚུལ་དེ་ནི། ཁྱོད་
དབུ་མ་པའི་སུན་འབྱིན་གྱིས་རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་
དམ་བཅའ་བའི་དངོས་སྨྲ་བའི་དམ་བཅའ་སུན་འབྱིན་འདོད་པ་ལ་ཡང་
མཚུངས་པས་སུན་འབྱིན་དེ་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ནོ། ཇི་ལྟར་
མཚུངས་ན། ཁྱོད་དབུ་མ་པའི་སུན་འབྱིན་འདིས་སུན་དབྱུང་བྱ་
དངོས་སྨྲ་བའི་དམ་བཅའ་དང་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ནམ་
འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པའི་ཉེས་པ་འདི་ནི་ཁྱོད་དབུ་
མ་
པའང་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཐལ། ཕྲད་ནས་
སུན་འབྱིན་ན་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་གང་གིས་གང་ཞིག་སུན་
འབྱིན་པར་བྱེད། མ་ཕྲད་པར་སུན་འབྱིན་ན་ནི་མ་
ཕྲད་པར་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སུན་འབྱིན་པར་
འགྱུར་བས་མི་རིགས་ཤིང། བརྟག་པ་གཉིས་པོ་འདི་དག་སྤངས་ནས་
བརྟག་པ་གསུམ་པ་གཞན་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་
དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ཀྱི་སུན་འབྱིན་སུན་དབྱུང་བྱ་དངོས་སྨྲ་བའི་དམ་
བཅའ་སུན་འབྱིན་པར་ནུས་པར་མ་ཡིན་པར་ཐལ། གང་གི་ཚེ་སུན་
འབྱིན་ལྟར་སྣང་དེ་སྐད་སྨྲ་ཞིང་དེས་ནི་རང་ཕྱོགས་ཁོ་ན་
རྣམ་པར་
འཇོམས་པ་དེའི་ཚེ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། འདོད་ན། རྒྱུ་འབྲས་རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་
ནི་སྐྱེ་བོ་དམ་པས་བཞེད་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་

[098B]
སྨྲད་པར་རིགས་པའི་ཆད་ལྟ་ཅན་དུ་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་
ཕྱིར་ན་དབུ་མ་པ་ཁྱོད་རང་གི་སྨྲས་པས་ཚིག་ལའང་ཚུར་
བཟློག་ནས་ཐལ་བ་མཚུངས་པའི་ལྷག་ཆོད་ཀྱི་སུན་འབྱིན་ལྟར་
སྣང་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས། རིགས་པ་མེད་པའི་དམ་བཅའ་མ་ཕྲད་ན་
རྒྱུ་འབྲས་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ནས་བྱ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་
མཐའ་དག་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དེའི་ཕྱིར། རིག་པ་མེད་
ཚུལ་ནི། དཔེར་ན་ཁབ་ལེན་དང་མིག་གིས་མ་ཕྲད་ཀྱང་རུང་བའི་
ཡུལ་ན་ལྕགས་ལེན་ཅིང་གཟུགས་མཐོང་གི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་མི་
འཇུག་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མ་ཕྲད་པར་སྐྱེད་
ཀྱང་རིགས་མཐུན་འགའ་ཞིག་སྐྱེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེད་དོ། ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། དབུ་མ་པ་ཁྱོད་ནི་ཆད་ལྟ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་སུན་
འབྱིན་ཅི་ཕྱིན་དུ་སྨྲ་བའི་རྒོལ་བ་པོ་འང་ཡིན་ཏེ། རང་ཕྱོགས་
བཞག་ཏེ་
མེད་པར་གཞན་ཕྱོགས་འགོག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པའི་རྒོལ་བ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁོའི་རྩོད་པ་དེ་འཆད་པ་ལ། སུན་འབྱིན་འདིས་
སུན་དབྱུང་བྱ་ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་གསུངས། གཉིས་
པ་ལ་བཞི། རང་ཕྱོགས་ལ་སུན་འབྱིན་དང་སྒྲུབ་པ་འཐད་ཚུལ་
གཞན་གྱི་ཐལ་བ་མི་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བར་བཤད་པ་
རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྲུབ་ནུས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་བཟློག་སྟེ་
སྒྲུབ་
མི་ནུས་པ། འདིར་མ་བཤད་པའི་སུན་འབྱིན་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱེད་
ཚུལ་ལོ། དང་པོ་ལ་གཉིས་ཐ་སྙད་དུ་གཞན་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་
ཁས་ལེན་ཚུལ་དང། རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་ཁས་ལེན་ཚུལ་ལོ་

[099A]༄༅། །དང་པོ་ནི། གོང་གི་ཁོའི་རྩོད་པ་དེ་རྣམས་འགོག་པ་ལ་
སུན་འབྱིན་པས་སུན་དབྱུང་བྱ་ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སུན་འབྱིན་གྱིས་སུན་དབྱུང་བྱ་དེ་ཕྲད་ནས་
སུན་
འབྱིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་སུན་འབྱིན་ཞེས་བརྟག་ནས་ཕྱོགས་
གཉིས་ཀ་ལ་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བདག་དབུ་
མ་པ་ལ་འཇུག་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པས་སུན་འབྱིན་བས་
སུན་དབྱུང་བྱ་དངོས་སྨྲ་བའི་དམ་བཅའ་དང་ཕྲད་ནས་སུན་འབྱིན་
པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་མ་ཕྲད་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་ཞེས་སྔར་
སྨྲས་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་ནི་འདིར་རྒོལ་བ་གང་ལ་ངེས་པར་ཕྱོགས་
ཡོད་པ་སྟེ་རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་དམ་བཅའ་བ་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་གྱི་བདག་དབུ་
མ་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་དམ་བཅའ་བའི་ཕྱོགས་འདི་
ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ནའི་ཕྱིར། མདོར་ན། རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྲད་མ་ཕྲད་དཔྱད་
ནས་གནོད་བྱེད་འཇུག་ལ། དེ་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་དཔྱད་པ་དེ་
མི་འཇུག་པས་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། གཉིས་པ་ནི། ཐ་སྙད་དུ་
གཞན་
ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའི་རྣམ་གཞག་འཐད་པར་མ་ཟད་རང་ཕྱོགས་
སྒྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་ཀྱང་འཐད་དོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། ཇི་ལྟར་
ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེས་སོགས་ཤོ་ལོ་ཀ་གཉིས་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདེན་པར་མེད་པ་ལ། རྟགས་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་
རྣམ་གཞག་འཐད་པའི་དཔེ་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་སྟེ། དཔེ་ན། ཁྱོད་
ཀྱིས་ལྟར་ན་ཡང་ཆུ་ནང་གི་ཉི་མ་དང་མེ་ལོང་ནང་གི་གཟུགས་
བརྙན་

[099B] ནམ་མཁར་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་
དང་བྱད་བཞིན་ལ་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཉི་མ་གཟས་བཟུང་བ་
དང། བྱད་བཞིན་ལ་ནག་ནོག་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གང་གི་
ཚེ་མཐོང་བར་
འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་བརྙན་གཉིས་པོ་དེ་ཆོས་ཅན། བརྟགས་
དོན་བཙལ་བའི་ཚེ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་དེ། ཉི་མ་
དང་བྱད་བཞིན་དང་ནི་དེ་དག་གི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པར་ཕྲད་པ་
དང་མ་ཕྲད་པར་སྐྱེ་ཞེ་
བཏགས་དོན་བཙལ་བ་ན་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང། ཉི་མ་
དང་བྱད་བཞིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བཞག་པའི་
གཟུགས་བརྙན་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བསྙོན་དུ་མེད་པའི་
ཕྱིར། ཕྱི་མ་འདི་
བདེན་མེད་ལ་སྐྱེ་བྱ་སྐྱེ་བྱེད་འཐད་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། དཔེ་དེ་
བཞིན་དུ་དཔེ་དོན་སྦྱར་ནས་བསྒྲུབ་པ་ནི། དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ཡང་
ཆོས་ཅན། བདག་མེད་ལ་སུན་འབྱིན་གྱི་བྱ་བྱེད་འཐད་དེ། ཕྱོགས་
སྔ་དང་ཐལ་འགྱུར་རང་
བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཡང་ཐལ་འགྱུར་གྱི་ཕྱོགས་སྔ་མ་བཀག་ནས་
ཕྱི་རྒོལ་གྱི་ཤེས་རབ་གདོང་པ་དང་འདྲ་བ་ཐལ། ལོག་རྟོག་གི་
དྲི་མ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་
ཕྱིར། དཔེར་ན་བྱད་བཞིན་གྱི་
གཟུགས་བརྙན་མི་བདེན་བཞིན་དུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་བྱད་བཞིན་
ལ་ཡོད་པའི་ནག་ནོག་བསལ་ཏེ་བྱད་བཞིན་མཛེས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་
བའི་ཕྱིར་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་བྱད་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་ནུས་
པ་
ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། བདག་མེད་ལ་རྟགས་
དང་རྟགས་ཅན་གྱི་བྱ་བྱེད་འཐད་དེ། རྟེན་འབྲེལ་སོགས་ཀྱི་གཏན་
ཚིགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཐད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་
ཀྱང། རྟེན་འབྲེལ་སོགས་

[100A]༄༅། །ཀྱི་རྟགས་ལས་རང་གི་སྒྲུབ་བྱ་བདེན་མེད་རྟོགས་པ་ཡོད་
ཅེས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། ཆུའི་ནང་དུ་ཉི་
མའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་བརྟེན་ནས་མཁར་ཉི་མའི་ཁྱད་པར་མཐོང་
བ་འགྱུར་བ་དེ་
བཞིན་ནོ། གཉིས་པ་གཞན་གྱི་ཐལ་བ་མི་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་
གསལ་བར་བཤད་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། གཞན་གྱི་ཐལ་བ་མི་མཚུངས་པ་
གཞུང་གོང་མ་རྣམས་སུ་བཤད་ན། འོ་ན། དེ་མི་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་
མཚན་གང་ཞེ་ན་
དེ་འཆད་པ་ལ། གལ་ཏེ་རང་གི་སྒྲུབ་བྱ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་
གསུངས། དངོས་སྨྲ་བ་ཆོས་ཅན། མ་དག་པའི་ཕྱོགས་ལ་བཀོད་པའི་
སྐྱོན་དག་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བཀོད་པ་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་
དོན་མེད་པའམ་
གནོད་བྱེད་མ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་འཆད་པ་སྟེ་ཡིད་འབྱུང་བ་འབའ་
ཞིག་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རང་གི་བསྒྲུབ་བྱ་གོ་བར་བྱེད་པའི་གཏན་
ཚིགས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང། གཏན་
ཚིགས་
ཀྱིས་དངོས་སུ་གོ་བར་བྱ་བ་ཉིད་འགྱུར་བ་སྒྲུབ་བྱའི་ངོ་བོའང་
རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན། བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་
ཕྲད་པ་དང་ལ་སོགས་པས་མ་ཕྲད་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེས་
བརྟག་པའི་རིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བར་
འགྱུར་བ་རིགས་པ་ཞིག་ནའང། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལུགས་ལ་གོ་བྱ་གོ་
བྱེད་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ནའི་ཕྱིར་
འདིས་ནི་མིག་དང་ཁབ་ལེན་གྱིས་མ་ཕྲད་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་
བཀག་གོ། གསུམ་པ་
རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་ནུས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་བཟློག་སྟེ་
སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། རྒྱུ་འབྲས་ཕྲད་མ་ཕྲད་ལ་
བརྟག་པའི་སྐྱོན་དེ་རྣམས་ཁྱོད་ཀྱི་སུན་འབྱིན་དང་གཏན་ཚིགས་ལ་
ཡང་འཇུག་སྟེ། དངོས་པོ་རང་

[100B] དེའི་ལན་
འཆད་པ་ལ། དངོས་རྣམས་མཐའ་དག་དངོས་པོ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བཞི་གསུངས། སྔ་རྒོལ་དབུ་མ་པས་ཕྱི་རྒོལ་དངོས་སྨྲ་བ་ལ་
དངོས་པོ་རྣམས་མཐའ་
དག་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་སུ་གཞུག་པར་ནི་
ནུས་པར་ཆེས་སླ་ལ། དེ་སླ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་སྔ་རྒོལ་དངོས་
སྨྲ་བས་ཕྱི་རྒོལ་དབུ་མ་པ་གཞན་དག་ལ་དངོས་པོ་རང་བཞིན་
གྱིས་གྲུབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་
པར་བྱེད་པ་ན་བདེ་བླག་ཏུ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་རྒོལ་དབུ་མ་པ་
གཉིས་ཀ་ལ་གྲགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་དཔེ་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་
དངོས་སྨྲ་བས་སྔ་རྒོལ་བྱས་པའི་ཚེ་གཉིས་ཀ་ལ་གྲགས་པའི་
རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དཔེ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དངོས་
སྨྲ་བ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་འདིར་སུ་ཞིག་གིས་བཅོལ་བ་སྟེ་སྦད་ནས་
འཇིག་རྟེན་རྣམས་རང་གི་ཉོན་མོངས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ངན་
པའི་སྦུབས་
ཀྱིས་གཏུམ་པའི་སྟེང་དུ་སླར་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་བདེན་གྲུབ་
ཏུ་སྒྲུབ་པའི་རྟགས་དང་དཔེ་ལྟར་སྣང་གི་རྟོག་གེ་ངན་པའི་དྲ་
བ་སྟེ་སྲད་བུས་བཅིངས་ཏེ་འཆིང་བར་ཅི་སྟེ་ཕྱེད་བྱེད་མི་རིགས་
པར་ཐལ། རང་གཞན་
ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་རིགས་ཀྱི་གནོད་པ་བྱེད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། དོན་
བསྡུ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་གཟིར་བའི་
སྟེང་དུ་ཀུན་བཏགས་བསྣན་ནས་མ་སྤེལ་ཞིག་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། བཞི་
པ་
འདིར་མ་བཤད་པའི་སུན་འབྱིན་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱེད་ཚུལ་ནི། འོ་
ན། སྔར་བདག་མེད་གཉིས་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་སྐབས་སུ་དངོས་སྨྲ་བ་
ལ་མ་བཤད་པའི་སུན་འབྱིན་ལྷག་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་
ཞེ་ན། དེ་འཆད་

[101A]༄༅། །པ་ལ། སུན་འབྱིན་ལྷག་མ་གོང་དུ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སྔར་བདག་མེད་གཉིས་རྒྱས་པར་
བཤད་པའི་སྐབས་སུ་དངོས་སྨྲ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་བཤད་པའི་ལྷག་
མ་རྒྱུ་
འབྲས་ཕྲད་མ་ཕྲད་བརྟག་ནས་འགོག་པའི་སུན་འབྱིན་གོང་དུ་བསྟན་
པ་ཡང་ནི་ཤེས་པར་བྱས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ཕྲད་པ་དང་ལ་སོགས་
པས་མ་ཕྲད་པར་བརྟག་ནས་བཀག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལན་གྱི་ཆེད་དུ་
ཕ་རོལ་
པོས་སུན་འབྱིན་ལ་ཕྲད་མ་ཕྲད་བརྟག་ནས་སྐྱོན་མཚུངས་པར་
བརྗོད་པའི་སྐབས་འདིར་དེའི་བརྟག་པ་རང་ལ་མི་མཚུངས་པའི་རྒྱུ་
མཚན་བཤད་མ་ཐག་པ་འདིས་མཚོན་ནས་སུན་འབྱིན་གཞན་ཡང་རྒྱ་
ཆེན་གཏོང་
བར་བྱ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་བཏགས་དོན་བཙལ་
བའི་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དབུ་མ་པ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
གཞན་ཕྱོགས་དགག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་རང་ཕྱོགས་སྒྲུབ་རྒྱུ་མེད་
པའི་སྒོ་ནས་སྲན་ཅི་ཕྱིན་
དུ་བྱེད་པའི་རྒོལ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་
ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སུ་དགག་སྒྲུབ་ལེགས་པར་བྱས་ནས་ལམ་
གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་གདུལ་བྱ་ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་གྱི་
རྩོད་
པ་ལྷུར་ལེན་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་པ་སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་
ཕྱིར། ཐ་སྙད་དུ་རང་ཕྱོགས་ཡོད་ཅིང་དོན་དམ་པར་གཞན་
ཕྱོགས་མི་སེལ་བའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་དངོས་སྨྲ་བའི་རྩོད་པ་མི་
འཇུག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་
འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། དངོས་སྨྲ་
བས་དངོས་སུ་བཀོད་པའི་རྩོད་པའི་ལྷག་མ་དངོས་སུ་མ་བཀོད་པའི་
རྩོད་པ་གཞན་ལ་ཡང་ཕན་ལན་འདེབས་ཚུལ་དང་ཚུར་སུན་མི་འཇུག་
པའི་

[101B]
ཕྱོགས་འདིས་མཚོན་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
གཉིས་པ་དེ་གྲུབ་པའི་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་རབ་དབྱེ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་
སྟོང་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་མདོར་
བསྟན་པ། ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། དང་པོ་ནི་
དེ་ལྟར་གཞུང་གོང་མ་རྣམས་སུ་མཐའ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་དང། རྣམ་
བདུན་གྱི་རིགས་པས་བདག་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་རྒྱས་པར་གཏན་ལ་
ཕབས་པ་
ལ། འོ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་བདག་མེད་ཕྲ་མོ་དེ་ལ་དབྱེ་ན་ཇི་ཙམ་
ཡོད་ཅེས་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། བདག་མེད་འདི་ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བརྒྱད་གསུངས། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་བདག་མེད་འདི་ནི་ཆོས་
ཅན། མདོར་
བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་
སྟོང་གཞི་ཆོས་ཅང་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་གསུངས་
པའི་ཕྱིར། འོ་ན། དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། སྟོན་
པས་དེ་
ལྟར་གསུངས་པ་ལ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་
འགྲོ་བ་རྣམས་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་
བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་
པའི་དགོས་
པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན་
སྔར་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་བདག་མེད་གཉིས་པོ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་
སྟོན་པས་སླར་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་སྟེ་རྣམ་པ་མང་པོར་
གསུངས་པ་
དེ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། གདུལ་བྱ་གདུལ་བྱའི་ཕྱིར་དུ་སྐལ་བ་དང་
འཚམ་པར་དེ་ལྟར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་
སྟེ་རྣམ་མང་གསུངས། ཞེས་བཤད་ན། རྣམ་པ་མང་པོ་ཇི་ལྟར་
གསུངས་ཞེ་

[102A]༄༅། །ན། བདག་མེད་དེ་གཉིས་ལ་གཉིས་ལས་མང་བར་ཕྱེ་ནས་
གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་གདུལ་བྱའི་ངོར་རྣམ་པ་
མང་པོའི་སྤྲོད་པ་དང་བཅས་ཏེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་དངོས་པོ་
མེད་པའི་ངོ་
བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཤད་ནས། སླར་ཡང་
མདོར་བསྡུས་ཏེ། དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང། དངོས་པོ་མེད་པ་
སྟོང་པ་ཉིད་དང། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང། གཞན་གྱི་
དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང། བཞིར་བཤད་
པའི་སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོའི་དོན་དུ་
ཡང་བཞེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དེ་དག་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་
ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །གཉིས་པ། ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་
རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གཉི་སྟོང་
ཉིད་བཅུ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ། སྟོང་ཉིད་བཞིར་
དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། དང་པོ་ལ་བཞི། ནང་སྟོང་པ་
ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཤད་པ། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་
བཞི་བཤད་པ། མཐའ་ལས་འདས་པ་
སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཤད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་
ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཤད་པའོ། དང་པོ་ལ་གཉིས། ནང་སྟོང་པ་
ཉིད་བཤད་པ་དང། སྟོང་ཉིད་ལྷག་མ་གསུམ་བཤད་པའོ། དང་པོ་
ནི། སྤྲོས་དང་བཅས་པའི་
སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་བཤད་ན། འོ་ན། སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་པོ་
དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་དེ་ཡི་ཞེས་པ་
ནས་དེ་སྐད་རབ་ཏུ་ཞེས་པའི་བར་གསུངས། དེ་ཡང་ནང་སྟོང་པ་
ཉིད་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་དེ་ཡི་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་དགུ་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། མིག་ནི་མིག་
རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་
ཕྱིར་ན་མིག་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ནི་མིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པས་
སྟོང་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་

[102B] སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་
ཡིད་ཀྱང་ཆོས་ཅན། བདེན་པས་སྟོང་པར་བསྙད་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་
བདེན་པ་སྟོང་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟགས་སྔ་
ཕྱི་གཉིས་ཀ་གྲུབ་སྟེ། མིག་སོགས་དེ་དག་དོན་
དམ་པར་ཐེར་ཟུག་སྟེ་རྟག་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང། འཇིག་པ་མི་
རྟག་པར་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། མིག་ལ་སོགས་པ་
ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་
ནི་ཆོས་ཅན། ནང་སྟོང་པ་
ཉིད་དུ་འདོད་དེ། སྟོང་གཞི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བདེན་པས་སྟོང་
པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐེར་ཟུག་ཅེས་པའི་རྐང་པ་གཉིས་
ལྷག་མ་ཀུན་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང། དོན་ནི། རྟག་མི་རྟག་གང་དུ་
ཡང་མི་བདེན་ཞེས་པའོ་
།གཉིས་པ་ནི། འོ་ན། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། ཕྱི་
སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། གང་
ཕྱིར་དེ་ཡི་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
གཟུགས་ནི་གཟུགས་རང་གི་ངོ་བོ་
ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྟོང་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་
དེ་ཡི་རང་བཞིན་ནི་གཟུགས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་དེ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་དྲི་རོ་རིག་བྱ་དང་
ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་ཅན་
བདེན་པ་སྟོང་སྟེ། ཁྱོད་བདེན་པ་སྟོང་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སོགས་ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རང་བཞིན་
གྱིས་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཅན། ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དེ་
སྟོང་གཞི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བདེན་པས་
སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་རྟེན་ཁོག་པ་ཆོས་
ཅན། ཁྱོད་ལ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཅར་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རྒྱུད་གྱིས་
བསྡུས་པས་ནང་དང་དབང་པོས་བསྡུས་པས་ཕྱི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་
འདྲའི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཅར་རང་

[103A]༄༅། །བཞིན་གྱི་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན་
ཕྱི་སྟོང་པ་
ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་བདེན་པ་སྟོང་པའི་
སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་
གྱིས་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་
མཁས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བསྙད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་
རྣམས་རང་བཞིན་མཐར་ཐུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་འདྲའི་སྟོང་
ཉིད་དེ་ཡང་ཆོས་ཅན། སྟོང་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་
གྲུབ་པས་སྟོང་པར་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྟག་མི་
རྟག་གང་རུང་དུ་མི་བདེན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་ཞེས་བྱ་བའི་
ངོ་བོ་བདེན་པས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། སྟོང་པ་
ཉིད་འདོད་ཏེ། སྟོང་གཞི་སྟོང་ཉིད་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་
ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་བདེན་སྟོང་
ཡུམ་ལས་གསུངས་པ་ལ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་ཏེ། སྟོང་ཉིད་ལ་
དངོས་པོ་སྟེ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཅན་གྱི་བདེན་པར་འཛིན་པ་
བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་
པ་ཉིད་ལ་སོགས་
པ་བཤད་པ་ནི། སེམས་ཅན་སྣོད་ཀྱི་ཞེ་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་
གསུངས། ཕྱོགས་བཅུ་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་
སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་འདུས་པ་ལ་
ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་དང། ཁྱོད་ཚད་མེད་པའི་དཔེ་ཡིས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་
སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་སོགས་ཚད་མེད་བཞི་ཡང་ཕན་ཡོན་
མུ་དང་མཐའ་ནི་མེད་པའི་ཚད་མེད་པར་བཞག་པའི་ཕྱིར། ཤར་
ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་
རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྟོང་པའི་སྟོང་
ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་
སྟོང་གཞི་ཆེན་པོ་བདེན་པ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་

[103B] དགོས་པ་ཡོད་ཏེ། ཕྱོགས་རྣམས་ལ་ཆེན་
པོར་འཛིན་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་
ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐུ་དེ་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་
པར་བྱ་བའི་དགོས་པ་མཆོག་ཏུ་
གྱུར་པའི་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་
དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་
པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་
དོན་དམ་པ་བདེན་པས་སྟོང་བའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་ཁྱེན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་
སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བསྟན་པར་མཛད་པ་ལ་ཆོས་ཅན། དགོས་པ་ཡོད་
དེ། མྱང་འདས་ལ་དངོས་པོ་སྟེ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཅན་གྱི་
བདེན་པར་འཛིན་པ་བཟློག་པར་
བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པོ་ཆོས་ཅན། འདུས་
བྱས་ཡིན་པར་ངེས་པར་བསྙད་དེ། རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་
བའི་ཕྱིར། ཁམས་གསུམ་པོ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་
པའི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་
པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ་
སྟོང་གཞི་འདུས་བྱས་བདེན་པ་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ནམ་མཁའ་ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་གང་ལ་
ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་དང་བར་དུ་
གནས་པ་དང་ཐ་མར་འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་
གསུམ་པོ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་དེ་ནི་དེའི་རང་
བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་
ཆོས་ཅན། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་
པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་འདུས་མ་བྱས་བདེན་པ་སྟོང་པའི་
སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ། མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་
ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཤད་པ་ལ། གང་ལ་མཐའ་ནི་ཞེ་སོགས་
ཚིགས་བཅད་བདུན་

[104A]༄༅། །གསུངས། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་དེ་ནི་ཆོས་
ཅན། མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ་ཁྱོད་གང་ལ་
རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཐའ་བྲལ་དེ་
ནི་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཁོ་
ནས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། མཐའ་ལས་འདས་པ་
སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྙད་དེ། སྟོང་གཞི་མཐའ་བྲལ་བདེན་པ་
སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་
ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཞེས་
བྱ་བར་བརྗོད་དེ། ཐོག་མ་དང་པོའི་མཐའ་དང་ཐ་མ་ཕྱི་
མའི་མཐའ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་སྲིད་པ་འདི་
ཆོས་ཅན། སྐྱེ་འཆི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཁོར་བར་རང་བཞིན་གྱིས་
མ་གྲུབ་སྟེ། སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་
འགྲོ་འོང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་བྲལ་པའི་ཕྱིར། སྲིད་
པ་དེའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་བདེན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་
པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཐོག་མ་དང་མཐའ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་
ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་
རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་ནིངེས་པ་བསྙད་དེ། སྟོང་གཞི་ཐོག་མ་
དང་མཐའ་མ་མེད་པ་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། དོར་བ་མེད་ཡིན་
ཏེ། ཕར་ལ་བོར་ནས་གཏོང་
བ་མེད་པ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་འགའ་དང་དུས་འགའ་ཡང་མདོར་དུ་
མེད་པ་སྟེ་དོར་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དོར་བ་ཞེས་
བྱ་བ་ནི་འཐོར་བ་དང་འཁོར་བ་ལ་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་
དོར་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་
བཞིན་གྱི་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་་
དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། སྟོང་གཞི་
དོར་བ་མེད་པ་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནའི་
ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། འདུས་བྱས་ལ་སོགས་

[104B]
རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྙད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་
ན་འདུས་བྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་ཆོས་ཉིད་དེ་
ནི་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་དང། རང་
སངས་རྒྱས་དང། རྒྱལ་སྲས་བྱང་སེམས་དང། དེ་བཞིན་བཤེགས་
པ་རྣམས་ཀྱིས་གསར་དུ་མ་མཛད་ཅིང་གདོད་མ་ནས་དེ་དག་གི་
གཤིས་ལུགས་སུ་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་
ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་
སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན།རང་བཞིན་
སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་རང་བཞིན་བདེན་པས་སྟོང་པའི་
སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་
ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཤད་པ་ལ་གསུམ་
ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་
ཉིད་དང། མི་དམིགས་པ་དང་སྔོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་
སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་འཆད་པ་ལ། ཁམས་བཅོ་
བརྒྱད་དང་ཞེ་སོགས་རྐང་པ་དྲུག་
གསུངས། རྟེན་མིག་སོགས་དབང་པོའི་ཁམས་དྲུག་དང། བརྟེན་པ་མིག་
གི་རྣམ་ཤེས་སོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང། དམིགས་
ཡུལ་གཟུགས་སོགས་ཁམས་དྲུག་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དང། མིག་གི་འདུས་ཏེ་
རེག་པ་
ནས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་བར་རེག་པ་དྲུག་དང་རེག་པ་དེ་ལ་
བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་
གཉིས་དང། དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་
རྣམས་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞེས་བརྗོད་རུང་སྟེ། ཁྱོད་ལ་མ་འདུས་
པའི་ཆོས་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་
དེ་དག་རང་བཞིན་དབེན་པའི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་
ཅན། ཆོས་ཐམས་ཅད་

[105A] །སྟོང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་
པའི་སྟོང་པས་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལ་གསུམ་
མདོར་བསྟན་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པ། དོན་བསྡུ་བའོ། དང་པོ་ནི་
གཟུགས་
རུང་ལ་སོགས་ཞེ་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་
ཉིད་གཟུགས་རུང་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་སྟེ་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མེད་པ་
གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་
ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བདེན་པས་སྟོང་པའི་
སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་
གསུམ། གཞིའི་ཆོས་དང། ལམ་གྱི་ཆོས་དང། འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་
རང་གི་
མཚན་ཉིད་དོ། །དང་པོ་ནི་གཟུགས་རུང་ལ་སོགས་དངོས་མེད་གང་
དེ་ནི་རང་མཚན་སྟོང་པ་ཉིད་ཞེས་བཤད་ན། འོ་ན། གཟུགས་
སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། གཟུགས་
ནི་གཟུགས་རུང་ཞེས་
སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གསུངས། གཟུགས་ནི་ཆོས་ཅན། གཟུགས་སུ་རུང་
བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་རུང་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་
ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྣམས་བཤད་ལས། རང་
གི་
མཚན་ཉིད་འདི་རྣམས་དོན་ལྡོག་ཡིནྤས་ངེས་པ་མེད་པར་རང་རང་
གི་རང་བཞིན་མ་ཚོན་པའི་གཙོ་བོ་སྨོས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་
པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་ནི་ཆོས་ཅན། བདེ་སྡུག་གཏང་སྙོམས་གསུམ་
མྱོང་བའི་བདག་
ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་སྟེ་ཁྱད་པར་འཛིན་པའི་བློ་ནི་
ཆོས་ཅན། འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་བཞི་

[105B]
ཅན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་
བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་རྣམ་
པར་རིག་པ་ཆོས་
ཅན། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་
བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་བ་ཆོས་ཅན། ཟག་བཅས་ཀྱི་ཕུང་
པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར་
སྦྲུལ་གདུག་པས་གཞན་ལ་བཟུང་ནས་གནོད་པ་སྐྱེལ་བ་དང་འདྲ་
བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བར་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཅན། འཁོར་བས་
བསྡུས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དེ་
དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བས་བསྡུས་པའི་སྐྱེ་
མཆེད་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་
སྒོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཅན་དུ་གསུངས་པ་
ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་
སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། རྒྱུ་
རྐྱེན་གྱི་འདུ་འཕྲོད་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་རང་གི་མཚན་
ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོད་
ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལམ་གྱི་ཆོས་ཀྱི་
རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། སྟོང་པ་སྦྱིན་པའི་ཞེས་སོགས་ཚིགས་
བཅད་ལྔ་གསུངས། ལུས་ལོང་སྤྱོད་དགེ་རྩ་རྣམས་གཞན་ལ་གཏོང་
བའི་སེམས་པ་ནི་ཆོས་ཅན། སྦྱིན་
པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་
རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཆལ་ཚུལ་གྱིས་གདུང་བ་མེད་
པའི་སྤོང་བའི་སེམས་པ་ཆོས་ཅན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་གི་
མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་

[106]༄༅། །གི་ངོབ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་ནི་
ཆོས་ཅན། བཟོད་པའི་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་
གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དགེ་བ་ལ་
སྤོང་བའི་སེམས་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན། བརྩོན་
འགྲུས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ནི་ཆོས་ཅན། སེམས་དགེ་
བའི་དམིགས་པ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ་
དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་
ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་ཡུལ་བདེན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་སྟེ་
བདེན་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་བློ་ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་
གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྔར་བཤད་པ་འདི་དག་
ཆོས་ཅན། རབ་དགར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའླྟར་ཡིན་པ་ཤེར་
ཕྱིན་གྱི་མདོ་ལས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་
དང་ཚད་
མེད་པ་བཞི་དང་དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་གང་གཟུགས་
མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཅན། ཡང་དག་
མཁྱེན་པ་རེགྱལ་བ་ཡིས་མི་འཁྲུག་པ་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་མཚན་
ཉིད་ཅན་དུ་གསུངས་
པ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྤོངས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་
པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། ཐར་པར་ངེས་
པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཆོས་ཅན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆོས་
སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་
གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེན་པར་དམིགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་
པའི་བདེན་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་

[106B] རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་
འཛིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལ་བདེན་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་མེད་པ་དེ་ཉིད་
ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་
མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་
རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་
སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་ནས་སྲིད་པའི་ཕུན་ཚོགས་ལ་ཡིན་སྨོན་པ་
མེད་པ་དང། རང་བཞིན་མེད་
པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་གཏི་མུག་བདེན་འཛིན་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་
ལས་འདས་པའི་གོ་འཕང་ལའང་བདེན་པར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་
སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པ་
སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་
དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྙོམས་འཇུག་གི་སྒྲིབ་པ་
ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན། རྣམ་པར་ཐར་
པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་
ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གསུམ་པ་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཏན་ཉིད་ནི། སྟོབས་
རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་གསུངས། སྟོབས་བཅུ་པོ་
རྣམས་ཆོས་ཅན། ཡུལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ནི་གཏན་ལ་འབེབས་པ་སྟེ་
ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ནམ་མཚན་ཉིད་ཅན་
དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། སྐྱོབས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན། རྒོལ་
བ་སུས་ཀྱང་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་
ངོ་བོ་འམ་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་

[107A]༄༅། །རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཡང་དག་རིག་
པ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཅན།སྤོབས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་འཆད་པ་
སྣེ་གཏུགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་
རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་
བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་ཅན། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་
བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། སྡུག་
བསྔལ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབས་པ་ནི་ཆོས་ཅན་
ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་
དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཅན་
སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་
མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཅན། ཆགས་སྡང་དང་མ་
འདྲེས་
བའི་མཚན་ཉུཨྡ་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་
ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ནི་མ་འདྲེས་པ་
བཅུ་དང་བརྒྱད་དུ་གང་འདོད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཅན་
གཞན་
གྱིས་མའི་འཁྲོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་
མཚན་རང་གི་ཕྱིར་ན་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ལ་མ་འདྲེས་པའི་མི་
མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེས་མི་འཁྲོག་པ་སྟེ་ཐུབ་པར་མི་ནུས་པ་
དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་
ཅན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་
ཅན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྱོད་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་

[107B] རྣམ་མཁྱེན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉན་རང་གི་རྒྱུད་
ཀྱི་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་
མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འདོད་དེ། ཡུལ་ཉེ་ཚེ་བ་ལ་འཇུག་པ་
ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་
ཡིན་པ་དེས་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ། དོན་བསྡུ་བ་ནི། གང་ཞིག་འདུས་
བྱས་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། གང་ཞིག་འདུས་བྱས་ཀྱི་
རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་
ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་རང་
བཞིན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་དེ་ཁོ་ནས་སྟོང་བའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ནི་
ཆོས་ཅན། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་
རང་གི་མཚན་ཉིད་
བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་མི་
དམིགས་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་
བཤད་པ་ནི། ད་ལྟ་བ་འདི་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དུས་གསུམ་པོ་དེ་ལ་མ་དམིགས་པ་ཞེས་བརྗོད་
པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དུས་གང་དུ་དུས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལྷན་
ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པ་མི་དམིགས་པས་ན་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། དེར་
ཐལ་ད་ལྟར་བ་འདི་རང་དུས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་མི་གནས་ཤིང་
འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་གཉིས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཡོད་པ་མ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན། བདེན་པར་མ་དམིགས་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་
པའི་ཕྱིར། ཞེས་
བྱའོ། །མི་དམིགས་པ་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་པ་དེ་ཡིས་
དབེན་པ་གང་ཡིན་པདེ་ནི་ཆོས་ཅན། མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་
སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་མི་དམིགས་པ་བདེན་པས་སྟོང་
པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་

[108A]༄༅། །མི་དམིགས་པ་ཆོས་ཅན། དོན་དམ་པར་མེད་
དེ། དོན་དམ་པར་
ཐེར་ཟུག་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དང། འཇིག་པ་མ་ཡིན་པ་དེས་ཕྱིར་རོ་
།དངོས་པོ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་
ཅེས་
བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡི་བདེན་པའི་
ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱོད་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་
ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། བདེན་གྲུབ་དང་ལྟོས་གྲུབ་འཀལ་
བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་
པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་
པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། སྟོང་གཞི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་
བོ་ཉིད་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་
འདིར་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་
བཤད་པ་ནི། རིགས་པ་མི་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་
སྟོང་གཞི་ཐམས་ཅད་རྟག་མི་རྟག་གང་རུང་དུ་མི་བདེན་པའི་རིགས་
པས་བཤད་པའི་ཕྱིར། གང་ཟག་གཅིག་གི་ངོར་རེ་རེ་ནས་བདེན་མེད་
དུ་སྒྲུབ་དགོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གཅིག་
བདེན་མེད་དུ་ངེས་ན་ཆོས་གཞན་ལ་བདེན་མེད་རྟགས་བཀོད་ནས་ངེས་
ཅན་དུ་སྒྲུབ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་གང་ཟག་
གཅིག་གིས་རིགས་པ་དེ་རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་སྒོམ་པའི་དབང་དུ་
བྱས་པ་དང། གཞི་སོ་སོ་ལ་བདེན་ཞེན་ཤས་ཆེ་བའི་གང་ཟག་སོ་
སོའི་དབང་དུ་བྱས་པ་གཉིས་ཀར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་སྟོང་
ཉིད་
བཞིར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་ཞེས་
སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་སྟོང་
པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་
བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ་

[108B]
ལྔར་འདུ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་དེ་ཡི་རང་བཞིན་
གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་
སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་དངོས་པོ་
བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་
ཅན། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྗོད་པ་
ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ན་ནི་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་
མ་མ་བཞིར་འདུ་བ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། འདུས་མ་བྱས་དེ་ཉིད་དངོས་མེད་དེའི་ངོ་བོར་རང་བཞིན་
གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་
ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་དངོས་པོ་མེད་པས་བདེན་པས་སྟོང་པའི་
སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་
ཉིད་དེ་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་བསྙད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་
མཚན་འདི་ལྟར་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་མ་བྱས་
པར་དངོས་པོའི་གཤིས་ལུགས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བཞིན་དེ་
ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཅན། རང་བཞིན་
ཞེས་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་རང་བཞིན་བདེན་
པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་
རྟེན་དུ་འབྱུང་བའམ་མ་བྱུང་ཡང་རུང་དངོས་སུ་ན་སྟེ་དངོས་པོ་
ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན་
གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟེ་ངོ་བོར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་
ཡོད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ལས་གཞན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་
དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་
འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་
ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་པའི་
ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མྱང་འདས་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་དངོས་
པོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འཁོར་བ་ལས་གཞན་ཕ་རོལ་
ཏུ་གནས་པས་དེ་ལྟར་བརྗོད་

[109A]༄༅། །པའི་ཕྱིར། འདིར་དངོས་སུ་ན་ཞེས་པ་རང་བཞིན་ལ་གོ་
རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ནག་ཚོས། མ་བྱུང་ཡང་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་
སྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་སྒྲ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ནི་གསུམ་
སྟེ། ཀུན་རྫོབ་
ལས་གཞན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་
ཤེས་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་
འཁོར་བ་ལས་གཞན་ཕ་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་མྱང་འདས་གསུམ་ལ་འཇུག་
པའི་ཕྱིར། གཞན་
གྱི་ངོ་བོ་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་
དངོས་པོའི་སྟེ་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སྟོང་གཞི་གཞན་གྱི་
ངོ་བོ་བདེན་པས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྟོང་ཉིད་
ཀྱི་དབྱེ་བ་དང། སྟོང་
ཚུལ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཅན། རང་དགར་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་
ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལུགས་སྟོན་པའི་མདོ་ལས་འདིར་བཤད་
པ་དེ་སྐད་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པ་སྟེ་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་
།བཞི་པ་སའི་
ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། །ཁོ་ན་རེ། ས་དྲུག་
པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བསྔགས་པ་སོགས་རྒྱས་པར་ཕྱེ་
ན་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ས་དྲུག་པའི་ཡོན་ཏན་མདོར་བསྡུས་ན་ཇི་ལྟར་
ཡིན་ཞེ་ན་དེ་འཆད་
པ་ལ། དེ་ལྟར་བློ་གྲོས་ཟེར་གྱིས་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་
གསུངས། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་
འོད་ཟེར་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་གསལ་བར་བྱས་པའི་
བྱང་སེམས་ས་དྲུག་པ་
དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཐ་སྙད་བདེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་
འགོག་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་དེ་ལ་རྣམ་པར་འཇུག་སྟེ་རང་གི་ལག་མཐིལ་
ལ་གནས་པའི་སྐྱུ་རུ་ར་རྙེད་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་
གསུམ་ཞིང་དག་མ་

[109B]
སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞུང་འདིར་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་
ཅན་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ནས། ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ཚུལ་
ན་
ཡང་དེ་ཆོས་ཅན། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྐྱོབ་
པའི་བསམ་པ་འདོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་འགོག་པ་འོད་གསལ་དུ་
གཏོགས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འགྲོ་བ་མགོན་སྐྱབས་
མེད་པ་ལ་སྙིང་རྗེའང་
བསྐྱེད་པ་སྟེ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། ས་དྲུག་པ་
དེའི་གོང་སྟེ་ས་བདུན་པ་ཐོབ་པ་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུངས་
ལས་སྐྱེས་པའི་ཉན་ཐོས་དང། སངས་རྒྱས་འབྲིང་པོ་སྟེ་རང་
རྒྱལ་དང་བཅས་པ་
མ་ལུས་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་བློ་ཡི་སྟོབས་ཀྱི་ས་ཕམ་པར་བྱེད་པ་
སྟེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ཏེ། ས་བདུན་པ་དེའི་ཚེ་འགོག་པ་ལ་སྐད་
ཅིག་རེ་རེ་ཞིང་འཇུག་སྡང་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། བྱང་སེམས་ས་
དྲུག་པ་
དེ་ཆོས་ཅན། ཐབས་ཤེས་ཆ་ཚང་བའི་ལམ་གྱིས་རང་གཞན་རྣམས་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་རྒྱ་ཆེ་
བའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་དང། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཟབ་
པའི་ལམ་གྱིས་རིམ་
པའི་གཡས་གཡོན་གཤོགས་པ་ཡངས་པ་ལ་རང་དོན་ཡིད་བྱེད་དང་
བདེན་འཛིན་གྱི་དྲི་མས་མ་གོས་པའི་དཀར་པོ་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་
དང་པའི་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ནི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དང་པ་ཡོན་ཏན་
ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དུ་མ་སྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་
མདུན་དུ་བདར་ནས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྔོན་ཡང་ཡང་གོམས་པའི་
དགེ་བའི་རླུང་གི་ཤུགས་ཆེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྒྱས་པའི་ཡོན་ཏན་
ཟད་མི་ཤེས་ཤིང་མུ་མཐའ་མེད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཕ་རོལ་
མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་

[109A]༄༅། །ཕྱིར། འདིར་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་ས་སྲུང་དང་ངང་
པའི་བློན་པོ་བཞིན་བཟང་གཉིས་ཀྱིས་ངན་པའི་རྟེན་ལའང་གཞན་
གྱི་དོན་སྒྲུབ་ཚུལ་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་རབས་ནས་བྱུང་བ་དཔེར་
མཛད་པའོ། །འདིར་
སྨྲས་པ། བརླབས་ཆེན་སྤྱོད་པའི་ལུས་སྟོབས་རྣམ་པར་རྒྱས། །བདེན་
གཉིས་གཤོག་པའི་རླུང་ཤུགས་རབ་སྐྱོད་ནས། །ཟབ་ཡངས་ཡོན་ཏན་
རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ། །བགྲོད་མཁས་དང་པའི་དེད་དཔོན་ཨེ་མ་
མཚར་
ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་
པའི་རྣམ་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་ངོགས་ལས་དོན་དམ་པའི་སེམས་
བསྐྱེད་དྲུག་པའི་བཤད་པའོ། །གསུམ་པ་རིང་དུ་
སོང་བ་སོགས་ལྷག་མ་བཞི་བཤད་པ་ལ་བཞི། ས་བདུན་པ་རིང་དུ་
སོང་བ། བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ། དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས། བཅུ་
པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ས་དྲུག་པར་ཤེས་རབ་
ཀྱི་
ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ལམ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཅི་
ཞེས་ཐོབ་ཅེ་ན། ཐབས་མཁས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་འཐོབ་པོ་
ཞེས་འཆད་པ་ལ། རིང་དུ་སོང་འདིར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གསུམ་
གསུངས། ས་བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བ་འདིར་གནས་པའི་བྱང་སེམས་འདི་
ནི་ཆོས་ཅན། ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་
ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་དང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་ལ་ས་དྲུག་པར་ཐོབ་པའི་
འགོག་
པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་ལྡང་བར་བྱེད་ནུས་པའི་
ཕྱིར། ས་བདུན་པ་བ་ཆོས་ཅན། ཐབས་མཁས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་
པ་ལེགས་པར་འབར་བ་སྟེ་ཆོས་ཡོངས་སུ་དག་པའང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་
དེ་ནི་མི་མཐུན་

[109B]
པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། །སྙོམས་འཇུག་གངས་རིའི་སྤོ་ལ་མངོན་
པར་འགྱིངས། །རྒྱུད་དང་ཤེས་རབ་སྦར་ཁྱིམ་འཕྱུར་བོར་བསྒྲད་
།ཐབས་ལ་མཁས་པའི་
རལ་པའི་ཁུར་གྱིས་བརྗིད། །རྒྱལ་སྲས་ཁྱོད་ནི་གདོང་ལྔའི་
དབང་པོ་ལགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ་
།དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་ངོགས་ལས་དོན་
དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བདུན་
པ་བཤད་པའོ། །གཉིས་པ་ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་བཤད་པ་ལ་
གསུམ། ས་འདིར་སྨོན་ལམ་ལྷག་ཅིང་འགོག་པ་ལས་སློང་ཚུལ། ཉོན་
མོངས་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བསྟན་པ། དབང་བཅུ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའོ་
།དང་པོ་
ནི་འོ་ན། ས་བདུན་པར་ཐབས་མཁས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་ཉམས་
སུ་བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞེས་ཐོབ་ཅེ་
ན་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་ཐོབ་བོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ་
ཡང་ཡང་སྔར་དགེ་
ཞེས་སོགས་རྐང་པ་ལྔ་གསུངས། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ས་བདུན་པ་བ་
དེ་ཆོས་ཅན། ས་གང་དུ་ཕྱིན་པ་ན་བྱང་སེམས་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་
པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ས་བརྒྱད་པ་དེ་
ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཡང་
དང་ཡང་དུ་སྔར་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་དགེ་བ་ལས་ཆེས་ལྷག་
པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། སྔར་གྱི་
དགེ་བ་ལས་ལྷག་ཚུལ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་ནས་ཡུད་ཙམ་རེ་ལ་
ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་
གནོན་པ་སྟེ་འཐོབ་པའི་ཆོས་དེ་འདྲའ་བ་འོ། །ས་བདུན་པ་མན་ཆད་
ལ་བསྐལ་པ་འབུམ་དུ་འབད་ཀྱང་གནོན་མི་ནུས་པར་ས་བཅུ་པའི་མདོ་
ལས་གསུངས་སོ། །ས་བརྒྱད་པ་འདི་ཆོས་ཅན། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕར་
ཕྱིར་ལྷག་

[110A]༄༅། །པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས་སྨོན་ལ་
འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་བཅུ་བཏབ་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་དག་པར་
འགྱུར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་སེམས་དེ་ཆོས་ཅན། རྒྱལ་བ་རྣམས་
ཀྱི་འགོག་པ་ལས་སློང་
བར་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དེ་འབའ་ཞིག་ལ་མཉམ་པར་
བཞག་ན་ཆད་མཐའ་མ་ཞི་མཐར་ལྷུང་ཤིང་དེར་ལྷུང་ན་གཞན་
དོན་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་
སྟོབས་བཅུ་སོགས་
བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་དེ་ལས་སློང་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་
ནི། འོ་ན། ས་བརྒྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་ན་
སྤང་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཐོབ་ཅེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཆགས་
པ་མེད་པའི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་
བཞི་གསུངས། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དེ་ཆོས་ཅན་
ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དེ་དག་རྩ་བ་སྟེ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་
ཉེ་བར་ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་
དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་སེམས་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་བློ་རྣམ་པར་མི་ཏོག་
པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། ཆགས་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དེ་དག་
རྣམས་དང་རྒྱུད་ལ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། བྱས་པ་ལ་
ཁོ་ན་རེ། བྱང་སེམས་
ས་བརྒྱད་པ་ཆོས་ཅན། ལམ་ལ་འབད་པ་དོན་མེད་པར་ཐལ། ཉོན་
མོངས་ཟད་པའི་ཐེག་ཆེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ན། བྱང་སེམས་
དེ་ཆོས་ཅན། ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཟད་ཅིང་ས་གསུམ་སྟེ་ཁམས་
གསུམ་གྱི་བླ་མར་
གྱུར་ཀྱང། ལམ་ལ་འབད་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིན་ཀྱང་ལམ་ལ་མ་
འབད་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྱོར་བ་ནམ་མཁའ་
ལྟར་མཐའ་དང་བྲལ་བ་མ་ལུས་པ་འཐོབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པའི་
དེ་འཐོབ་ཕྱིར་དུ་ལམ་ལ་

[110B] ལུགས་འདིར་ཉོན་མོངས་མཐའ་དག་
སྤངས་ནས་ཤེས་སྒྲིབ་སྤོང་བའི་འགོ་རྩམ་པའི་ཤེས་བྱེད་ཀྱང་
འདི་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ས་འདིར་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་
ཟད་པ་བཤད་ན་
འོ་ན། ས་བརྒྱད་པ་བ་ཆོས་ཅན། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པར་
ཐལ། ཉོན་མོངས་ཟད་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལེན་
པ་ལ་རྒྱུ་ལས་ཉོན་དགོས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ན། སངས་
རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པར་བྱེད་མི་ནུས་པར་ཐལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་
ཁྱབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དུ་
མར་བརྒྱུད་ནས་ལམ་ལ་སློབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། ཞེ་ན། དེའི་ལན་
འཆད་པ་ལ། འཁོར་
བ་འགག་ཀྱང་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ས་བརྒྱད་པ་བ་
ཆོས་ཅན། ལས་ཉོན་གྱི་དབང་གིས་འཁོར་བར་འཁོར་བ་འགགས་མོད་
ཀྱང། སྐྱེ་བ་བརྒྱུད་ནས་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་མི་འགལ་ཏེ་
ཚེ་ལ་དབང་
བ་སོགས་དབང་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་དབང་བཅུ་པོ་
དེ་དག་གིས་སམ་ནང་མཚན་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བས་ཡིད་ཀྱི་རང་
བཞིན་གྱི་ལུས་ལེན་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་བྱང་སེམས་
རང་གི་ལུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་
སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་
པ། ཟབ་ཡངས་ཚོགས་གཉིས་ཆུ་གཏེར་ཆེན་པོ་ནི། །བརླབས་ཆེན་
བརྩུན་འགྲུས་སྨོན་ལམ་སྲུབ་ཤིང་གིས། །བསྲུབ་ལས་བྱུང་བའི་
རྒྱལ་སྲས་དཔའ་
བོ་ཁྱོད། །ཐར་འདོད་རྣམས་ལ་ཟླ་བའི་སྤུན་ཟླ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་
བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་
རྣམ་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་ངོགས་ལས་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་
བརྒྱད་པ་

[112A]༄༅། །བཤད་པའོ། །གསུམ་པ་ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་
བཤད་པ་ནི། འོ་ན། ས་བརྒྱད་པར་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་
པར་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ལམ་གོང་མ་ཅི་ཞིག་ཐོབ་ཅེ་ན། སྟོབས་
ཀྱི་ཕར་
ཕྱིན་ལྷག་པའི་ས་དགུ་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་འཆད་པ་ལ། དགུ་པ་ལ་
ནི་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་གཉིས་གསུངས། ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་
སེམས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྟ་ཞིག་མཐའ་དག་
ཡོངས་སུ་
རྫོགས་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་
གྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མས་གཏན་ནས་མ་དགོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་
སྤྱོད་ནུས་པའི་ཕྱིར། བྱང་སེམས་ས་དགུ་པ་བ་ཆོས་ཅན། ས་
བརྒྱད་
པ་ལས་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་དག་པར་ཐོབ་
པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞིའི་ཆོས་རང་གི་ཡོན་
ཏན་ཡོངས་སུ་དག་པའང་ཐོབ་པ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་
པ། སྲིད་
ཞིའི་གཡུལ་ལས་རྒྱས་པའི་དཔའ་བོ་ཁྱོད། །ཐོགས་མེད་སྟོབས་ཀྱི་
རུ་མཚོན་ལེགས་བསྣམས་ནས། །ཉོན་མོངས་ཆོས་རྐུན་འགྲོ་བ་རྣམས་
།འཇིགས་མེད་གནས་སུ་དགྲོལ་བ་འདི་རྨད་བྱུང། །ཞེས་
བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་
རྣམ་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་ངོགས་ལས་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དགུ་
པའི་བཤད་པའོ། །བཞི་པ་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱིས་སྤྲིན་བཤད་པ་ནི་
འོ་ན། ས་དགུ་པ་བ་དེས་སྟོབས་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པར་ཉམས་སུ་
བླངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་འཐོབ་ཅེ་
ན། འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ་སོགས་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་
ཞིག་འཐོབ་

[112B] བཅུ་པའི་ས་ལ་དེ་ཡིས་ཞེས་སོགས་རྐང་
པ་བཞི་གསུངས། ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་སེམས་དེ་ཡིས་ནི་ཆོས་
ཅན། རང་རྒྱུད་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརློབས་པའི་
ཡོན་
ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་སྟེ། ཕྱོགས་རྣམས་བཅུ་པོ་ཀུན་ནས་སངས་
རྒྱས་རྣམས་ལས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་བ་དམ་པ་སྟེ་
མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། འོ་ན། འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་
བསྐུར་དེ་ཇི་ལྟར་
ཡིན་ཞེས་ན། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་
ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མངོན་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་
འོད་ཟེར་གཅིག་འཁོར་འོད་ཟེར་གྲངས་མེད་འབུམ་དང་བཅས་པ་བྱུང་
སྟེ། ཕྱོགས་
བཅུ་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས། ངན་སོང་ཞི་ཞིང་བདུད་ཟིལ་གྱི་
མནན་ནས་བྱང་སེམས་འདི་ལ་དབང་བསྐུར་བས་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་
ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་ཅིང་འོད་ཟེར་རྣམས་ཀྱང་
བྱང་སེམས་དེའི་
མགོ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབབ་པར་གསུངས་སོ། །རྒྱས་པར་གཞན་ཏུ་བལྟ་
བར་བྱའོ། །བྱང་སེམས་ས་བཅུ་པ་བ་ཆོས་ཆོས་ཅན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་
ཕར་ཕྱིན་ལྷག་པ་སྟེ་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་
བའང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་
མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མས་གཏན་ནས་མ་གོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་
ནུས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་བཅུ་པ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་
ཞེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་ཆར་སྤྲིན་
རྣམས་ལས་འཇིག་
རྟེན་པའི་ལོ་ཐོག་སྤེལ་བའི་སླད་དུ་ཆུ་ཆར་འབབ་པ་དེ་བཞིན་
དུ། རྒྱལ་སྲས་ས་བཅུ་པ་བ་འདི་ལས་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་འགྲོ་བ་
རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལོ་ཐོག་སྤེལ་བའི་ཆེད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་
དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་པ་

[113A]༄༅། །འབེབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་སྨྲས་པ། ཚོགས་
གཉིས་
ནམ་མཁར་མཁྱེན་པའི་ཀློག་སྟོང་ཕྱུར། །ཐུགས་རྗེའི་ཆུ་འཛིན་
པར་མཚམས་མེད་པར་འཁྲིགས། །ཟབ་དང་རྒྱ་ཆེའི་སྤྲིན་གྱི་མེ་
ཏོག་གིས། །འདུལ་བྱའི་དགེ་བའི་ལོ་ཐོག་འཛད་མེད་བསྐྲུན། །ཞེས་
བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་
རྣམས་བཤད་ཐར་འདོད་འཇུག་ངོགས་ལས་དོན་དམ་སེམས་
བསྐྱེད་བཅུ་པའི་བཤད་པའོ། །གཉིས་པ་ས་བཅུ་ཐུན་མོང་གི་ཡོན་
ཏན་བསྟན་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། ས་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་
ས་བཅུ་ཐུན་མོང་གི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་
པ་ལ། དེ་ཚེ་འདི་ནི་ཞེས་པ་ནས་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་སྟོན་པར་ནུས་
ཞེས་པའི་བར་ཡིན་པས། འདི་ལ་གསུམ། ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་བཤད་
པ། ས་གཉིས་པ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ། དག་པ་
ས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་འཆད་པ་ལ། དེ་ཚེ་
འདིས་ནི་ཞེས་ཤོ་ལོ་ཀ་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་དང་པོར་
སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་
ས་
དང་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་སེམས་འདིས་ནི་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་
ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོད་བ་དང། བརྒྱ་པོ་དེ་
དག་གིས་རང་ཉིད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཀྱང་སྟེ་བརླབས་པ་ཡང་
བྱང་སེམས་འདི་ཡིས་
རྟོགས་པ་དང། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡད་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་བསྐལ་བ་
བརྒྱར་གནས་ནུས་པ་དང། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་བརྒྱ་ཡང་
ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་དང། བློ་ལྡན་བྱང་
སེམས་

[113B]
ཅིང་གཏོང་བ་སྟེ་ལྡང་བར་བྱེད་པ་དང། བྱང་སེམས་འདི་ཡིས་
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་ཀུན་ནས་གཡོ་པར་ནུས་པ་དང། འཇིག་
རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་
སྣང་བར་བྱེད་ནུས་པ་དང། དེ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་བྱང་
སེམས་དེས་སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང། བརྒྱ་ཕྲག་
གི་གྲངས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་སྟེ་དེའི་གྲངས་དང་ལྡན་པའི་
སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་
དག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང། བྱང་སེམས་དེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མི་
འདྲ་བ་བརྒྱ་རྣམས་ཡང་དག་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང། ཐུབ་
དབང་གི་སྲས་པོ་འདི་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་ལུས་བརྒྱ་རྣམས་ཀུན་ནས་
སྟོན་པར་བྱེད་
པའང་ཡིན་པ་དང། ལུས་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་རེ་རེ་ཞིང་རྒྱལ་བའི་
སྲས་པོ་བརྒྱ་ཕྲག་རེ་རེ་དག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའང་སྟོན་
པའི་རང་གི་འཁོར་དང་བཅས་པས་མཛེས་ཤིང་འབྱོར་བ་དང་བཅུ་
གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནས་བདུན་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་འདི་བཤད་པ་ནི། བློ་ལྡན་རབ་
ཏུ་དགའ་བར་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས། བློ་ལྡན་ས་རབ་
ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པས་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་
ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ནས། ས་གཉིས་པར་འཕོས་པ་ནས་དང་པོ་ལ་
བཤད་པ་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་
ཀྱང་ཆོས་ཅན། ས་དང་པོ་ལས་ལྷག་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཡིན་
ཏེ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལ་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་
དག་རེ་རེ་ནས་སྟོང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་
པའི་ཕྱིར། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ས་གསུམ་པ་ནས་བདུན་པའི་

[114A]༄༅། །བར་ས་ལྔ་པོ་འདི་དག་རྣམས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་ལྔ་པ་ཡིས་ནི། སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་
ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ས་གསུམ་པ་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་པོ་
དེ་དག་རེ་རེ་ནས་འབུམ་ཕྲག་
རེ་དང། བཞི་པར་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་ཐོབ་ཅིང། ལྔ་པར་
བྱང་སེམས་དེ་ཡིས་བྱེ་བ་སྟོང་འགྱུར་ཐོབ་ལ། དེ་ནས་ས་དྲུག་པར་
བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་འགྱུར་ཏེ་བྱེ་བ་འབུམ་ཡང་ཐོབ་ཅིང་
བདུན་པར་བྱེ་བ་ཕྲག་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་
བརྒྱར་རྫོགས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་དེ་ཉིད་སླར་ཡང་སྟོང་ཕྲག་
ཏུ་ཡང་དག་པར་ནི་བསྒྱུར་པ་མཐའ་དག་སྟེ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་
ཕྲག་བཅུ་གཉིས་རབ་ཏུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་དག་
པ་ས་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་
ནི། མི་གཡོའི་སར་གནས་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་བཞི་གསུངས། ས་
བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བའི་སར་གནས་པ་བདེན་འཛིན་གྱི་རྣམ་རྟོག་མེད་
པའི་བྱང་སེམས་དེས་ནི་ཆོས་ཅན། ས་བདུན་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཡོན་
ཏན་ཐོབ་སྟེ་
ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་ཕྲག་
སྟོང་བསྡོམས་པ་སྟེ་སྟོང་གསུམ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་ན་
རྡུལ་གྱི་གྲངས་ཚད་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་དང་གྲངས་མཉམ་
པའི་ཡོན་ཏན་དག་ནི་
འཐོབ་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་གནས་
པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡིས་ནི་ཆོས་ཅན། ས་བརྒྱད་པ་ལས་
ལྷག་པའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ། སྔར་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་
པོ་
དེ་དག་རེ་རེ་ནས་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་གྲངས་མེད་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་
དུ་ཡང་དག་པར་བསྡོམས་པ་ཕྲག་བཅུ་སྟེ་སྟོང་གསུམ་གྲངས་མེད་
འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་གྱི་གྲངས་ཚད་དང་མཉམ་པ་འཐོབ་པར་
འགྱུར་པའི་ཕྱིར། རེ་

[114B] ས་
དགུ་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་
དག་རེ་རེ་ནས་ཀྱང་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཆེས་འདས་པར་འགྱུར་
ཞིང། ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་
བསྡོམས་རྣམས་ཏེ། བསྡོམས་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་
པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ན་རྡུལ་གྱི་གྲངས་ཚད་དག་ཇི་སྙེད་
ཡོད་པར་དེ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པ་དག་ནི་འཐོབ་པར་འགྱུར་
པའི་ཕྱིར། རེ་ཤིག་ཅེས་
པས་གོ་རིམ་བསྟན་ནས་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་སྔ་མར་མ་ཟད་ཅེས་པའོ་
།བྱང་སེམས་དེ་ཆོས་ཅན། ཡོན་ཏན་ལྷག་པོ་གཞན་ཡང་འཐོབ་སྟེ་
ཀུན་སློང་གི་རྟོག་པ་མེད་པར་རང་གི་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་
རེ་རེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་
འཁོར་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་པའི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་
ཀྱི་སྐུ་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་དང། དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་རིགས་
ལྔའི་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་
མ་འདྲེས་པར་དུས་སྐད་ཅིག་
སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ནི་སྟོན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་
བརྒྱ་བྱིན་སོགས་སུ་སྟོན་པའང་བསྡུད་དོ། དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་བཅུ་
གཉིས་པོ་དེ་དག་སྤྱིར་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་
འཐོབ་པའི་དོན་ནོ། །
འོ་ན། བསྐལ་པ་བརྒྱར་གནས་ནུས་པའི་དོན་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་
ན། དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་བསྐལ་པ་བརྒྱའི་ཆེད་དུ་བྱིན་གྱིས་
བརློབས་ནུས་ཞེས་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཚེ་ལྷག་སྐད་ཅིག་མ་
གཅིག་ལས་མེད་པའི་ཚེ་བསྐལ་པ་བརྒྱར་བསྲིངས་ནུས་ཅེས་པའི་དོན་
གང་ཡིན་དཔྱད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། འདི་དག་རང་ཅག་གི་བློའི་ཡུལ་
ལས་འདས་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆད་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར། །

[115A]༄༅། །གཉིས་པ་འབྲས་བུའི་ས་ལ་ལྔ། དང་པོར་སངས་རྒྱས་
པའི་ཚུལ། སྐུ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་བཞག་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་
པ། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་
བཞུགས་
པའི་དུས་ཀྱི་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དངོས་ཀྱི་དོན་དང་
རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན། རྒྱུའི་ས་བཅུའི་མཐར་
ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་ན། གནས་གང་དུ་སྐུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་
མངོན་དུ་མཛད་
ཅེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཞེས་སོགས་
ཚིགས་བཅད་གཉིས་གསུངས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན་
གནས་འོག་མིན་དུ་ནི་གང་གི་དོན་དུ་འབད་པ་བརྩོམ་
བར་གྱུར་པའི་གོ་འཕང་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་བླ་ན་མེད་པ་དྲན་པ་
ཉེར་བཞག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་གི་མཐར་ཐུག་འདི་དང་
འདྲ་བ་མེད་པས་མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྙས་
ཏེ། གང་
གི་ཕྱིར་དཔེར་ན། སྟོན་ཁའི་ནམ་མཁའ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཟླ་བ་
ཉ་གང་བའི་སྣང་བས་མུན་པ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་
གསལ་བར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་བྱེད་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་
སྔོན་གྱི་ཚེ་ས་དགུ་
པ་མན་ཆད་དུ་འབད་པ་མ་ཟད། སྟོབས་བཅུ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་
སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བཅུ་པའི་སྐབས་ལའང་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐུ་བཞི་
མྱུར་དུ་འཐོབ་པར་ཤེས་ནས། སླར་ཡང་འབད་པར་
གྱུར་པས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྙེད་པའི་ཕྱིར་
འདིར་ཟླ་བའི་དཔེ་ནི་ས་བཅུ་པ་དང་སྦྱོར་ལ། དེ་ཡང་སྟོན་དུས་
ཀྱི་ནམ་མཁའི་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ཤར་བའི་ཟླ་བ་ཉ་གང་བ་དེས་
མུན་པ་བསལ་བས་

[115B] རྒྱུན་མཐའི་ཡེ་ཤེས་དེས་
ཀྱང་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་
བཞིན་པའི་ངང་ནས་མུན་པ་འདྲ་བའི་ཤེས་སྒྲིབ་མ་ལུས་པ་བསལ་
བའི་སྒོ་ནས་
ཆོས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་མཐའ་དག་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་
སྐྱེད་ནུས་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །འོ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་
ཤེས་དེ་གནས་འོག་མིན་དུ་བརྙེས་ན་དུས་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་ཚུལ་ཇི་ལྟ་
བུར་མངོན་དུ་མཛད་ཅེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན་
མཁྱེན་པ་བཟང་པོ་ཅན་ཁྱོད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་
ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་
རང་བཞིན་
མེད་པའི་རོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ཐུགས་སུ་
ཆུད་པར་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཏེ་
དཔེར་ན་བུམ་པ་དང་འཁར་གཞོང་སོགས་སྣོད་ཀྱི་མི་འདྲ་བའི་དབྱེ་
བ་ཐ་དད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་
ཁྱབ་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྒྲིབ་ཐོགས་དང་བྲལ་ཙམ་དུ་མཚུངས་
པས་མི་འདྲ་བའི་དབྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ལྟར་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དངོས་
པོ་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཡང་མེད་པས་ན་དེ་ཉིད་ལ་
རོ་མཉམ་པ་སྟེ་ཡང་དག་
ཚུལ་གྱིས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་རྩོད་པ་
སྤོང་བ་ལ་གཉིས། ཕྱོགས་སྔ་མ་འགོད་པ་དང། ལུགས་དེ་འགོག་
པའོ། །དང་པོ་ནི། དངོས་སྨྲ་བ་ན་རེ། གང་གི་
ཚེ་གཟུགས་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞི་བ་སྟེ་མེད་པ་ཁོ་ན་
ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བློ་གྲོས་འཇུག་པར་མི་
འགྱུར་པར་ཐལ། གཟུགས་སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་

[116A]༄༅། །པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། གཟུགས་
སོགས་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན་མེད་དགོས་ལ། མེད་ངེས་ལ་བློ་ཅི་ཙམ་
གཏད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཅི་ཡང་འཆར་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་
འདོད་ན། ཤེས་བྱའི་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློས་ངེས་
པ་སྟེ་ཤེས་པར་རིགས་པའང་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་དེ་
ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ་
ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཤེས་པར་མེད་པ་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། གཞན་
ཡང། ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་ན་གདུལ་བྱ་གཞན་དག་ལ་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་
ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སུ་ཞིག་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མི་རིགས་པར་
ཐལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཁྱེན་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞེ་ན། ཞེས་ཁོའི་རྩོད་པ་
དེ་འཆད་པ་ལ་
གང་ཚེ་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་
གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་
པ་སྤོང་དང། མཁྱེན་པ་པོ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་སྤོང་ངོ། །དང་
པོ་འཆད་པ་ལ། གང་ཚེ་སྐྱེ་མེད་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། རྣམ་པ་འཆར་རྒྱུ་མེད་
པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བློ་མི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་ཐལ། །
ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་
བར་སྐྱེ་ན་ཐ་སྙད་བདེན་པ་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་ནས་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་རིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། གང་གི་ཚེ་རང་
བཞིན་གྱིས་

[116B]
བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་ཆུ་ལ་བཞག་པ་བཞིན་
དུ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེའི་རྣམ་པ་བསྟེན་པ་སྟེ་
འཛིན་པ་ལས་བློ་དེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
རྟོགས་པར་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཏེ། དཔེར་ན། ཁྱོད་
ལྟར་ན་ཡང་སེམས་ནི་ཡུལ་སྔོན་པོ་སོགས་གང་གི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་
འགྱུར་བ་ན་སེམས་དེ་ཡིས་ཡུལ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འཇོག་ནུས་པ་དེ་
བཞིན་ནོ། །འདིར་ནག་ཚོའི་བསྒྱུར་དུ། དེ་ཡིས་དེ་རྣམས་བསྟེན་ལས་
དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ལྟ་བུ་མེད་
པ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་
དངོས་ཀྱི་དོན་དང། དེའི་འཐད་པ་དངོས་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི་
ཁོ་ན་རེ། རོ་མཉམ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད་
གྱུར་པ། ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྟག་ཏུ་
མཉམ་པར་བཞག་པ་བཤད་ན། འོ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ་
ཁྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཀུན་
སློང་གི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། དེ་
ཡི་ལོང་སྤྱོད་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
ཀུན་སློང་གི་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པ་མི་
འགལ་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མས་ཟིན་པ་སྟེ་མངོན་
པར་འདུས་བྱས་པ་དེ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་ལས་བྱུང་
བའི་ཆོས་ཉིད་སྟོན་པའི་སྒྲ་ལས་བྱུང་སེམས་རྣམས་

[117A]༄༅། །ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་མེད་
ཀྱང་ཆོས་སྟོན་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། ལོངས་སྐུར་མ་ཟད་དེས་བྱིན་
གྱིས་བརླབས་པའི་སྤྲུལ་པ་དང། སྤྲུལ་སྐུ་དེའི་མཐུས་ནམ་མཁའ་
དང། གཞན་ཤིང་དང་རྩིག་པ་སོགས་སེམས་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྒྲ་
གང་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་
ལས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་
པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་རྩིག་པ་སོགས་
རྟོགས་བྲལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ན་ཁོ་ན་རེ། སངས་རྒྱ་ལ་
ཆོས་སྟོན་པའི་ཀུན་སློང་མེད་ཅིང་ལུས་ངག་གི་འབད་
རྩོལ་ཀྱང་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་བཤད་ན་
འོ་ན། དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་
པ་ལ། ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བརྒྱད་གསུངས་
ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱ་ལ་ད་ལྟ་ཆོས་སྟོན་པའི་འབད་
རྩོལ་དང་རྟོག་པ་མེད་ཀྱང་སྔར་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བ་
གདུལ་བྱ་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང། གཞན་དོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་
དེ། ད་ལྟ་སྐྱེས་
པའི་འབད་རྩོལ་མེད་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐུ་ལ་
བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེའི་འཕྲིན་ལས་ཆོས་སྟོན་པ་སོགས་ལ་
འཇུག་པ་ནི། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་སྐལ་བ་ཅན་གྱིས་སྔར་ཐར་པའི་
ས་
བོན་བཞག་པའི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང། སངས་རྒྱས་རང་
ཉིད་ཀྱིས་སྔོན་བྱང་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་
ཆོས་སྟོན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་

[117B] འཕྲིན་ལས་དེ་འདྲ་བ་འཇུག་
པ་ནི་ཆེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཏེ་
དཔེར་ན་རྫ་མཁན་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་
ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡུལ་རིང་དུ་ཆེས་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྐོར་
བའི་འཁོར་ལོ་ནི། རྫ་མཁན་དེའི་རྩོལ་བ་ད་ལྟ་སྐྱེས་པ་མེད་
བཞིན་དུའང་འཁོར་ཞིང་རྫ་བུམ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་མཐོང་བ་
ལྟར་དཔེ་དེ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྐུ་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས་རྣམ་བཞག་
ལ་གཉིས། སྐུའི་རྣམ་བཞག་དང། སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་
བཞག་གོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཆོས་
ཀྱི་སྐུ་དང། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང། རྒྱུ་མཐུན་པའི་
སྐུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུ་ས་བཅུ་བགྲོད་པ་བརྟེན་ནས་
འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་དེ་གནས་འོག་མིན་དུ་བརྙེད་པར་བཤད་ན། འོ་ན་
དེར་རྙེད་པའི་ཆོས་སྐུ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་
གཉིས་སྣང་གི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བུད་ཤིང་སྐམ་
པོ་དང་འདྲ་བ་མ་ལུས་ཡེ་ཤེས་མེ་དང་འདྲ་བས་བསྲེག་པའི་དྲི་
མ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཞི་བ་དེ་ཆོས་ཅན། རྒྱལ་
བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་
བའི་
དེ་བཞིན་ཡི་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་ན་རེ། དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་
སྐུ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པར་བཤད་པ་མི་འཐད་
པར་ཐལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་མངོན་སུ་དུ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་

[118A]༄༅། །རྟོགས་པ་མེད་
པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཁྱབ་སྟེ། ཆོས་སྐུ་
མངོན་དུ་མཛད་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྣམ་རྟོག་འགག་པས་
རྟོག་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་
འགག་པའི་ཆོས་སྐུ་དེ་ནི་དང་པོར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་
ཡིས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ལོངས་སྤྱོད་
རྫོགས་པའི་སྐུ་བཤད་པ་ནི། སེམས་འགགས་པས་དེ་སྐུ་
ཡིས་མངོན་དུ་མཛད། ཅེས་ལོངས་སྐུ་དེ་ཆོས་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པ་
པོར་བཤད་ན། འོ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་ལོངས་སྐུ་དེ་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་
དང་ལྡན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཞི་སྐུ་དཔག་བསམ་
ཤིང་ལྟར་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། སེམས་སེམས་བྱུང་གི་
རྣམ་རྟོག་དང་འབད་རྩོལ་ཉེ་བར་ཞི་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་
སྐུ་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་དག་ཡིད་
བཞིན་ནོར་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དཔེའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་གྱུར་ཅིང་
བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་གདུལ་བྱའི་འདོད་དོན་
འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །དེར་ཐལ། འགྲོ་
བ་ཐམས་ཅད་སྲིད་ཞིའི་འཛིག་པ་ལས་མ་གྲོལ་གྱི་བར་དུ་གདུལ་
བྱའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱོར་བའམ་དོན་གྱི་སླད་དུ་རྟག་ཏུ་གཡོ་
མེད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྐུ་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། སྤྲོས་
པ་དང་བྲལ་བའི་བྱང་སེམས་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་
སྣང་བར་འགྱུར་གྱི་སོ་སྐྱེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པ་ལྔ་ལྡན་
གྱི་གཟུགས་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་

[118B] སྐུ་དང་བ་སྤུའི་
ཁུང་བུ་གཅིག་ཏུ་རང་གི་སྤྱོད་ཀུན་སྟོན་ཚུལ། གནས་དེར་གཞན་གྱི་
སྤྱོད་པ་ཀུན་སྟོན་ཚུལ་དང། བཞེད་པ་ལ་མངའ་
བསྒྱུར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་
སྔར་བཤད་པའི་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུའི་ངོ་བོ་དེ་ལྟར་ཡིན་
ན། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྲུལ་སྐུ་ལ་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་
བུ་ཡོད་
ཅེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། ཐུབ་དབང་དུས་གཅིག་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་
བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཐུབ་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ལ་ནུས་པ་
སུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་བ་ཡིན་ཏེ། །
ཐུབ་པའི་དབང་པོས་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཆོས་ཁོངས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་
པའི་གཟུགས་སྐུ་གཅིག་སྔོན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རང་གི་སྐྱེ་བའི་
གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟར་བླངས་པའི་སྔར་གྱི་བྱུང་མཐའ་
ད་ལྟ་
འགགས་ཟིན་པ་ཐམས་ཅད་གསལ་བ་དང་མ་འཆོལ་བ་སྟེ་ཕན་ཚུན་མ་
འདྲེས་པར་བྱུང་ཚུལ་ནི། །མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཀྲ་བ་མཐའ་དག་
འབད་མེད་དུ་སྟོན་པ་མཛད་ནུས་པའི་ཕྱིར་
ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ལ་སྔར་བཤད་པ་དེ་ཙམ་དུ་
མ་ཟད་ནུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་གཞན་ཡང་མངའ་སྟེ། སྔོན་བྱང་
སེམས་སུ་གྱུར་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་
ལ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁྱད་པར་ཅན་
ཅི་འདྲ་བར་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་དེ་རྣམས་བལྟམ་པ་སོགས་མཛད་པ་
བཅུ་གཉིས་སྟོན་པ་དང། སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་སྐུ་

[119A]༄༅། །དང་སྤྱོད་པའི་མཐུ་དང་སྟོབས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཇི་
འདྲ་བ་དང། འཁོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་འདུས་པ་ཇི་སྙེད་པ་
དང། ཆོས་གང་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་དགེ་འདུན་དེར་གྱུར་པ་ཇི་
ལྟ་
བ་སྟེ་ཇི་འདྲ་བ་དང། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་བྱང་ཆུབ་
སེམས་དཔའ་རྣམས་གཟུགས་མཚན་དཔེ་དང་ཆོས་གོས་སོགས་ཀྱིས་སྤྲས་པ་
ཇི་འདྲ་བ་དང་ཐེག་པ་གཅིག་དང་གསུམ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་
འདྲ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང། ཞིང་དེར་བདག་ཉིད་བྲམ་ཟེ་སོགས་
ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་བྱུང་གང་རུང་གྱུར་པ་
ཇི་འདྲ་བ་དང། ཆོས་ཐོས་ནས་བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་འདྲ་བ་རྣམས་
ཁས་
བླངས་ཏེ་རྒྱལ་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་གང་ལ་སྤྱད་པ་དང། སངས་
རྒྱས་བྱང་སེམས་དང་ཉན་ཐོས་སོགས་དེ་དག་ལ་བཟའ་བཏུང་དང་
རྒྱན་གོས་སོགས་སྦྱིན་པ་གང་དུས་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཚད་ཇི་ཙམ་
ཞིག་ཕུལ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་སྐུ་གཅིག་
ལ་སྟོན་པར་མཛད་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན་
ནུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངའ་སྟེ། སྔོན་
སྦྱིན་པའི་ཕར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་ཀྱི་བྱུང་བའི་མཐའ་
ཀུན་སྐུ་གཅིག་ལ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་
བཟོད་པ་དང། བརྩོན་འགྲུས་དང། བསམ་གཏན་གྱི་ཏིང་
འཛིན་དང། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སྔར་གྱི་
གནས་སྐབས་གང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཇི་འདྲ་བར་ཐུབ་དབང་
དེ་འདྲ་བ་བྱོན་པ་སོགས་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྐུ་
གཅིག་ལ་སྟོན་

[119B] ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། རང་གི་
སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་ནུས་མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་
སྔོན་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་
ཀུན་སྐུ་
གཅིག་ལ་སྟོན་པར་མ་ཟད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྐུ་ཡི་བ་སྤུའི་ཁུང་
བུརཱང་གསལ་ལ་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་ནུས་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་གནས་
དེར་གཞན་གྱིས་སྤྱོད་པ་ཀུན་སྟོན་ཚུལ་ནི། འོ་ན་
རང་གི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་ནུས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་ན། གཞན་གྱི་
སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ་
སངས་རྒྱས་གང་དག་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གསུངས། །
ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་ནུས་
མཐུ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་གང་དག་
འདས་པ་དང། འབྱུང་འགྱུར་མ་འོངས་པ་དང། སངས་རྒྱས་གང་
དག་
ད་ལྟ་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཐུག་པར་གསུང་གི་གདངས་མཐོན་པོས་ཆོས་
སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བཟུང་བ་སྟེ་གཟིར་བའི་འགྲོ་
བ་རྣམས་དབུགས་འབྱིན་པར་མཛད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ན་བཞུགས་པ་
པ་དང། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོའི་ཐུགས་
བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་བར་གྱི་སངས་
རྒྱས་དེ་དག་ནི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཀྱང་བདག་གི་སྤྱོད་ཚུལ་སྟོན་པ་དེ་
བཞིན་དུ་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེར་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནི་
གསལ་ལ་མ་འདྲེས་པར་སྟོན་ནུས་པའི་ཕྱིར། དེར་ཐལ། དངོས་པོ་
རྣམས་མིག་འཁྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་བདེན་བརྫུན་འདྲ་

[120A]༄༅། །བར་མཁྱེན་ནས་བསྐལ་པ་དུ་མར་གོམས་པར་མཛད་པ་མཐར་
ཕྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། གཞན་གྱི་
སྤྱོད་པ་སྟོན་པའི་ནུས་མཐུ་ཁྱད་པར་
ཅན་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རང་དང་གཞན་གྱི་
སྤྱོད་པ་ཀུན་སྟོན་པའི་དེ་བཞིན་དུ་དུས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་
དཔའ་དང། རང་རྒྱལ་འཕགས་པ་དང། ཉོན་ཐོས་འཕགས་
པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང། དེའི་ལྷག་མ་སོ་སོ་སྐྱེ་
བོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ནི་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་རེ་
རེར་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་གསལ་བར་སྟོན་ནུས་པའི་ཕྱིར། གསུམ་པ་བཞེད་
པ་ལ་
མངའ་བསྒྱུར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། སྤྲུལ་
པའི་སྐུས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་སྐུའི་བཀོད་པ་སྟོན་ཚུལ་དེ་
ལྟར་ཡིན་མོད། བཞེད་པ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཚུལ་ཇི་ལྟར་
ཡིན་ཞེ་ན། དེ་འཆད་པ་ལ། དག་པ་འདི་ནི་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་
གཉིས་གསུངས། ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཆོས་ཅན། ཡུལ་མངའ་བསྒྱུར་བའི་
ནུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་
ཉེས་པ་མ་ལུས་པས་དག་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁྱོད་ཀྱི་མཛད་པ་
འདི་ནི་བཞེད་པ་ཙམ་གྱི་འཇུག་པ་ཡིས་དེའི་སྒོ་ནས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་
གཅིག་གི་ཡུལ་གྱི་ཁྱོན་ལ་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་
ཁམས་
མ་ལུས་པ་ཆུད་པར་སྟོན་པར་དང། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་
པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པར་སྟོན་མོད་
ཀྱང་རྡུལ་རགས་ཏེ་ཆེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་

[120B] ཐུབ་པའི་
དབང་པོ་ཆོས་ཅན། དུས་ལ་མངའ་བསྒྱུར་བའི་ནུས་པ་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་
པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྲིད་མཐའ་བར་སྐད་ཅིག་དང་
སྐད་ཅིག་དེ་འདྲ་བ་རེ་རེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཇི་
སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་ནི་འཛམ་བུ་གླིང་མ་ལུས་པ་ན་རྡུལ་
གྱི་གྲངས་
གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་སྟོབས་
བཅུའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ལ་བཞི། སྟོབས་བཅུ་མདོར་བསྟན་པ། དེ་
རྣམས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཡོན་ཏན་ཀུན་
བརྗོད་མི་ནུས་པའི་ཚུལ། ཡོན་ཏན་གཉིས་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་
པའོ། །དང་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུའི་རྣམ་བཞག་དེ་ལྟར་ཡིན་
ན། ཐུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྱིར་
མཐའ་ཡས་མོད། འོན་ཀྱང་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཙམ་ཞིག་སྟོན་པར་
བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རེ་ཞིག་མདོར་བསྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་འཆད་པ་
ལ། གནས་དང་གནས་མིན་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་
གསུམ་གསུངས། འོ་ན། སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དབྱེ་ན་ཇི་ཙམ་ཡོད་ཅེ་
ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆོས་ཅན། དབྱེ་ན་བཅུ་པོ་
འདི་དག་ཏུ་ཡོད་དེ། གནས་དང་གནས་མ་
ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང། དེ་བཞིན་དུ་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་
པར་སྨིན་པའི་བློ་སྟེ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་
ཐུགས་སུ་ཆུད་པའམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་

[121A]༄༅། །ཁམས་ནི་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང། དེ་བཞིན་
དུ་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་
སྲིད་ཞི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་
བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་
པར་འཇུག་པ་སོགས་བློ་སྟེ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང། སྔོན་གྱི་གནས་
རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་རྣམས་དང། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་
འཕོ་བ་
དང་སྐྱེ་བའི་བློ་སྟེ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང། ཟག་པ་རྣམས་ཟད་
པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གཉིས་པ་ནི། སྟོབས་བཅུའི་
རྣམ་གྲངས་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད། སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན་
འདི་
ལ་གཉིས། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་སོགས་ཀྱི་སྟོབས་ལྔ་
བཤད་པ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པ་སོགས་ཀྱི་སྟོབས་
ལྔ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་འཆད་པ་ལ། རྒྱུ་གང་ཞིག་
ལས་གང་ཞིག་ཅེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་གསུངས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་
མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་
མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དགེ་བ་
གང་ཞིག་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་གང་ཞིག་ངེས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་
བའི་དགེ་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་དེ་སྐྱེ་བའི་གནས་སུ་དེ་ལྟར་མཁྱེན་
པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། བཤད་པ་དེ་ལས་བཟློག་པ་དགེ་
བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་གནས་མིན་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་
བུའི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་བྱའི་ཡུལ་མཐའ་ཡས་པ་
མཁྱེན་པ་ལ་ཐོགས་པ་སྤངས་པ་སྟེ་ཐོགས་མེད་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་
ཤེས་ཡིན་

[121B] དེ་ཆོས་ཅན། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་
པའི་སྟོབས་སུ་འདོད་དེ། འདོད་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་འདོད་པ་སྟེ་
མི་དགེ་བའི་ལས་དང་དེ་གཉིས་ལས་བཟློག་པ་དཀར་
ནག་འདྲེས་པའི་ལས་དང། ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ངན་པ་ཟད་པར་བྱེད་
པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་དངོས་པོའི་ལས་དང། ལས་དེ་ཡི་རྣམ་སྨིན་ཤིན་
ཏུ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ལའང་མཁྱེན་པའི་ནུས་
མཐུས་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་སོ་སོར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དུས་གསུམ་གྱི་
ལས་དང་འབྲས་བུའི་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་
ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། མོས་
པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་
ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཞེ་སྡང་སོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་དང། སོགས་ཀྱིས་
བསྡུས་པ་དད་པ་སོགས་ཀྱི་འབྱུང་བ་སྟེ་ས་བོན་གྱི་སྟོབས་
ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་འདོད་པ་སྟེ་མོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བ་སྣ་
ཚོགས་པ་དམན་པ་དང་འབྲིང་དང་གང་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་
པའི་འདོད་པ་དང། མོས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་
ཆོས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་བཤད་པའི་མོས་པའི་ས་
བོན་གཡོགས་པ་སྟེ་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པ་ལའང་མཁྱེན་པ་དུས་གསུམ་
དུ་འགྲོ་ཞིང་འཇུགས་པས་མོས་པའི་རབ་དབྱེ་མ་ལུས་པ་ལ་
ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མདོར་བསྡུ་ན། འདོད་
ཆགས་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ཤིང་མོས་པ་དང། །

[122A]༄༅། །འདོད་ཆགས་མེད་པ་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ཤིང་མོས་པའི་མོས་
པ་ཀུན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །མཆོག་དམན་
གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་མོས་པ་
དམན་པ་དང། དད་སོགས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་མོས་པ་མཆོག་དང། དེ་
གཉིས་གང་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མོས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། སངས་རྒྱས་
ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ཆོས་ཅན། ཁམས་སྣ་ཚོགས་
མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་འདོད་དེ། ཁམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་
མཁས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། མིག་སོགས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་
དང་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣག་བཞིན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་
སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ཁུམས་སུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གསུངས་
པས། ཁམས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ལ་
རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་
མཐའ་ཡས་ཤིང་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། དེ་ཆོས་ཅན། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་
མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་གསུངས་
ཏེ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་
པ་ཆགས་སོགས་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཡིན་ལ་
སོགས་ཀྱི་བསྡུས་པ་དད་པའི་
དབང་པོ་སོགས་ཆོས་རྣམ་པ་ཉིད་ནི་མཆོག་ཏུ་བཞེད་ལ་དད་སོགས་
དབང་པོ་འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་ནི་འབྲིང་དང། རྟུལ་པོ་ཉིད་ནི་
དབང་པོ་མཆོག་མ་ཡིན་པར་མཁྱེན་ཅིང་བཤད་པ་དང། མིག་ལ་སོགས་
པའི་དབང་

[122B] དབང་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཆུད་པ་
སྟེ་སྒྲུབ་ནུས་པའི་དབང་པོའི་ངོ་བོར་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆགས་ཐོགས་
མེད་པར་འཇུག་པའི་རྣམས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་
པའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པ་སོགས་ཀྱི་སྟོབས་ལྔ་
བཤད་པ་ལ། ལམ་འགའ་རྒྱལ་བ་ཉིད་དང། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་
ལྔ་གསུངས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། །
མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་
འདོད་དེ། ལམ་འགའ་ཞིང་རྒྱལ་བ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་
འགའ་ཞིག་རང་རྒྱལ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་ནི་
འགའ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་དང། ལ་ལ་ཡི་
དྭགས་དང། དུད་འགྲོ་དང། ལྷ་དང། མི་དང། དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་
འགྲོ་བའི་ལམ་དང། ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པར་
ངེས་པའི་ལམ་དེ་རྣམས་ལ་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་འཇུག་པའི་མཁྱེན་
པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་ཆོས་ཅན། ཀུན་
ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་
བཤད་དེ། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་པ་ན་ཡོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བྱེ་
བྲག་ལ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པ་མང་པོ་བསམ་གཏན་
བཞི་དང། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་གང་དང། ཞི་གནས་གང་དག་
སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་
དང། སྙོམས་འཛུག་གི་ཁྱད་པར་གང་དག་གཅིག་དང་བརྒྱད་དུ་
གྱུར་པའི་མཐར་གནས་སྙོམས་འཇུག་དགུ་སྟེ། ཀུན་བྱུང་གི་གནས་སུ་
གྱུར་པའི་རབ་དབྱེ་དེ་དག་ལ་ཐོགས་མེད་དུ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་
ཡིན་པའི་ཕྱིར་

[123A]༄༅། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་
ཆོས་ཅན། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་
བཤད་དེ། ཇི་སྲིད་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཏི་མུག་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དེ་
སྲིད་དུ་
སྲིད་པ་འཁོར་བར་གནས་པ་ན། བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་རེ་རེ་ཡི་
སྲིད་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་
ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་སྔོན་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཐམས་
ཅད་གཞི་སྟེ་
རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དྲན་པ་དང། ཁ་དོག་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་
རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་དྲན་པ་དང། ཡུལ་འདི་ནས་འདྲི་འདྲ་ཞིག་
ཏུ་སྐྱེས་ཞེས་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་བཅས་པ་དྲན་པ་སྟེ་དྲན་པའི་ཡུལ་
དེ་རྣམས་ལ་ཐོགས་མེད་དུ་འཇུག་པའི་བློ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་
འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་འདོད་དེ། སེམས་
ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་རྟེན་གང་ནས་འཆི་ཚུལ་དང་
ཕུང་པོར་ཉིད་འཚམས་སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་སྐྱེ་འཆི་བཟང་ངན་སྣ་
ཚོགས་པ་གང་ནམ་མཁའ་མཐར་ཐུག་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་གནས་པ་
རྣམས་ལ། སྣ་ཚོགས་པའི་ལས་ཀྱི་བཟོ་བོས་ཆེས་བཀྲ་བར་བྱས་པ་
མང་པོ་དེ་ལ་དུས་དེར་བཞེད་པ་ཙམ་གྱི་འཇུག་པ་ཡིས། རྣམ་པ་ཀུན་
ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མ་ཆགས་པ་སྟེ་ཐོགས་མེད་དུ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་
པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
ཆོས་ཅན། མཐའ་ཡས་པའི་ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སུ་
འདོད་དེ། རྣམ་པ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མྱུར་དུ་རྒྱལ་བ་
རྣམས་ཀྱིས། ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་
ཅད་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་

[123B] སློབ་མ་ཉན་ཐོས་དང་ལ་སོགས་པས་རང་
རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་རྣམས་བདག་མེད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་
པའི་བློ་ཡིས་འགོག་པ་སྟེ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཆགས་ཐོགས་
མེད་པར་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་ཡིན་པའི་
ཕྱིར། གསུམ་པ་ཡོན་ཏན་ཀུན་བརྗོད་མི་ནུས་པའི་ཚུལ་ནི། འོ་ན་
སངས་རྒྱས་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་
པ་ལ། ནམ་མཁའ་མེད་པས་འདབ་ཆགས་ཉེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་
གསུངས། སློབ་མ་
ཉན་ཐོས་དང་དེ་དང་བཅས་པར་རང་སངས་རྒྱས་དང། སངས་
རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ས་ཐོན་པོ་ལ་བཞུགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཀུན་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ་
ཁྱེད་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་
ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་པ་རྫོགས་པར་མ་བརྗོད་པར་
བརྗོད་པ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ནི་སངས་རྒྱས་
ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟད་པས་མ་ཡིན་གྱི་རང་གི་བློའི་མཐུ་ཟད་ནས་ལྡོག་
པར་
འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། འདབ་ཆགས་ནམ་མཁའ་ལ་ཕུར་
བ་དེ་ཞི་གནས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མེད་པ་སྟེ་ཟད་པ་
ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། །འདིར་ནི་འདབ་ཆགས་ཀྱི་དབང་པོས་
འཕུར་
འགྱུར་པ་ལས་རེ་ཞིག་ན་རང་གི་ལུས་ཀྱི་མཐུ་ཟད་པས་ལྡོག་པར་
འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་ཟླ་གྲགས་ཆོས་ཅན། འགྲེལ་པར་
མཛད་པ་བདག་འདྲ་བས་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འདི་
དག་ཅི་སྟེ་མ་ལུས་ལ་ལྟ་ཞོག་ཆ་ཙམ་ཡང་
རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་པ་དང་ནི་བརྗོད་པར་ནུས་འགྱུར་རམ་སྟེ་
བརྗོད་མི་ནུས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཚད་
བཟུང་དུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། འོ་ན། འདིར་བརྗོད་པ་དང་འགལ་ལོ་
ཞེ་ན། དགེ་སློང་ཟླ་གྲགས་ཆོས་ཅན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་
ཆ་ཙམ་

[124A]༄༅། །ཡང་རང་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ཤེས་མོད་འོན་ཀྱང་དོགས་པ་
སྤངས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་ཙམ་
ཞིག་སྨྲས་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་
འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཤད་པ་ལས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་
ཡོན་ཏན་གཉིས་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། བསྟན་
བཅོས་འདིར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྡུ་ན་གང་དུ་བསྡུ། དེ་རྣམ་
ཤེས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། ཟབ་
མོ་སྟོང་པ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན་
བསྟན་བཅོས་འདིར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྡུ་ན་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་
ཡོན་
ཏན་གཉིས་སུ་བསྡུ་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཟབ་མོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་
ཀྱི་སྐུ་དང། གཞི་ལམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་
ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་
ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་
བསྟན་བཅོས་འདི་ཆོས་ཅན། ཁྱེད་ཀྱི་དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་
ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་
ནས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལམ་གྱི་ཚུལ་ཤེས་ནས་བསྒོམ་པས་
སངས་རྒྱས་
ཀྱི་ཡོན་ཏན་འདིར་གཉིས་པོ་འདི་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
གསུམ་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསྟན་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། སྔར་བཤད་པའི་
སྐུ་དེ་དག་དང་པོར་མངོན་དུ་མཛད་ནས་ཆོས་ལོངས་གཉིས་རྟག་ཏུ་
བཞུགས་
པར་བཤད་མོད། སྤྲུལ་སྐུ་ལན་གཅིག་བསྟན་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེ་
ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། སླར་ཡང་མི་གཡོ་སྐུ་མངའ་ཞེས་སོགས་
རྐང་པ་བཞི་གསུངས། དེ་ནི་མ་ཡིན་

[124B] ནམ་མཁའི་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ་སྤྲུལ་སྐུ་རྒྱུན་མི་
ཆད་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་
སྐུ་ཆོས་ཅན། ཉན་རང་དང་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དངོས་སུ་བྱེད་
པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཕུལ་
སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱུན་མི་ཆད་དུ་སྟོན་པ་མངའ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་སྐུ་
བརྙེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་མི་
གཡོ་བའི་སྐུ་མངའ་བ་ཁྱེད་ཀྱིས་སླར་ཡང་ས་འོག་ས་སྟེང་ས་
བླའི་སྲིད་
པ་གསུམ་དུ་བྱོན་ནས། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དགའ་ལྡན་
ནས་མིའི་ཡུལ་དུ་གཤེགས་པ་དང་ནི་དེར་སྐུ་བལྟམས་པ་ལ་སོགས་པ་
མཛད་པ་དང། གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཞི་བ་
མྱང་འདས་སུ་བགྲོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་དབང་པོ་དང་
འཚམས་པར་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྐུ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
ཀྱི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་གཞན་དོན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱེད་དེ། མཛད་
པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། འཇིག་རྟེན་ཏེ་
སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གཡོ་བག་སྟེ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཅན་
རྣམས་རེ་བ་སྟེ་སྲིད་པའི་ཞགས་པ་ནི། མང་པོས་དམ་པོར་བཅིངས་
པ་མ་ལུས་པ་རྣམས་གྲགས་འདོད་དང་ཕན་ལན་སོགས་ལ་མ་ལྟོས་པར་
ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀྲི་
བ་སྟེ་འགོད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར། བཞི་པ་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་
བསྒྲུབ་པ་ནི། ཁོ་ན་རེ། དེ་ལྟར་ན་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་
ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ། གང་ཕྱིར་འདི་
ན་དེ་ཉིད་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་

[125A]༄༅། །གསུམ་གསུངས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་འགྲོ་བ་ལ་ཐེག་པ་གང་དང་མི་མཉམ་པ་
དབྱེར་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་
ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཆོས་རྣམས་
ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལས། སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་
སེལ་བ་ནི་ལྷུར་བྱེད་པ་སྟེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སེལ་བྱེད་གཞན་མེད་
ཅིང། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་གྲོས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འདི་
ལ་ཡང་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་དད་དུ་
འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་
ཉིད་ནི་རྣམ་
འགྱུར་མི་འདྲ་བའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་བསྟེན་པའང་མ་ཡིན་པ་
དེའི་ཕྱིར། མདོར་བསྡུ་ན། མཐར་ཐུག་ཐེག་པ་ལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་
མེད་དེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་རུང་ཡིན་ཞིང། ཆོས་ཉིད་ལ་ངོ་
བོ་མི་འདྲ་
བའི་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཅེས་པའི་དོན་ན། འོ་ན། མཐར་ཐུག་
ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་
བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གདུལ་བྱ་འགའ་ཞིག་ཐེག་
པ་དམན་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། འཇིག་
རྟེན་ཏེ་གདུལ་བྱ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཟབ་པས་གཏིང་
དཔག་པར་དཀའ་བ་ལ་ཡིད་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་
དེར་ཐལ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཉོན་
མོངས་པའི་ཉེས་པ་ཤས་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་
དང། བསྐལ་བ་དང། ཉོན་མོངས་པ་དང་

[125B] ཚེ་ཡི་སྙིགས་མ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡོད་པར་གྱུར་
པ་དེའི་ཕྱིར། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཆོས་ཅན། རེ་ཞིག་ཐེག་ཆེན་གྱི་
སྣོད་དུ་མི་རུང་བའི་གདུལ་བྱ་ཡོད་ཀྱང། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲོལ་
ལམ་ལ་འགོད་པ་དུས་
ལས་མི་འདའ་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། ཁྱོད་ལ་གདུལ་བྱ་
འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མཁྱེན་རབ་དང། དུས་ལས་མི་འདའ་
བའི་ཐུགས་རྗེའི་ཐབས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་མངའ་བ་དང། གང་གི་
ཕྱིར་
བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲོལ་བར་
བྱའོ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་དེ་མཐར་ཕྱིན་པར་
མཛད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་སྟེ། དམན་པ་ལ་མོས་འགའ་ཞིག་ལ་ཐེག་
ཆེན་གྱི་གཞན་
པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་དོན་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་
ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་པའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་
ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཚུལ་རོལ་ཏུ་ཉན་རང་གི་ཐེག་
པ་འདི་
ནི་གསུངས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཐོག་མར་ཐེག་ཆེན་ལ་བཀྲི་བར་
མི་བཏུབ་པའི་སློབ་མ་ཉན་ཐོས་དང། རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ཅན་
རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཚུལ་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཡིད་སྦྱར་
བར་
བྱ་བའི་ཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། དེད་དཔོན་ཐབས་ལ་མཁས་
པ་ཚོང་ཕྲུག་དང་བཅས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཡི་གླིང་དུ་ཆེས་པའི་ཚེ་
སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོར་བགྲོད་བགྲོད་པའི་ངལ་བ་སྟེ་
ཉེ་བར་སེལ་
བའི་ཆེད་དུ། རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དུ་མ་སོན་པའི་ལམ་བར་དུ་གྲོང་
ཁྱེར་ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་སྟེ་སྤྲུལ་པ་ལྟར་རོ། །འོ་
ན། ཉེར་ཞིའི་བདེ་བ་ལ་སྦྱར་བ་དེ་

[126A]༄༅། །ཙམ་གྱི་ཆོག་གམ་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། ཉན་རང་
ཉེར་ཞིའི་བདེ་བ་ལ་སྦྱར་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐར་ཐུག་པ་ནི་མ་
ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དབེན་པའི་བློ་སྦྱངས་པ་དེ་
རྣམས་ལའང་ལོགས་
སུ་གསུངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགོད་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་ཤ་
རིའི་བུ་རྫོགས་བྱང་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། །ལྔ་པ་མངོན་
པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང། བཞུགས་པའི་དུས་ཀྱི་བཤད་པ་ལ་གཉིས་
མངོན་པར་བྱང་
ཆུབ་པའི་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བཤད་པ་དང། བཞུགས་པའི་
དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སླར་ཡང་མི་
གཡོ་སྐུ་མངའ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྲིད་གསུམ་བྱོན་ནས་སྤྲུལ་རྣམས་ཀྱིས་
གཤེགས་པ་
དང་ནི་བསྟམ་དང་བྱང་ཆུབ་ཞི་བའི་འཁོར་ལོའང་སྟོན་པར་
མཛད། ཅེས་ཐུབ་དབང་གིས་སླར་ཡང་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་བྱོན་ནས་
མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་སྟོན་པར་དང་བཤད་ན། འོ་ན་
དེ་
ལྟར་སྣོན་པའི་དུས་དང་བསྐལ་པའི་གྲངས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་
འཆད་པ་ལ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་སོགས་རྐང་པ་བཞི་གསུངས་
བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་
ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་སངས་རྒྱས་ཚུལ་སྟོན་པའི་གྲངས་
བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་
ལུས་པའི་ཡུལ་མཐའ་དག་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་གྱི་གྲངས་
རྣམས་
ཇི་སྙེད་བདོག་པ་སྟེ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་དུ། བདེ་བར་གཤེགས་
པ་ཁྱེད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་རབ་དམ་པར་གཤེགས་ཤིང་སངས་
རྒྱས་ཚུལ་སྟོན་པའི་སྐལ་བའི་གྲངས་

[126B] འོན་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱི་
གསང་བའི་གནས་འདི་ལྟ་བུ་ནི་བློ་དམན་པ་རྣམས་ལ་བསྙད་པར་
བགྱི་བ་མ་ལགས་ཏེ། སྔོན་དགེ་རྩ་མ་བསགས་པ་རྣམས་
དེ་ལ་མོས་པར་དཀའ་བས་བཤད་ན་ཉེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། གཉིས་
པ་ནི། སྤྲུལ་སྐུར་སངས་རྒྱས་ཚུལ་སྟོན་པའི་གྲངས་ཚད་དེ་ལྟར་
ཡིན་ན། སངས་རྒྱས་ནས་
གཞན་དོན་དུ་ཇི་ཙམ་དུ་བཞུགས་ཤེ་ན། དེའི་ལན་འཆད་པ་ལ་
རྒྱལ་བ་ཇི་སྲིད་འཇིག་རྟེན་ན་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གསུངས་
རྒྱལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། ཇི་སྲིད་གདུལ་བྱའི་
འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་གོ་འཕང། མཆོག་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྲོ་བ་
མིན་པ་སྟེ། སངས་མ་རྒྱས་ཀྱི་བར་དང། ནམ་མཁའ་རྣམ་པར་འཇིག་
པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཞན་དོན་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་
ཏེ། ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཡུམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་གི་སྲས་སུ་
བསྐྱེད་ནས་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོའི་མ་མ་ལ་གཏད་པ་ཡིས། འཁོར་
བ་མ་སྟོང་བར་དུ་བཞུགས་ནས་ཚུལ་ལུགས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པས་
ན། ཁྱོད་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་རེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ལ་མངའ་
སྟེ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་བུ་
རང་གི་མས་བསྐྱེད་ནུས་མ་མ་གཞན་ལ་གཏད་པས་རང་གི་རིགས་ཀྱི་
སྤྱོད་
ཚུལ་མི་འདོར་བ་ལྟར་རོ། །འོ་ན། ཐུགས་བརྩེའི་མ་མ་ཡིས། ཞེས་
སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བཞུགས་པ་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་ཡིན་པར་
བཤད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་

[127A]༄༅། །ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། ཁྱོད་ཀྱི་
རྒྱུད་ལ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་
དེ། གཏི་མུག་མ་རིག་པའི་སྐྱོན་གྱི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་
ཁ་ཟས་ཏེ་འདོད་ཡོན་ལྔ་ལ་སྲེད་པས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ན་སྡུག་
བསྔལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པས། ཁ་ཟས་དུག་དང་བཅས་པ་ཟ་བ་
པོ་ཉིད་སྐྱེ་བོ་ནང་མི་སྟེ་ཐུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གིར་མཛད་པས་
ན། དེ་རྣམས་ལ་ཁྱོད་བརྩེ་
བ་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། དུག་ཟོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་
ཉེན་པའི་བུ་གཅིག་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ། མ་ཡིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཡིད་
སྐྱིད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་མགོན་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་
ཅན། ཁྱེད་
གཞན་དོན་དོར་ནས་རང་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་རེ་བར་
གཤེགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ལགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། སྙིང་རྗེ་
ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞན་དབང་གིས་གཞན་དོན་དུ་བཞུགས་པ་དེ་ཡི་
ཕྱིར་
ཁོ་ན་རེ། །རྒྱལ་བ་ཇི་སྲིད་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དག་མཆོག་ཏུ་རབ་
ཞི་བར། །འགྲོ་བ་མིན་ཞིང་ནམ་མཁའ་རྣམ་འཇིག་འགྱུར་མེད་དེ་
སྲིད་དུ། །ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འཁོར་བ་མ་
སྟོང་གི་
བར་དུ་བཞུགས་པར་བཤད་ན། འོ་ན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཇི་ལྟར་ཡིན་
ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཅན། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཁྱེད་ཀྱི་
ཐུགས་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་རེ་བར་འཇུག་པ་ལས་བཟློག་པས་ན། ཁྱོད་ལ་
འཁོར་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་གཞན་དོན་རྒྱུན་ཆད་པའི་མྱང་ངན་
ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མི་མངའ་སྟེ། འཁོར་བ་གནས་ཀྱི་བར་
དུ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མནར་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་གང་
ཞིག་

[127B]
ཡུལ་དུ་རབ་ཏུ་གདོང་བ་སྟེ་སོང་བས་ན། ཐུགས་རྗེ་ཡང་སྐྱེ་བོའི་
སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོད་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། དང་པོ་གྲུབ་
སྟེ། རྒྱུ་
མཚན་གང་གི་ཕྱིར་ན། འཁོར་བར་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ཁོ་
ན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པ་དངོས་པོ་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡི་
བློ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འཇིག་པ་
སྟེ་
འཆི་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང། ཡུལ་སྡུག་བསྔལ་བ་
དང་བྲལ་བ་དང། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་སོགས་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་
སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང། འགའ་ཞིག་ལས་འབྲས་ལ་མི་མཁས་པས་
རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་བདེན་པར་ཞེན་པའི་བློ་ཅན་ཏེ་
ལོག་ལྟ་ཅན་གྱིས་སྡིག་ཅན་གྱི་ས་འགྲོ་བ་སྟེ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་
པའི་སྡུག་བསྔལ་དང། སྔར་བཤད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ཀྱང་
འཐོབ་པ་དེས་
ཕྱིར་རོ། གསུམ་པ་བསྟན་བཅོས་ཇི་ལྟར་རྩོམས་པའི་ཚུལ་ནི། ལུགས་
འདི་དགེ་སློང་ཟླ་གྲགས་ཀྱིས། ཞེས་སོགས་ཚིག་བཅད་བཞི་གསུངས་
དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་ཟླ་གྲགས་ཆོས་ཅན་
ཁྱོད་ཀྱི་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པའི་ལུགས་འདི་ཉིད། ལུང་རིགས་མན་ངག་
གསུམ་དང་ལྡན་པས་རང་བཟོའི་ཉེས་པ་མེད་དེ། རིགས་པ་ནི་དབུ་
མའི་བསྟན་བཅོས་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས་གསུངས་པའི་
དོན་གཙོ་ཆེ་བ་རྣམས་བཏུས་ནས་ངེས་དོན་གྱི་ལུང་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་
བཞིན་དང། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་མན་ངག་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྗོད་
པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ལས་གཞན་
དངོས་སྨྲ་བའི་

[128A]༄༅། །གཞན་ལུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ནི་
ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བརྗོད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་
ལུགས་གང་ཞིག་བརྒལ་ལན་དང་བཅས་ཏེ་ཐ་བསྙད་པ་འདིར་བྱུང་
བའི་ལུགས་ཀྱང་བསྟན་
བཅས་གཞན་ན་ནི་མེད་དོ་ཅེས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་མཛོད་
ཅིག་སྟེ་མཛད་རིགས་ཏེ་རང་ངོས་ནས་སྒྲུབ་པ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་
མེད་བཞིན་དུ་བྱ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཆེས་འཐད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་
ཟབ་མོ་གཏན་ལ་
ཕབས་པའི་ཕྱིར། ཁོ་ན་རེ། འདིར་བྱུང་ལུགས་ཀྱང་གཞན་ན་ནི་
མེད་ཅེས་མཁས་རྣམས་ངེས་པར་མཛོད། ཅེས་བཤད་ན། འོ་ན། ཐུན་
མོང་མ་ཡིན་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩོམ་པའི་དགོས་པ་གང་ཞེ་ན་
ཤེས་
བྱ་ཆོས་ཅན། བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམས་པ་ལ་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་
ཡོད་དེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་བློའི་རྒྱ་
མཚོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ལ་གཏིང་དཔག་པར་དཀའ་བའམ་གནག་པའི་ཁ་
དོག་གིས་
འཇིགས་པའི་སྐྱེ་བོ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་
ལུགས་བཟང་པོ་གང་དག་རྒྱང་རིང་དུ་སྤངས་པ་སྟེ་སྤངས་མོད་
ཀྱང། ཀླུ་སྒྲུབ་དེའི་དབུ་མ་རྩ་བའི་གཞུང་གི་ཚིག་ལེའུ་བྱས་
པ་ཁ་འབུས་པ་མེ་ཏོག་
ཀུ་མུད་ལྟ་བུ། ཟླ་བ་གྲགས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་བསིལ་ཟེར་གྱི་ཁ་
ཕྱེ་བ་ལས། དེའི་ནང་གི་ལེགས་པར་བཤད་པའི་བཅུད་ཆུ་དེ་སྦྲང་
རྩིས་ཁ་འབྱེད་བྱེད་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཁས་པ་རྣམས་
ཀྱི་ད་ལྟ་
ཡིད་ཀྱི་རེ་བ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཁོ་
ན་རེ། སྐྱེ་བོས་ལུགས་བཟང་གང་དག་རྒྱང་རིང་སྤངས་པས་ཞེས་
སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་དང། ཕྱོགས་གླང་དང་ཆོས་གྲགས་སོགས་

[128B]
བཤད་པ་མི་འཐད་དེ། སློབ་དཔོན་དེ་དག་མང་དུ་གསན་པ་དང་རྒྱ་
ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཆོས་ཅན། དེ་ཁོ་
ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་
ཉིད་གསན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཡང། དབྱིག་གཉེན་སོགས་སེམས་
ཙམ་པའི་སློབ་དཔོན་གཞན་དག་གིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་
བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྔར་བཤད་ཟིན་
པའི་
ཟབ་མོའི་གནས་བློ་གྲོས་དམན་པའི་ངོ་བོར་འཇིགས་སུ་རུང་བ་འདི་
ནི། སྔོན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་བག་ཆགས་གོམས་པ་
ཉིད་ཀྱིས་སྟོབས་ལས་སྐྱེ་བོ་དེ་ཡིས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་
བ་ཡིན་ལ། སློབ་དཔོན་དེ་དག་ནི་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་
མོས་པ་དང་བྲལ་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ཐར་འདོད་ཀྱི་གདུལ་བྱ་རྣམས་
ཆོས་ཅན། དབུ་མའི་ལུགས་ལས་གཞན་པ་དོན་དམ་
སྟོན་པའི་ཚུལ་ལུགས་འཕགས་པའི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ། རང་བློས་
རང་དགར་སྦྱར་པའི་དངོས་སྨྲ་བའི་གཞུང་འདི་དག་མཐོང་བ་
སྟེ་བལྟས་ནས་གང་ནག་གི་བདག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྟེ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་
པ་ཡི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ལ་བྱ་བ་ལྟར་དུ། སེམས་
ཙམ་པའི་སློབ་དཔོན་གཞན་གྱི་ལུགས་ཀྱིས་བཞེད་པའི་གཞུང་ཀླུ་
སྒྲུབ་ཀྱི་ལུགས་འདི་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བའི་བློ་དོན་
པར་བྱ་སྟེ་སེམས་ཙམ་པའི་ནི་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་
ཐུགས་སུ་མ་ཆུད་པ་དེའི་ཕྱིར། བཞི་པ་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་
ཀྱི་དགེ་རྩ་བསྔོ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ལུགས་བཟང་སོགས་
ཚིག་བཅད་བཞི་གསུངས། ཤེས་བྱ་

[129A]༄༅། །ཆོས་ཅན། དཔལ་ལྡན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་བསྟན་བཅོས་
བརྩམས་པའི་དགེ་བ་བསྔོ་བའི་ཚུལ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་དེ། སློབ་
དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་དབུ་མའི་ལུགས་བཟང་པོ་ལུང་དང་
རིགས་
པའི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསལ་བས་བསྙད་པ་སྟེ་བཤད་པ་ལས་བྱུང་
བའི་བསོད་ནམས་ཟླ་བ་གྲགས་པ་བདག་གིས་གང་ཞིག་ཐོབ་པ་དེས་
འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པས་ཟབ་མོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བཞིན་དུ་
རྟོགས་ནས་
མྱུར་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ས་ཀུན་ཏུ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་དེར་བགྲོད་
པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་བསྔོ་བའི་ཕྱིར། འོ་ན། བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་རྩ་
དེ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བཞག་ཏུ་ཡོད་དེ། བསོད་ནམས་ཕྱོགས་
དང་དུས་
ཀྱི་མཐར་ཁྱབ་པས་རྒྱ་ཆེ་ཞིང། ཡིད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ཉོན་མོངས་
ཀྱི་སྔོ་ཞིང་གནག་པར་བྱས་པའི་དཀྱིལ་དུ་དགེ་བ་སྟོན་ཁའི་
རྒྱུ་སྐར་གྱིས་བསྐོར་བའི་ཟླ་འོད་ལྟར་དཀར་བ་འམ། རྩོམ་པ་
པོའི་སེམས་
ཀྱི་སྤྲུལ་ལ་སྟེ། སེམས་རྒྱུད་གནོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སྦྲུལ་
གདུག་པ་དང་འདྲ་ཡང། དགེ་བ་ཕེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་
སྦྲུལ་གྱི་གདེངས་ཀའི་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བས། ཁར་པར་
གསུམ་
ལྡན་གྱི་དགེ་བ་དེ་བསྔོ་རྒྱུའི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་
ཁྱད་པར་ཕྱི་མ་གཉིས་ཁེངས་སྐྱུང་ཡིན་ལ། སོ་སོར་ཕྱེ་ན་
གཉིས་པས་དཀོན་པའི་ཁྱད་པར་དང། གསུམ་པས་ཡུལ་དམན་པ་ལ་ཡང་
བརྟེན་སྟེ་ཞེས་པའི་
ཁྱད་པར་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་རིམ་པ་བཞིན། ནམ་མཁའ་སྔོན་པོ་
ལ་ཟླ་འོད་དཀར་པོ་འཆར་བ་ལྟར། ཡིད་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་སླད་པ་
ལ། དགེ་བ་དཀར་པོ་འབྱུང་ཞེས་དང། སྦྲུལ་ཞེ་སྡང་ཤས་

[129B]
སེམས་རྒྱུད་གནོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་དགེ་བ་མེད་འོད་ཡོད་ཅེས་
བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཞི་བ་འཇུག་གི་དོན་ལ་གཉིས། སློབ་དཔོན་གང་
གིས་མཛད་པ་དང། ལོ་པཎ་གང་གིས་བརྒྱུར་པའོ། དང་པོ་ནི། དབུ་
མ་ལ་འཇུག་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ལུགས་ཀྱི་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་
གསལ་བར་བྱེད་པ་འདི་ཉིད། ཡུལ་ས་མན་ཏར་སྐུ་འཁྲུངས་པ་སློབ་
དཔོན་
ཆེན་པོ་ཟླ་བ་གྲགས་པ་རིག་པ་འཛིན་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་
ངེ་འཛིན་བརྙེས་པར་གྲགས་པ། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་མཆོག་ལ་
ཐུགས་རབ་ཏུ་གཞོལ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་འགྲོག་པའི་
མཁྱེན་
རབ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་མངའ་བ། རི་མོར་བྲིས་པའི་
བ་བྲུས་མ་ལས། འོ་མ་བཞོས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་བདེན་པར་ཞན་པ་
བཟློག་པར་མཛད་པས་སྦྱར་བའོ།། གཉིས་པ་ནི་
ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དཔེ་མེད་ཀྱི་དབུས་རིན་ཆེན་སྦས་
པའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་དཔལ་འཕགས་པ་ལྷའི་
སྐུའི་རིང་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཏི་ལག་ཀ་ལ་ཤ་སྟེ་ཐིག་ལེ་
བུམ་པ་
དང། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙ་བའམ་འཇིག་རྟེན་མིག་བན་དེ་པ་ཚ་བ་ཉི་མ་
གྲགས་ཀྱིས་ཁ་ཆེའི་དཔེ་དང་མཐུན་པར་བསྒྱུར། ཕྱིས་ར་ས་ར་
མོ་ཆེན་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་ཌྲི་ཏ་སྟེ་གནས་ལྔ་རིག་པ་ཀ་ན་ཀ་ལ་
རྨ་སྟེ་གསེར་
གྱི་གོ་ཆ་དང། འཇིག་རྟེན་སྡེབས་པར་བྱེད་པའོ། འཇིག་རྟེན་འདུན་
པར་བྱེད་པས་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལོ་ཙ་བ་དེ་
ཉིད་ཀྱིས་ཉི་འོག་ཤར་ཕྱོགས་དཔེ་དང་བསྟུན་ཤིང་ཚིག་གི་

[130A]༄༅། །མ་ལེགས་པར་བཅོས་ཏེ་དོན་གྱི་ཆ་འཆད་ཉན་གྱིས་གཏན་
ལ་ཕབས་པའོ། །སྨྲས་པ་འདྲེན་པ་ཟླ་བྲལ་བུ་རམ་ཤིང་པ་ངེས་
།སྐྱེ་དགུ་ཉོན་མོངས་ནད་ཀྱིས་གཟིར་བ་ལ། སྨན་མཆོག་
ཆོས་འཁོར་རིམ་པ་གསུམ་བསྐོར་ནས། །སྒྲིབ་གཉིས་ནད་ལས་གྲོལ་བའི་
མཆོག་སྦྱིན་མཛད། །རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོ་ཡིས་
།རྒྱལ་བའི་གསུང་རབ་དྲང་ངེས་ལེགས་ཕྱེ་ནས། །
མཐར་ལྟའི་དགྲ་ཚོགས་གཞོམས་བྱེད་མཐའ་བྲལ་ལམ། །སྐལ་ལྡན་
རྣམས་ལ་ཇི་བཞིན་གསལ་བར་མཛད། །ཀླུ་སྒྲུབ་ལུགས་བཟང་ཀུན་ཏའི་
ཚལ་ཆེན་པོ། །ལེགས་པར་འབྱེད་པའི་མཁྱེན་རབ་
འོད་སྟོང་ཅན། །འཕྲིན་ལས་ཕྱོགས་བརྒྱར་གཡོ་བའི་ཟླ་བ་
གྲགས། །འཛམ་གླིང་ཤར་རིའི་རྩེ་ལ་མངོན་པར་མཛེས། །དེ་ལྟར་
ནམ་མཁའ་མི་ཟད་བརྩོད་དུས་འདིར། །འགའ་ཞིག་རྟག་ལྟའི་ཆོམ་
རྐུན་ཚོགས་ཀྱིས་གཙོས། །གཞན་དག་ཆད་པའི་ཆུ་བོས་རྣམ་པར་
གཡེངས། །མཐའ་བྲལ་ནོར་བུ་བརྙེད་པ་སྲིད་མཐའ་ཙམ། །རྒྱལ་
བ་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འཇམ་དཔལ་དབྱངས། །བློ་བཟང་
རྒྱལ་བ་གྲགས་པའི་བ་དན་ཅན། །སྨོན་ལམ་དབང་གིས་གངས་རིའི་
ཁྲོད་བྱོན་ནས། །ལོག་རྟོག་རྒོལ་ངན་མཐའ་དག་ཕམ་པར་མཛད་
།ཐུགས་བསྟན་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་རྟེན་བྱུང་ལམ། །ཀླུ་སྒྲུབ་
ཟླ་བའི་བཞད་པ་ཇི་ལྟ་བར། །ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པའི་
འཕྲིན་ལས་ནི། །སླར་ཡང་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་རྒྱལ་བ་བཞིན་
།རྒྱལ་ཀུན་མཁྱེན་བརྩེའི་རང་གཟུགས་ཙོང་ཁ་པའི། །གྲལ་འཛིན་

[130B] །ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ནམ་
མཁའ་རྒྱལ་མཚན་ཞེས། །འཕགས་བོད་མཁས་མང་དབུས་ན་མངོན་པར་
མཛེས། །གང་གི་གསུང་རབ་མཐར་ཐུགས་ཉིན་བྱེད་དབང། །
གཟུ་ལུམ་ཆུ་འཛིན་འཐུག་པོས་བསྒྲིབས་པའི་ཚེ། །རྣམ་དཔྱོད་ལུང་
རིགས་དྲག་པོའི་རླུང་ཤུགས་ཀྱིས། །ཐུབ་བསྟན་མཁའི་ལ་ཆེས་ཆེར་
གསལ་བར་བྱས། །བདག་ནི་ཐོས་ཆུང་སྦྱངས་པའི་
སྟོབས་དམན་པས། །མ་བཤད་པ་དང་ལོག་པར་བཤད་པ་སོགས། །གལ་ཏེ་
དེ་ལ་ནོང་པའི་ཚོགས་མཚིས་ན། །ཆོས་ཀྱི་ཕྱན་ལྡན་རྣམས་ལ་
བཟོད་པར་གསོལ། །འདིར་འབད་དགེ་བ་
ཏུང་དང་ཀུན་ད་ལྟར། །མཆོག་ཏུ་དཀར་དང་གང་ཞིག་བསགས་པ་
དེས། །སྲིད་པའི་ལམ་གྱིས་དུབ་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས། །རྒྱལ་བ་དགྱེས་
པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་ཤོག་བདག་ཀྱང་དེང་ནས་ཚེ་
རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །ཡོན་ཏན་བདུན་གྱིས་མཛེས་པའི་རྟེན་ཐོབ་ནས་
།ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་རྒྱལ་བསྟན་འཛིན་པ་ལ། །རྒྱ་བ་ཙོང་
ཁ་པ་དང་མཚུངས་པར་ཤོག་གནས་སྐབས་
ཀུན་ཏུ་བཤད་དང་སྒྲུབ་པའི་གེགས། །མ་ལུས་བདེ་བླག་ཉིད་དུ་ཞི་
བ་དང། །མཐུན་རྐྱེན་གྲོགས་དང་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་ལ། །ཐམས་
ཅད་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པར་ཤོག། །
ཅེས་མཐའ་བྲལ་དབུ་མ་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྒོམ་སྡེ་ནམ་ཤིན་
ཏུ་ཆེ་རུང། སྔོན་དཔར་དུ་བརྐོད་པའི་ཡིག་ནོར་ཆད་ལྷག་ཤིན་ཏུ་
ཆེ་རུང། སྔོན་དཔར་དུ་བརྐོད་པའི་ཡིག་ནོར་ཆད་ལྷག་

[131A]༄༅། །གོ་འཁྲུགས་སོགས་མང་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ཀློག་མི་ཤེས་པ་
ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ཕན་པ་ཆེར་མེད་དུ་ལུས་པ། དེང་དུས་བློ་གསལ་དུ་
མ་ནས་བཅོས་ལེགས་མཐར་ཕྱིན་བྱེད་དགོས་ཀྱིས་སྐུལ་
མ་བྱུང་བ་ལ་རྟེན་ནས། དགའ་བྱང་གཙང་པ་དགེ་བཤེས་དམ་ཆོས་
བསྟན་སྤེལ་གྱིས་སྒོམ་སྡེ་རང་གི་གསུང་འཁྲུལ་མེད་གང་དེས་རྣམས་
རང་སོར་བཞག་པའི་སྟེང་དུ། རྗེ་བཙུན་པ་ཡབ་སྲས་
དང། ཁྱད་པར་རྗེ་བླ་མའི་དགོངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཆད་ལྷག་
ཁ་བསྐང་ཞིང་གོ་རིམ་འཁྲུགས་པ་སོགས་ལེགས་པར་བཅོས། གཞུང་གོ་
མི་བདེ་བ་རྣམས་གོ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲུ་བསྣོན་
འགའ་རེ་བཏབ་པར། མ་ཟད་ཐལ་བ་བཟློག་ཚུལ། ཆོས་ཅན་མཐུན་
སྣང་འགོག་ཚུལ། ཆུ་འབབ་སོགས་ཀྱང་བསྐུལ་བའི་དོན་དུ་གྲྭ་
ཚང་རང་གི་ཞལ་བཞེས་ནང་བཏུན་པའི་སྟེང་ནས་ཉུང་དུའི་
ཚིག་གིས་གོ་བདེ་བར་བྱས་ཏེ་དགའ་ལྡན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གླིང་
གི་རང་ཤག་ཏུ་བྲིས་པའོ། །བླུན་རྨོངས་བདག་གིས་མི་ཤེས་ཤེས་
མདོག་བྱས་པ་འདི་ལ་ནོར་འཁྲུལ་མཆིས་ན། མཁས་པ་
རྣམས་ཀྱིས་དག་པར་མཛད་དུ་གསོལ།། དགེའོ།། ཞེས་པ་འདི་ཡང་ལྷག་
བསམ་གྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལེགས་པར་ཕྱུག་པའི་སྦྱིན་བདག་བལ་ཡུལ་
འཕགས་ཤིང་ཉེ་འདབས་སུ་གནས་བཞུགས་སྟོད་གཉའ་
སྣང་བ་བློ་བཟང་ཚེ་རིང་ལགས་དང། བཟའ་ཟླ་བློ་བཟང་སྒྲོལ་
དཀར། མ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་སྐྱིད། སྤུན་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས། ཚེ་
འདས་པ་པད་མ་རྡོ་རྗེ་བཅས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ནས། འདི་ཕྱིའི་རྣམ་
དཀར་གྱི་

[131B] དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་ཐོས་བསམ་ནོར་
གླིང་གྲྭ་ཚང་གི་ཡིག་ཆ་སྒོམ་སྡེ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་
མཛད་པའི་དབུ་མའི་སྤྱི་དོན་འདི་བཞིན་པོད་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་
ཐམ་པའི་པར་
འདེབས་ཞུས་པའི་འགྲོ་གྲོན་གནང་བ་འདིས་ཀྱང་རང་གཞན་སེམས་
ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་གཉིས་སྦྱང་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་མྱུར་དུ་
མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་རྒྱུར་་གྱུར་ཅིག། །།
གྲྭ་ཚང་གི་ཡིག་ཆ། མཐའ་བྲལ་དབུ་མ་མཆོག་གི་རྣལ་འབྱོར་བ་
ཆེན་པོ་སྒོམ་སྡེ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་གིས་
མཛད་པའི་དབུ་མའི་སྤྱི་དོན་ཟླ་བའི་དགོངས་རྒྱན་འདི་བཞིན་
དཔེ་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་ཐམ་པ་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པའི་འགྲོ་གྲོན་གྱི་
ཡོར་སྦྱོར་གནང་བའི་སྨོན་ཚིག་ཏུ།    ༈   
མཚོར་རོ་གཅིག་ཏུ། །གཞོལ་བའི་མཐའ་ཡས་ཆོས་ཚུལ་

[132A]༄༅། །དལ་འབབ་ཀླུང། །ཚིག་གི་གཟེགས་མ་རེས་ཀྱང་དུག་གསུམ་
གྱི། །དྲི་མ་ཡོངས་འཁྲུད་ལེགས་བཤད་བདུད་རྩི་འདི། །དཔར་དུ་
བསྐྲུན་པའི་རྣམ་དཀར་ཕུང་པོའི་མཐུས། །ཡང་
དག་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་སྟོང་ཕག་བརྒྱ། །གདངས་ཏེ་རྒྱུད་ལྔའི་
འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ། །ངེས་ལེགས་ནོར་བའི་མཛོད་ལ་དབང་འབྱོར་
ཤོག། །ཅེས་དགེ་བསྔོའི་སྨོན་འདི་བཞིན་གོང་ས་སྐྱབས་
མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་སྐུའི་
འཕྲེང་བ་བཅུ་བཞི་བ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་
ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་སྲིད་གསུམ་དབང་བསྒྱུར་
མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྡེ་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་གིས་མཛད་པའོ།།
བཀྲ་ཤིས།། །།མར་གྱུར་
འགྲོ་བའི་འགལ་རྐྱེན་ཀུན་ཞི་ནས། །མཐུན་རྐྱེན་དགེ་ཚོགས་མཐའ་
དག་འགྲུབ་པ་དང། །འཆད་རྩོད་རྩོམ་དང་ས་ལམ་མྱུར་བགྲོད་
ནས། །རྣམ་མཁྱེན་རྒྱལ་བའི་གོ་འཕང་
ཐོབ་པར་ཤོག། །དགེ་འོ།། བཀྲ་ཤིས།། ཕྱི་ལོ་་དཔར་ཐེང་
དང་པོ་པོད་གྲངས་་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པའོ།
