GƯƠNG

BẬC XUẤT GIA

(Anagāriyūdāharana)

Dhammarakkhita Bhikkhu

(Tỳ khưu Hộ Pháp)

Tổ đình Bửu Long, Long Bình, Q.9, Tp. Hồ Chí Minh

Phật lịch 2546 / 2002

---o0o---

Nguồn

http://www.trungtamhotong.org

Chuyển sang ebook 02-11-2015

Người thực hiện :

Nguyễn Ngọc Thảo - thao_ksd@yahoo.com.vn

Nam Thiên - namthien@gmail.com

Link Audio Tại Website http://www.phapthihoi.org

Mục Lục

LỜI GIỚI THIỆU

LỜI BẠT

LỜI NÓI ĐẦU

PHẦN 1 - GƯƠNG BẬC XUẤT GIA

I-TÍCH ÐẠI ÐỨC RAṬṬHAPĀLA

II-TÍCH ÐẠI ÐỨC TỲ KHƯU NI SUMEDHĀ

III-BẬC THÁNH THANH VĂN (Ariyasāvaka)

PHẦN 2 - TĂNG BẢO

1-Thời Ðiểm Bắt Ðầu Của Tỳ Khưu

2-Thời Ðiểm Bắt Ðầu Của Tỳ Khưu Ni

3-Thời Ðiểm Cuối Cùng Của Tỳ Khưu Ni

4-Tám Cách Thọ Upasampadā

5-Ý Nghĩa Bhikkhu: Tỳ Khưu

6-Chi Pháp Trở Thành Tỳ Khưu

7-DAḶHĪKAMMA: Tăng sự vững chắc

PHẦN 3 - NGHI THỨC XUẤT GIA

I-NGHI THỨC LỄ THỌ SA DI (Sāmaṇera)

II-NGHI THỨC LỄ THỌ TỲ KHƯU (Bhikkhu)

III-NGHI THỨC LỄ THỌ TỲ KHƯU 2 – 3 VỊ

PHẦN 3 - PHẬN SỰ CỦA TỲ KHƯU

I-LỄ SÁM HỐI ĀPATTI

II-HÀNH UPOSATHAKAMMA

III-HÀNH PAVĀRAṆĀKAMMA

---o0o---

LỜI GIỚI THIỆU

Phận sự hoằng pháp là trách nhiệm chung của bậc xuất gia và hàng tại gia cư sĩ, nhưng không phải ai cũng có khả năng, nhất là về phương diện dịch thuật và soạn thảo.

Dhammarakkhita bhikkhu (Tỳ khưu Hộ Pháp), sau khi tốt nghiệp cử nhân khoa Phật học và triết học Ðông phương tại viện Ðại học Vạn Hạnh khoá đầu tiên năm 1967, đã được giáo hội Phật giáo Tăng già Nguyên ThủyViệt Nam đề cử sang du học tại hai nước Phật giáo chân truyền Thái Lan và Miến Ðiện. Sau gần 29 năm xuất dương học Ðạo, Tỳ khưu Hộ Pháp đã hồi hương để lo phận sự hoằng pháp ở quê nhà.

Tác phẩm này là một trong những soạn phẩm mà Tỳ khưu Hộ Pháp vừa hoàn thành xong. Nay tôi xin giới thiệu soạn phẩm này đến với quý độc giả.

Thiền Lâm Tự, Huế ngày 22-4-2000
Hoà Thượng Hộ Nhẫn
Phó chủ tịch HÐTSTW GHPGVN,
Tăng trưởng Hệ phái Phật Giáo Nam Tông,
Viện chủ Thiền Lâm Tự, Tp–Huế.

---o0o---

LỜI BẠT

Thuở Ðức Phật còn tại thế, những tấm gương xuất gia cao cả thật khó mà kể cho hết được. Tuy Tăng chúng gồm đủ mọi giai cấp và rất bình đẳng, nhưng thời bấy giờ phần lớn vẫn xuất thân từ giai cấp Bà la môn và vua chúa. Chính Ðức Phật đã quyết chí từ bỏ ngôi vua cùng cung vàng điện ngọc để xuất gia tìm đạo.

Cho đến thời vua Asoka và nhiều triều đại ở Ấn Ðộ, Tích Lan, Miến Ðiện, Thái Lan, Trung Hoa, Nhật Bản v.v... đều có những bậc xuất gia xuất thân từ những thành phần ưu tú trong xã hội. Ðời Lý, Trần ở nước ta cũng đã không thiếu các bậc vua quan, danh sĩ xuất gia đầu Phật, nêu những tấm gương ngời sáng trong sứ mạng tự giác và đem lại lợi lạc cho đời.

Nói thế không có nghĩa không có những thành phần xuất gia bi quan yếm thế, cho nên trong nhân gian mới phát sanh quan niệm xuất gia là thất vọng chán đời. Tuy nhiên vấn đề không phải ở những lời phán đoán thị phi, mà chính là người xuất gia phải hiểu được giá trị đích thực con đường mà mình đã chọn và nhất là làm sao xứng đáng là người xuất gia chân chính đúng với mục đích giác ngộ giải thoát, tự độ độ tha mà Ðức Phật đã từ bi khải thị.

Trong thời kỳ đầu của giáo pháp, việc xuất gia rất đơn giản, hầu như không có một hình thức nghi lễ nào. Ðức Phật chỉ gọi "Này Tỳ khưu, hãy lại đây!" (Ehi bhikkhu!) là vị Tỳ khưu ấy mặc nhiên trở thành Tỳ khưu trong giáo pháp của Ðức Phật. Ðơn giản chỉ vì các vị ấy là bậc thượng căn thượng trí, đã hội đủ túc duyên, đã có sẵn phẩm chất của một bậc xuất gia phạm hạnh.

Về sau, ngày càng có nhiều người xuất gia với đủ mọi căn cơ trình độ, nên dĩ nhiên đời sống tập thể cũng có phần phức tạp hơn, do đó Ðức Phật tùy căn duyên mà thi thiết giới luật và nghi lễ cho hàng xuất gia. Như vậy, chư vị Thánh Tăng hoặc các vị đệ tử Trưởng lão có thể thay Ðức Phật làm Thầy Tế độ hay yết-ma cho giới tử và việc giáo giới Tăng đoàn cũng trở nên dễ dàng, đồng nhất hơn.

Hơn nữa để tránh những trường hợp xuất gia bất chính, giới tử cần phải được xét xem có hội đủ một số điều kiện cơ bản thích ứng với đời sống phạm hạnh và phù hợp với giới luật thanh tịnh giải thoát hay không? Do đó, giới tử cần được các vị yết-ma, giáo thọ tuyển chọn một cách kỹ càng trước khi hòa nhập vào Tăng chúng.

Tuy nhiên những giới luật và nghi lễ xuất gia này thật ra vẫn vô cùng giản dị, hoàn toàn không đặt nặng hình thức hay cưỡng chế áp đặt, mà chỉ cốt tạo điều kiện cho người xuất gia dễ dàng thể hiện mục đích giác ngộ giải thoát mà thôi. Cho nên, tuy nói là nghi lễ nhưng không nặng phần trình diễn như những lễ đàn ngoại đạo đầy vẽ cầu kỳ huyền hoặc, ngược lại, nó chỉ biểu hiện lòng từ ái của những vị thầy và tâm kính thành của người đệ tử trong không khí vừa trang nghiêm vừa thân thiết chân tình. Chính vì vậy mà thuở đó nhiều giới tử đã đắc Thánh Ðạo Thánh Quả khi đang được thầy xuống tóc, khi được trao truyền y bát hoặc đang hành Tăng sự ngay trong buổi lễ xuất gia đầy xúc động của họ.

Trong cuốn sách biên soạn công phu này, Sư Hộ Pháp đã kể lại một vài tấm gương xuất gia tiêu biểu đáng để cho chúng ta chiêm ngưỡng và noi theo, đồng thời sưu tập đầy đủ những nghi thức xuất gia nguyên thủy nhất mà Ðức Phật đã chế định cho Tăng chúng hơn 2500 năm về trước.

Sư Hộ Pháp đã tốt nghiệp cử nhân Phật Học tại Viện Ðại Học Vạn Hạnh khóa đầu tiên năm 1967, vốn là đệ tử của Sư Tổ Hộ Tông, xuất gia năm 1967, sau đó xuất dương du học tại Thái Lan và Myanmar gần 29 năm để học Abhidhamma, cổ ngữ Pāḷi, Dhammavinaya và Thiền, ... Cuối năm 1996, Sư đã hồi hương chuyên tâm biên soạn, dịch thuật và viết về những sở tu, sở học mà Sư đã tiếp thụ được từ các nước Phật giáo chân truyền.

Hy vọng quyển sách này, sẽ là cẩm nang quý báu cho những ai muốn cống hiến đời mình cho lý tưởng giác ngộ giải thoát, vô ngã vị tha.

Tổ Ðình Bửu Long, mùa Vesak 2544
Tỳ khưu Viên Minh
(Trụ trì Tổ Ðình Bửu Long, Q.9, T.p. Hồ Chí Minh)

*****

Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Ðức Thế Tôn, Bậc A-ra-hán,
Bậc Chánh Ðẳng Giác.

Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Ratanattayasaraṇaṃ gato.

Con đem hết lòng thành kính xin quy y Phật.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Pháp.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Tăng.
Con đã quy y Tam bảo với lòng thành kính.

---o0o---

LỜI NÓI ĐẦU

Trong tất cả mọi bài pháp của Ðức Phật, có một bài Ngài hằng ngày thường thuyết giảng nhắc nhở, khuyên dạy chư Tỳ khưu chớ nên dể duôi[1]  là:

"Appamādena bhikkhave sampādetha.
Buddhuppādo dullabho lokasmiṃ.
Manussattabhāvo dullabho,
Dullabhā saddhā sampatti,
Pabbajitabhāvo dullabho,
Saddhammassavanaṃ dullabhaṃ.
Evaṃ divase divase ovadati".

"Này chư Tỳ khưu, các con hãy nên cố gắng hoàn thành mọi phận sự Tứ thánh đế bằng pháp không dể duôi, tiến hành Tứ niệm xứ.

Bởi vì có 5 điều khó được là:

- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian là một điều khó.
- Ðược sanh làm người là một điều khó.
- Có đức tin hoàn toàn trong sạch nơi Tam bảo là một điều khó.
- Ðược xuất gia trở thành Tỳ khưu là một điều khó.
- Ðược lắng nghe chánh pháp là một điều khó.

Năm điều khó được này, Ðức Phật hằng ngày thường thuyết giảng nhắc nhở, khuyên dạy chư Tỳ khưu".

Trong năm điều khó được này, xin đề cập đến điều: "Xuất gia trở thành Tỳ khưu là một điều khó".

Thật vậy, người nam có ý nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu, chỉ thành tựu được khi nào gặp thời kỳ Ðức Phật xuất hiện trên thế gian, hoặc giáo pháp của Ngài đang còn lưu truyền. Nhưng gặp được Ðức Phật hoặc giáo pháp của Ngài không phải là một điều dễ có được. Bởi vì, trong quá khứ, vô số đại kiếp trái đất trải qua 4 thời kỳ thành-trụ-hoại-không, trong suốt một a tăng kỳ, thời gian không thể tính bằng số, vẫn không có một Ðức Phật nào xuất hiện trên thế gian, thời kỳ đó gọi là "suññakappa". (Như từ khi Ðức Phật Dīpaṅkara tịch diệt Niết Bàn và giáo pháp của Ngài hoàn toàn bị tiêu hoại, cho đến Ðức Phật Koṇṇañña xuất hiện trên thế gian, trải qua một thời gian lâu dài suốt 1 a tăng kỳ đại kiếp trái đất thành-trụ-hoại-không).

Lại nữa, có khi Ðức Phật xuất hiện trên thế gian, nhưng chúng sinh không có duyên lành với Ðức Phật và giáo pháp của Ngài, nên không thể xuất gia hành phạm hạnh được. Như trong kinh Akkhaṇasutta[2], Ðức Phật dạy những trường hợp không thể hành phạm hạnh, tóm lược như sau:

1- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền; nhưng chúng sinh ấy tái sanh cõi địa ngục.

2- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền; nhưng chúng sinh ấy tái sanh làm súc sanh.

3- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền; nhưng chúng sinh ấy tái sanh làm ngạ quỷ.

4- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền; nhưng chúng sinh ấy tái sanh cõi sắc giới Vô tưởng thiên, có tuổi thọ 500 đại kiếp.

5- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền, chúng sinh ấy tái sanh làm người; nhưng ở nơi biên địa, trong gia đình hạ tiện, ngu dốt, không có cơ hội nhìn thấy Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ.

6- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền, chúng sinh ấy tái sanh làm người ở trung Ấn Ðộ; nhưng trong gia đình ngoại đạo tà kiến.

7- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền, chúng sinh ấy tái sanh làm người ở trung Ấn Ðộ; nhưng là người câm điếc không thể nghe, hiểu được chánh pháp của Ðức Phật.

8- Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền, chúng sinh ấy tái sanh làm người ở trung Ấn Ðộ, là người có trí tuệ, có khả năng hiểu được chánh pháp của Ðức Phật; nhưng không có cơ hội gặp Ngài hoặc gặp bậc Thanh văn đệ tử của Ngài để lắng nghe chánh pháp.

Ðó là 8 trường hợp không thể xuất gia trở thành Tỳ khưu hành phạm hạnh.

Trên đây là 8 trường hợp đối với chúng sinh không có duyên lành với Ðức Phật và giáo pháp của Ngài. Chỉ có một trường hợp duy nhất là: Khi Ðức Phật xuất hiện trên thế gian và giáo pháp của Ngài đang lưu truyền, đồng thời chúng sinh ấy được tái sanh làm người ở trung Ấn Ðộ, là người có trí tuệ, có duyên lành gặp được Ðức Phật hoặc các bậc Thanh văn đệ tử Ðức Phật đang truyền bá chánh pháp; người ấy biết lắng nghe chánh pháp của Ðức Phật, phát sanh đức tin trong sạch nơi Tam bảo, có ý nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Trong vòng tử sanh luân hồi của mỗi chúng sinh, kiếp được tái sanh làm người nam, có duyên lành gặp được Ðức Phật hoặc giáo pháp của Ngài, biết lắng nghe chánh pháp là một diễm phúc lớn lao vô cùng hy hữu. Cho nên, xuất gia trở thành Tỳ khưu hành phạm hạnh là điều vô cùng cao quý, vì có nhiều cơ hội tốt thuận lợi cho việc tiến hóa trong mọi thiện pháp, nhất là tiến hành thiền định, tiến hành thiền tuệ, ngõ hầu mong chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Thánh Ðạo, Thánh Quả và Niết Bàn, thì thật là điều quý báu biết dường nào; hoặc kiếp hiện tại chưa chứng đắc Thánh Ðạo, Thánh Quả, thì âu cũng là cơ hội tốt để tạo duyên lành, bồi bổ pháp hạnh ba la mật cho chóng được đầy đủ, để mong chứng đắc Thánh Ðạo, Thánh Quả trong vị lai.

Ðược xuất gia trở thành Tỳ khưu hành phạm hạnh, là một phẩm vị cao quý; là con cháu dòng dõi Sakyaputta; được hân hạnh gia nhập đoàn thể Tỳ khưu Tăng, là bậc kế thừa giữ gìn, duy trì Phật giáo được trường tồn, cho đến trọn tuổi thọ 5.000 năm trên thế gian, hầu mong đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài cho tất cả chúng sinh, nhất là chư thiên và nhân loại.

Chúng ta nên học tập hai tấm gương tiêu biểu, là Ngài Ðại Ðức Raṭṭhapāla và Ngài Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā.

Về phần người cha, người mẹ có người con là Tỳ khưu trong Phật giáo, là một sự đóng góp lớn lao cho sự trường tồn của Phật giáo. Cho nên, những người cha, người mẹ ấy xứng đáng ở địa vị "Thân quyến thừa kế của Phật giáo" (Dāyādo sāsanassa), thật là phước báu vô lượng mà chư bậc Thiện trí, chư thiên đều tán dương ca tụng, hoan hỉ phước thiện thanh cao của những người cha, người mẹ ấy.

Như vậy, những người cha, người mẹ nào biết thương yêu con mình, muốn cho con trở nên con người cao quý, giảm bớt nhiều nỗi khổ trong đời sống tại gia, có nhiều cơ hội, thời gian tiến hành thiền tuệ để mong chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Thánh Ðạo, Thánh Quả, trở thành bậc Thánh nhân cao quý, thì hãy nên khuyến khích, cho phép con được xuất gia trở thành Tỳ khưu trong Phật giáo. Chư quý vị hãy nên xem gương đức vua Dhammāsoka (A Dục), Ðức Vua đã biết thương yêu thái tử Mahinda, thay vì nhường ngôi cho thái tử lên làm vua, thì Ðức Vua lại khuyến khích thái tử xuất gia trở thành Tỳ khưu, và cho phép công chúa Saṃghamittā xuất gia trở thành Tỳ khưu ni trong Phật giáo, và chính Ðức Vua đã trở thành"thân quyến thừa kế của Phật giáo".

Tài liệu này được trích dịch từ Kinh tạng, Luật tạng và các bộ sách khác để giảng dạy chư Tỳ khưu, Sa di và Tu nữ Tổ Ðình Bửu Long. Vì khả năng có hạn nên không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong chư bậc Thiện trí từ bi chỉ giáo. Bần sư kính cẩn đón nhận lời chỉ giáo ấy với tấm lòng thành kính và tri ân.

Quyển sách "Gương Bậc Xuất Gia" này đã thành hình, nhưng chưa có thể gọi là hoàn thành, vì có nhiều chỗ cần phải sửa chữa lại cho đúng chữ, đúng nghĩa và cần phải bổ sung thêm. Bởi vậy, nếu phải chờ cho nó hoàn thành như ý thì biết bao giờ mới có được! Cho nên, bần sư xin mạo muội in thành cuốn sách dùng làm tài liệu học tập, thực hành; trong quá trình ấy, có thể sửa chữa và bổ sung thêm cho những lần in lại sau này được hoàn chỉnh hơn.

Quyển sách này ra mắt nhờ sự đóng góp của nhiều người như:

- Pháp huynh Viên Minh đã tận tâm xem xét bản thảo sửa chữa ngữ pháp.

- Rakkhitasīla antevāsika đánh máy, trình bày và in ấn.

- Gia đình Trần Văn Cảnh - Trần Kim Duyên, Cô Năm Lò Ven, gia đình Hoàng Quang Chung, gia đình Nguyễn Huyền Trang, cô Dhammanandā, cùng chư thí chủ có đức tin trong sạch hùn phước tài chánh để phát hành quyển sách này.

Bần sư thành tâm hoan hỉ cùng với tất cả quý vị. Cầu nguyện ân đức Tam bảo: Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo cùng phước thiện thanh cao này hộ trì cho tất cả chúng con thân tâm thường được an lạc.

Do nhờ năng lực pháp thí thanh cao này, làm duyên lành cho chúng con trên con đường tu hành để giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Cầu mong giáo pháp của Ðức Phật Gotama được trường tồn đúng 5.000 năm trên thế gian, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài cho tất cả chúng sinh, nhất là chư thiên và nhân loại.

Tổ Ðình Bửu Long
Mùa hạ Phật lịch 2544.
Dhammarakkhita bhikkhu
(Tỳ khưu Hộ Pháp)

---o0o---

PHẦN 1 - GƯƠNG BẬC XUẤT GIA

(ANAGĀRIYŪDĀHARAṆA)

Bậc xuất gia tiếng Pāḷi gọi là anagāriya. Anagāriya: người không nhà, bậc xuất gia.

Trong kinh thường dạy: "Agārasmā anagāriyaṃ pabbajati". "Bỏ nhà xuất gia gọi là anagāriya: bậc xuất gia, người không nhà".

Suy tư thế nào xuất gia trở thành Tỳ khưu?

Những người lắng nghe giáo pháp của Ðức Phật, phát sanh đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, mong muốn thực hành theo phạm hạnh cao thượng, chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả và Niết Bàn. Những người ấy, đều có chung một ý nghĩ: "Ta làm thế nào để có thể thấu hiểu, thông suốt, chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế mà Ðức Phật đã giáo huấn? Ðời sống tại gia có nhiều điều phiền não, không dễ gì thực hành phạm hạnh cao thượng cho được đầy đủ, trong sáng thanh tịnh".

Hầu hết những bậc xuất gia trong Phật giáo, đều có chung một suy tư giống nhau như vậy.

Sau đây trích dẫn hai tích truyện xuất gia của Ðại Ðức Tỳ khưu Raṭṭhapāla và Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā, để làm tấm gương tiêu biểu cho hàng Phật tử.

---o0o---

I-TÍCH ÐẠI ÐỨC RAṬṬHAPĀLA

Trong bài kinh Raṭṭhapāla (Majjhimanikāya, Majjhimapaṇṇāsa) lược dịch như sau:

Tôi là Ānanda được nghe như vầy:

Một thuở nọ, Ðức Thế Tôn cùng với số đông chư Tỳ khưu Tăng du hành đến vùng Kuru, tỉnh Thullakoṭṭhita. Dân chúng tỉnh ấy gồm những người dòng Bà la môn, cư sĩ được nghe tin rằng: "Sa môn Gotama trước đây là Thái tử dòng dõi Sakya đã xuất gia; nay Ngài cùng với số đông chư Tỳ khưu Tăng du hành đến vùng Kuru, tỉnh Thullakoṭṭhita, tiếng tăm của Ngài vang lừng và mọi người ca tụng Sa môn Gotama:

- Là bậc Thánh A-ra-hán, xứng đáng lễ bái cúng dường (Arahaṃ).

- Là bậc Chánh Ðẳng Giác, tự mình chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế (Sammāsambuddha).

- Là bậc có đầy đủ Tam Minh, 15 Ðức Hạnh Cao Thượng (Vijjācaraṇasampanno).

- Là bậc Thiện Ngôn, thuyết giảng pháp chân thật, đem lại sự lợi ích cho chúng sinh (Sugato).

- Là bậc Thông Suốt Tam Giới, pháp hành thế giới, chúng sinh thế giới, cảnh giới thế giới (Lokavidū).

- Là bậc Vô Thượng tế độ chúng sinh có duyên lành (Anuttaro purisadammasāratthi).

- Là bậc Tôn Sư của chư thiên, Phạm thiên, nhân loại (Satthādevamanussānaṃ).

- Là Ðức Phật, tự mình chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, rồi giáo huấn cho chúng sinh cùng chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế như Ngài (Buddho).

- Ðức Thế Tôn là danh hiệu cao thượng nhất trong toàn thể thế giới chúng sinh (Bhagavā)".

Và họ cũng được nghe rằng:

- Ðức Thế Tôn đã tự Ngài chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế bằng trí tuệ siêu tam giới, rồi thuyết pháp tế độ chúng sinh: nhân loại, Vua chúa, Sa môn, Bà la môn, chư thiên, Phạm thiên cùng chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế ấy.

- Ðức Thế Tôn thuyết pháp hoàn hảo phần đầu, hoàn hảo phần giữa, hoàn hảo phần cuối; đầy đủ về ý nghĩa, trong sáng về văn chương, truyền bá pháp học, pháp hành phạm hạnh cao thượng hoàn toàn thanh tịnh".

- Thật lành thay! cho những ai được đến chiêm ngưỡng Ðức Thế Tôn, bậc Thánh A-ra-hán như vậy!

Khi ấy dân chúng trong tỉnh Thullakoṭṭhiya gồm những người dòng dõi Bà la môn, cư sĩ..., tất cả đều đến hầu Ðức Thế Tôn. Một số người đảnh lễ Ðức Thế Tôn; một số người vấn an Ðức Thế Tôn; một số người chắp tay lễ bái Ðức Thế Tôn; một số người tự giới thiệu tên, dòng dõi; một số người làm thinh; rồi tất cả đều ngồi một nơi hợp lẽ và lặng yên nghe Ðức Thế Tôn thuyết pháp.

---o0o---

1.CÔNG TỬ RAṬṬHAPĀLA XIN XUẤT GIA

Trong hội chúng ấy có công tử Raṭṭhapāla là người con duy nhất của một gia đình quý tộc, giàu sang phú quý trong tỉnh Thullakoṭṭhita.

Công tử Raṭṭhapāla suy tư rằng: "Ta làm thế nào để chứng ngộ được chánh pháp mà Ðức Thế Tôn đã thuyết giảng? Sự thật đời sống tại gia cư sĩ có nhiều phiền não, không dễ dàng thực hành phạm hạnh cao thượng cho được hoàn toàn thanh tịnh, trong sáng như vỏ ốc xà cừ đã đánh bóng. Ðiều tốt hơn hết, ta nên cạo râu tóc, mặc y cà sa màu lõi mít, bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu".

Dân chúng tỉnh Thullakoṭṭhita gồm có những người dòng dõi Bà la môn, cư sĩ, được lắng nghe chánh pháp của Ðức Phật, hành theo chánh pháp, tất cả đều vô cùng hoan hỉ nơi lời giáo huấn của Ðức Thế Tôn, họ đảnh lễ Ngài rồi xin phép trở về nhà.

Sau khi dân chúng tỉnh Thullakoṭṭhita ra về hết, công tử Raṭṭhapāla đến hầu đảnh lễ Ðức Thế Tôn rồi ngồi một nơi hợp lẽ. Bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, con suy tư rằng: "Con làm thế nào để chứng ngộ được chánh pháp mà Ðức Thế Tôn đã thuyết giảng? Sự thật đời sống tại gia cư sĩ có nhiều phiền não, không dễ gì thực hành phạm hạnh cao thượng cho được hoàn toàn thanh tịnh, trong sáng như vỏ ốc xà cừ đã đánh bóng. Ðiều tốt hơn hết, con nên cạo râu tóc, mặc y cà sa màu lõi mít, bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu".

Kính bạch Ðức Thế Tôn, con có ý nguyện muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu nơi Ðức Thế Tôn. Kính xin Ðức Thế Tôn cho phép con được xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Ðức Thế Tôn bèn hỏi công tử Raṭṭhapāla rằng:

- Này Raṭṭhapāla, cha mẹ con đã cho phép con bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu hay chưa?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, cha mẹ của con chưa cho phép con bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

- Này Raṭṭhapāla, Như Lai không thể cho phép những người con xuất gia, mà cha mẹ chưa cho phép.

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, như vậy, bằng mọi cách con sẽ xin cha mẹ cho phép con được xuất gia.

Sau đó, công tử Raṭṭhapāla cung kính đảnh lễ Ðức Thế Tôn rồi xin phép trở về nhà.

Công tử đến hầu cha mẹ và thưa:

- Kính thưa cha mẹ, con suy tư rằng: "Làm thế nào để chứng ngộ được chánh pháp mà Ðức Thế Tôn đã thuyết giảng? Sự thật đời sống tại gia cư sĩ có nhiều phiền não, không dễ gì thực hành phạm hạnh cao thượng cho được hoàn toàn thanh tịnh, trong sáng như vỏ ốc xà cừ đã đánh bóng. Ðiều tốt hơn hết, con nên cạo râu tóc, mặc y cà sa màu lõi mít, bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu".

Kính xin cha mẹ cho phép con được xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Cha mẹ công tử Raṭṭhapāla nghe con thưa như vậy, liền bảo rằng:

- Này Raṭṭhapāla con, con là đứa con duy nhất của cha mẹ, đứa con yêu quý, hài lòng, yêu thương nhất của cha mẹ. Con được nuôi dưỡng trong sự an lạc, con trưởng thành trong sự an lạc.

Này Raṭṭhapāla con yêu quý, con chưa từng biết khổ là thế nào, dầu con có chết, cha mẹ cũng không muốn xa lìa con, huống hồ con còn sống như thế này, làm sao cha mẹ lại có thể cho phép con bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu được!

Công tử Raṭṭhapāla cố khẩn khoản xin phép cha mẹ đến lần thứ ba rằng:

- Kính thưa cha mẹ, con suy tư rằng: "Làm thế nào để chứng ngộ được chánh pháp mà Ðức Thế Tôn đã thuyết giảng?...".

Kính xin cha mẹ cho phép con được xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Cha mẹ công tử cũng khuyên bảo đến lần thứ ba rằng:

- Này Raṭṭhapāla con, con là đứa con duy nhất của cha mẹ,... làm sao cha mẹ lại có thể cho phép con bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu được!

Công tử Raṭṭhapāla thất vọng biết rằng cha mẹ không cho phép mình bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu, nên lúc đó công tử phát nguyện: "Chính tại nơi đây, ta sẽ chết hoặc được phép xuất gia trở thành Tỳ khưu",rồi nằm xuống nền nhà không cần đồ trải lót. Sau đó, công tử không chịu ăn uống gì liên tục từ ngày thứ nhất,... cho đến ngày thứ bảy.

Ngày nào cha mẹ của công tử cũng khuyên răn, năn nỉ rằng:

- Này Raṭṭhapāla con, con là đứa con duy nhất của cha mẹ, đứa con yêu quý, hài lòng, yêu thương nhất của cha mẹ. Con được nuôi dưỡng trong sự an lạc, con trưởng thành trong sự an lạc.

Này Raṭṭhapāla con yêu quý, con chưa từng biết khổ là thế nào, dầu con có chết, cha mẹ cũng không muốn xa lìa con, huống hồ con còn sống như thế này, làm sao cha mẹ lại có thể cho phép con bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu được!

Này Raṭṭhapāla con yêu quý, con hãy dậy, con nên ăn uống, con nên vui chơi, thọ hưởng sự an lạc trong ngũ trần, rồi con hoan hỉ làm phước bố thí.... Còn cha mẹ không thể nào cho phép con bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu được đâu!

Dầu cha mẹ công tử khuyên răn, năn nỉ thế nào đi nữa, công tử vẫn nằm yên làm thinh, không nói lời nào.

Cha mẹ của công tử khuyên răn, năn nỉ đến lần thứ ba như thế.

Công tử Raṭṭhapāla vẫn nằm yên làm thinh, không nói lời nào.

Những bạn bè thân thiết của công tử Raṭṭhapāla đến thăm và thuyết phục công tử với lời lẽ tha thiết rằng:

- Này Raṭṭhapāla bạn thân mến, bạn là người con duy nhất của cha mẹ, người con yêu quý, hài lòng, yêu thương nhất của cha mẹ. Bạn được nuôi dưỡng trong sự an lạc, bạn trưởng thành trong sự an lạc.

Này Raṭṭhapāla bạn yêu quý, bạn chưa từng biết khổ là thế nào, dầu bạn có chết, cha mẹ của bạn cũng không muốn xa lìa bạn, huống hồ bạn còn sống như thế này, làm sao cha mẹ của bạn lại có thể cho phép bạn bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu được!

Này Raṭṭhapāla bạn thân mến, bạn hãy dậy, bạn nên ăn uống, bạn nên vui chơi, thọ hưởng sự an lạc trong ngũ trần, rồi bạn hoan hỉ làm phước bố thí.... Còn cha mẹ của bạn không thể nào cho phép bạn bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu được đâu!

Những người bạn thân của công tử Raṭṭhapāla thuyết phục, khẩn khoản 3 lần như thế, công tử vẫn nằm yên làm thinh, không nói lời nào.

Thấy vậy, họ bèn dẫn nhau đến gặp cha mẹ của công tử Raṭṭhapāla thưa:

- Kính thưa cha mẹ, công tử đã phát nguyện rằng: "Chính tại nơi đây, ta sẽ chết hoặc được phép xuất gia trở thành Tỳ khưu".

Kính thưa cha mẹ, nếu cha mẹ không chịu cho phép công tử Raṭṭhapāla xuất gia, công tử sẽ chết. Nếu cha mẹ cho phép công tử Raṭṭhapāla xuất gia, thì công tử còn sống, cha mẹ còn nhìn thấy mặt. Công tử Raṭṭhapāla được phép xuất gia trở thành Tỳ khưu rồi, nếu công tử không thỏa thích, chán nản đời sống phạm hạnh của Tỳ khưu, xin hoàn tục trở về nhà; thì ngoài gia đình cha mẹ ra, công tử còn đi ở nơi nào nữa? Chắc chắn công tử sẽ trở về nhà của cha mẹ mà thôi!

Vậy, kính xin cha mẹ suy nghĩ lại mà nên cho phép công tử Raṭṭhapāla được xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Cha mẹ công tử Raṭṭhapāla nghe cũng phải, nên bằng lòng, rồi bảo nhóm bạn thân của Raṭṭhapāla:

- Này các con, bây giờ cha mẹ đồng ý cho phép Raṭṭhapāla xuất gia; nhưng sau khi trở thành Tỳ khưu rồi, bảo nó phải nên về thăm viếng cha mẹ.

Nghe cha mẹ công tử bảo vậy, những người bạn thân của công tử vui mừng đến báo tin rằng:

- Này Raṭṭhapāla bạn thân mến, cha mẹ của bạn đã cho phép bạn được bỏ nhà xuất gia, nhưng sau khi bạn đã xuất gia trở thành Tỳ khưu rồi, bạn phải nên về thăm viếng cha mẹ.

Bây giờ bạn hãy nên ngồi dậy, ăn uống để phục hồi sức khoẻ được rồi.

---o0o---

2.TỲ KHƯU RẠTṬPHAPĀLA TRỞ THÀNH BẬC THÁNH A-RA-HÁN

Khi hay tin mừng ấy, công tử Raṭṭhapāla biết mình đã đạt được ý nguyện, nên vô cùng hoan hỉ, ngồi dậy ăn uống để phục hồi sức khoẻ.

Một hôm, công tử Raṭṭhapāla vào lạy từ giả cha mẹ cùng thân bằng quyến thuộc, đi đến hầu Ðức Thế Tôn, đảnh lễ Ngài xong, công tử ngồi một nơi hợp lẽ, rồi bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, cha mẹ của con đã cho phép con được bỏ nhà xuất gia rồi.

Kính bạch Ðức Thế Tôn, kính xin Ngài từ bi cho phép con được xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Lúc bấy giờ, Ðức Thế Tôn mới chấp thuận cho công tử Raṭṭhapāla thọ Sa di rồi thọ Tỳ khưu nơi Ngài. Qua thời gian không lâu, độ nửa tháng sau, vừa phải lúc du hoá, Ðức Thế Tôn cùng chúng Tỳ khưu Tăng, có Tỳ khưu Raṭṭhapāla, du hành đến kinh thành Sāvatthi và ngự tại chùa Jetavana của ông phú hộ Anāthapiṇṇika gần kinh thành ấy.

Khi ấy, Ðại Ðức Raṭṭhapāla ở một mình nơi thanh vắng không dể duôi, tinh tấn không ngừng tiến hành thiền tuệ, bằng trí tuệ thiền tuệ siêu tam giới, đã chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán cao thượng, là mục đích tột cùng của phạm hạnh ngay kiếp hiện tại.

Ðại Ðức Raṭṭhapāla biết rõ rằng: "Mọi phận sự Tứ thánh đế đã hoàn thành, không còn phận sự nào khác nên hành nữa, phạm hạnh đã hoàn thành, kiếp này là kiếp chót, sau kiếp này không còn tái sanh kiếp nào nữa".

Ðại Ðức Raṭṭhapāla trở thành một bậc Thánh A-ra-hán trong số chư bậc Thánh A-ra-hán.

---o0o---

3.ÐẠI ÐỨC RAṬṬHAPĀLA XIN PHÉP VỀ THĂM CHA MẸ

Sau đó, Ðại Ðức Raṭṭhapāla đến hầu đảnh lễ Ðức Thế Tôn xong, ngồi một nơi hợp lẽ, và bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, kính xin Ðức Thế Tôn cho phép con được về thăm viếng cha mẹ của con.

Ðức Thế Tôn quán xét biết rõ Ðại Ðức Raṭṭhapāla đã chứng đắc A-ra-hán Thánh Quả rồi, thì không một ai có thể làm cho Ðại Ðức hoàn tục được nữa, nên Ngài truyền dạy rằng:

- Này Raṭṭhapāla, bây giờ hợp thời, đúng lúc, con nên về thăm cha mẹ của con.

Ðại Ðức Raṭṭhapāla đảnh lễ Ðức Thế Tôn, cung kính xin phép về chỗ ở, sắp xếp đồ đạc gọn gàng. Ngài mặc y, mang bát lên đường trở về tỉnh Thullakoṭṭhit. Khi đến nơi, Ngài đến nghĩ trong khu vườn Thượng uyển Migacīra của Ðức vua Korabya gần thành ấy.

Vào buổi sáng, Ðại Ðức Raṭṭhapāla mặc y, mang bát vào thành khất thực theo tuần tự từng nhà, rồi đến ngôi nhà cha mẹ của Ngài. Lúc ấy, thân phụ của Ngài đang ngồi bên cửa cho người thợ cắt tóc chải tóc, sửa râu. Thân phụ của Ngài nhìn thấy Ngài từ xa đi đến (nhưng không nhận ra được Ngài) ông quở trách:

- Nhóm Sa môn đầu trọc này, đã dụ dỗ đứa con yêu quý duy nhất của ta xuất gia rồi!

Khi ấy, Ðại Ðức Raṭṭhapāla đến đứng đợi trước nhà cha mẹ của Ngài, nhưng không ai bố thí thứ vật thực nào cả, thậm chí không có lời thỉnh mời đi sang nhà khác. Sự thật, chỉ được nghe lời trách móc mà thôi.

Ngay khi Ngài định bỏ đi, liền thấy cô tớ gái từ trong nhà bước ra tay bưng dĩa bánh cách đêm đã thiu, định đem đi đổ bỏ. Ngài bèn bảo cô tớ gái rằng:

- Này cô em gái, nếu định đổ bỏ bánh thiu ấy, xin cô hãy bỏ vào bát của bần đạo đây!

Nghe nói vậy, cô tớ gái đổ bánh thiu cách đêm vào bát, cô chợt nhận ra giọng nói quen thuộc và tay chân của Ðại Ðức Raṭṭhapāla, cô vội quay vào nhà báo tin cho thân mẫu của Ngài rằng:

- Thưa bà chủ, con xin báo tin cho bà biết, công tử Raṭṭhapāla đã trở về đến đây rồi!

Bà mẹ của Ðại Ðức Raṭṭhapāla bảo:

- Thật vậy sao! Này con, nếu đúng sự thật như vậy, ta sẽ ban ơn cho con, kể từ nay con được thoát khỏi phận tôi đòi.

Bà vội tìm ông phú hộ thưa:

- Thưa phu quân, xin báo cho ông biết Raṭṭhapāla, đứa con yêu quý của chúng ta đã về đến đây rồi!

Hai ông bà mừng rỡ vô cùng.

Khi Ðại Ðức Raṭṭhapāla đang ngồi nhờ dưới mái hiên nhà thọ thực, bánh thiu, thì thân phụ của Ngài tìm đến gặp và nói với Ngài:

- Này Raṭṭhapāla, con yêu quý, sao con có thể dùng bánh thiu cách đêm như thế này được! Thật ra, con đã về đến nhà của mình rồi, không phải hay sao?

Ðại Ðức Raṭṭhapāla thưa với cha:

- Thưa thân phụ, bần đạo đã là người xuất gia, đâu còn có nhà nữa! Thưa thân phụ, bậc xuất gia là bậc không có nhà (Anagāriya).

Thưa thân phụ, bần đạo đã đến trước nhà của thân phụ rồi, nhưng bần đạo không thọ nhận được một thứ vật thực nào cả, thậm chí không có một lời thỉnh mời đi sang nhà khác, chỉ được nghe lời trách móc mà thôi.

Thân phụ của Ngài nói:

- Này Raṭṭhapāla con yêu quý, con hãy cùng cha về nhà của mình.

- Thưa thân phụ, hôm nay bần đạo đã thọ thực đủ rồi.

- Này Raṭṭhapāla con yêu quý, như vậy, ngày mai cha mời con thọ nhận vật thực tại nhà mình.

Ðại Ðức Raṭṭhapāla làm thinh nhận lời.

Thân phụ Ðại Ðức Raṭṭhapāla biết Raṭṭhapāla con yêu quý của mình đã nhận lời thỉnh mời, nên ông yên tâm trở về.

Sau khi ông trở về nhà, ông sai gia nhân khuân vàng, bạc chất thành 2 đống cao giữa nhà, rồi lấy vải che đậy lại. Ông còn bảo những người con dâu là vợ cũ của Ðại Ðức Raṭṭhapāla rằng:

- Này các con dâu, các con hãy lại đây! Ngày trước chồng của các con thường ưa thích những món đồ nữ trang nào nhất, nay các con hãy trang điểm cho thật đẹp, thật quyến rũ các con nhé!

Ðêm đã trôi qua, thân phụ của Ðại Ðức Raṭṭhapāla cho người nấu nướng đồ ăn ngon lành xong, ông đến báo tin cho Ðại Ðức rằng:

- Này Raṭṭhapāla con yêu quý, đã đến giờ, xin mời con về nhà mình để thọ thực.

Sáng hôm ấy, Ðại Ðức Raṭṭhapāla mặc y, mang bát đi đến nhà thân phụ, thân mẫu của Ngài, ngồi trên chỗ đã trải sẵn.

Khi ấy, thân phụ của Ngài giở tấm vải che 2 đống vàng, bạc ra, bảo với Ðại Ðức Raṭṭhapāla:

- Này Raṭṭhapāla con yêu quý, đống vàng bạc này là của cải thừa kế từ bên mẹ của con, đống vàng bạc kia là của cải thừa kế từ bên cha của con, còn vàng bạc của cải khác từ ông nội, bà nội, ông cố, bà cố của con để lại, và còn bao nhiêu của cải khác nữa.

Raṭṭhapāla con yêu quý, con nên hoàn tục trở lại đời sống tại gia để thừa hưởng tất cả vàng bạc của cải mà ông bà, cha mẹ dành để cho riêng con, con sử dụng của cải ấy làm phước bố thí theo ý muốn của con.

Raṭṭhapāla con yêu quý, con nên hoàn tục, để thừa hưởng tất cả vàng bạc của cải này.

Ðại Ðức Raṭṭhapāla thưa với thân phụ rằng:

- Thưa thân phụ, nếu thân phụ có thể nghe lời khuyên của bần đạo, thì thân phụ nên khuân tất cả vàng bạc của cải này bỏ trên một chiếc xe, rồi chở đi ném xuống dòng sông Gaṅga. Tại sao làm như vậy? Bởi vì chính do vàng bạc của cải này là nguyên nhân làm cho thân phụ phải khổ tâm.

Khi ấy, tất cả những người vợ cũ của Ðại Ðức Raṭṭhapāla đều bước đến ôm chân Ngài thưa rằng:

- Thưa phu quân, do sự mong muốn các thiên nữ nào, mà phu quân thực hành phạm hạnh như thế này? Những thiên nữ ấy xinh đẹp như thế nào?

Ðại Ðức Raṭṭhapāla dạy bảo:

- Này các cô em gái, bần đạo hành phạm hạnh cao thượng này hoàn toàn không phải do mong muốn được thiên nữ nào cả!

Những người vợ cũ của Ngài nghe Ngài gọi "các cô em gái" (bhaginī) họ tối tăm, xây xẩm mặt mày, ngất xỉu nằm xuống nền nhà.

Ðại Ðức Raṭṭhapāla thưa với thân phụ:

- Thưa thân phụ, thân phụ muốn bố thí vật thực thì xin hãy bố thí cho bần đạo. Chớ nên dùng vàng bạc của cải, đàn bà, những thứ ấy, bây giờ đối với bần đạo chúng chẳng còn nghĩa lý gì nữa.

Thân phụ của Ðại Ðức Raṭṭhapāla bảo:

- Này Raṭṭhapāla con yêu quý, mọi vật thực ngon lành đã sẵn sàng, xin mời con thọ dụng.

Thân phụ của Ðại Ðức Raṭṭhapāla tự tay mình bố thí cúng dường những vật thực ngon lành đến cho Ngài.

Sau khi Ðại Ðức Raṭṭhapāla thọ thực xong rồi, Ngài đứng dậy thuyết bài kệ rằng:

"Hãy nhìn rõ sắc thân, có chín ung lở loét,[3]
Chảy ra đồ hôi thối, thường bệnh hoạn ốm đau,
Vô thường không bền vững, phải chịu khổ triền miên.
Mà có người tưởng lầm, cho là thân xinh đẹp.

Hãy nhìn rõ sắc thân, da bọc lấy bộ xương,
Ðiểm trang đôi bông tai, có nạm ngọc ma-ni,
Với y phục lộng lẫy, thoạt nhìn tưởng là đẹp,
Ðôi chân nhuôïm thuốc màu, mặt thoa hương dồi phấn,
Là chỉ để đánh lừa, kẻ si mê trần tục,
Không thể lừa bậc trí, mong chứng ngộ Niết Bàn.

Vành mắt tô vẽ màu, lông mày kẽ thật sắc,
Mái tóc uốn cong cong, thả dài trên vầng trán,
Là chỉ để đánh lừa, kẻ si mê trần tục,
Không thể lừa bậc trí, mong chứng ngộ Niết Bàn.

Thân hôi thối trang điểm, y phục che bên ngoài,
Vòng vàng trông lộng lẫy, mắt nhỏ thuốc long lanh,
Là chỉ để đánh lừa, kẻ si mê trần tục,
Không thể lừa bậc trí, mong chứng ngộ Niết Bàn.

Người thợ săn[4] đặt bẫy, Nai chỉ dùng đồ ăn, [5]
Rồi bỏ đi không dính, người thợ săn ngồi buồn,
Nhìn theo bóng hình Nai, than thở chẳng được chi.

Ðại Ðức Raṭṭhapāla thuyết bài kệ xong, liền bay lên hư không rồi đáp xuống vườn Thượng uyển Migacīra của Ðức vua Korabya rồi ngồi nghỉ trưa dưới một gốc cây.

Cũng ngày hôm ấy, Ðức vua Korabya truyền lệnh cho người giữ vườn Thượng uyển rằng:

- Này Migava, ngươi hãy dọn dẹp làm sạch sẽ vườn Migacīra, Trẫm sẽ đến du lãm nơi ấy.

- Thần xin tuân chỉ. - Migava tâu.

Migava, người giữ vườn Thượng uyển Migacīra, đang dọn dẹp sạch sẽ khu vườn, chợt nhìn thấy Ðại Ðức Raṭṭhapāla ngồi nghỉ trưa dưới một gốc cây, nên liền trở về hầu Ðức vua Korabya, tâu rằng:

- Tâu Hoàng Thượng, khu vườn Thượng uyển Migacīra, hạ thần đã làm sạch sẽ xong. Trong khu vườn ấy, hiện có Ðại Ðức Raṭṭhapāla, trước đây là một công tử thuộc dòng Bà la môn cao quý trong tỉnh Thullakoṭṭhita này, mà Hoàng thượng không ngớt nhắc đến. Bây giờ Ðại Ðức đang ngồi nghỉ trưa dưới cội cây trong vườn Thượng uyển của Hoàng thượng.

- Này Migava, vậy Trẫm không muốn đi du lãm vườn Thượng uyển, mà Trẫm muốn đến hầu thăm Ðại Ðức Raṭṭhapāla.

---o0o---

4.ÐỨC VUA ÐẾN THĂM ÐẠI ÐỨC RAṬṬHAPĀLA

Khi ấy, đức vua Korabya truyền lệnh sửa soạn vật thực ngon lành để dùng, trang hoàng những cỗ xe sang trọng, Ðức vua ngự trên cỗ xa giá lọng lẫy nhất đi ra khỏi thành Thullakoṭṭhita, với đoàn xe hộ tống đông đảo, biểu dương oai lực của bậc Ðế vương, đến hầu thăm Ðại Ðức Raṭṭhapāla. Xa giá đến gần chỗ nghỉ của Ðại Ðức, nhà Vua xuống xe, đi bộ đến chỗ Ngài đang nghỉ.

Ðức vua Korabya cùng với Ðại Ðức Raṭṭhapāla gặp nhau vô cùng hoan hỉ, ân cần thăm hỏi lẫn nhau. Ðức vua đứng một nơi hợp lẽ, bèn bạch với Ðại Ðức Raṭṭhapāla rằng:

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, kính thỉnh Ngài ngồi trên lưng voi cao quý này.

Ðại Ðức Raṭṭhapāla thưa rằng:

- Thưa Ðại vương, xin Ðại vương an tọa, còn bần đạo đang ngồi nơi này hợp lẽ rồi.

---o0o---

BỐN ÐIỀU SUY THOÁI

Ðức vua Korabya ngự trên chỗ ngồi đã trải sẵn, bèn bạch với Ðại Ðức Raṭṭhapāla rằng:

- Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla kính mến! Trong đời này có 4 điều suy thoái. Có số người gặp phải những điều suy thoái ấy, nên cạo râu tóc, mặc y cà sa màu lõi mít, bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu. Bốn điều suy thoái ấy là:

1- Suy thoái do tuổi già sức yếu.
2- Suy thoái do bệnh hoạn, ốm đau.
3- Suy thoái do của cải, tài sản khánh kiệt.
4- Suy thoái do không còn họ hàng thân quyến.

1- Suy thoái do tuổi già sức yếu như thế nào?

- Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla kính mến! Trong đời này, có một số người là người tuổi cao sức yếu, đã đến thời lão niên, giai đoạn cuối cùng của cuộc đời, họ suy xét rằng: "Bây giờ ta đã là người tuổi cao, sức yếu, ta không dễ gì làm ra được của cải mà ta chưa có, hoặc của cải mà ta đã có rồi, thì cũng không dễ gì làm cho phát triển lên được. Vậy tốt hơn hết, ta nên xuất gia trở thành Tỳ khưu". Bởi vì người ấy bị suy thoái do tuổi già sức yếu, nên mới xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, đó gọi là điều suy thoái do tuổi già sức yếu. Còn như Ngài bây giờ nhỏ tuổi, trẻ trung, tóc đen nhánh, đang thời thanh niên, sức khoẻ dồi dào. Ngài hoàn toàn chưa bị suy thoái do tuổi già sức yếu. Vậy, Ngài đã được thấy, được nghe, được biết sự lợi ích như thế nào, mà xuất gia trở thành Tỳ khưu như thế này?

2- Suy thoái do bệnh hoạn ốm đau như thế nào?

- Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla kính mến! Trong đời này, có một số người thường bệnh hoạn hay ốm đau, họ suy xét rằng: "Bây giờ, ta là người thường bệnh hoạn ốm đau, ta không dễ gì làm ra được của cải mà ta chưa có, hoặc của cải mà ta đã có rồi thì cũng không dễ gì làm cho phát triển lên được. Vậy tốt hơn hết, ta nên xuất gia trở thành Tỳ khưu". Bởi vì, người ấy suy thoái do thường bệnh hoạn ốm đau, nên mới xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, đó gọi là điều suy thoái do bệnh hoạn ốm đau. Còn như Ngài bây giờ không bệnh hoạn, ốm đau, có tứ đại rất điều hòa, không nóng không lạnh. Ngài hoàn toàn chưa bị suy thoái do bệnh hoạn ốm đau. Vậy, Ngài đã được thấy, được nghe, được biết sự lợi ích như thế nào, mà xuất gia trở thành Tỳ khưu như thế này?

3- Suy thoái do của cải tài sản khánh kiệt như thế nào?

- Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla kính mến! Trong đời này, có một số người, trước kia là người giàu sang phú quý, có nhiều tài sản, của cải. Nhưng bây giờ, của cải tài sản đều khánh kiệt, họ suy xét rằng: "Trước kia, ta là người giàu sang phú quý, có nhiều tài sản của cải, nhưng bây giờ, của cải tài sản ấy nay đã dần dần khánh kiệt, ta không dễ gì làm ra được của cải mà ta chưa có, hoặc của cải mà ta đã có rồi thì cũng không dễ gì làm cho phát triển lên được. Vậy tốt hơn hết, ta nên xuất gia trở thành Tỳ khưu". Bởi vì, người ấy suy thoái do của cải tài sản khánh kiệt, nên mới xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, đó gọi là điều suy thoái do của cải tài sản khánh kiệt. Còn như Ngài bây giờ là một công tử duy nhất của một gia đình giàu sang cao quý trong tỉnh Thullakoṭṭhita này. Ngài hoàn toàn chưa bị suy thoái do của cải tài sản bị khánh kiệt. Vậy, Ngài đã được thấy, được nghe, được biết sự lợi ích như thế nào, mà xuất gia trở thành Tỳ khưu như thế này?

4- Suy thoái do không còn họ hàng thân quyến như thế nào?

- Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla kính mến! Trong đời này, có một số người, trước đây có nhiều bà con, thân bằng quyến thuộc đông đảo. Nhưng bây giờ, những người bà con thân bằng quyến thuộc của người ấy không còn ai nữa, họ suy xét rằng: "Trước đây, ta có nhiều bà con, thân bằng quyến thuộc đông đảo. Nhưng bây giờ, tất cả họ hàng thân quyến không còn ai nữa, ta không dễ gì làm ra được của cải mà ta chưa có, hoặc của cải mà ta đã có rồi thì cũng không dễ gì làm cho phát triển lên được. Vậy tốt hơn hết, ta nên xuất gia trở thành Tỳ khưu". Bởi vì, người ấy suy thoái do không còn họ hàng thân quyến, nên mới xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, đó gọi là điều suy thoái do không còn họ hàng thân quyến. Còn như Ngài bây giờ có nhiều bà con, thân bằng quyến thuộc đông đảo trong tỉnh Thullakoṭṭhita này. Ngài hoàn toàn chưa bị suy thoái do không còn họ hàng thân quyến. Vậy, Ngài đã được thấy, được nghe, được biết sự lợi ích như thế nào, mà xuất gia trở thành Tỳ khưu như thế này?

- Bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, đó gọi là 4 điều suy thoái. Khi người nào gặp phải những điều suy thoái ấy thường có ý nghĩ, nên cạo râu tóc, mặc y cà sa màu lõi mít xuất gia trở thành Tỳ khưu. Trong 4 điều suy thoái này, đối với Ngài hoàn toàn chưa có một điều nào. Như vậy, Ngài đã được thấy, được nghe, được biết sự lợi ích như thế nào, mà Ngài xuất gia trở thành Tỳ khưu như thế này? Bạch Ngài.

---o0o---

BỐN PHÁP TÓM TẮT

Ðại Ðức Raṭṭhapāla đáp lời đức vua Korabya rằng:

- Thưa Ðại vương, Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác đã tự chính mình chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, là Ðức Phật đã thuyết giảng bốn pháp tóm tắt, mà bần đạo đã được nghe, được hiểu rõ bốn pháp tóm tắt ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Thưa Ðại vương, bốn pháp tóm tắt là:

1- Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ nhất rằng: "Sự già, sự chết dẫn dắt tất cả mọi người, vô thường, không bền vững", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

2- Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ nhì rằng: "Tất cả mọi người, không có nơi nương nhờ, không có nơi ẩn náu", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

3- Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ ba rằng: "Người đời không có gì là của ta, từ bỏ thân xác và tất cả của cải tài sản, tái sanh kiếp sau", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

4- Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ tư rằng: "Mọi người có tâm tham muốn, không bao giờ biết đủ, luôn luôn cảm thấy thiếu thốn, đều làm nô lệ của tham ái", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

Ðức vua bạch rằng:

1- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, Ngài dạy rằng: "Sự già, sự chết dẫn dắt tất cả mọi người, vô thường, không bền vững". Về ý nghĩa lời dạy của Ngài, con muốn hiểu rõ bằng cách nào? Bạch Ngài.

- Thưa Ðại vương, Ðại vương hiểu thế nào về điều này? Khi Ðại vương còn trẻ tuổi độ 20, 25, có tài thiện nghệ về voi, ngựa, xe; thiện nghệ về cung tên, đao kiếm. Có thân mình khoẻ mạnh, có đôi chân vững vàng, đôi tay rắn chắc, đã từng xông pha nơi trận địa có phải không?

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, khi con còn trẻ tuổi độ 20, 25, có tài thiện nghệ về voi, ngựa, xe; thiện nghệ về cung tên, đao kiếm. Có thân mình khoẻ mạnh, có đôi chân vững vàng, đôi tay rắn chắc, đã từng xông pha nơi trận địa. Ðôi khi con tưởng chừng như mình có thần thông, vì không có một ai có thể địch với con được!

- Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào về điều này? Bây giờ, Ðại vương còn có đôi chân vững vàng, đôi tay rắn chắc, có sức mạnh phi thường xông pha nơi trận địa như trước được không?

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, không thể nào như trước được. Bạch Ngài. Bây giờ con tuổi già sức yếu, đã quá thời, đến tuổi lão niên, ở giai đoạn cuối cùng của cuộc đời, con đã 80 tuổi rồi, đôi khi con nghĩ bước chân đến chỗ này, bàn chân lại xê dịch sang chỗ khác, không sao tự chủ được.

- Thưa Ðại vương, Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ nhất rằng: "Sự già, sự chết dẫn dắt tất cả mọi người, vô thường, không bền vững", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật phi thường!

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật chưa từng nghe như vậy bao giờ!

Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ nhất rằng: "Sự già, sự chết dẫn dắt tất cả mọi người, vô thường, không bền vững".

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, sự thật đúng là "Sự già, sự chết dẫn dắt tất cả mọi người, vô thường, không bền vững".

2- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, trong hoàng cung có đoàn tượng binh, mã binh, bộ binh, quân xa mỗi khi có tai hoạ xảy ra, các loại binh chủng này bảo vệ cho con được an toàn. Thế mà Ngài thuyết dạy rằng: "Mọi người không có nơi nương nhờ, không có nơi ẩn náu". Về ý nghĩa lời dạy của Ngài, con muốn hiểu rõ bằng cách nào? Bạch Ngài.

- Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào về điều này? Ðại vương đã từng lâm bịnh nặng hay chưa?

- Kính bạch Ðại Ðức, có một lần con đã từng lâm bệnh nặng tưởng chừng như không thể thoát khỏi chết. Các Vương gia hoàng tộc, các quan cận thần đứng quanh con nghĩ rằng: "Ðức vua Korabya sẽ băng hà! Ðức vua Korabya sắp băng hà bây giờ!".

- Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào về điều này? Ðại vương cho truyền gọi Hoàng hậu, các Hoàng tử, Công chúa, các Vương gia, quan cận thần đến rồi truyền rằng: "Này các khanh hãy lại đây với Trẫm, các khanh là Hoàng hậu, Hoàng tử, Công chúa, Vương gia, các quan cận thần... các khanh hãy chia xẻ bớt nỗi thọ khổ của Trẫm, tất cả các khanh chia xẻ, làm nhẹ nỗi khổ của Trẫm..."

Ðại vương truyền lệnh như vậy có được không? Hay chỉ có một mình Ðại vương thọ khổ mà thôi?

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, con không thể truyền lệnh: "Này các khanh hãy lại đây với Trẫm, các khanh là Hoàng hậu, Hoàng tử, Công chúa, Vương gia, các quan cận thần... các khanh hãy chia xẻ bớt thọ khổ của Trẫm, tất cả các khanh chia xẻ, làm nhẹ nổi khổ của Trẫm...". Sự thật, chỉ có một mình con thọ khổ mà thôi. Bạch Ngài!

- Thưa Ðại vương, Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ nhì rằng: "Mọi người không có nơi nương nhờ, không có nơi ẩn náu", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật phi thường!

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật chưa từng nghe như vậy bao giờ!

Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ nhì rằng: "Mọi người không có nơi nương nhờ, không có nơi ẩn náu".

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, sự thật đúng là "Mọi người không có nơi nương nhờ, không có nơi ẩn náu".

3- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, trong triều đình có nhiều vàng bạc, châu báu của cải, trên mặt đất cũng có, chìm trong lòng đất cũng có. Thế mà Ngài dạy rằng: "Mọi người không có gì là của ta, từ bỏ thân xác và tất cả của cải tài sản, tái sanh kiếp sau". Về ý nghĩa lời dạy của Ngài con muốn hiểu rõ bằng cách nào? Bạch Ngài.

- Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào về điều này? Kiếp hiện tại này, Ðại vương đã thọ hưởng đầy đủ ngũ trần như thế này; kiếp sau, Ðại vương cũng sẽ thọ hưởng đầy đủ ngũ trần như kiếp hiện tại này có thể được không? Hay những người khác sẽ kế ngôi thọ hưởng sự nghiệp đế vương này, còn Ðại vương sau khi băng hà sẽ tái sanh tùy theo nghiệp đã tạo, có phải không?

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, kiếp hiện tại, con đang thừa hưởng sự nghiệp đế vương sung túc đầy đủ ngũ trần như thế này; kiếp sau, con đâu còn có thể thừa hưởng sự nghiệp đế vương sung túc đầy đủ ngũ trần như kiếp hiện tại này được nữa. Sự thật, người khác sẽ kế ngôi, thọ hưởng di sản sự nghiệp đế vương này, còn con sau khi băng hà sẽ tái sanh kiếp sau tùy theo thiện nghiệp ác nghiệp, mà con đã tạo.

- Thưa Ðại vương, Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ ba rằng: "Người đời không có gì là của ta, từ bỏ thân xác và tất cả của cải tài sản, tái sanh kiếp sau", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật phi thường!

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật chưa từng nghe như vậy bao giờ!

Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ ba rằng: "Người đời không có gì là của ta, từ bỏ tất cả của cải tài sản, ra tái sanh kiếp sau."

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, sự thật đúng là "Người đời không có gì là của ta, từ bỏ tất cả của cải tài sản ra tái sanh kiếp sau".

4- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, Ngài dạy rằng: "Mọi người có tâm tham muốn, không bao giờ biết đủ, luôn luôn cảm thấy thiếu thốn, đều làm nô lệ của tham ái". Về ý nghĩa lời dạy của Ngài con muốn hiểu rõ bằng cách nào? Bạch Ngài.

- Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào về điều này? Ðại vương đang trị vì xứ Kuru phồn thịnh có phải không?

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, vâng, đúng như vậy, con đang trị vì xứ Kuru phồn thịnh. Bạch Ngài,

- Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào về điều này? Một vị quan thân tín, có lời nói chân thật đáng tin cậy ở xứ Kuru này, đi từ phía Ðông đến yết kiến Ðại vương và tâu rằng: "Tâu Hoàng thượng, Hoàng thượng anh minh, hạ thần từ hướng Ðông đến. Ở tại hướng ấy, hạ thần được thấy, được biết có một vùng đất rộng lớn, dân chúng hiền lành đông đúc, sự sống trong vùng ấy rất trù phú và phát triển, có nhiều lúa gạo, mỏ vàng, mỏ bạc đã và đang khai thác hoặc chưa khai thác, có đàn voi ngựa, bộ binh đã được luyện tập thành thục, do phụ nữ cai trị. Tâu Hoàng thượng, Hoàng thượng chỉ cần đem một số ít quân đến đánh chiếm, chắc chắn sẽ chiến thắng dễ dàng".

Khi nghe vị quan tâu như vậy, Ðại vương nghĩ sẽ làm gì về vùng đất phía Ðông ấy?

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, con sẽ đem quân đánh chiếm vùng đất phía Ðông ấy.

- Thưa Ðại vương, Ðại vương nghĩ thế nào về điều này? Một vị quan thân tín, có lời nói chân thật đáng tin cậy ở xứ Kuru này, đi từ phía Tây đến..., ...đi từ phía Nam đến..., ...đi từ phía Bắc đến yết kiến Ðức vua và tâu tương tự như trên rằng: "Tâu Hoàng thượng, xin Hoàng thượng sáng suốt, hạ thần từ hướng Tây..., hướng Nam..., Hướng Bắc đến.... Tâu Hoàng thượng, Hoàng thượng chỉ cần đem một số ít quân đến đánh chiếm, chắc chắn sẽ chiến thắng dễ dàng".

Khi nghe các vị quan tâu như vậy, Ðại vương nghĩ sẽ làm gì về những vùng đất ấy?

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, con sẽ đem quân đánh chiếm những vùng đất ấy.

- Thưa Ðại vương, Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ tư rằng: "Mọi người có tâm tham muốn, không bao giờ biết đủ, luôn luôn cảm thấy thiếu thốn, đều làm nô lệ của tham ái", mà bần đạo đã được nghe, được hiểu biết rõ pháp ấy, nên mới bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu.

- Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật phi thường!

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, thật chưa từng nghe như vậy bao giờ!

Ðức Thế Tôn là Bậc A-ra-hán cao thượng nhất, là Bậc Chánh Ðẳng Giác, là Ðức Phật đã thuyết dạy điều thứ tư rằng: "Mọi người có tâm tham muốn, không bao giờ biết đủ, luôn luôn cảm thấy thiếu thốn, đều làm nô lệ của tham ái".

Kính bạch Ðại Ðức Raṭṭhapāla, sự thật đúng là "Mọi người có tâm tham muốn, không bao giờ biết đủ, luôn luôn cảm thấy thiếu thốn, đều làm nô lệ của tham ái".

Sau khi Ðại Ðức Raṭṭhapāla giảng giải 4 pháp tóm tắt xong, tiếp theo Ngài thuyết bài kệ rằng:

Thưa Ðại vương, bần đạo, nhìn thấy người giàu có,
Vì tâm tham ngăn cản, si mê không bố thí.
Tham muốn gom góp nhiều, của cải và châu báu.
Dục vọng trong ngũ trần, càng tham càng muốn nhiều.
Ðức vua dùng quyền lực, chiến thắng mọi kẻ thù,
Chiếm đất đến đại dương, để làm biên giới mình.
Ðất bên này đại dương, cai trị chưa biết đủ,
Còn tham muốn miền đất, ở bên kia đại dương,
Tâm tham của Ðức vua, như tâm tham mọi người.
Lòng tham muốn chưa thỏa, thì sự chết đến gần.
Dục vọng trong ngũ trần, chẳng bao giờ đủ cả!
Lòng khao khát càng nhiều, sự thiếu thốn càng sâu.
No đủ trong ngũ trần, đời này không thể có!
Ðành từ bỏ thân này, tái sanh qua kiếp khác.
Thân nhân đầu tóc xõa, khóc than người đã chết.
Ôi! người thân của tôi, đã chết thật rồi sao?
Thân nhân quấn người chết, bằng một tấm vải liệm,
Rồi đem ra khỏi nhà, đặt trên giàn hỏa thiêu.
Người chết từ bỏ hết, tất cả của cải mình,
Chỉ quấn theo tấm vải, rồi cũng cháy mất tiêu,
Trên giàn thiêu tử thi, bị đâm bằng cây sắt.
Tất cả những bà con, thân quyến cùng bạn bè,
Không phải nơi nương nhờ, của con người đã chết.
Khi những người thừa kế, đem chia hết tài sản,
Người chết chỉ đem theo, nghiệp của mình đã tạo.
Tất cả những tài sản, vợ con và xứ sở...,
Không có một thứ nào, trong đời theo người chết.
Của cải không ngăn được, tuổi già đến với mình,
Của cải không đổi được, sự sống lâu của mình.
Bậc Thiện trí thường dạy, cho mọi người biết rằng:
Mạng sống người ngắn ngủi, vô thường, hay đổi thay.
Người giàu cùng kẻ nghèo, đều giáp mặt tử thần,
Bậc trí với kẻ ngu, đều chạm trán thần chết:
Bậc trí sắp lâm chung, tâm bình tĩnh sáng suốt,
Vì thấy sanh cảnh thiện, hưởng an lạc trọn đời.
Còn người ngu sắp chết, tâm ô nhiễm, kinh sợ,
Vì thấy sanh cõi ác, phải chịu khổ trọn kiếp.
Sự thật là như thế, nhận thức đúng đắn rằng:
Trí tuệ cao quý hơn, của cải ở trên đời.
Bằng trí tuệ thiền tuệ, có thể chứng đắc được,
A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả.
Phận sự Tứ thánh đế, được hoàn thành tất cả.
Mà những người si mê, không thể nào biết được,
Nên tạo nghiệp thiện – ác, phải chịu cảnh luân hồi,
Trong ba giới bốn loài, sanh làm kiếp lớn – nhỏ,
Khi tái sanh lòng mẹ, khi sanh cảnh giới khác.
Vòng tử sanh luân hồi, biết khi nào cùng tận.
Người không có trí tuệ, tin theo người không trí,
Phải luân hồi tứ sanh[6], noãn – thai và thấp – hóa.
Chúng sinh tạo ác nghiệp, cho quả sanh cõi ác,
Chịu quả khổ ác nghiệp, do chính mình đã tạo.
Cũng như kẻ trộm cắp, có tang chứng rõ ràng,
Phải chịu những cực hình, do chính mình đã tạo.
Thưa Ðại vương, ngũ trần[7], muôn loại, muôn màu sắc,
Thật vô cùng hấp dẫn, lôi cuốn thảy muôn loài,
Làm say mê chìm đắm, bằng rất nhiều hình thức,
Bần đạo đã thấy rõ, tội lỗi của ngũ trần,
Nên quyết tâm bỏ nhà, xuất gia thành Tỳ khưu.

Thưa Ðại vương! tất cả, trái cây dầu lớn – nhỏ,
Ðều có thể rơi rụng, cũng như vậy, mọi người,
Tuổi dầu còn ấu niên, thanh niên hoặc lão niên,
Cũng đều có thể chết. Bần đạo hiểu như vậy,
Nên quyết tâm bỏ nhà, xuất gia thành Tỳ khưu.
Xét thấy rõ phạm hạnh, Tỳ khưu là cao quý,
Chắc chắn sẽ giải thoát, khỏi mọi cảnh khổ não,
Vòng tử sanh luân hồi, trong ba giới bốn loài.

---o0o---

5.SƠ LƯỢC TÍCH TIỀN THÂN ĐẠI ĐỨC RAṬṬHAPĀLA

Trong bộ Chú giải Theragāthā, phần kệ của Ðại Ðức Raṭṭhapāla dạy rằng:

Trước thời kỳ Ðức Phật Padumuttara xuất hiện trên thế gian, tiền thân Ðại Ðức Raṭṭhapāla sanh trong một gia đình giàu sang phú quý trong thành Haṃsavatī. Khi Ngài trưởng thành, cha mẹ của Ngài đã qua đời, Ngài trở thành người thừa kế tất mọi tài sản của cải lớn lao của dòng họ không sao kể được. Những người quản gia chỉ cho Ngài thấy những kho của cải, và thưa rằng:

- Ðây là phần của cải của tổ tiên để lại.

- Ðây là phần của cải của ông bà, cha mẹ để lại.

Ngài suy xét rằng: "Những tài sản của cải to lớn này từ nhiều đời để lại, không một ai đem theo được món nào. Ðến đời ta, ta nên sử dụng tất cả tài sản của cải này đem lại sự lợi ích, sự an lạc thật sự".

Do đó, Ngài đem tất cả tài sản của cải bố thí đến những người nghèo khổ thiếu thốn, người khách qua đường.... Ngài hộ độ một vị đạo sĩ chứng đắc thiền và thần thông. Suốt cuộc đời, Ngài làm mọi phước thiện cho đến hết tuổi thọ. Sau khi chết, do thiện nghiệp ấy cho quả, Ngài được tái sanh làm chư thiên cõi trời dục giới. Ngài thọ hưởng sự an lạc cõi trời cho đến hết tuổi thọ.

Vào thời kỳ Ðức Phật Padumuttara[8] xuất hiện trên thế gian, thời đại con người có tuổi thọ khoảng 100.000 năm. Ðức Phật thuyết pháp tế độ chúng sinh, giải thoát cảnh khổ tử sanh luân hồi trong tam giới. Thời ấy, tiền thân của Ngài Raṭṭhapāla từ cõi trời tái sanh làm công tử duy nhất, trong một gia đình thuộc dòng dõi quý tộc giàu sang.

Khi trưởng thành, một hôm công tử cùng nhóm cận sự nam, cận sự nữ đến chùa nghe Ðức Phật Padumuttara thuyết pháp, công tử phát sanh đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng. Lúc ấy, Ðức Phật Padumuttara tuyên dương một vị Tỳ khưu có phẩm hạnh cao quý nhất trong hàng Thanh văn đệ tử về đức hạnh xuất gia bằng đức tin trong sạch nơi Tam bảo. Công tử nhìn thấy vị Tỳ khưu ấy liền phát sanh đức tin trong sạch, có ước nguyện sẽ trở thành vị Tỳ khưu xuất gia bằng đức tin trong sạch, như vị Tỳ khưu ấy.

Do ước nguyện ấy, công tử kính thỉnh Ðức Phật Padumuttara cùng 100 ngàn chư Tỳ khưu Tăng làm phước đại thí suốt 7 ngày. Ðến ngày thứ 7, công tử làm đại lễ cúng dường đến Ðức Phật Padumuttara cùng 100 ngàn chư Tỳ khưu Tăng, và phát nguyện muốn trở thành địa vị Tỳ khưu cao quý nhất trong hàng Thanh văn đệ tử của Ðức Phật trong vị lai, về đức hạnh xuất gia trở thành Tỳ khưu bằng đức tin trong sạch nơi Tam bảo, như vị Tỳ khưu, bậc Thánh Thanh văn đệ tử của Ðức Phật Padumuttara.

Ðức Phật Padumuttara dùng Phật nhãn thấy rõ, biết rõ ước nguyện của người cận sự nam ấy không có gì trở ngại, nên đã thọ ký rằng:

- Trong vị lai, người cận sự nam này sẽ đạt được địa vị Tỳ khưu cao quý nhất trong hàng Thanh văn đệ tử của Ðức Phật Gotama, về đức hạnh xuất gia trở thành Tỳ khưu bằng đức tin trong sạch nơi Tam bảo.

Khi công tử nghe Ðức Phật Padumuttara thọ ký như vậy, vô cùng hoan hỉ, đảnh lễ Ðức Phật Padumuttara cùng chư Tỳ khưu Tăng, rồi từ đó tinh tấn kiên trì tạo mọi thiện pháp cho đến hết tuổi thọ.

Do phước thiện ấy, Ngài tái sanh làm người và làm chư thiên cõi trời dục giới, (không hề sa vào 4 cõi ác giới: địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sanh) mãi cho đến kiếp trái đất thứ 92 trong quá khứ, cách kiếp trái đất hiện tại, mà chúng ta đang sống này.

Vào thời kỳ Ðức Phật Phussa[9] xuất hiện trên thế gian, thời đại con người có tuổi thọ khoảng 90.000 năm, tiền thân Ngài Ðại Ðức Raṭṭhapāla là một cận sự nam có đức tinh trong sạch nơi Tam bảo, lo hộ độ Ðức Phật cùng chư Tỳ khưu cho đến trọn đời. Do phước thiện ấy, Ngài chỉ có tái sanh nơi cõi thiện giới, không hề sa vào 4 cõi ác giới.

Ðến thời kỳ Ðức Phật Gotama xuất hiện trên thế gian, hậu thân Ngài sanh trưởng trong gia đình phú hộ tại tỉnh Thullakoṭṭhita thuộc xứ Kuru. Ngài mang tên của dòng họ là Raṭṭhapāla. Công tử Raṭṭhapāla là đứa con duy nhất, được sanh ra và trưởng thành trong cảnh giàu sang phú quý, đời sống của công tử hưởng mọi sự an lạc trong đời.

Một thuở nọ, Ðức Phật cùng số đông chư Tỳ khưu Tăng du hành đến xứ Kuru, công tử Raṭṭhapāla nghe Ðức Phật thuyết pháp phát sanh đức tin trong sạch nơi Tam bảo, quyết chí xuất gia trở thành Tỳ khưu. Ban đầu, song thân từ chối không cho phép công tử xuất gia, nhưng về sau thấy thái độ cương quyết của con mình, và nghe theo lời khuyên của những người bạn công tử, nên song thân ưng thuận cho phép.

Công tử Raṭṭhapāla được xuất gia trở thành Tỳ khưu nơi Ðức Thế Tôn, không lâu sau, Tỳ khưu Raṭṭhapāla tinh tấn tiến hành thiền tuệ chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán cao thượng cùng với Tứ tuệ phân tích và Lục thông, trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama.

Một hôm, chư Tỳ khưu Tăng hội họp, Ðức Thế Tôn tuyên dương địa vị của Ðại Ðức Raṭṭhapāla rằng:

- Etadaggaṃ bhikkhave mama Sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ saddhā pabbajitānaṃ yadidaṃ Raṭṭhapāla.

"Này chư Tỳ khưu, trong hàng Tỳ khưu Thanh văn đệ tử của Như Lai, Raṭṭhapāla là Tỳ khưu cao quý nhất về đức hạnh xuất gia bằng đức tin trong sạch nơi Tam bảo".

---o0o---

Phần Raṭṭhapālattheragāthā

Kệ Ðại Ðức Raṭṭhapāla có đoạn Ngài dạy rằng:

Thưa Ðại vương thân mến,
Trái cây chín hoặc non, đều có thể rơi rụng.
Cũng như vậy, chúng sinh, già trẻ cũng đều chết.
Bần đạo thấy trạng thái, vô thường của ngũ uẩn.
Nên bỏ nhà xuất gia, để trở thành Tỳ khưu,
Trong giáo pháp Ðức Phật, Go-ta-ma cao thượng,
Bằng đức tin trong sạch, nơi Tam bảo cao thượng.
Xuất gia thành Tỳ khưu, quả thật không vô ích,
Bần đạo đã chứng đắc, 4 Thánh Ðạo – Thánh Quả,
Và Niết Bàn cao thượng, đã diệt đoạn tuyệt được,
Mọi tham ái, vô minh, cùng phiền não ác pháp.
Bần đạo thọ vật thực, không mang nợ thí chủ.
Bần đạo đã thấy rõ, vật dục và phiền não,
Là hầm than hồng cháy, thiêu đốt người đắm say.
Thấy rõ tội ngũ trần, vui ít, khổ thì nhiều.
Thấy rõ những bạc vàng, là vũ khí nguy hiểm !
Thấy rõ khổ tái sanh, bắt đầu mọi cảnh khổ.
Thấy rõ họa kinh khủng, trong những cảnh địa ngục.
Bần đạo từ bỏ nhà, xuất gia thành Tỳ khưu,
Ðến hầu Ðức Thế Tôn, lắng tâm nghe chánh pháp,
Bỗng phát sanh động tâm, nhớ khi còn tại gia,
Bị những mũi tên độc, tham sân si đâm thủng.
Bây giờ, bần đạo là, bậc Thánh A-ra-hán.
Diệt đoạn tuyệt tham ái, là nhân dẫn tái sanh,
Diệt tất cả phiền não, cùng với mọi ác pháp.
Và ngũ uẩn chấp thủ, gánh nặng đã buông bỏ.
Bần đạo đã trở thành, bậc Thánh A-ra-hán,
Do nương nhờ Ðức Phật, Ðức Pháp cùng Ðức Tăng.

---o0o---

6.TIỀN THÂN CỦA ĐẠI ĐỨC RAṬṬHAPĀLA

Trong Bộ Therāpadāna, phần Raṭṭhapālatherā-pādāna, Ðại Ðức Raṭṭhapāla cho biết về những tiền thân của Ngài đã từng tạo phước thiện có đoạn dạy rằng:

"Bần đạo, người nài voi, đã dâng voi chúa quý,
Có đôi ngà lớn đẹp, trang hoàng bằng lọng trắng,
Ðến Ðức Phật, Thế Tôn, Pa-du-mut-ta-ra,
Cao thượng nhất chúng sinh, trong ba giới bốn loài.
Bần đạo xuất số tiền, 54.000 ka-hā-pa-ṇa,
Xây cất ngôi chùa lớn, gồm có nhiều cốc nhỏ,
Cùng bốn thứ vật dụng, đầy đủ và cao quý,
Cúng dường đến Ðức Phật, Pa-du-mut-ta-ra,
Cùng chư Tỳ khưu Tăng, đủ một trăm ngàn vị.
Ðức Phật thuyết Niết Bàn, pháp bất sanh bất tử.
Làm cả thảy đại chúng, đều vô cùng hoan hỉ.
Giữa chư Tăng Ðức Phật, Pa-du-mut-ta-ra,
Tuyên bố lời thọ ký, đến bần đạo như vầy:
"Người thí chủ này đây, đã thành tâm xuất ra,
Số tiền năm mươi bốn ngàn ka-hā-pa-ṇa,
Xây cất một ngôi chùa, gồm nhiều cốc lớn nhỏ,
Như Lai tuyên bố rằng: quả báu của người này,
Sẽ tái sanh cõi trời, trong lâu đài tráng lệ,
Thành tựu bằng vàng ròng, sáng rực khắp một vùng.
Làm vua ở cõi trời, suốt tròn 50 kiếp.
Tái sanh ở cõi người, làm Chuyển luân thánh vương
Suốt tròn 58 kiếp, hưởng an lạc cao quý.
Từ kiếp trái đất này, đến trăm ngàn kiếp nữa,
Có Phật Go-ta-ma, xuất hiện trên thế gian.
Chính người thí chủ này, từ cõi trời hạ sanh,
Vào dòng Bà la môn, giàu sang phú quý nhất,
Thành Thul-la-koṭ-ṭhi-ta, tên Raṭ-ṭha-pā-la,
Do phước thiện làm duyên, nên được nghe chánh pháp,
Của Phật Go-ta-ma, sanh đức tin trong sạch.
Nên quyết chí bỏ nhà, xuất gia thành Tỳ khưu.
Tỳ khưu Raṭ-ṭha-pā-la, luôn chuyên cần tinh tấn,
Thích ở nơi thanh vắng, để tiến hành thiền tuệ,
Ðể chứng đắc Thánh Ðạo, Thánh Quả A-ra-hán.
Diệt đoạn tuyệt tất cả, tham ái và phiền não,
Sẽ tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt sanh tử khổ".

- Ðại Ðức Raṭṭhapāla thuật lại rằng:

Bần đạo đã quyết chí, từ bỏ nhà xuất gia,
Ðể trở thành Tỳ khưu, hành phạm hạnh cao thượng.
Bỏ tất cả của cải, mà không hề luyến tiếc.
Như nhổ bãi nước miếng, thật dễ dàng như vậy.
Bần đạo thường tinh tấn, chuyên tiến hành thiền tuệ,
Chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, Niết Bàn,
Diệt đoạn tuyệt tất cả, tham ái và phiền não.
Ðã chứng đắc Tam minh, Tuệ phân tích, Lục thông.
Bần đạo đã hoàn thành, phận sự bậc Sa môn.
Hoàn thành lời giáo huấn, tối thượng của Ðức Phật.
Bần đạo biết rõ rằng, kiếp nấy là kiếp chót.
Khi tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt khổ tái sanh,
Trong ba giới bốn loài, thật an lạc tuyệt đối.

Ngài Ðại Ðức Raṭṭhapāla, là một bậc Thánh A-ra-hán xuất sắc nhất về đức hạnh xuất gia bằng đức tin trong sạch nơi Tam bảo, đó là quả của thiện nghiệp mà Ngài đã tạo từ nhiều đời nhiều kiếp trong quá khứ cho đến kiếp hiện tại.

Những tiền thân của Ngài từ sự tư duy đúng đắn về cuộc đời con người, Ngài đã sử dụng của cải đem ra làm phước bố thí, có duyên lành gặp Ðức Phật Padumuttara, được nhìn thấy vị Thánh A-ra-hán xuất sắc nhất về đức hạnh xuất gia bằng đức tin trong sạch nơi Tam bảo, trong giáo pháp Ðức Phật Padumuttara, nên mới ước nguyện trở thành vị Thánh A-ra-hán như vị Thánh ấy trong thời vị lai. Ngài thỉnh Ðức Phật cùng trăm ngàn chư Ðại Ðức Tăng làm phước cúng dường suốt bảy ngày rồi phát nguyện ra bằng lời, được Ðức Phật Padumuttara thọ ký trong vị lai chắc chắn sẽ thành tựu điều ước nguyện ấy.

Cuộc đời của Ngài có mục đích cứu cánh cuối cùng, cho nên kiếp nào Ngài cũng cố gắng bồi bổ pháp hạnh ba la mật cho đầy đủ chỉ vì mục đích cao cả ấy; đến kiếp hiện tại, Ngài hạ sanh trong gia đình giàu sang phú quý, hưởng mọi sự an lạc ngũ trần, song Ngài vẫn bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu, chứng đắc thành bậc Thánh A-ra-hán xuất sắc nhất về đức hạnh xuất gia bằng đức tin trong sạch nơi Tam bảo, có địa vị cao cả đúng như lời thọ ký của Ðức Phật Padumuttara trong quá khứ.

Sự tích cuộc đời Ngài là gương mẫu cho các hàng Phật tử chúng ta học tập noi theo.

---o0o---

II-TÍCH ÐẠI ÐỨC TỲ KHƯU NI SUMEDHĀ

Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā, kiếp hiện tại là Công chúa Sumedhā, con bà chánh cung hoàng hậu của đức vua Koñca, trị vì kinh thành Mantavatī.

---o0o---

1.     Sơ Lược Tiền Thân Tỳ Khưu Ni Sumedhā

Trong bộ Chú giải Therīgāthā, Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā dạy rằng:

Những tiền thân của Ngài đã từng tạo pháp hạnh ba la mật, với ý nguyện mong giải thoát khỏi cảnh khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài.

- Trong kiếp trái đất này, vào thời kỳ tuổi thọ con người khoảng 30.000 năm, Ðức Phật Koṇāgamana xuất hiện trên thế gian, tiền thân Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā, sanh làm con trong một gia đình phú hộ có nhiều của cải. Cô là người có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, cùng với hai người bạn gái tên là Dhanañjānī vàKhemā xây cất một ngôi chùa lớn, nguy nga tráng lệ, dâng cúng đến chư Tỳ khưu Tăng có Ðức Phật Koṇāgamana chủ trì, và hộ độ bốn thứ vật dụng đến Ðức Phật cùng chư Tỳ khưu Tăng cho đến trọn đời.

Do phước thiện ấy cho quả, cô được tái sanh làm chư thiên cõi trời dục giới và làm người suốt nhiều kiếp, không hề sa vào 4 cõi ác giới (địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sanh). Cô tái sanh cõi trời nào, cũng là một thiên nữ cao quý nhất, là Chánh cung Hoàng hậu của Ðức vua trời cõi ấy, và được hưởng sự an lạc cao quý trong cõi trời ấy. Nếu cô sanh làm người vào thời đại có Ðức Chuyển luân thánh vương, cô sẽ là Chánh cung Hoàng hậu của Ðức Chuyển luân thánh vương, và vào thời đại không có Ðức Chuyển luân thánh vương, cô sẽ là Chánh cung Hoàng hậu của Ðức vua một nước lớn.

- Vào thời kỳ tuổi thọ con người khoảng 20.000, có Ðức Phật Kassapa xuất hiện trên thế gian. Cô tái sanh trong một gia đình quý phái, là bạn thân với 6 công chúa của đức vua Kīkī trị vì kinh thành Baraṇasī, họ đều là cận sự nữ có đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, Tam bảo, hoan hỉ trong sự bố thí cúng dường, giữ giới, tiến hành thiền định, tiến hành thiền tuệ cho đến trọn đời.

- Cô tái sanh làm thiên nữ cõi Tam thập tam thiên, hưởng sự an lạc trong cõi trời này cho đến hết tuổi thọ 1.000 năm. (So với cõi người là 36 triệu năm, bởi 1 ngày 1 đêm của cõi trời này bằng 100 năm cõi người).

- Cô tái sanh làm thiên nữ cõi trời cao hơn 1 bậc là cõi Dạ ma thiên, hưởng sự an lạc trong cõi trời này cho đến hết tuổi thọ 2.000 năm. (So với cõi người là 144 triệu năm, bởi 1 ngày 1 đêm của cõi trời này bằng 200 năm cõi người).

- Cô tái sanh làm thiên nữ cõi trời cao hơn 1 bậc là cõi Ðâu suất đà thiên, hưởng sự an lạc trong cõi trời này cho đến hết tuổi thọ 4.000 năm. (So với cõi người là 576 triệu năm, bởi 1 ngày 1 đêm của cõi trời này bằng 400 năm cõi người).

- Cô tái sanh làm thiên nữ cõi trời cao hơn 1 bậc là cõi Hóa lạc thiên, hưởng sự an lạc trong cõi trời này cho đến hết tuổi thọ 8.000 năm. (So với cõi người là 2.304 triệu năm, bởi 1 ngày 1 đêm của cõi trời này bằng 800 năm cõi người).

- Cô tái sanh làm thiên nữ cõi trời cao hơn 1 bậc là cõi Tha hóa tự tại thiên, hưởng sự an lạc trong cõi trời này cho đến hết tuổi thọ 16.000 năm. (So với cõi người là 9.216 triệu năm, bởi 1 ngày 1 đêm của cõi trời này bằng 1.600 năm cõi người).

Do năng lực phước thiện, cô sanh làm thiên nữ cõi trời nào, cũng đều làm Chánh cung Hoàng hậu của Ðức vua trời cõi ấy và hưởng sự an lạc cao quý trong cõi trời ấy.

---o0o---

2.     Kiếp Hiện Tại Của Ðại Ðức Tỳ Khưu Ni Sumedhā

Vào thời kỳ tuổi thọ con người 100 năm, Ðức Phật Gotama hiện tại xuất hiện trên thế gian. Cô từ cõi Tha hoá tự tại thiên, tái sanh làm người, là Công chúa Sumedhā của Ðức vua Koñcā trị vì kinh thành Mantavatī. Do năng lực phước thiện ba la mật đã tạo nhiều kiếp trong quá khứ, đến kiếp này là kiếp chót của cô. Vì vậy, dầu khi còn nhỏ, công chúa thường đến chùa Tỳ khưu ni để nghe pháp. Công chúa thường phát sanh động tâm (saṃvega), kinh sợ cảnh khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài, phát sanh tâm nhàm chán sắc thân ô trược này; trí tuệ thấy rõ tội lỗi của ngũ trần, phát sanh tâm nhàm chán ngũ trần, không muốn đời sống người tại gia, có chí hướng bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu ni.

Khi Công chúa Sumedhā trưởng thành, Ðức vua và Hoàng hậu có ý định tác hợp Công chúa kết hôn cùng với đức vua Anikaratta trị vì kinh thành Vāraṇavati. Ðức vua và Hoàng hậu khuyên bảo Công chúa không nên xuất gia trở thành Tỳ khưu ni, nên thành hôn với đức vua Anikaratta, sẽ trở thành Chánh cung Hoàng hậu của đức vua Anikaratta, có nhiều quyền thế, có đầy đủ sự an lạc trong ngũ trần không một ai sánh được. Song công chúa Sumedhā nhất quyết không ưng thuận, quyết chí từ bỏ cung điện xuất gia trở thành Tỳ khưu ni.

Trong bộ Therīgāthā, phần Sumedhāgāthā, Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā dạy rằng:

Nguyên trước kia bần đạo, công chúa Su-me-dhā,
Con Chánh cung Hoàng hậu, của Ðức vua Koñ-ca.
Trị vì nơi kinh thành, Man-ta-va-tī ấy.
Tôi có đủ đức tin, trong sạch nơi Tam bảo.
Do nhờ lắng nghe pháp, của bậc Thánh nhân dạy.
Là Bậc đã thực hành, theo lời của Ðức Phật.
Tôi là Su-me-dhā, có giới đức trong sạch,
Bậc đa văn túc trí, nghe nhiều và hiểu rộng,
Có khả năng thuyết pháp, rất hay bằng nhiều cách.
Ðược thực hành đúng theo, giáo pháp của Ðức Phật.
Cho nên thân khẩu ý, và lục căn thanh tịnh.

Công chúa Sumedhā đến gặp Ðức vua và Hoàng hậu tâu rằng:

"Con có lời kính tâu, phụ hoàng cùng mẫu hậu.
Con nhàm chán ngũ uẩn.Con nhàm chán ngũ trần[10]
Con chỉ mong chứng ngộ, Niết Bàn giải thoát khổ.
Ngũ trần dầu cõi trời, vẫn vô thường tạm bợ.
Ngũ trần trong cõi người, có gì đáng nói đâu!
Những gì trong tam giới, đều là pháp vô ngã,
Vô chủ và vô dụng, chỉ có khổ mà thôi.
Ngũ trần vui thì ít, thống khổ cùng cực nhiều.
Như một ít mật ong, dính trên lưỡi dao bén.
Thèm liếm chút mật kia, bị đứt lưỡi chảy máu.
Ngũ trần toàn cay dắng, không gì đáng mong ước,
Ngũ trần như rắn hổ, nhiều nọc độc chết người,
Thật vô cùng nguy hiểm, tai hại đến sanh mạng.
Kẻ si mê tham đắm, trong dục lạc ngũ trần,
Làm bao điều tội lỗi, tạo ác nghiệp, bất lương.
Phải chịu khổ thân – tâm, cực hình trong địa ngục.
Những hạng người si mê, không hề biết thu thúc,
Giữ gìn thân – khẩu – ý, trong sạch trong thiện pháp,
Thường tạo mọi ác nghiệp, chịu khổ cõi ác giới.
Người không có trí tuệ, không biết tạo thiện nghiệp,
Không đem lại cho mình, sự lợi ích, tiến hóa,
Không có sự an lạc, chỉ có khổ mà thôi.
Người si có tham ái, nhân sanh khổ tái sanh,
Dắt dẫn vòng luân hồi, tử sanh không cùng tận.
Người si mê không hiểu, chân lý Tứ thánh đế,
Mà Ðức Phật thuyết giảng, nên không chứng ngộ được.

Tâu phụ hoàng mẫu hậu!
Những người si mê ấy, mong ước sanh cõi trời,
Sao thoát khỏi cảnh khổ, vòng tử sanh luân hồi,
Trong ba giới bốn loài, vô thủy đến vô chung.
Hạng người si mê ấy, có rất nhiều trong đời.
Tất cả mọi cảnh giới, đều vô thường mà thôi.
Dầu tái sanh cõi trời, cũng phải chịu cảnh khổ.
Những hạng người si mê, không kinh sợ tái sanh.
Cho nên sanh rồi tử, tử rồi sanh liên tục,
Ðường tử sanh luân hồi, biết bao giờ cùng tận.
Chúng sinh sa đọa vào, trong bốn cõi ác giới,
Do ác nghiệp đã tạo, phải chịu khổ trọn đời.
Chịu cực hình đọa đày, không có chút an lạc.
Hai cảnh giới: người – trời, do nhờ nơi thiện nghiệp,
Biết tạo nên thiện nghiệp, không phải việc dễ dàng.
Ngoài sanh làm người ra, còn các cảnh giới khác,
Thì không thể xuất gia, thành Tỳ khưu ni được!

Tâu phụ hoàng mẫu hậu!
Xin song thân bằng lòng, cho phép con xuất gia,
Trở thành Tỳ khưu ni, hành phạm hạnh cao quý,
Trong giáo pháp cao thượng, của Phật Go-ta-ma.
Con hết sức cố gắng, sẽ tiến hành thiền tuệ,
Chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, Niết Bàn.
Diệt khổ sanh – lão – tử, trong ba giới bốn loài.

Xin phụ hoàng mẫu hậu!
Cho phép con xuất gia, trở thành Tỳ khưu ni,
Hầu mong diệt đoạn tuyệt, tham ái nhân sanh khổ.
Lợi ích gì sắc thân, ô trược đầy bịnh hoạn,
Vô thường luôn biến đổi, khổ đau và vô dụng!
Người si mê say đắm, để chịu mọi cảnh khổ.
Con được nhiều diễm phúc, sanh làm người, gặp thời
Ðức Thế Tôn xuất hiện, trên cõi thế gian này.
Con đã rất may mắn, tránh được cảnh phi thời (akhaṇa).
Không rơi vào địa ngục, ngạ quỷ hoặc súc sanh.
Khi con được xuất gia, trở thành Tỳ khưu ni,
Trong giáo pháp Ðức Phật, con cố gắng giữ gìn,
Tròn Tứ thanh tịnh giới, hành phạm hạnh cao thượng,
Cho đến trọn đời này, con sẽ không dể duôi!

Tuy nghe Công chúa tâu xin như vậy, nhưng Ðức vua và Hoàng hậu vẫn không bằng lòng cho phép công chúa xuất gia.

Biết phụ hoàng và mẫu hậu chưa bằng lòng cho phép, công chúa Sumedhā nói quả quyết rằng: "Ngày nào con còn sống tại gia, ngày ấy, con sẽ không dùng vật thực, thà chịu chết mà thôi", rồi nằm lăn xuống nền lâu đài tại nơi ấy than khóc. Hoàng hậu thương con cũng khóc theo, còn Ðức vua thấy vậy cũng sầu não.

Ðức vua và Hoàng hậu khuyên bảo công chúa Sumedhā rằng:

- Sumedhā con yêu quý, hãy dậy đi con! Con nên sống để tận hưởng sự an lạc trong đời. Con làm như vậy có ích lợi gì đâu? Phụ hoàng đã tác hợp con với đức vua Anikaratta, người có uy danh lừng lẫy, đang trị vì kinh thành Vāraṇavati, con sẽ trở thành Chánh cung Hoàng hậu của đức vua Anikaratta.

Sumedhā con yêu quý, xuất gia trở thành Tỳ khưu ni, giữ gìn Tứ thanh tịnh giới, hành phạm hạnh khó lắm con à! Còn địa vị cao quý, quyền lực, giang sơn sự nghiệp của đức vua Anikaratta tất cả sẽ thuộc về con dễ dàng. Tuổi còn trẻ, con nên thụ hưởng ngũ trần. Vì vậy, phụ hoàng, mẫu hậu khuyên con nên thành hôn với đức vua Anikaratta.

Công chúa Sumedhā vẫn cương quyết tâu với phụ hoàng và mẫu hậu rằng:

Tâu phụ hoàng, mẫu hậu!
Ðịa vị và quyền lực, giang sơn của đức vua,
A-ni-ka-rat-ta, không có đối với con.
Bởi tất cả những gì, có trong tam giới này,
Với con đều vô dụng, chẳng có ích lợi gì !
Vì vậy đối với con: "hoặc được phép xuất gia,
Trở thành Tỳ khưu ni, hoặc là con sẽ chết".
Thành hôn với đức vua, A-ni-ka-rat-ta,
Sẽ không bao giờ có, chắc chắn là như vậy!
Thân này là ô trược, rất dơ bẩn hôi thối.
Ðáng nhờm gớm biết bao! Con nhàm chán thân này,
Ví như một bao da, chứa đầy thứ ô uế.
Những thứ nhơ bẩn ấy, thường chảy ra không ngớt.
Con thấy rõ thân này, giống tử thi ô trược.
Người si mê say đắm, chấp thủ lấy thân này.
Nó trát bằng thịt, máu, bao bọc bởi làn da,
Là môi trường sinh sản, của các loài sán lãi,
Rồi sẽ là vật thực, của côn trùng, diều quạ....
Sao phụ hoàng mẫu hậu, lại đem con tác hợp,
Thành hôn với Ðức vua, A-ni-ka-rat-ta?
Thân này chẳng bao lâu, khi tâm thức rời khỏi,
Gọi mạng chung hoặc "chết", thành tử thi bất động,
Dù thân bằng quyến thuộc, cũng đều thấy ghê tởm,
Ðem bỏ ngoài nghĩa địa, như cây mục vô ích.
Cha mẹ cũng ghê tởm, không muốn nhìn thấy nữa,
Ðem bỏ tử thi ấy, nơi nghĩa địa hoang vắng,
Ðể trở thành vật thực, cho các loài chim, thú.
Khi cha mẹ trở về, liền tắm gội sạch sẽ,
Lại còn nói gì đến, những người xa lạ khác!
Người si mê say đắm, do năng lực tham dục.
Trong thân ô trược này, thực chất chỉ bộ xương,
Ðược ràng rịt bởi gân, tô bồi thêm máu thịt.
Trong khối sắc thân này, chứa đầy vật ô trược,
Máu, mủ, phẩn, tiểu, đàm..., thường chảy ra không ngớt.
Người có trí giải phẫu, sắc thân bằng trí tuệ,
Nếu lộn ngược sắc thân, bên trong trở ra ngoài,
Người ấy không thể nào, chịu nổi mùi hôi tanh,
Ô trược đáng nhờm gớm, của sắc thân này được!
Dầu chính mình cũng thấy, sắc thân ô trược này,
Quả thật đáng nhàm chán, đáng ghê tởm dường nào!
Huống chi bậc Thiện trí, có trí tuệ thiền tuệ,
Thấy rõ biết rõ rằng: sắc thân này chỉ là:
Sắc uẩn hoặc thân xứ, thân giới hoặc sắc thân,
Do 4 nhân duyên là: nghiệp, tâm, với thời tiết,
Và Vật thực tạo nên, sắc thân ô trược này.
Chỉ thuộc về khổ đế, do tham ái là nhân.
Con cũng thường quán xét, thấy đúng sự thật này,
Thì làm sao có thể, thành hôn với Ðức vua,
A-ni-ka-rat-ta, thành Chánh cung Hoàng hậu!

Tâu phụ hoàng, mẫu hậu:
Con có thể chấp nhận, mỗi ngày dầu có đến,
Ba trăm mũi giáo bén, đâm vào sắc thân con,
Con phải chịu đựng suốt, một trăm năm như vậy,
Nếu con được giải thoát, khổ tử sanh luân hồi,
Sự chịu đựng như thế, cao thượng biết dường nào!
Người nào khi đã hiểu, lời dạy của Ðức Phật,
Vòng tử sanh luân hồi, vô thủy không biết được,
Người ấy phải chịu đựng, ba trăm mũi giáo đâm;
Nếu họ được giải thoát, khổ tử sanh luân hồi,
Sự chịu đựng thống khổ, bởi những mũi giáo ấy,
Cũng vẫn xứng đáng hơn, người si mê phải chịu,
Khổ sanh-lão-bệnh-tử, luân hồi không cùng tận.
Khổ trong 4 ác giới, không sao kể xiết được!
Chúng sinh đọa địa ngục, chịu hành hạ cực hình,
Như đâm chém, đánh đập, chết đi rồi sống lại.
Chư thiên ở cõi trời, cũng còn phải chịu khổ,
Bởi tham ái, vô minh, lửa phiền não thiêu đốt.
Cả tam giới đều khổ, không có nơi an toàn,
Không có an lạc nào, hơn an lạc Niết Bàn.
Chư bậc Thiện trí nào, thường có sự tinh tấn,
Hành theo Ðức Phật dạy, mà tiến hành thiền tuệ.
Tinh tấn không ngừng nghĩ, thì bậc Thiện trí ấy,
Có thể chứng ngộ được, chân lý Tứ thánh đế,
Chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, Niết Bàn.
Ðó là pháp diệt tận, khổ sanh-lão-bệnh-tử.

Tâu phụ hoàng, mẫu hậu.
Ngay hôm nay con nguyện, tha thiết chỉ một điều,
Nhất định sẽ xuất gia, trở thành Tỳ khưu ni.
Chẳng có lợi ích gì, ngôi Chánh cung Hoàng hậu.
Những của cải tài sản, ngũ trần vô dụng ấy.
Con thật sự nhàm chán, không còn chút tham muốn,
Ngũ trần đáng ghê tởm, nên tránh xa mà thôi!
Con sẽ làm như cây, thốt nốt đã đứt ngọn,
Không bao giờ có thể, đâm chồi lên được nữa.

Nghe Công chúa tâu trình những sự thật, và cho biết ý nguyện tha thiết cùng với sự quyết tâm của mình; Ðức vua và Hoàng hậu đang phân vân, vì hai Người chỉ muốn Công chúa thành hôn cùng đức vua Anikaratta, để trở thành Chánh cung Hoàng hậu, thì được tin báo đức vua Anikaratta dẫn đầu một đoàn tùy tùng sắp đến để cử hành hôn lễ với công chúa Sumedhā.

Khi nghe tin ấy, Công chúa biết rằng không thể dùng lời nói khẩn khoản để năn nỉ suông được, nên tỏ ý chí cương quyết bằng hành động. Nghĩ xong, cô vội vã đứng dậy, chạy lên lâu đài, vào phòng đóng cửa cẩn thận, lấy thanh gươm cắt ngang mái tóc đen nhánh mềm mại, rồi ngồi yên tịnh tiến hành thiền định, với đề mục niệm thân bất tịnh, chẳng bao lâu, Công chúa chứng đắc đệ nhất thiền sắc giới, nhập định đệ nhất thiền.

Trong lúc ấy, Ðức vua Anikaratta với oai phong lẫm liệt, trang phục bằng những viên ngọ mani quý giá, ngự vào đến kinh thành Mantavatī, hay tin Công chúa cự tuyệt việc kết hôn, nên vội vã đến tận lâu đài nơi Công chúa đang ở, đứng bên ngoài nói vọng vào, khẩn khoản năn nỉ nàng rằng:

Này công chúa Su-me-dhā yêu quý của Trẫm!
Ðịa vị và quyền lực, giang sơn cùng sự nghiệp,
Trẫm xin đem tất cả, hiến dâng đến ái khanh.
Ái khanh một giai nhân, rất xinh đẹp, trẻ trung,
Nên thụ hưởng ngũ trần, chớ nên làm khổ mình.
An lạc trong ngũ trần, đời này khó có được.
Trẫm hiến dâng vương quốc, rộng lớn 3 do tuần,
Cho ái khanh thụ hưởng, sự an lạc đế vương.
Trẫm chỉ xin một điều: ái khanh hãy từ bỏ,
Ý định đi xuất gia, trở thành Tỳ khưu ni.
Ái khanh nên thụ hưởng, sự an lạc ngũ trần,
Nên làm mọi phước thiện, an lạc mình và người,
Bố thí, cúng dường đến, Sa môn, Bà la môn.
Xin ái khanh chớ nên, làm khổ thân – tâm mình,
Lại làm cho phụ hoàng, và mẫu hậu buồn khổ".

Nghe Ðức vua Anikaratta khuyên như vậy, Công chúa Sumedhā tâu lại rằng:

Thiếp xin tâu Hoàng thượng,
Thần thiếp không còn muốn, thụ hưởng ngũ trần nữa.
Cũng không còn si mê, say đắm trong ngũ trần.
Xin Hoàng thượng chớ nên, say đắm trong ngũ trần.
Nên sáng suốt thấy rõ, tội lỗi của ngũ trần.
Quá khứ đã từng có, Ðức Chuyển luân thánh vương
Man-dhā-tu[11] trị vì, khắp bốn châu thiên hạ,
Là người hưởng ngũ trần, bậc nhất trong cõi người,
Cõi Tam thập tam thiên, suốt ba sáu đời vua (Sakka).
Ðức vua Man-dhā-tu, vẫn chưa hề biết đủ,
Trong dục lạc ngũ trần, thì Người đã băng hà,
Mà lòng còn khao khát, chưa thỏa mãn ngũ trần,
Nếu có trận mưa lớn, bằng ngọc ngà thất bảo,
Rải đầy trên mặt đất, khắp tất cả mười phương,
Biết đủ trong ngũ trần, chẳng bao giờ có được.
Người tham đắm ngũ trần, chưa đủ thì đã chết,
Tội lỗi của ngũ trần, ví dụ bằng nhiều cách:
Ngũ trần như đao kiếm, để chém giết, chặt đầu.
Như đầu rắn hổ mang, vì nọc độc chết người.
Như bó đuốc ngược gió, làm bỏng người cầm nó.
Như đống xương khô khan, chẳng còn chút hương vị.
Như những trái cây ngon, làm cho cây tàn hại.
Như miếng thịt thơm tho, có nhiều người chiếm đoạt.
Như là giấc mộng mị, chỉ chốc lát rồi tan.
Như là trò ảo thuật, vì không gì có thật.
Như đồ mượn để dùng, vì chỉ được chốc lát.
Như hầm lửa than hồng, thiêu đốt người tham đắm.
Như cục sắt cháy đỏ, nóng bỏng người chạm vào,
Tất cả ngũ trần ấy, là nguồn gốc khổ đau...
Tội lỗi của ngũ trần, kể không sao xiết được.
Ngũ trần vui rất ít, mà đau khổ nhiều hơn,
Thống khổ đến cùng cực. Tội ngũ trần như vậy!
Nên Ðức Phật dạy rằng: "Người tham đắm ngũ trần,
Cản trở hành thiền định, khó tiến hành thiền tuệ.
Cản trở sự chứng đắc, bậc thiền, hoặc Thánh Ðạo,
Thánh Quả và Niết Bàn, không giải thoát khỏi khổ."
Thần thiếp tâu Hoàng thượng, xin Hoàng thượng hồi giá.
Nay đối với thần thiếp, tâm không còn tham muốn,
Trong ngũ trần này nữa, không muốn sống tại gia.
Vì không còn tham muốn, trong tam giới khổ này.
Khi mười một thứ lửa[12], đang cháy trên đầu thiếp,
Sự già và sự chết, đang đuổi theo thần thiếp,
Ngoài chính thần thiếp ra, không một người nào khác,
Giúp thần thiếp thoát khỏi, sự già và sự chết.
Chỉ chính thần thiếp thôi, mới tinh tấn dập tắt,
Lửa đang cháy trong thân, phiền não đốt trong tâm,
Diệt được sự tái sanh, thần thiếp giải thoát khổ.

Công chúa Sumedhā mở cánh cửa, nhìn thấy đức vua Anikaratta và phụ hoàng, mẫu hậu ngồi phía dưới sầu não khóc than, nàng tâu với lời lẽ rằng:

"Vòng tử sanh luân hồi, vô thủy không biết được,
Người si mê than khóc, khi gặp phải cảnh khổ,
Cha, mẹ chết, con chết..., cảnh trái ý nghịch lòng,
Suốt trong vòng luân hồi, từ vô thủy đến nay.

Ðức Phật đã dạy rằng:
Nếu gom lượng nước mắtỴ, của mỗi chúng sinh lại,
Nhiều hơn số lượng nước, trong bốn biển đại dương.
Và cũng y như vậy, số lượng máu đã chảy,
Số lượng sữa đã bú, của mỗi một chúng sinh,
Nếu gom cả lại được, nhiều hơn nước bốn biển.
Số xương[13] nơi nghĩa địa, bộ xương chồng bộ xương,
Của mỗi một chúng sinh, chỉ trong một đại kiếp,
Nếu chồng chất lại được, cao bằng (núi) Vi-pu-la.

Ðức Phật dùng trái đất, để so sánh như vầy:
Lấy đất trên địa cầu, viên thành từng viên nhỏ,
Chỉ bằng đầu ngón tay, đếm rằng: viên này mẹ,
Viên kia mẹ của mẹ[14], viên khác mẹ của bà,....
Và cứ đếm như vậy, suốt trong vòng luân hồi,
Sự sanh tử, tử sanh, từ vô thủy đến nay,
Ðất địa cầu đã hết, mẹ của mẹ chưa cùng.

Ðức Phật dùng cây cối, để so sánh như vầy:
Lấy cây trên địa cầu, chặt thành lóng ngăn ngắn,
Dài bằng bốn lóng tay, đếm: đoạn này là cha,
Ðoạn kia cha của cha[15], đoạn khác cha của ông,....
Và cứ đếm như vậy, suốt trong vòng luân hồi,
Sự sanh tử, tử sanh, từ vô thủy đến nay,
Cây trên địa cầu hết, cha của cha chưa cùng.

Ðức Phật dạy: sự khó, được tái sanh làm người.
Ðức Phật lấy ví dụ, như một tấm ván nhỏ,
Có lỗ vừa đầu rùa, thả trôi trong đại dương.
Tấm ván trôi theo gió, Ðông, Tây, Nam và Bắc....
Có một con rùa mù[16], ở dưới đáy đại dương,
Cứ trăm năm một lần, nổi lên trên mặt nước,
Chui đầu lọt vào lỗ, của tấm ván nhỏ kia,
Còn dễ hơn chúng sinh, trong bốn cõi ác giới,
Ðược tái sanh làm người, thật vô cùng khó hơn!
Ðức Phật thường dạy bảo: sắc thân ô trược này,
Sanh diệt như bóng nước, không có gì bền vững.
Nếu có trí thiền tuệ, thấy ngũ uẩn sanh diệt,
Có trạng thái vô thường, trạng thái khổ, vô ngã.
Cũng nên hiểu biết rõ, tám hầm cõi địa ngục,
Chỉ có sự thống khổ, rất cùng cực mà thôi.
Chúng sinh vì sự sống, nên phải tranh giành nhau,
Từ miếng ăn, miếng uống, đã tạo bao ác nghiệp.
Sau khi bỏ sanh mạng, sa vào cõi ác giới,
Ðức Phật có tâm bi, quảng đại và vô lượng,
Thuyết pháp độ chúng sinh, giải thoát khổ tử sanh.

Khi Ðức Phật thuyết dạy, chỉ rõ pháp Niết Bàn,
Có vị giải thoát khổ[17], vòng tử sanh luân hồi.
Nào có lợi ích gì! Ngũ trần của Hoàng thượng,
Chỉ có vị đắng cay[18], làm khổ thân, khổ tâm.
Khi Ðức Phật thuyết dạy, chỉ rõ pháp Niết Bàn,
Pháp diệt đoạn tuyệt được, những phiền não nóng nảy.
Nào có lợi ích gì! Ngũ trần của Hoàng thượng,
Nơi phiền não phát sanh, gây nên bao nóng nảy.
Kiếp hiện tại, vị lai, người say mê ngũ trần,
Như rơi vào hầm lửa, bị thiêu đốt nóng nảy,
Có mười một loại lửa, luôn thiêu đốt ngày đêm.
Theo con đường xuất gia, tránh khỏi năm kẻ thù.
Nào có lợi ích gì! Ngũ trần của Hoàng thượng,
Cận kề năm kẻ thù, rất nguy hiểm không ngờ.
Người say mê ngũ trần, hẳn phải liên quan đến,
Năm kẻ thù nguy hiểm: là vua chúa, trộm cướp,
Cùng lửa cháy, nước cuốn, và người ghét chiếm đoạt.
Khi Ðức Phật thuyết dạy, A-ra-hán Thánh Ðạo,
Thánh Quả và Niết Bàn, là pháp giải thoát khổ.
Nào có lợi ích gì! Ngũ trần của Hoàng thượng,
Chỉ là nơi giam hãm, sát hại và chém giết,
Do tranh giành lẫn nhau, gây bao nỗi khổ đau.
Người say mê ngũ trần, muốn chiếm đoạt cho được,
Là nhân giết lẫn nhau, cảnh tù đày giam hảm....
Ngũ trần là tệ hại, nguy hiểm nhất trên đời!
Vậy chớ nên say đắm! Ngũ trần độc dược ấy.
Ðuốc cỏ khô cháy đỏ, có thể thiêu hủy người.
Ngũ trần chẳng khác nào, ngọn đuốc cháy đỏ ấy,
Người không chịu từ bỏ, sẽ bị nó thiêu hủy,
Nóng nảy kiếp hiện tại, và nhiều kiếp vị lai.

Xin Hoàng thượng đừng bỏ, sự an lạc Niết Bàn,
Chỉ vì sự an lạc, của ngũ trần chút ít.
Như con cá tham ăn, thấy mồi ngon không bỏ,
Mà nuốt phải lưỡi câu, chịu khổ đau đến chết.
Hoàng thượng bị ràng buộc, bởi tham ái ngũ trần.
Như súc vật bị cột, bằng sợi dây vào cọc,
Chỉ quanh quẩn, quẩn quanh, không sao thoát khỏi được.
Hoàng thượng bị ràng buộc, trong ngũ trần cũng vậy,
Ngũ trần sẽ đem lại, tai hại cho Hoàng thượng.
Sẽ chịu cảnh khổ thân, khổ tâm không cùng tận.
Xin Hoàng thượng thấy rõ, tội lỗi của ngũ trần,
Nên từ bỏ chúng đi, để thoát khỏi cảnh khổ.
Tất cả mọi kiếp sống, cao quý hay thấp hèn,
Sự già và sự chết, gắn liền với kiếp sanh,
Sự già, sự chết ấy, không sao tránh khỏi được.

Nên Ðức Phật đã dạy:
"Niết Bàn, pháp giải thoát, khỏi tử sanh hiện có".
Nào có lợi ích gì! Ngũ trần của Hoàng thượng,
Không tránh khỏi tử sanh, chịu đau khổ triền miên.
Niết Bàn pháp giải thoát, khổ sanh, lão, bệnh, tử.
Là pháp diệt đoạn tuyệt, được tất cả phiền não.
Là pháp thật an toàn, không hề có tai họa.
Là pháp diệt đoạn tuyệt, hoàn toàn mọi cảnh khổ.
Niết Bàn, pháp diệt khổ, pháp an lạc tuyệt đối.
Ðức Phật đã chứng ngộ, Niết Bàn, giải thoát khổ.
Ðức Phật đã thuyết dạy, pháp hành Bát chánh đạo,
Con đường để chứng ngộ, Niết Bàn, giải thoát khổ.
Những hành giả tiến hành, đúng theo Bát chánh đạo,
Chứng ngộ được Niết Bàn, ngay kiếp hiện tại này.
Những người không tiến hành, đúng theo Bát chánh đạo,
Thì không thể chứng ngộ, được Niết Bàn bất tử.

Công chúa Sumedhā giảng pháp bằng nhiều cách vô cùng phong phú như vậy, khiến cho đức vua Anikaratta đổi ý, vì nghe và hiểu rõ tâm trạng của Công chúa không còn tham muốn những gì trong thế gian này nữa.

Khi ấy, công chúa Sumedhā từ trên lâu đài ném nắm tóc huyền xuống mặt nền trước lâu đài, thấy vậy, đức vua Anikaratta đứng dậy chắp tay tâu với đức vua Koñca, phụ hoàng của Công chúa rằng:

- Tâu Ðại vương và Hoàng hậu, xin hai Người cho phép công chúa Sumedhā xuất gia; khi Công chúa xuất gia trở thành Tỳ khưu ni rồi, nàng sẽ chứng ngộ Niết Bàn như ý nguyện.

Ðức vua Anikaratta tâu xin như vậy, nên phụ hoàng và mẫu hậu của Công chúa chấp thuận cho phép nàngxuất gia trở thành Tỳ khưu ni theo ý nguyện.

Ðược song thân chấp nhận theo ý nguyện của mình, công chúa Sumedhā vô cùng hoan hỉ, bởi do kinh sợ cảnh khổ tử sanh luân hồi trong tam giới, nên nàng vội lạy từ giả phụ hoàng và mẫu hậu, cùng thân quyến trong hoàng tộc, rời bỏ cung điện lên đường đi thẳng đến ngôi chùa Tỳ khưu ni xin làm lễ thọ giới Sikkhamānā (trước khi thọ Tỳ khưu ni). Nàng tiến hành thiền tuệ, chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, và Niết Bàn, cùng với Lục thông, trở thành bậc Thánh A-ra-hán, cao thượng trong giáo pháp của Ðức Phật.

Trong kiếp hiện tại, Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā trở thành bậc Thánh A-ra-hán, đó là quả của những pháp hạnh ba la mật đã từng tạo nhiều kiếp trong quá khứ.

Nguyên nhân như thế nào?

Trong bộ Apādāna, phần Sumedhātherī apādāna, Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā cho biết rằng:

Trong quá khứ, thời kỳ Ðức Phật Koṇāgamana xuất hiện trên thế gian, thời ấy có 3 người bạn gái là: cô Dhanañjānī, cô Khemā và tiền thân của bần đạo (Sumedhā), cả ba người cùng chung nhau xây cất một ngôi chùa lớn nguy nga. Sau khi hoàn thành xong, cả ba người cùng làm lễ dâng cúng ngôi chùa ấy đến chư Tỳ khưu Tăng có Ðức Phật Koṇāgamana chủ trì.

Do năng lực phước thiện bố thí ngôi chùa ấy, cho quả tái sanh lên cõi trời hằng trăm kiếp, hằng ngàn kiếp, hằng vạn kiếp,..., tái sanh làm thiên nữ cõi trời nào, tiền thân của bần đạo cũng là thiên nữ ở địa vị cao cả nhất, Chánh cung Hoàng hậu của Ðức vua cõi trời ấy, có nhiều oai lực, hưởng sự an lạc cao quý. Hoặc tái sanh làm người, tiền thân của bần đạo cũng là người nữ ở địa vị cao cả nhất, Chánh cung Hoàng hậu của Ðức Chuyển luân thánh vương, hoặc của Ðức vua một xứ lớn (thời kỳ không có Ðức Chuyển luân thánh vương).

Phước thiện dâng cúng ngôi chùa ấy, đến chư Tỳ khưu Tăng có Ðức Phật Koṇāgamana chủ trì, đó là nguyên nhân đầu tiên, là thiện nghiệp cho quả được thành tựu cõi người (manussasampatti), được thành tựu cõi trời(devasampatti), và cuối cùng được thành tựu Niết Bàn  (Nibbānasampatti).

Do nhờ phước thiện dâng cúng ngôi chùa ấy làm nhân duyên hỗ trợ cho tiền thân của bần đạo hoan hỉ trong mọi thiện pháp, đặc biệt kiếp hiện tại của bần đạo nguyên là công chúa Sumedhā, từ khi còn nhỏ đã có tâm hoan hỉ gần gũi thân cận với bậc Thiện trí, bậc Thánh Tăng, được lắng nghe lời giáo huấn của Ðức Phật, đã phát sanh đức tin trong sạch nơi Tam bảo, đã thấy rõ tội lỗi của ngũ trần, nhàm chán sắc thân ô trược, kinh sợ cảnh khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài; đến khi trưởng thành, bần đạo không thích sống trong cung điện, mà chỉ có ý nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu ni.

Bần đạo đã xuất gia trở thành Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama là điều cao thượng thật sự. Bởi vì, bần đạo đã chứng đắc đến A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả cùng Tam minh, Tứ tuệ phân tích, Lục thông. Bần đạo là một bậc Thánh A-ra-hán, đã hoàn thành xong phạm hạnh, đã thực hành xong lời giáo huấn của Ðức Phật, trí tuệ thấy rõ biết rõ kiếp này là kiếp chót, sẽ tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt sự tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Qua hai sự tích, Ðại Ðức Raṭṭhapāla và Ðại Ðức Tỳ khưu ni Sumedhā, là hai tấm gương tiêu biểu cho các hàng Phật tử học hỏi nghiên cứu kỷ rồi cố gắng noi gương theo quý Ngài, chắc chắn sẽ đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài ngay trong kiếp hiện tại và kiếp vị lai.

---o0o---

III-BẬC THÁNH THANH VĂN (Ariyasāvaka)

Trong Phật giáo, bậc Thánh Thanh văn là bậc được nghe lời giáo huấn của Ðức Phật, thực hành theo pháp hành thiền tuệ, chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả và Niết Bàn, trở thành bậc Thánh nhân, gọi là bậc Thánh Thanh văn đệ tử của Ðức Phật.

- Nếu kể đôi Thánh Ðạo – Thánh Quả chung, thì có 4 bậc như sau:

1- Bậc Nhập Lưu Thánh Ðạo – Nhập Lưu Thánh Quả.
2- Bậc Nhất Lai Thánh Ðạo – Nhất Lai Thánh Quả.
3- Bậc Bất Lai Thánh Ðạo – Bất Lai Thánh Quả.
4- Bậc A-ra-hán Thánh Ðạo – A-ra-hán Thánh Quả.

- Nếu kể đơn Thánh Ðạo – Thánh Quả riêng, thì có 8 bậc như sau:

1- Bậc Nhập Lưu Thánh Ðạo.
2- Bậc Nhập Lưu Thánh Quả.
3- Bậc Nhất Lai Thánh Ðạo.
4- Bậc Nhất Lai Thánh Quả.
5- Bậc Bất Lai Thánh Ðạo.
6- Bậc Bất Lai Thánh Quả.
7- Bậc A-ra-hán Thánh Ðạo.
8- Bậc A-ra-hán Thánh Quả.
- Nếu kể bậc Thánh, thì có 4 bậc như sau:
1- Bậc Thánh Nhập Lưu.
2- Bậc Thánh Nhất Lai.
3- Bậc Thánh Bất Lai.
4- Bậc Thánh A-ra-hán.

Những bậc Thánh Thanh văn này được chứng đắc tùy theo khả năng ba la mật đã tạo nhiều đời, nhiều kiếp trong quá khứ cho đến kiếp hiện tại, gặp được Ðức Phật hoặc giáo pháp của Ngài.

1.     Bậc Thánh Nam Thanh Văn

Trong Phật giáo, bậc Thánh nam Thanh văn đệ tử của Ðức Phật, có 3 bậc như sau:

1- Aggasāvaka: bậc Thánh tối thượng Thanh văn.
2- Mahāsāvaka: bậc Thánh đại Thanh văn.
3- Pakatisāvaka: bậc Thánh Thanh văn (hạng thường).

Ba bậc Thánh Thanh văn này được thành tựu do ba la mật và lời phát nguyện của mình.

a.     Bậc Thánh tối thượng Thanh văn như thế nào?

Bậc Thánh tối thượng Thanh văn là bậc Thánh A-ra-hán cao cả nhất trong hàng Thánh Thanh văn đệ tử của Ðức Phật, do phát nguyện ra lời và đã được Ðức Phật trong quá khứ thọ ký rõ ràng.

Ðối với vị Bồ Tát tối thượng Thanh văn (Aggasāvaka-bodhisatta) ấy, sau khi đã được Ðức Phật trong quá khứ thọ ký xong, cần phải tạo 10 pháp ba la mật:

- Bố thí ba la mật (Dānapāramī).
- Giữ giới ba la mật (Sīlapāramī).
- Xuất gia ba la mật (Nekkhammapāramī).
- Tinh tấn ba la mật (Vīriyapāramī).
- Trí tuệ ba la mật (Paññāpāramī).
- Chân thật ba la mật (Saccapāramī).
- Chí nguyện ba la mật (Adhiṭṭhānapāramī).
- Nhẫn nại ba la mật (Khantipāramī).
- Tâm từ ba la mật (Mettāpāramī).
- Tâm xả ba la mật (Upekkhāpāramī).

Trong suốt thời gian 1 a tăng kỳ và 100 ngàn đại kiếp trái đất. Khi vị Bồ Tát tối thượng Thanh văn đã tạo đầy đủ 10 pháp hạnh ba la mật rồi, trong kiếp hiện tại chắc chắn phải gặp Ðức Phật, đúng theo lời thọ ký của Ðức Phật trong quá khứ. Vị Bồ Tát ấy đến hầu Ðức Phật, xin thọ Tỳ khưu, và được Ðức Phật cho phép thọ Tỳ khưu bằng cách gọi "Ehi Bhikkhu". Sau khi trở thành Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy, tiến hành thiền định, tiến hành thiền tuệ, chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả và Niết Bàn, trở thành bậc Thánh A-ra-hán có Tứ tuệ phân tích, Lục thông....

Trong cuộc lễ đại hội Thánh Tăng, Ðức Phật tuyên dương bậc Thánh A-ra-hán ấy, là bậc Thánh tối thượng Thanh văn cao cả nhất trong hàng Thanh văn đệ tử của Ðức Phật.

Ðức Phật Gotama có 2 vị Thánh tối thượng Thanh văn đệ tử là:

- Ngài Ðại Ðức Sāriputta, là bậc Thánh tối thượng Thanh văn cao cả nhất, xuất sắc nhất về trí tuệ, trong hàng Thánh Thanh văn đệ tử.

- Ngài Ðại Ðức Moggallāna, là bậc Thánh tối thượng Thanh văn cao cả nhất, xuất sắc nhất về thần thông,trong hàng ThánhThanh văn đệ tử.

b.     Bậc Thánh đại Thanh văn như thế nào?

Bậc Thánh đại Thanh văn là bậc Thánh A-ra-hán do phát nguyện, và đã được Ðức Phật trong quá khứ thọ ký chắc chắn rồi.

Ðối với vị  Bồ Tát đại Thanh văn (Mahāsāvaka-bodhisatta) ấy, sau khi đã được Ðức Phật trong quá khứ thọ ký, cần phải tạo 10 pháp hạnh ba la mật thêm thời gian suốt 100 ngàn đại kiếp trái đất. Khi vị Bồ Tát đại Thanh văn đã tạo đầy đủ 10 pháp hạnh ba la mật xong, chắc chắn trong kiếp hiện tại phải gặp Ðức Phật, đúng theo lời thọ ký của Ðức Phật trong quá khứ. Vị Bồ Tát ấy đến hầu Ðức Phật, xin thọ Tỳ khưu, và được Ðức Phật cho phép thọ Tỳ khưu bằng cách gọi "Ehi Bhikkhu". Sau khi trở thành Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy, tiến hành thiền định, tiến hành thiền tuệ, chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả và Niết Bàn, trở thành bậc Thánh A-ra-hán có Tứ tuệ phân tích, Lục thông....

Trong số các bậc Thánh đại Thanh văn ấy, có số vị đặc biệt xuất sắc nhất về một hay nhiều đức hạnh nào đó, trong hàng Thanh văn đệ tử của Ðức Phật. Nhân dịp chư Tăng hội họp, Ðức Phật tuyên dương bậc Thánh đại Thanh văn về đức hạnh ấy.

Ðức Phật Gotama có 80 vị Thánh đại Thanh văn, trong số ấy có 41 vị etadagga, mỗi vị có một đức hạnh đặc biệt xuất sắc nhất trong hàng Thanh văn đệ tử của Ðức Phật.

c.      Bậc Thánh Thanh văn hạng thường như thế nào?

Bậc Thánh Thanh văn hạng thường là bậc Thánh Thanh văn đệ tử của Ðức Phật không có đức tính xuất sắc đặc biệt nào, và cũng không có sự thọ ký của Ðức Phật quá khứ.

Ðối với vị Bồ Tát Thanh văn hạng thường (Pakati-sāvakabodhisatta), có ý nguyện mong giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài, không có Ðức Phật nào thọ ký, vị này cần phải tạo 10 pháp hạnh ba la mật, suốt thời gian không nhất định rõ ràng, khoảng dưới 100 ngàn đại kiếp trái đất.

Trong kiếp hiện tại, vị Bồ Tát Thanh văn hạng thường này gặp Ðức Phật hoặc gặp giáo pháp của Ngài còn đang lưu truyền trên thế gian. Vị Bồ Tát này, thọ Tỳ khưu hoặc tại gia cư sĩ là cận sự nam, tiến hành thiền tuệ, chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc từ Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả, hoặc Nhất Lai Thánh Ðạo, Nhất Lai Thánh Quả, hoặc Bất Lai Thánh Ðạo, Bất Lai Thánh Quả, hoặc A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả, tùy theo năng lực ba la mật, nhất là trí tuệ ba la mật của mình đã tạo trong kiếp quá khứ và kiếp hiện tại này.

Ðức Phật Gotama có vô số bậc Thánh Thanh văn hạng thường.

2.     Bậc Thánh Nữ Thanh Văn

Trong Phật giáo, bậc Thánh nữ Thanh văn đệ tử của Ðức Phật, cũng có 3 bậc như sau:

1- Aggasāvikā: bậc Thánh nữ tối thượng Thanh văn.
2- Mahāsāvikā: bậc Thánh nữ đại Thanh văn.
3- Pakatisāvikā: bậc Thánh nữ Thanh văn hạng thường.

Người cận sự nữ phát nguyện trở thành một trong ba bậc Thánh nữ Thanh văn này, cách tạo 10 pháp hạnh ba la mật, và sự phát nguyện cũng giống như bậc Thánh nam Thanh văn.

Ðức Phật Gotama có 2 bậc Thánh nữ tối thượng Thanh văn là:

- Ngài Ðại Ðức Tỳ khưu ni Khemā, là bậc Thánh nữ A-ra-hán tối thượng Thanh văn đặc biệt xuất sắc về trí tuệ, trong hàng Thánh nữ Thanh văn.

- Ngài Ðại Ðức Tỳ khưu ni Uppalavaṇṇā, là bậc Thánh nữ A-ra-hán tối thượng Thanh văn đặc biệt xuất sắc về thần thông, trong hàng Thánh nữ Thanh văn.

Ðức Phật Gotama có số bậc Thánh nữ A-ra-hán đại Thanh văn không rõ[19], nhưng điều chắc chắn là trong số chư bậc Thánh nữ A-ra-hán đại Thanh văn ấy có 13 vị etadagga, mỗi vị có một đức hạnh đặc biệt xuất sắc nhất trong hàng Thánh nữ Thanh văn đệ tử của Ðức Phật.

Ðức Phật Gotama có vô số bậc Thánh nữ Thanh văn hạng thường.

---o0o---

PHẦN 2 - TĂNG BẢO

1-Thời Ðiểm Bắt Ðầu Của Tỳ Khưu

Ðức Bồ Tát Siddhattha chứng đắc thành Bậc Chánh Ðẳng Giác vào ngày rằm tháng tư, đồng thời Phật bảovà Pháp bảo bắt dầu xuất hiện trên thế gian; đến ngày rằm tháng sáu, Ðức Phật thuyết pháp chuyển pháp luân đầu tiên tại khu rừng phóng sinh nai, gọi là "Isipatana", để tế độ nhóm 5 đạo sĩ, có Ngài Koṇṇañña trưởng nhóm.

Sau khi Ðức Phật thuyết bài kinh Chuyển pháp luân  (Dhammacakkappavattanasutta) xong, trong nhóm 5 đạo sĩ, chỉ có Ðại Ðức Koṇṇañña là vị đầu tiên chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả, trở thành bậc Thánh Nhập Lưu đầu tiên trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama. Sau khi Ðại Ðức Koṇṇañña đã chứng đắc thành bậc Thánh Nhập Lưu, Ngài kính xin Ðức Phật cho phép thọ Tỳ khưu.

Ðức Phật quán xét biết rõ phước thiện ba la mật đầy đủ của Ðại Ðức Koṇṇañña, nên Ngài cho phép thọ Tỳ khưu bằng cách "Ehi Bhikkhu", đây là thời điểm bắt đầu Tăng bảo xuất hiện trên thế gian.

Ðại Ðức Koṇṇañña là vị Tỳ khưu đầu tiên trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama, đồng thời ngôi Tam bảo:Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo xuất hiện đầy đủ trên thế gian bắt đầu kể từ ngày ấy.

Và tiếp theo ngày 16 tháng sáu, Ðại Ðức Vappa chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả, trở thành bậc Thánh Nhập Lưu, được phép thọ Tỳ khưu cũng bằng cách "Ehi Bhikkhu".

- Ngày 17 tháng sáu, cũng như vậy, Ðại Ðức Bhaddiya trở thành bậc Thánh Nhập Lưu, được phép thọ Tỳ khưu bằng cách "Ehi Bhikkhu".

- Ngày 18 tháng sáu, Ðại Ðức Mahānāma trở thành bậc Thánh Nhập Lưu, được phép thọ Tỳ khưu bằng cách"Ehi Bhikkhu".

- Ngày 19 tháng sáu, Ðại Ðức Assaji trở thành bậc Thánh Nhập Lưu, được phép thọ Tỳ khưu bằng cách "Ehi Bhikkhu".

Từ đó về sau, việc thọ Tỳ khưu được lưu truyền cho đến ngày nay, đã trải qua 2.591 năm, và hy vọng việc thọ Tỳ khưu sẽ tiếp tục duy trì trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama cho đến khi gần mãn tuổi thọ Phật giáo 5.000 năm.

---o0o---

2-Thời Ðiểm Bắt Ðầu Của Tỳ Khưu Ni

(Vinaya, Bộ Cūlavagga, phần Bhikkhunīkhuddaka)

Lúc Ðức Phật ngự tại chùa Nigrodhārama, gần kinh thành Kapilavatthu, khi ấy bà Mahāpajāpatigotamī vào hầu Ðức Phật xong, ngồi một bên hợp lẽ, bèn bạch với Ðức Phật rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, con kính xin Ðức Thế Tôn cho phép người nữ thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Ngài.

Ðức Thế Tôn ngăn cản rằng:

- Này Mahāpajāpatigotamī, không nên xin như vậy, không nên khẩn khoản van xin cho người nữ thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Như Lai.

Bà Mahāpajāpatigotamī kính xin lần thứ nhì, lần thứ ba rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, con kính xin Ðức Thế Tôn cho phép người nữ thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Ðức Thế Tôn.

Ðức Thế Tôn ngăn cản lần thứ nhì, lần thứ ba rằng:

- Này Mahāpajāpatigotamī, không nên xin như vậy, không nên khẩn khoản van xin cho người nữ thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Như Lai.

Lúc ấy bà Mahāpajāpatigotamī thất vọng nghĩ rằng: "Ðức Thế Tôn không cho phép người nữ được thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Ngài", nên bà khổ tâm, tủi phận khóc, cung kính đảnh lễ Ðức Thế Tôn ra về.

Ðó là lần đầu tiên bà Mahāpajāpatigotamī xin Ðức Thế Tôn cho phép người nữ thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Ngài, nhưng Ðức Phật khuyên bà không nên xin như vậy.

Vào hạ thứ năm của Ðức Phật, Ngài an cư nhập hạ tại tịnh xá trong khu rừng lớn thuộc xứ Vesalī, cũng trong thời gian ấy, Ðức vua Suddhodana, phụ vương của Ðức Phật, còn tại vị trên ngai vàng, tiến hành thiền tuệ chứng đắc A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán xong, tịch diệt Niết Bàn ngay trong ngày hôm ấy.

Sau khi Ðức vua là bậc Thánh A-ra-hán tich diệt Niết Bàn, một lần nữa, bà Mahāpajāpatigotamī cùng nhóm 500 cận sự nữ dòng Sakya đều cạo tóc, mặc y cà sa màu lõi mít, chân không, đi bộ từ kinh thành Kapilavatthu dẫn nhau đến xứ Vesalī, làm cho đôi chân của Bà Mahāpajāpatigotamī sưng phồng lên, thân mình dính đầy bụi đường, khổ thân, khổ tâm, buồn tủi đứng khóc bên ngoài cổng tịnh xá, nơi Ðức Phật đang an cư nhập hạ.

Ðại Ðức Ānanda nhìn thấy cảnh thật đáng thương như vậy, bèn hỏi rằng:

- Thưa bá mẫu Mahāpajāpatigotamī, tại sao đôi chân bá mẫu sưng phồng lên, thân mình dính đầy bụi đường, khổ thân, khổ tâm, gương mặt ướt đẫm nước mắt, buồn tủi đứng khóc bên ngoài cổng tịnh xá như thế này?

Bà Mahāpajāpatigotamī thưa rằng:

- Thưa Ðại Ðức Ānanda, bởi vì Ðức Thế Tôn không cho phép người nữ thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài.

Ðại Ðức Ānanda thưa rằng:

- Thưa bá mẫu Mahàpajàpatigotamì, nếu như vậy, xin bá mẫu chờ ở đây một lát, đợi bần đạo vào xin Ðức Thế Tôn cho phép người nữ được thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài.

Khi ấy Ðại Ðức Ānanda vào đảnh lễ Ðức Thế Tôn, ngồi một nơi hợp lẽ, rồi bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, bá mẫu Mahāpajāpati-gotamī đôi bàn chân sưng phồng, thân mình dính đầy bụi đường, khổ thân, khổ tâm, gương mặt ướt đẫm nước mắt, đứng khóc bên ngoài cổng tịnh xá, do thất vọng rằng: "Ðức Thế Tôn không cho phép người nữ thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài".

Kính bạch Ðức Thế Tôn, xin Ðức Thế Tôn cho phép người nữ được thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài.

Ðức Phật dạy rằng:

- Này Ānanda, con chớ nên xin như vậy! Con chớ nên chiều ý mà xin cho người nữ thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Như Lai.

Ðại Ðức Ānanda kính xin lần thứ nhì, lần thứ ba rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, xin Ðức Thế Tôn cho phép người nữ được thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài.

Ðức Phật dạy lần thứ nhì, lần thứ ba rằng:

- Này Ānanda, con chớ nên xin như vậy! Con chớ nên chiều ý mà xin cho người nữ thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Như Lai.

Ðại Ðức Ānanda nghe Ðức Thế Tôn không hài lòng cho người nữ thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài. Vì vậy, Ðại Ðức nghĩ cách gián tiếp xin Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, người nữ thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Ngài, có thể chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả, Nhất Lai Thánh Ðạo, Nhất Lai Thánh Quả, Bất Lai Thánh Ðạo, Bất Lai Thánh Quả, cho đến A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả được hay không? Bạch Ngài.

Ðức Phật dạy rằng:

- Này Ānanda, người nữ thọ Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Như Lai, có thể chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả, Nhất Lai Thánh Ðạo, Nhất Lai Thánh Quả, Bất Lai Thánh Ðạo, Bất Lai Thánh Quả, cho đến A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả được.

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, nếu người nữ thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài, thì có thể chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả, Nhất Lai Thánh Ðạo, Nhất Lai Thánh Quả, Bất Lai Thánh Ðạo, Bất Lai Thánh Quả, cho đến A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả được. Kính bạch Ðức Thế Tôn, bá mẫu Mahāpajāpatigotamī là dì mẫu của Ngài, đã từng chăm nom săn sóc, ban cho bầu sữa ngon lành của bá mẫu để nuôi dưỡng Ngài kể từ khi Phật mẫu quy thiên.

Kính bạch Ðức Thế Tôn, vậy xin Ðức Thế Tôn cho phép bá mẫu Mahāpajāpatigotamī được thọ Tỳ khưu ni, trong giáo pháp của Ngài.

Ðức Thế Tôn dạy rằng:

- Này Ānanda, Nếu dì mẫu Mahāpajāpatigotamī chấp thuận, thọ nhận 8 trọng pháp này, thì đó là sự thọ Tỳ khưu ni của dì mẫu.

---o0o---

TÁM TRỌNG PHÁP (Garudhamma)

Tám trọng pháp là:

1- Dầu Tỳ khưu ni có 100 hạ, cũng phải đứng dậy đón tiếp, chấp tay cung kính đảnh lễ Tỳ khưu vừa mới thọ Tỳ khưu trong ngày hôm ấy. Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

2- Tỳ khưu ni không nên an cư nhập hạ nơi chùa chiền không có Tỳ khưu. Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

3- Tỳ khưu ni luôn luôn quan tâm 2 điều:

- Hỏi ngày Uposatha: ngày lễ tụng giới bổn.
- Nghe lời giáo huấn của Tỳ khưu hằng nửa tháng 1 lần.

Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

4- Tỳ khưu ni sau khi an cư nhập hạ xong, phải làm lễ Pavāraṇā: thỉnh mời giữa chư Tăng 2 phái: Tỳ khưu ni Tăng và Tỳ khưu Tăng. Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

5- Tỳ khưu ni phạm tội nặng (saṃghādisesa), phải bị hành phạt mānatta suốt 15 ngày giữa chư Tăng 2 phái: Tỳ khưu ni Tăng và Tỳ khưu Tăng. Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

6- Giới tử là Sikkhāmānā[20] đã thực tập 6 giới trong sạch và đầy đủ suốt 2 năm rồi mới được làm lễ thọ Tỳ khưu ni giữa chư Tăng 2 phái: Tỳ khưu ni Tăng trước và Tỳ khưu Tăng sau. Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

7- Tỳ khưu ni không được chửi rủa mắng nhiếc Tỳ khưu trong bất cứ trường hợp nào. Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

8- Sau khi thọ Tỳ khưu ni rồi cấm dạy Tỳ khưu, chỉ có Tỳ khưu dạy Tỳ khưu ni mà thôi.Ðó là điều mà Tỳ khưu ni phải tôn trọng, cung kính thực hành theo cho đến trọn đời.

Này Ānanda, nếu dì mẫu Mahāpajāpatigotamī chấp thuận, thọ nhận 8 trọng pháp này, thì đó là sự thọ Tỳ khưu ni của dì mẫu.

Ðại Ðức Ānanda ghi nhớ rõ 8 trọng pháp của Ðức Phật dạy xong, Ngài đi gặp bà Mahāpajāpatigotamī dạy lại 8 trọng pháp của Ðức Phật cho bà.

Bà Mahāpajāpatigotamī bạch rằng:

Kính bạch Ðại Ðức Ānanda, con xin chấp thuận, thọ nhận 8 trọng pháp, cung kính thực hành đầy đủ cho đến trọn đời. Ví như cô gái, cậu trai thích ăn mặc đẹp đẽ, khi đã tắm rửa sạch sẽ rồi, trân trọng đón nhận được đóa hoa thơm, vòng hoa lài bằng hai bàn tay đặt lên trên đầu. -- (Trích dịch từ luật Tạng Cūḷavagga).

Sau khi bà Mahāpajāpatigotamī chấp thuận, thọ nhận 8 trọng pháp xong, Bà trở thành Tỳ khưu ni đầu tiên trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama.

Như vậy, sự bắt đầu của Tỳ khưu ni là vào thời kỳ hạ thứ 5 của Ðức Phật, khi Ngài đang an cư nhập hạ tại tịnh xá trong khu rừng lớn thuộc xứ Vesalī.

Và nhóm 500 cận sự nữ dòng Sakya, được Ðức Phật cho phép thọ Tỳ khưu ni bằng cách tụng ñatticatuttha-kammvācā: 1 lần tụng tuyên ngôn và tiếp theo tụng 3 lần thành sự ngôn giữa Tỳ khưu Tăng, vì khi ấy chưa có Tỳ khưu ni Tăng.

Kể từ đó về sau, mỗi khi thọ Tỳ khưu ni, mới có đủ chư Tăng 2 phái: Tỳ khưu ni Tăng và Tỳ khưu Tăng, mỗi phái tụng ñatticatutthakammavācā, gồm đủ 8 lần (aṭṭhavācika).

Tỳ khưu ni Tăng dần dần phát triển, trải qua thời gian khá lâu, mãi cho đến kỳ kết tập tam tạng lần thứ tư tại Tích Lan vào 450 năm, sau Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn, Tỳ khưu ni Tăng vẫn còn thịnh hành trên xứ Srilankā ấy.

---o0o---

3-Thời Ðiểm Cuối Cùng Của Tỳ Khưu Ni

Thời kỳ bắt đầu của Tỳ khưu ni, thời gian được xác định rõ ràng, đó là vào hạ thứ 5 của Ðức Phật tại xứ Vesalī, khi bà Mahāpajāpatigotamī được phép thọ Tỳ khưu ni đầu tiên, trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama. Nhưng thời gian cuối cùng của Tỳ khưu ni không được xác định rõ ràng.

Thời kỳ Ðức Vua Asoka, Tỳ khưu ni Tăng còn rất đông, được gởi sang truyền bá xứ Srilankā. Những người cận sự nữ tại bản xứ thọ Tỳ khưu ni cũng nhiều.

Theo lịch sử của Srilankā, thời Ðức vua Vaṭṭaga-manī trị vì, Ðức vua có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, đứng ra hộ độ chư Tỳ khưu Tăng kết tập Tam tạng lần thứ tư, vào thời gian 450 năm sau Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn. Trong thời kỳ kết tập Tam tạng lần thứ tư này, Tỳ khưu ni Tăng vẫn còn tồn tại, mãi cho đến khoảng 500 năm sau Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn, do không có người nữ kế tục thọ Tỳ khưu ni nên Tỳ khưu ni mất hẳn.

Ðó là thời kỳ chấm dứt Tỳ khưu ni trên thế gian. (Dựa theo lời nói đầu của bộ Therīgāthā).

---o0o---

4-Tám Cách Thọ Upasampadā

Trong Phật giáo, Ðức Phật đã chế định ban hành 8 cách thọ upasampadā.

- Ðối với Tỳ khưu có 5 cách như sau:

1- Ehi Bhikkhūpasampadā: Thọ Tỳ khưu bằng cách Ðức Phật gọi "Ehi Bhikkhu".

2- Saraṇagamanūpasampadā: Thọ Tỳ khưu bằng cách thọ Tam quy.

3- Ovādapaṭiggahaṇūpasampadā: Thọ Tỳ khưu bằng cách thọ nhận lời giáo huấn của Ðức Phật.

4- Pañhābyākaraṇūpasampadā: Thọ Tỳ khưu bằng cách trả lời đúng câu hỏi của Ðức Phật.

5- Ñatticatutthakammūpasampadā: Thọ Tỳ khưu bằng cách tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn) và tiếp theo tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn).

- Ðối với Tỳ khưu ni có 3 cách như sau:

6- Garudhammapaṭiggahaṇūpasampadā: Thọ Tỳ khưu ni bằng cách thọ nhận 8 trọng pháp.

7- Dūtenūpasampadā: Thọ Tỳ khưu ni bằng cách nhờ người đại diện.

8- Aṭṭhavācikūpasampadā: Thọ Tỳ khưu ni bằng cách giữa 2 Tăng phái: Tỳ khưu ni Tăng trước, Tỳ khưu Tăng sau, mỗi phái tụng một lần ñatti và 3 lần kammavācā, trở thành 8 lần tụng (aṭṭhavācika).

Giải Thích:

- Thọ Tỳ khưu (Bhikkhu upasampadā)

Ðức Phật chế định ban hành phép thọ Tỳ khưu bằng 5 cách.

1- Ehi Bhikkhūpasampadā như thế nào?

Người cận sự nam (hoặc đạo sĩ, tu sĩ ngoại đạo) sau khi nghe Ðức Phật thuyết pháp, phát sanh đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng có ý nguyện muốn thọ Tỳ khưu, người cận sự nam ấy đến hầu Ðức Phật, đảnh lễ xin Ðức Phật cho phép thọ Tỳ khưu. Ðức Phật dùng Phật nhãn quán xét đến tiền kiếp người cận sự nam ấy thấy rõ rằng: "Người cận sự nam ấy là người có ba la mật đầy đủ, nhất là hạnh bố thí ba la mật, đã từng bố thí 8 món vật dụng của Sa môn (tam y, bát, dây thắt lưng, dao cạo tóc, ống kim chỉ và đồ lọc nước), và đã phát nguyện trở thành Ehi Bhikkhu".

Do đó, khi Ðức Phật đưa bàn tay phải, chỉ bằng ngón trỏ truyền dạy rằng:

"Ehi Bhikkhu! Svākkhāto dhammo cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya".
"Con hãy lại đây! Con trở thành Tỳ khưu theo ý nguyện! Chánh pháp mà Như Lai đã thuyết giảng, hoàn hảo đoạn đầu, đoạn giữa, đoạn cuối. Con hãy thực hành phạm hạnh đúng đắn dẫn đến sự chứng đắc tận cùng của khổ đế".

Khi Ðức Phật truyền dạy vừa dứt lời, ngay tức thì, người cận sự nam ấy (hoặc đạo sĩ, tu sĩ ngoại đạo) trở thành Tỳ khưu, có đầy đủ 8 món vật dụng của Sa môn, được thành tựu là do quả của phước thiện (chư thiên đem đến dâng cúng), vị Tỳ khưu có Tăng tướng trang nghiêm, ngũ căn thanh tịnh, như một vị Tỳ khưu 60 hạ.

Như vậy gọi là thọ Tỳ khưu bằng cách gọi Ehi Bhikkhūpasampadā.

Ðại Ðức Aññasi Koṇṇañña là vị đầu tiên thọ Tỳ khưu bằng cách gọi "Ehi Bhikkhu", cũng là vị Tỳ khưu đầu tiên trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama, và tiếp theo tuần tự các Ngài Vappa, Ngài Bhaddiya, Ngài Mahānāma, và Ngài Assaji cũng đều thọ Tỳ khưu bằng cách gọi "Ehi Bhikkhu". Chỉ có Ðức Phật mới có khả năng cho phép giới tử thọ Tỳ khưu bằng cách gọi "Ehi Bhikkhu" mà thôi. Ngoài ra, chư bậc Thánh Thanh văn không có oai lực cho thọ Tỳ khưu theo cách ấy. Ðức Phật Gotama cho phép giới tử thọ Tỳ khưu bằng cách gọi Ehi Bhikkhu tất cả gồm có 28.647 vị Tỳ khưu.

- Trong Luật tạng có 1.344 Vị như sau:

Nhóm Pañcavaggī có 5 vị.
Ðại Ðức Yasa và bạn hữu có 56 vị.
Nhóm Bhaddavaggī anh em và bạn hữu có 1.030 vị.
Nhị vị Aggasāvaka và nhóm đệ tử có 252 vị.
Ðại Ðức Aṅgulimāla 1 vị.

- Trong Kinh Tạng có 27.303 Vị như sau:

Bà la môn Sela và nhóm đệ tử có 301 vị.
Ðức vua Mahākappina và cận thần có 1.001 vị.
Dân thành Kapilavatthu có 10.000 vị.
Bà la môn Pārāyanika và nhóm đệ tử có 16.001 vị.
Gồm có tất cả 28.647 Vị Tỳ khưu Ehi Bhikkhu.

2- Saraṇagamanūpasampadā như thế nào?

Về sau, chư bậc Thánh Tăng đi khắp nơi thuyết pháp để tế độ chúng sinh, nếu có người cận sự nam nào có đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, có ý nguyện muốn thọ Tỳ khưu, Ðức Phật cho phép chư bậc Thánh Tăng rằng:

"Anujānāmi bhikkhave, imehi tīhi saraṇa-gamanehi pabbajjaṃ upasampadaṃ".
"Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép thọ Sa di, Tỳ khưu bằng cách cho thọ Tam quy".

--[Vinayapiṭaka, Mahāvagga, phần Pabbajjūpasampadākathā.]

Giới tử thọ Sa di, Tỳ khưu trước tiên phải cạo tóc râu, mặc y cà sa màu lõi mít, để chừa vai bên phải, ngồi chồm hổm, chấp 2 tay để trên trán xin thọ Tam quy: "Quy y Phật, Quy y Pháp, Quy y Tăng", bằng tiếng Pāḷi, đọc theo vị Thầy Tế Ðộ như sau:

Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Dutiyampi, Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Dutiyampi, Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Dutiyampi, Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tatiyampi, Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Tatiyampi, Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Tatiyampi, Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Khi người giới tử nào thọ Tam quy xong, người giới tử ấy trở thành Tỳ khưu. Ðó gọi là thọ Tỳ khưu bằng cách thọ Tam quy.

3- Ovādapaṭiggahaṇūpasampadā như thế nào?

Ðức Phật giáo huấn Ðại Ðức Mahākassapa 3 điều rằng:

1-    "Trong Phật giáo này, này Kassapa, con nên thực hành rằng: trước tiên con nên có tâm hổ thẹn tội lỗi và ghê sợ tội lỗi đối vối bậc cao hạ, bậc bằng hạ, bậc nhỏ hạ.

2-    Trong Phật giáo này, này Kassapa, con nên thực hành rằng: con nên lắng nghe chánh pháp, nên cung kính mọi chánh pháp ấy, ghi nhớ đầy đủ mọi chánh pháp ấy.

3-    Trong Phật giáo này, này Kassapa, con nên thực hành rằng: con nên tiến hành đề mục niệm thân".

Khi Ðại Ðức Mahākassapa thọ nhận 3 điều giáo huấn của Ðức Phật, chính là sự thành tựu thọ Tỳ khưu của Ngài. Ðó gọi là trường hợp thọ Tỳ khưu bằng cách thọ nhận lời giáo huấn của Ðức Phật. Ðây là trường hợp đặc biệt chỉ riêng cho Ðại Ðức Mahākassapa mà thôi.

4- Pañhābyākaraṇūpasampadā như thế nào?

Tại chùa Pubbārāma, Ðức Phật đang ngự đi kinh hành, khi ấy Sa di tên là "Sopāka" đến hầu Ðức Phật. Ðức Phật bèn hỏi Sa di Sopāka câu hỏi liên quan đến đề mục asubha: bất tịnh rằng:

- Uddhamātakasaññā’ti vā Sopāka, rūpasaññā’ti vā ime dhammā nānatthā nānā byañjanā, udahu ekatthā byañjanameva nānā....

"Này Sa di Sopāka, niệm tưởng tử thi 2-3 ngày sình lên hoặc niệm tưởng sắc pháp, hai pháp này nghĩa khác nhau, danh từ gọi khác nhau? Hay nghĩa giống nhau, danh từ gọi khác nhau?".

Sa di Sopāka mới lên 7 tuổi bạch với Ðức Phật rằng:

- "Uddhamātakasaññā’ti vā Bhagavā rūpasaññā’ti vā ime dhammā ekatthā byañjanameva nānā"....

"Kính bạch Ðức Thế Tôn, niệm tưởng tử thi 2-3 ngày sình lên hoặc niệm tưởng sắc pháp, nghĩa giống nhau, chỉ có danh từ gọi khác nhau. Bạch Ngài".

Ðức Phật hài lòng câu trả lời của Sa di Sopāka, nên Ngài cho phép Sa di Sopāka trở thành Tỳ khưu. Ðó gọi là thọ Tỳ khưu bằng cách trả lời đúng câu hỏi của Ðức Phật. Ðây là trường hợp đặc biệt chỉ riêng cho vị Sa di Sopāka mà thôi.

5- Ñatticatuṭṭhakammūpasampadā như thế nào?

Giáo pháp của Ðức Phật ngày càng phát triển, Tỳ khưu càng ngày càng đông. Cho nên Ðức Phật bỏ cách thọ Tỳ khưu bằng cách thọ Tam quy rằng:

"Yā sā bhikkhave, mayā tīhi saraṇagamanehi upasampadā anuññatā, taṃ ajjatagge paṭikkhipāmi.
Anujānāmi bhikkhave, ñatticatutthena kammena upasampādetuṃ".

"Này chư Tỳ khưu, Như Lai đã cho phép thọ Tỳ khưu bằng cách thọ Tam quy; kể từ nay về sau, Như Lai bỏ cách thọ Tỳ khưu ấy.

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép thọ Tỳ Khưu bằng cách tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) và tiếp theo tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn), gọi là ñatticatutthakammavācā". --[Vinayapiṭaka, Bộ Mahāvagga, phần Paṇāmitakathā. ]

Cách thọ Tỳ khưu này bắt đầu từ Ðại Ðức Rādha và được lưu truyền mãi cho đến ngày nay.

Hiện nay, trong các nước Phật giáo theo truyền thống hệ phái Theravāda (Nam Tông), từ phía nam Ấn Ðộ, truyền qua các nước Tích Lan (Srilankā), Miến Ðiện (Myanmar), Thái Lan, Cam-pu-chia, Lào cho đến nước Việt Nam; mặc dầu mỗi nước có ngôn ngữ tiếng nói khác nhau, song tất cả đều căn cứ theo Luật tạng Pāḷilàm căn bản, cho nên vẫn cố gắng giữ gìn, duy trì y nguyên theo truyền thống thọ Sa di theo cách thọ Tam quy bằng ngôn ngữ Pāḷi, vị Thầy Tế Ðộ truyền Tam quy, giới tử thọ Tam quy, cả hai bên đều phải phát âm từng chữ, từng câu, đúng theo văn phạm Pāḷi gọi là "Ubhato suddhi".

Và nghi thức thọ Tỳ khưu, chư Tỳ khưu Tăng từ 5 vị trở lên hội họp tại nơi sīmā. Có 2 hoặc 3 vị Tỳ khưu luật sư hành Tăng sự tụng ñatticatutthakammavācā: tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) và tiếp theo tụng 3 lầnkammavācā (thành sự ngôn), phải phát âm từng chữ, từng câu đúng theo văn phạm Pāḷi.

Ðó gọi là thọ Tỳ khưu bằng cách tụng ñatticatuttha-kammavācā.

Ngoài cách thọ Tỳ khưu này ra, còn lại tất cả mọi cách hành Tăng sự (Saṃghakamma) khác, chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā cũng tụng ñattikammavācā bằng ngôn ngữ Pāḷi, hầu như giống hệt nhau, kể cả tụng những bài kinh Parittapāḷi nữa.

Ðây là tính đặc thù của các nước Phật giáo theo truyền thống Hệ Phái THERAVĀDA, bởi vì các nước này đều căn cứ y theo Tam tạng Pāḷi làm nền tảng căn bản chính.

- Thọ Tỳ khưu ni (Bhikkhunī upasampadā)

Ðức Phật chế định ban hành phép thọ Tỳ khưu ni bằng 3 cách.

6- Garudhammapaṭiggahanūpasampadā như thế nào?

Thời kỳ Ðức Phật ngự tại tịnh xá trong khu rừng lớn thuộc xứ Vesalī, bà Mahāpajāpatigotamī cùng nhóm 500 cận sự nữ dòng Sakya đứng trước cổng tịnh xá buồn tủi khóc than, vì Ðức Phật không cho phép phái nữ thọ Tỳ khưu ni.

Ðại Ðức Ānanda nhìn thấy tình cảnh thật đáng thương như vậy, nên vào xin với Ðức Phật cho phép phái nữ được thọ Tỳ khưu ni. Ðức Phật truyền dạy: Nếu dì mẫu Mahāpajāpatigotamī chấp thuận thọ nhận 8 trọng pháp (garudhamma), thì đó là sự thọ Tỳ khưu ni của dì mẫu.

Bà Mahāpajāpatigotamī cung kính chấp thuận, thọ nhận 8 trọng pháp mà Ðức Phật đã chế định ban hành.

Ðó gọi là thọ Tỳ khưu ni bằng cách thọ nhận 8 trọng pháp.

Ðây là trường hợp đặc biệt chỉ riêng cho bà Mahāpajāpatigotamī mà thôi. Ðại Ðức Tỳ khưu ni Mahāpajāpatigotamī là vị Tỳ khưu ni đầu tiên trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama.

7- Dūtenūpasampadā như thế nào?

Trường hợp cô Aṇṇhakāsī, trước khi thọ Tỳ khưu ni, cô là một kỹ nữ nổi tiếng. Nay cô Aṇṇhakāsī đã thọ Tỳ khưu ni giữa Tỳ khưu ni Tăng rồi, cô Aṇṇhakāsī chuẩn bị lên đường đi đến kinh thành Sāvatthi để hầu Ðức Phật và xin phép thọ Tỳ khưu ni giữa Tỳ khưu Tăng. Cô hay tin có một nhóm trai trẻ ăn chơi sẽ đón đường bắt cô, do đó cô không dám đi đến hầu Ðức Phật, cô nhờ một người đại diện đến bạch với Ðức Phật về sự khó khăn cản trở của cô trong việc đến xin phép thọ Tỳ khưu ni giữa Tỳ khưu Tăng. Ðức Phật biết như vậy, nên đặc biệt cho phép cô rằng:

"Anujānāmi bhikkhave, dūtena pi upasampadetuṃ".
"Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép cô Aṇṇhakāsī thọ Tỳ khưu ni bằng cách nhờ người đại diện".

Ðó gọi là thọ Tỳ khưu ni bằng cách nhờ người đại diện.

Ðây là trường hợp đặc biệt chỉ riêng cho cô Aṇṇhakāsī mà thôi.

8- Aṭṭhavācīkūpasampadā như thế nào?

Trước khi thọ Tỳ khưu ni, giới tử là Sikkhāmānā được tu tập giữ gìn 6 giới hoàn toàn trong sạch và đầy đủ suốt 2 năm (nếu phạm giới nào, phải bắt đầu trở lại). Khi giới tử Sikkhāmānā đủ 2 năm rồi, được phép thọ giới Tỳ khưu ni, gồm 2 giai đoạn:

- Giai đoạn thứ nhất: chư Tỳ khưu ni Tăng hội họp tại nơi sīmā (ranh giới sīmā), vị Tỳ khưu ni luật sư hành Tăng sự tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) và tiếp theo tụng 3 lần kamma-vācā (thành sự ngôn), gọi là ñatticatutthakammavācā.

- Giai đoạn thứ hai: Giới tử Tỳ khưu ni ấy đến trình chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại nơi sīmā, vị Tỳ khưu luật sư hành Tăng sự tụng 1 lần ñatti và tiếp theo tụng 3 lần kammavācā, gọi làñatticatutthakammavācā.

Như vậy, sự thọ Tỳ khưu ni phải hành Tăng sự giữa chư Tăng 2 phái, mỗi phái đều hành Tăng sự tụngñatticatuṭṭha-kammavācā, gồm đủ 8 lần, gọi là Aṭṭhavācīkūpasampadā.

Cách thọ Tỳ khưu ni này áp dụng chung cho tất cả Tỳ khưu ni.

Trong thời kỳ Ðức Phật còn tại thế, bà Mahā-pajāpatigotamī cùng nhóm 500 cận sự nữ dòng Sakya đến xin Ðức Phật thọ Tỳ khưu ni. Ðặc biệt bà Mahā-pajāpatigotamī cung kính chấp thuận thọ nhận 8 trọng pháp của Ðức Phật đã ban hành, đó là sự thọ Tỳ khưu ni của bà Mahāpajāpatigotamī. Còn nhóm 500 cận sự nữ dòng Sakya Ðức Phật cho phép thọ Tỳ khưu ni chỉ có Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự tụng 1 lần ñatti và tiếp theo tụng 3 lần kammavācā, gọi là ñatticatutthakammavācā, vì khi ấy chưa có Tỳ khưu ni Tăng. Tất cả nhóm 500 cận sự nữ dòng Sakya trở thành Tỳ khưu ni.

Kể từ đó về sau, nghi thức thọ Tỳ khưu ni giữa chư Tăng 2 phái: Tỳ khưu ni Tăng và Tỳ khưu Tăng, mỗi phái hành Tăng sự tụng  ñatticatutthakammavācā, gồm đủ 8 lần. Do đó, gọi là  Aṭṭhavācīkūpasampadā.

---o0o---

5-Ý Nghĩa Bhikkhu: Tỳ Khưu

Bhikkhu có nhiều ý nghĩa.

5.1- Nghĩa Bhikkhu theo văn phạm Pāḷi

- Bhikkhati sīlenā’ti Bhikkhu: Bậc có thói quen thường đi khất thực để nuôi mạng gọi là Bhikkhu: Tỳ khưu.

- Saṃsāre bhayaṃ ikkhatī’ti Bhikkhu: Bậc thấy rõ sự tai họa trong vòng tử sanh luân hồi gọi là Bhikkhu: Tỳ khưu.

5.2- Nghĩa Bhikkhu theo Kinh tạng

Trong Chú giải kinh Ðại Tứ niệm xứ dạy:

- Yo ca imaṃ paṭipattiṃ paṭipajjati, so Bhikkhu nāma hotī’ti paṭipattiyā Bhikkhubhāvadassanato pi "Bhikkhu".

"Hành giả nào thực tập, tiến hành Tứ niệm xứ này, người ấy gọi là Tỳ khưu. Tỳ khưu chứng tỏ là hành giả tiến hành Tứ niệm xứ".

- "Paṭipannako hi devo vā hotu manusso vā Bhikkhū’ti saṅkhyaṃ gacchatiyeva".

"Hành giả tiến hành Tứ niệm xứ, dầu là chư thiên hoặc nhân loại đều xem là Tỳ khưu cả thảy". (Chú giải bộ Mahāvagga, kinh Mahāsatipaṭṭhānasuttavaṇṇanā )

Như vậy, Tỳ khưu theo ý nghĩa kinh tạng chính là hành giả tiến hành Tứ niệm xứ, hay tiến hành thiền tuệ.

5.3- Nghĩa Bhikkhu theo Luật tạng

Bhikkhu: Tỳ khưu được thành tựu do chư Tỳ khưu Tăng hội họp nâng đỡ lên bậc cao bằng cách hành Tăng sự, do vị Ðại Ðức luật sư tụng ñatticatutthakammavācā: tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn) và tiếp theo tụng 3 lầnkammavācā (thành sự ngôn). Khi hành Tăng sự tụng xong ñatticatutthakammavācā, giới tử Sa di trở thànhTỳ khưu theo luật.

Thọ Tỳ khưu có 2 hạng người:

1- Người cận sự nam đủ tuổi thọ Tỳ khưu gọi là: Bhikkhu: Tỳ khưu.

2- Người cận sự nữ đủ tuổi thọ Tỳ khưu gọi là: Bhikkhunī: Tỳ khưu.

---o0o---

6-Chi Pháp Trở Thành Tỳ Khưu

Theo Luật tạng, bộ Chú giải Cūḷavagga dạy:

Tỳ khưu được thành tựu cần phải hội đủ 5 chi pháp.

6.1- Năm Chi Pháp Thành Tựu Tỳ khưu

1- Vatthusampatti: Người cận sự nam hoàn toàn không phạm lỗi.

2- Ñattisampatti: Tụng ñatti: tuyên ngôn hoàn toàn đúng theo văn phạm Pāḷi.

3- Anusāsanasampatti: Tụng kammavācā: thành sự ngôn hoàn toàn đúng theo văn phạm Pāḷi.

4- sīmāsampatti: Chỗ ranh giới sīmā hoàn toàn đúng theo luật.

5- Purisasampatti: Tỳ khưu Tăng hội đầy đủ để hành Tăng sự.

Người giới tử nào hội đầy đủ hoàn toàn 5 chi pháp này, không thiếu một chi pháp nào, sau khi chư Tỳ khưu Tăng hội hành Tăng sự tụng ñatticatutthakammavācā: tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn) và tiếp theo tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn) chấm dứt xong, người giới tử ấy trở thành vị Bhikkhu: Tỳ khưu.

Nếu trường hợp người giới tử thiếu một chi pháp nào, dầu là một chi tiết nhỏ, buổi lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử ấy không trở thành Tỳ khưu, nếu tự nhận là Tỳ khưu thì chỉ là giả danh Tỳ khưu.

6.2- Năm Chi Pháp Không Thành Tựu Tỳ khưu

1- Vatthuvippatti: Người cận sự nam không đủ tuổi hoặc phạm lỗi.
2- Ñattivippatti: Tụng ñatti: tuyên ngôn không đúng theo văn phạm Pāḷi.
3- Anusāsanavippatti: Tụng kammavācā: thành sự ngôn không đúng theo văn phạm Pāḷi.

4- Sīmāvippatti: Chỗ ranh giới sīmā không đúng theo luật.
5- Purisavippatti: Tỳ khưu Tăng hội không đầy đủ để hành Tăng sự.

Nếu giới tử gặp phải một trong 5 chi pháp này, thì buổi lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử ấy không trở thành Bhikkhu (Tỳ khưu).

Giải Thích:

1- Vatthu: Người Cận Sự Nam

1.1- Vatthusampatti như thế nào?

Vatthusampatti nghĩa là người cận sự nam đầy đủ 20 tuổi, kể từ khi đầu thai vào lòng mẹ, đồng thời người cận sự nam ấy hoàn toàn không thuộc vào 13 hạng người có lỗi, cấm thọ Tỳ khưu. Ðó gọi là vatthusampatti, người cận sự nam có thể làm lễ thọ Tỳ khưu.

1.2- Vatthuvippatti như thế nào?

Vatthuvippatti nghĩa là người cận sự nam thuộc vào một trong 13 hạng người, không thể thọ Tỳ khưu.

13 hạng người có lỗi không thể sửa chữa.

1- Trộm tăng tướng Tỳ khưu: giả Tỳ khưu sống chung với Tỳ khưu thật (theyyasaṃvāsaka).
2- Người từ ngoại đạo qua Phật giáo, song chưa bỏ tà kiến của ngoại đạo (diṭṭhiyapakkantaka).
3- Người ái nam (paṇṇaka: bán nam bán nữ).
4- Long vương hóa thành người nam (tiracchāna).
5- Người cận sự nam giết mẹ (mātughātaka).
6- Người cận sự nam giết cha (pitughātaka).
7- Người cận sự nam giết bậc Thánh A-ra-hán (Arahanta-ghātaka).
8- Người cận sự nam làm cho kim thân của Ðức Phật bị vết bầm (máu) (lohituppādaka).
9- Người cận sự nam làm chia rẽ chư Tỳ khưu Tăng (Saṃghabhedaka).
10- Người cận sự nam hãm hại Tỳ khưu ni (Bhikkhunīdūsaka).
11- Người có lưỡng tính (ubhatobyañjana: nam tính và nữ tính).
12- Người cận sự nam trước đây đã từng thọ Tỳ khưu, phạm tội bất cộng trụ (pārājika) đã bị hoàn tục.
13- Người cận sự nam chưa đầy đủ 20 tuổi.

Tất cả 13 hạng người nam này, gọi là vatthu-vippatti, không cho phép làm lễ thọ Tỳ khưu. Dầu làm lễ thọ Tỳ khưu rồi, cũng không thành tựu Tỳ khưu, nếu tự nhận mình là Tỳ khưu thì chỉ là giả danh Tỳ khưu mà thôi.

2- Ñatti: Tuyên Ngôn

2.1- Ñattisampatti như thế nào?

Ñattisampatti nghĩa là vị Ðại Ðức luật sư thông thạo về văn phạm Pāḷi, rành rẽ về cách hành Tăng sự. Tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn) đúng từng nguyên âm, từng phụ âm, từng chữ đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama và đúng theo 10 byañjanabuddhi. Ðó gọi là ñattisampatti: tụng tuyên ngôn hoàn toàn đúng theo văn phạm Pāḷi và cách hành Tăng sự.

2.2- Ñattivippatti như thế nào?

Ñattivippatti nghĩa là vị Ðại Ðức luật sư không thông thạo về văn phạm Pāḷi, không rành rẽ về cách hành Tăng sự. Tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn) không đúng từng nguyên âm, từng phụ âm, từng chữ không đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama và không đúng theo 10 byañjanabuddhi. Ðó gọi là ñattivippatti: tụng tuyên ngôn không đúng theo văn phạm Pāḷi và cách hành Tăng sự.

Như vậy, cuộc lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử không trở thành Tỳ khưu, nếu tự nhận mình là Tỳ khưu thì chỉ là giả danh Tỳ khưu mà thôi.

3- Anussāsana: Thành Sự Ngôn

3.1- Anussāsanasampatti như thế nào?

Anussāsanasampatti nghĩa là vị Ðại Ðức luật sư thông thạo về văn phạm Pāḷi, rành rẽ về cách hành Tăng sự. Tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn) đúng từng nguyên âm, từng phụ âm, từng chữ đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama và đúng theo 10 byañjanabuddhi.

Ðó gọi là Anussāsanasampatti: tụng thành sự ngôn hoàn toàn đúng theo văn phạm Pāḷi và cách hành Tăng sự.

3.2- Anussāsanavippatti như thế nào?

Anussāsanavippatti nghĩa là vị Ðại Ðức luật sư không thông thạo về văn phạm Pāḷi, không rành rẽ về cách hành Tăng sự. Tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn) không đúng từng nguyên âm, từng phụ âm, từng chữ không đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama và không đúng theo 10 byañjanabuddhi.

Ðó gọi là Anussāsanavippatti: tụng thành sự ngôn không đúng theo văn phạm Pāḷi và cách hành Tăng sự.

Như vậy, cuộc lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử không trở thành Tỳ khưu thật. Nếu tự nhận mình là Tỳ khưu thì chỉ là giả danh Tỳ khưu mà thôi.

Vị Ðại Ðức tụng ñatticatutthakammavācā: tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn), tiếp theo tụng 3 lần kammavācā(thành sự ngôn), đúng từng nguyên âm, từng phụ âm, từng chữ đúng theo:

- Ṭhāna: nơi phát sanh của nguyên âm, phụ âm.
- Karaṇa: nhân phát sanh của nguyên âm, phụ âm.
- Payatama: sự cố gắng phát âm đúng theo ṭhāna và karaṇa.

Trong ngôn ngữ Pāḷi gồm có 41 âm:

- Nguyên âm có 8 âm, đó là: a, ā, i, ī, u, ū, e, o

- Phụ âm có 33:

Ka kha ga gha ṅ
Ca cha ja jha ña
Ṭa ṭha ṇa ṇha ṇa
Ta tha da dha na
Pa pha ba bha ma
Ya ra la va sa ha ḷa ṃ.

Ðó là 41 âm gồm cả nguyên âm và phụ âm. Chia thành 6 ṭhāna, 6 karaṇa và 4 payatana.

6 Ṭhāna và 6 Karaṇa

1- Kaṇṭhaṭṭhāna: Nơi phát âm ở cổ, gồm có 8 âm: 2 nguyên âm và 6 phụ âm là: a, ā, ka, kha, ga, gha, ṅ, ha.

- Và cũng là kaṇṭhakaraṇa: nhân phát âm ở cổ.

2- Tāluṭṭhāna: Nơi phát âm ở đóc họng, gồm có 8 âm: 2 nguyên âm và 6 phụ âm là: i, ī, ca, cha, ja, jha, ña, ya.

- Và jivhāmajjhakaraṇa: nhân phát âm ở giữa lưỡi.

3- Muddhaṭṭhāna: Nơi phát âm ở hàm ếch, gồm có 7 phụ âm là: ṭa, ṭha, ṇa, ṇha, ṇa, ra, ḷa.

- Và jivhopaggakaraṇa: nhân phát âm ở gần đầu lưỡi.

4- Dantaṭṭhāna: Nơi phát âm ở 2 đầu răng, gồm có 7 phụ âm là: ta, tha, da, dha, na, la, sa.

- Và jivhaggakaraṇa: nhân phát âm ở đầu lưỡi.

5- Oṭṭhaṭṭhāna: Nơi phát âm ở 2 đầu môi, gồm có 7 âm: 2 nguyên âm và 5 phụ âm là: u, ū, pa, pha, ba, bha, ma.

- Và cũng là oṭṭhakaraṇa: nhân phát âm ở 2 đầu môi.

6- Nāsikaṭṭhāna: Nơi phát âm nơi lỗ mũi, có 1 phụ âm là: niggahita: ṃ, phụ âm m có dấu chấm ở bên dưới, như aṃ, iṃ, uṃ.

- Và cũng là nāsikakaraṇa: nhân phát âm nơi lỗ mũi.

Những nguyên âm phụ âm phát sanh 2 ṭhāna:

- Nguyên âm e: phát âm nơi 2 ṭhāna: kaṇṭhatāluṭṭhāna: nơi cổ và đóc họng.
- Nguyên âm o: phát âm nơi 2 ṭhāna: kaṇṭhoṭṭhaṭṭhāna: nơi cổ và môi.
- Phụ âm va: phát âm nơi 2 ṭhāna: dantoṭṭhaṭṭhāna: nơi răng và môi.
- Những phụ âm ṅ, ña, ṇa, na, ma: phát âm nơi 2 ṭhāna: là ṭhāna riêng của mỗi nhóm và lỗ mũi.

4 Payatana: sự cố gắng phát âm đúng theo ṭhāna và karaṇa, có 4 cách:

1- Saṃvata: sự cố gắng đóng ṭhāna và karaṇa.
2- Vivata: sự cố gắng mở ṭhāna và karaṇa.
3- Phuṭṭha: sự cố gắng tiếp xúc mạnh ṭhaøna và karaṇa.
4- Isaṃphuṭṭha: sự cố gắng tiếp xúc nhẹ ṭhāna và karaṇa.

Ðó là 4 cách cố gắng phát ra âm thanh cho đúng ṭhāna và karaṇa.

Vấn đề này nêu ra ở đây để hiểu tổng quát về ṭhāna, karaṇa và payatana. Sự hiểu rõ ràng về văn phạm Pāḷi là phận sự của vị Ðại Ðức luật sư tụng ñatti (tuyên ngôn) và kammavācā (thành sự ngôn) trong lúc hành Tăng sự.

10 byañjanabuddhi

Trong bộ Chú giải Luật tạng Parivāra dạy rằng:

Vị Ðại Ðức luật sư tụng ñatti và kammavācā cần phải thông thạo, rành rẽ 10 byañjanabuddhi, như sau:

"Sithilaṃ dhanitañca dīgharassaṃ
Garukaṃ lahukañceva niggahitaṃ
Sambandhaṃ vavatthitaṃ vimuttaṃ
Dasadhā byañjanabuddhiyā pabhedo".

Nghĩa:

Vị Ðại Ðức luật sư tụng ñatti và kammavācā nên hiểu biết rõ 10 loại byañjanabuddhi là: sithila, dhanita, dīgha, rassa, garuka, lahuka, niggahita, sambandha, vavatthita và vimutta.

Giải Thích:

Trong ngôn ngữ Pāḷi có 41 âm.

- Nguyên âm có 8 âm đó là: a, ā, i, ī, u, ū, e, o.
- Phụ âm có 33 âm chia ra làm 6 nhóm:

6- Không nhóm có 8 phụ âm: ya, ra, la, va, sa, ḷa, ha, ṃ.

1- Sithila là những phụ âm ở vị trí thứ nhất và thứ ba của mỗi nhóm gồm có 10 phụ âm: ka, ga, ca, ja, ṭa, ṇa, ta, da, pa, ba. Mười phụ âm này khi phát âm cố gắng đụng ṭhāna và karaṇa phát âm giọng yếu.

2- Dhanita là những phụ âm ở vị trí thứ nhì và thứ tư của mỗi nhóm gồm có 10 phụ âm: kha, gha, cha, jha, ṭha, ṇha, tha, dha, pha, bha. Mười phụ âm này khi phát âm, cố gắng đụng ṭhāna và karaṇa phát âm giọng mạnh.

3- Dīgha là những nguyên âm đọc giọng dài gồm có: ā, ī, ū, e, o, 5 nguyên âm đơn này, đứng trước phụ âm hoặc ghép sau phụ âm. Khi tụng đọc giọng dài gấp đôi nguyên âm giọng ngắn. Thời gian tụng đọc giọng dàikhoảng chừng 2 lần nháy mắt liên tục (không nên kéo dài như giọng ca hát ngân nga).

4- Rassa là những nguyên âm đọc giọng ngắn gồm có: a, i, u. Ba nguyên âm đơn này, đứng trước phụ âm hoặc ghép sau phụ âm. Khi tụng đọc giọng ngắn bằng một nửa nguyên âm tụng đọc giọng dài. Thời gian tụng đọc giọng ngắn khoảng chừng 1 lần nháy mắt liên tục (không nên kéo dài như giọng ca hát ngân nga).

Dầu nguyên âm tụng đọc giọng dài như e, o, nhưng khi ghép chung với một phụ âm(byañjanasamyoga) trở thành tụng đọc giọng ngắn.

Ví dụ: Seyyo, sotthi, ettha, nguyên âm ghép với ey, ot, et. Khi tụng đọc trở thành giọng ngắn.Sey-yo, sot-thi, et-tha....

5- Garuka là những nguyên âm đọc giọng nặng gồm có: ā, ī, ū, e, o.

- Năm nguyên đơn, đứng trước phụ âm hoặc ghép sau phụ âm đọc giọng nặng.

Ví dụ: Yā, so....

- Nguyên âm ghép với phụ âm (byañjanasamyoga).

Ví dụ: Na+k-khamati = nakkhamati, "nak" tụng đọc giọng nặng và chậm....

6- Lahuka là những nguyên âm đọc giọng nhẹ gồm có: a, i, u.

- Và những nguyên âm không ghép dính vào phụ âm khác.

Ví dụ: Na-khamati, "na" tụng đọc giọng nhẹ và mau.

7- Sambandha là những phụ âm trước ghép với nguyên âm sau, khi tụng đọc dính theo nguyên âm sau.

Ví dụ: Yassāyasmato do 2 danh từ ghép yassa +āyasmato. Xóa nguyên âm "a" sau phụ âm "s", rồi ghép phụ âm "s" với nguyên âm "ā" thành yassāyasmato.

8- Vavatthita là những chữ trước đọc tách rời với chữ sau.

Ví dụ: Yassa āyasmato, yassa chữ trước, āyasmato chữ sau tụng đọc tách rời nhau.

9- Niggahita là những phụ âm m có chấm dưới (ṃ).

Ví dụ: aṃ, iṃ, uṃ.

Khi tụng đọc niggahitanta theo 2 ṭhāna:

- Sakaṭṭhāna phát âm tùy theo ṭhāna của phụ âm.
|- Nāsikaṭṭhāna phát âm ở lỗ mũi, cũng là nhân phát sanh ở lỗ mũi.

Khi tụng đọc niggahitanta này, đặc biệt đóng hơi cổ, bằng cách ngậm miệng lại để cho hơi đi lên theo đường ra lỗ mũi.

Ví dụ: Buddhaṃ, Dhammaṃ, Saṃgha.ṃ....

- Tụng makaranta: chữ m không có chấm dưới, khi tụng đọc phụ âm m theo oṭṭhaṭṭhāna phát âm nơi 2 đầu môi, phải ngậm miệng.

Ví dụ: Buddham, Dhammam, Saṃgham....

10- Vimutta là những phụ âm tụng phải mở miệng đọc rõ, không ngậm miệng, không để cho hơi lên lỗ mũi.

Ví dụ: Su-ṇā-tu, e-sā ñatti....

Vị Ðại Ðức luật sư tụng ñatti-kammavācā luôn luôn ở tư thế ngồi chồm hỗm hai tay cầm bảng ñatti-kammavācā, tụng đọc từng nguyên âm, từng phụ âm, từng chữ rõ ràng đúng theo văn phạm Pāḷi, theo mỗi cách thức hành Tăng sự.

Trong 10 byañjanabuddhi này xác định kết quả thành tựu hoặc không thành tự buổi lễ hành Tăng sự của chư Tỳ khưu Tăng.

Theo bộ luật Kaṅkhāvitaranīṭīkā dạy rằng:

"Kammavipattilakkhaṇa:

Sithile kattabbe dhanitaṃ, dhanite kattabbe sithilaṃ, vimute kattabbe niggahitaṃ, niggahite kattabbe vimuttaṃ’ti. "Imāni cattāri byañjanāni anto kammavācāya kammaṃ dūsenti".

"Trạng thái Tăng sự bị hư:

Khi vị Ðại Ðức luật sư tụng phụ âm sithila trở thành phụ âm dhanita; khi tụng phụ âm dhanita trở thành phụ âm sithila; và khi tụng phụ âm, nguyên âm vimutta trở thành phụ âm, nguyên âm niggahita; khi tụng phụ âm, nguyên âm niggahita trở thành phụ âm, nguyên âm vimutta.

Trong khi tụng đọc ñatti-kammavācā, có sự nhầm lẫn trong 4 phụ âm, nguyên âm này, thì buổi lễ hành Tăng sự ấy bị hư, không thành tựu".

Ngoài những phụ âm thuộc 4 loại: sithila, dhanita, niggahita, vimutta ra, còn lại những phụ âm, nguyên âm thuộc 6 loại: dīgha, rassa, garuka, lahuka, sambandha, vavatthita nếu tụng đọc không đúng, thì việc hành Tăng sự (Saṃghakamma) ấy không bị hư, Tăng sự ấy vẫn thành tựu. Song gọi là "tụng không hay"(duruttaṃ karoti).

Lễ thọ Tỳ khưu, khi vị Ðại Ðức luật sư tụng ñatti-catutthakammavācā đúng theo văn phạm Pāḷi, đúng theo10 byañjanabuddhi hành đúng theo Tăng sự, gọi là ñattisampatti và anussāsanasampatti hay kamma-vācāsampatti, thì buổi lễ thọ Tỳ khưu được thành tựu, giới tử trở thành vị Tỳ khưu (Bhikkhu) thật. Nếu trường hợp vị Ðại Ðức luật sư tụng  ñatticatutthakammavācā không đúng theo văn phạm Pāḷi, và không đúng theo 10 byañjanabuddhi trong đó có sithila, dhanita, niggahita, vimutta thì hành Tăng sự ấy bị hư, gọi  làñattivippatti và anussāsanavippatti hay kammavācā-vippatti, buổi lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử không trở thành vị Tỳ khưu, nếu tự nhận mình là Tỳ khưu, thì chỉ là giả danh Tỳ khưu mà thôi.

4- Sīmā

Sīmā là một chỗ có diện tích không lớn quá cũng không nhỏ quá, có chu vi làm ranh giới rõ ràng, được chư Tỳ khưu Tăng đã quy định, để làm nơi chư Tỳ khưu Tăng hội họp hành mọi Tăng sự Saṃghakamma như: uposatha, pavāraṇā, upasampadā, kathina, parivāsa, mānatta abbhāna... đúng theo luật của Ðức Phật đã ban hành.

Sīmā có 2 loại:

4.1- Baddhasīmā: là chỗ sīmā đã được chư Tỳ khưu Tăng hội họp quy định có diện tích không lớn quá, cũng không nhỏ quá, tối thiểu đủ cho 21 vị Tỳ khưu Tăng ngồi hành Tăng sự, có chu vi rõ ràng, được làm đấu bằng 1 trong 8 loại nimitta mà Ðức Phật đã ban hành cho phép theo luật, và được chư Tỳ khưu Tăng đã hành Tăng sự tụng sīmāsammutikammavācā để trở thành sīmā làm ranh giới chu vi, để hành mọi Tăng sự của chư Tỳ khưu Tăng.

Baddhasīmā này có 2 loại:

4.1.1- Samānasaṃvāsasīmā: là sīmā được thành tựu do chư Tỳ khưu Tăng hội họp lại một nơi nhất định rồi hành Tăng sự tụng Samānasaṃvāsasīmāsammuti-kammavācā để trở thành sīmā.

4.1.2- Avippavāsasīmā: là sīmā được thành tựu do chư Tỳ khưu Tăng tụngAvippavāsasīmāsammutikam-mavācā liền sau khi đã thành tựu samānasaṃvāsasīmā, vì sự lợi ích xa rời tam y mà không bị phạm tội.

Tương tự cũng có 2 loại sīmā:

4.1.3- Mahāsīmā: là sīmā rộng lớn tối đa 3 do tuần, do chư Tỳ khưu Tăng thống nhất quy định hành Tăng sự tụng ñatti-kammavācā, để trở thành mahāsīmā. Khi hành Tăng sự, tất cả chư Tỳ khưu ở trong phạm vi mahāsīmā đều phải đến hội họp một nơi, ngồi trong hatthapāsa (2 cùi tay+1 gang). Trường hợp vị Tỳ khưu nào bị bệnh không thể đến hội họp được, vị Tỳ khưu ấy phải gởi chanda pārisuddhi (sự hài lòng, tâm trong sạch) của mình cho một vị Tỳ khưu khác và nhờ vị Tỳ khưu ấy đến trình giữa chư Tăng.

4.1.4- Khaṇṇasīmā: là sīmā nhỏ nằm trong mahā-sīmā, do tất cả chư Tỳ khưu Tăng quy định bằng cách hành Tăng sự tụng ñatti-kammavācā để trở thành khaṇṇasīmā. Chư Tỳ khưu Tăng có thể hội họp trong khaṇṇasīmā này tối thiểu 21 vị hành Tăng sự, mà không liên quan đến chư Tỳ khưu Tăng hiện đang ở trong mahaøsīmā. Khaṇṇasīmā cần phải có một đường ranh nhỏ xung quanh bao bọc, để phân chia khoảng cách khaṇṇasīmā và mahāsīmā, gọi là sīmantarika. Vì khaṇṇasīmā có thể giáp ranh với gāmasīmā, mà không thể giáp ranh với mahāsīmā, cho nên phải có đường sīmantarika.

4.2- Abhaddhasīmā: là sīmā thành tựu một cách tự nhiên, không do chư Tỳ khưu Tăng hội họp tụng ñatti-kammavācā như bhaddhasīmā.

Abhaddhasīmā có 3 loại:

4.2.1- Gāmasīmā: là sīmā được chư Tỳ khưu Tăng quy định một chu vi quanh một làng, một xã, một khu phố... làm ranh giới. Tất cả chư Tỳ khưu Tăng hiện đang ở tại nơi quy định ấy, đều phải đến hội họp, ngồi trong hatthapāsa, để hành Tăng sự. Nếu vị Tỳ khưu nào không đến hội họp được, thì vị Tỳ khưu ấy phải gởi chanda và pārisuddhi cho một vị Tỳ khưu khác nhờ đến trình lên giữa chư Tỳ khưu Tăng đang hội họp.

Nếu trường hợp trong gāma ấy, Ðức vua hay vị đại diện chính phủ dâng cúng đến chư Tỳ khưu Tăng một phần đất đủ làm nơi sīmā để hành Tăng sự, thì khoảng chu vi đất ấy trở thànhvisuṃgāmasīmā (phần đất riêng biệt trong gāma), chư Tỳ khưu Tăng có thể hội họp hành Tăng sự trong phạm vi visuṃgāmasīmā ấy một cách tự nhiên, mà không liên quan đến Tỳ khưu hiện đang ở trong gāma lớn ấy.

4.2.2- Sattabbhantarasīmā: là sīmā trong khu rừng lớn, không có nhà ở, chu vi khoảng 392 cùi tay. Trong khoảng chu vi này chư Tỳ khưu Tăng có thể hội họp hành Tăng sự ở một nơi nào đó nhất định.

4.2.3- Udakukkhepasīmā: là sīmā dưới nước, như sông, biển, hồ lớn thiên nhiên. Chư Tỳ khưu Tăng có thể ngồi trên bè thả ra giữa dòng sông, biển, hồ thiên nhiên, thả neo xuống nước giữ cho bè không di chuyển, rồi có thể hành Tăng sự.

4.3- Sīmāsampatti như thế nào?

Sīmāsampatti nghĩa là sīmā có đầy đủ 3 chi pháp:

1- Nimittasampatti: dấu "nimitta" chu vi sīmā đầy đủ không thiếu một dấu nào.

Nimitta: dấu có 8 loại: núi, đá, rừng, cây cối, con đường, con sông, ổ mối và nước. Trong 8 loại nimitta này có thể dùng loại nào cũng được, hoặc dùng xen lẫn nhau. Khi hành lễ thông báo chính xác nimitta phải giáp mí chồng lên nhau, gọi là nimittasampatti.

2- Purisasampatti: chư Tỳ khưu Tăng hội đầy đủ. Chư Tỳ khưu Tăng hội từ 4 vị Tỳ khưu Tăng thật trở lên để làm lễ hành Tăng sự qui định ranh giới sīmā. Nếu trong một khu vực xã, quận (gāma) có chư Tỳ khưu hiện diện bao nhiêu, thì tất cả chư Tỳ khưu ấy đều phải được mời đến tham dự. Nếu vị Tỳ khưu nào không đi được, vị Tỳ khưu ấy phải cho chanda: sự hài lòng của mình, đến một vị Tỳ khưu khác và nhờ vị Tỳ khưu ấy đến trình giữa chư Tỳ khưu Tăng, tất cả chư Tỳ khưu Tăng phải ngồi trong hatthapāsa: khoảng 2 cùi tay với 1 gang, để làm lễ hành Tăng sự tụng  sīmāsammutikammavācā quy định ranh giới sīmā, gọi là purisasampatti.

3- Ñatti-kammavācāsampatti: Tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) và tiếp theo tụng 1 lần kammavācā (thành sự ngôn), gọi là ñattidutiyakammavācā, đúng theo văn phạm Pāḷi và luật hành Tăng sự.

Sīmā là một công việc rất khó hiểu trong Luật tạng. Ở đây chỉ nêu 3 chi pháp chính để thành tựu sīmā mà thôi.

Khi hội đầy đủ 3 chi pháp trên gọi là sīmāsampatti, làm chỗ để cho chư Tỳ khưu Tăng dễ dàng hành mọi Tăng sự đúng theo luật mà Ðức Phật đã chế định.

4.4- Sīmāvippatti như thế nào?

Sīmāvippatti nghĩa là chỗ ranh giới sīmā không thành tựu, thì không thể làm nơi để chư Tỳ khưu Tăng hội họp hành Tăng sự đúng theo luật mà Ðức Phật đã ban hành.

Trong bộ Chú giải Kankhāvitaraṇa dạy có 11 trường hợp sīmā hư như sau:

1- Sīmā quá nhỏ, không đủ chỗ cho 21 vị Tỳ khưu Tăng ngồi hội họp hành Tăng sự(atikhuddakā sīmā).
2- Sīmā quá lớn, lớn hơn 3 do tuần (atimahātī sīmā).
3- Sīmā có nimitta bị hư, không đúng (khaṇṇanimittā sīmā).
4- Sīmā lấy bóng làm nimitta, không cố định (chāyā-nimittā sīmā).
5- Sīmā không có nimitta (animitta sīmā).
6- Tụng ñatti-kammavācā bên ngoài vòng chu vi sīmā (bahisīme ṭhitasammatā sīmā).
7- Lấy con sông làm sīmā (nadiyā sammatā sīmā).
8- Lấy biển làm sīmā (sumudde sammatā sīmā).
9- Lấy hồ thiên nhiên làm sīmā (jātassare sammatā sīmā).
10- Làm ranh giới sīmā mới dính với sīmā cũ (sīmāya sīmaṃ sambhindantena sammatā sīmā).
11- Làm ranh giới sīmā mới chồng lên sīmā cũ (sīmāya sīmaṃ ajjhottharantena sammatā sīmā).

Ðó là 11 loại sīmāvipatti, sīmā bị hư, không đúng theo luật mà Ðức Phật đã chế định, cho nên chư Tỳ khưu Tăng không thể làm nơi hội họp hành Tăng sự.

[Trong một vùng có nhiều Sīmā, có đường dây điện nối liền với nhau, chư Tỳ khưu Tăng khi hành Tăng sự, nếu không tách rời đường dây điện ra khỏi Sīmā, thì cũng gọi Sīmāvippatti.]

Nếu chư Tỳ khưu Tăng hội họp hành Tăng sự tại sīmā hư, thì lễ thọ Tỳ khưu sẽ không thành tựu, giới tử không trở thành Tỳ khưu thật.

5- Purisa: Tỳ khưu Tăng

5.1- Purisasampatti như thế nào?

Purisasampatti: nghĩa là chư Tỳ khưu Tăng hội đủ số để hành Tăng sự. Ðức Phật chế định làm lễ thọ Tỳ khưu tại trung Ấn Ðộ (majjhimapadesa) phải có ít nhất 10 vị Tỳ khưu thật, hay nhiều hơn càng tốt. Còn ngoài trung Ấn Ðộ ra, các tỉnh nơi biên địa, các nước khác, làm lễ thọ Tỳ khưu có ít nhất 5 vị Tỳ khưu thật,hay nhiều hơn càng tốt. Chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự tụng ñatticatutthakammavācā xong, giới tử Sa di trở thành Tỳ khưu đúng theo luật của Ðức Phật đã chế định.

Ðó gọi là purisasampatti: chư Tỳ khưu Tăng hội đầy đủ để hành Tăng sự.

5.2- Purisavippatti như thế nào?

Purisavippatti: nghĩa là chư Tỳ khưu Tăng hội họp không đủ số 10 vị Tỳ khưu thật, để hành Tăng sự làm lễthọ Tỳ khưu tại trung Ấn Ðộ, hoặc không đủ 5 vị Tỳ khưu thật, để hành Tăng sự làm lễ thọ Tỳ khưu tại các tỉnh nơi biên địa, hoặc các nước khác. Dầu có đông Tỳ khưu, trên 5 vị, nhưng trong số đông ấy có nhiều Tỳ khưu giả, không đủ 5 vị Tỳ khưu thật. Như vậy, cũng gọi là purisavippatti: chư Tỳ khưu Tăng hội họp không đầy đủ số lượng tối thiểu để hành Tăng sự làm lễ thọ Tỳ khưu.

Nếu làm lễ thọ Tỳ khưu, dầu tụng ñatticatuttha-kammavācā xong, cuộc lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử Sa di cũng không trở thành Tỳ khưu thật.

Do đó cho nên, giới tử muốn trở thành Tỳ khưu thật, cần phải hội đầy đủ 5 chi pháp: vatthusampatti, ñattisampatti, anussāvanasampatti, sīmāsampatti và purisasampatti. Nếu thiếu một chi pháp nào, hay một chi tiết nào, thì buổi lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử chắc chắn sẽ không trở thành Tỳ khưu đúng theo luật của Ðức Phật ban hành, nếu tự nhận là Tỳ khưu thì chỉ là giả danh.

---o0o---

7-DAḶHĪKAMMA: Tăng sự vững chắc

Sau khi lễ thọ Tỳ khưu xong, nếu Tỳ khưu phát sanh tâm hoài nghi không biết việc hành Tăng sự tụng ñatti-catutthakammavācā của mình thành tựu hay không thành tựu? Như vậy, muốn được chắc chắn, vị Tỳ khưu ấy có thể thỉnh chư Tỳ khưu tụng ñatticututthakammavācā lại một lần nữa, hoặc nhiều lần vì sự lợi ích như sau:

- Nếu trước kia việc tụng ñatticatutthakammavācā đã thành tựu, thì việc tụng lần này càng thêm vững chắc.

- Nếu trước kia việc tụng ñatticatutthakammavācā không thành tựu, thì việc tụng lần này Tăng sự được thành tựu, chắc chắn trở thành Tỳ khưu thật.

Như trong Chú giải Luật tạng, bộ Parivāra aṭṭha-kathā dạy:

"Sace pana akkharaparihīnaṃ vā padapari-hīnaṃ vā duruttapadaṃ vā hoti, tassa sodhanatthaṃ punappunaṃ vattuṃ vaṭṭati. Idaṃ akuppakam-massa daḷhīkammaṃ hoti, kuppakamme kammaṃ hutvā tiṭṭhati.

Ñatticatutthakammavācā ñattiñca tisso ca kammavācāyo sāvetvāva kātabbaṃ, apalokana-kammādivasena na kātabbaṃ".

-- [Vinayapiṭaka Parivāra aṭṭhakathā - Kammavaggavaṇṇanā. ]

"Nếu Tăng sự bị hư do bởi đọc sai nguyên âm, phụ âm, hoặc bị hư do bởi đọc sai chữ, hoặc hư do tụng không rõ; để làm cho trong sạch Tăng sự ấy, thì nên tụng đi, tụng lại nhiều lần. Sự tụng nhiều lần này, Tăng sự thêm vững chắc đối với Tăng sự trước kia không bị hư; hoặc thành tựu Tăng sự, mà trước kia bị hư.

Việc hành Tăng sự lần này, chỉ cần tụng một lần tuyên ngôn và 3 lần thành sự ngôn, không nên hành các Tăng sự khác như xét hỏi y bát v.v...".

Hành Tăng Sự Daḷhīkamma

Daḷhīkamma: Tăng sự vững chắc, Tăng sự này thường hành sau khi đã làm lễ thọ Tỳ khưu.

Nước Myanmar, giới tử làm lễ thọ Tỳ khưu (upasam-padā) tại sīmā, chư Tỳ khưu Tăng đặt tầm quan trọng của việc hành Tăng sự tụng ñatticatutthakammavācā (tụng 1 lần tuyên ngôn, liền tiếp theo tụng 3 lần thành sự ngôn); cho nên lễ thọ Tỳ khưu cho một giới tử, hoặc 2-3 giới tử cùng một lúc; khi hành Tăng sự tụng ñatticatuttha-kammavācā thường tụng 3 lần, mỗi lần ba vị.

- Lần thứ nhất có 3 vị Ðại Ðức luật sư đồng tụng.
- Lần thứ nhì có 3 vị Ðại Ðức luật sư khác đồng tụng.
- Lần thứ ba có 3 vị Ðại Ðức luật sư khác nữa đồng tụng.

Như vậy, buổi lễ thọ Tỳ khưu của giới tử, gồm tất cả 9 vị Ðại Ðức luật sư hành Tăng sự tụng ñatticatuttha-kammavācā. Thật ra, trong 9 vị Ðại Ðức luật sư, chỉ cần một vị Ðại Ðức luật sư hành Tăng sự tụng ñatticatuttha-kammavācā đúng theo cách hành Tăng sự; nghĩa là tụng từng mỗi âm, mỗi chữ, mỗi câu đúng theo văn phạm Pāḷi và 10 byañjanabuddhi là buổi thọ Tỳ khưu của giới tử thành tựu, giới tử trở thành vị Tỳ khưu thật; còn 8 vị Ðại Ðức luật sư kia hành Tăng sự tụng ñatticatuttha-kammavācā đúng nữa, thì làm cho Tăng sự càng thêm vững chắc, vị tân Tỳ khưu càng vững tâm, có đức tin vững chắc nơi Tam bảo.

Về sau, các vị Tỳ khưu có duyên lành, có cơ hội gặp được những bậc Ðại Trưởng lão, đức độ lớn muốn nương nhờ nơi quý Ngài, bằng cách xin hành daḷhīkamma. Các vị Tỳ khưu cung thỉnh quý Ngài từ bi hành Tăng sự daḷhīkamma một lần nữa, (hoặc có thể hành Tăng sự daḷhīkamma nhiều lần trong cuộc đời Tỳ khưu của mình thì càng tốt).

Cách Hành Tăng Sự Daḷhīkamma

Hành Tăng sự daḷhīkamma không phải là lễ thọ Tỳ khưu. Cho nên, giai đoạn đầu không có phần xét hỏi về y bát, 13 pháp tai hại trong thân thể, cuộc đời; và giai đoạn cuối không có ghi nhận thời gian: giờ, ngày, tháng, năm, thời tiết. Vị Thầy Tế độ không dạy 4 pháp nương nhờ và 4 pháp không nên hành.

Nghi Thức xin Hành Tăng Sự Daḷhīkamma

Vị Tỳ khưu xin vị Ðại Trưởng lão làm Thầy Tế độ, để tụng trong khi hành Tăng sự ñatticatutthakammavācā như sau:

1- Upajjhāyo me (no) Bhante hohi. (3 lần)

Vị Thầy Tế độ dạy: Pāsādikena sampādehi (sampādetha).

2- Gọi tên vị Thầy Tế độ. Gọi tên các vị Tỳ khưu (nhiều nhất 3 vị Tỳ khưu).

3- Hai – ba vị Ðại Ðức luật sư cùng nhau hành Tăng sự tụng Ñatticatutthakammavācā xong, là lễ hành Tăng sự Daḷhīkamma xong.

Sự lợi ích của lễ hành Tăng sự daḷhīkamma như thế nào? Hành Tăng sự daḷhīkamma có hai điều lợi ích như trong Chú giải bộ Parivāra, phần Kammavaggavaṇṇanā.

- Trước kia hành Tăng sự ñatticatutthakammavācā đã thành tựu, nay hành Tăng sự daḷhīkamma thêm vững chắc, thêm đức tin vững vàng nơi Tam bảo....

- Trước kia hành Tăng sự ñatticatutthakammavācā không thành tựu, do đọc sai nguyên âm, phụ âm, hoặc đọc sai chữ..., nay hành Tăng sự daḷhīkamma để làm cho Tăng sự thành tựu. Trước kia không thành Tỳ khưu đúng theo luật, nay sau khi hành daḷhīkamma Tăng sự xong, trở thành Tỳ khưu thật.

Thật ra, tụng ñatticatutthakammavācā có một oai đức rất phi thường, và chư Tỳ khưu Tăng hội đủ hành Tăng sự cũng có một oai đức phi thường. Do đó, nước Myanmar, có một số Tỳ khưu thường hành Tăng sự daḷhīkamma để hỗ trợ cho mình được thêm vững đức tin trong sạch nơi Tam bảo. Cho nên, trong cuộc đời Tỳ khưu, nếu có cơ hội, thì nên hành Tăng sự daḷhīkamma nhiều lần càng tốt.

---o0o---

IV. TÍCH HOÀNG TỬ RĀHULA THỌ SA DI

Hoàng tử Rāhula hạ sanh nhằm ngày rằm tháng 6, ngay đêm Ðức Bồ Tát Siddhattha trốn đi xuất gia năm 29 tuổi. Ðức Bồ Tát nghe tin báo hoàng hậu Yasodhara vừa mới hạ sanh Hoàng tử, tình thương con phát sanh, trước khi xuất gia, Ngài muốn nhìn thấy mặt Hoàng tử. Ðức Bồ Tát lén đứng ở cửa nhìn vào, hoàng hậu Yasodhara đang mằn nghiêng ngủ ngon giấc, tay choàng ngang qua đầu Hoàng tử, nên Ngài không nhìn thấy rõ mặt hoàng nhi, Ngài nghĩ: "Nếu ta bước vào dỡ cánh tay, Hoàng hậu sẽ tỉnh giấc, có thể làm trở ngại sự xuất gia của ta. Không sao! Bây giờ ta chưa thấy rõ mặt hoàng nhi, sau khi ta đã chứng đắc thành Bậc Chánh Ðẳng Giác rồi, ta sẽ trở về nhìn thấy hoàng nhi sau vậy!".

Ðức Bồ Tát lặng lẽ lui ra, lên ngựa Kaṇṇaka cùng với Channa, nô bộc thân tín, trốn ra khỏi thành xuất gia mà không một ai hay biết cả.

Ðến năm 35 tuổi Ðức Bồ Tát chứng đắc thành Bậc Chánh Ðẳng Giác, thuyết pháp tế độ chúng sinh. Ðức vua Suddhodana hay tin thái tử Siddhattha đã trở thành Ðức Phật, Ðức vua truyền cho các quan cận thần đi thỉnh Ðức Phật ngự trở về kinh thành Kapilavatthu để Ðức vua được chiêm ngưỡng. Mãi đến một năm sau Ðức Phật mới ngự về đến kinh thành Kapilavatthu, vào ngày 16 tháng 4, sau khi đã thành Phật được 1 năm lẻ 1 ngày, gần 7 năm xa cách kể từ khi rời bỏ kinh thành Kapilavatthu, Ðức Thế Tôn cùng Tăng đoàn 20.000 chư Thánh A-ra-hán ngự về kinh thành Kapilavatthu.

Ðức vua Suddhodana, hoàng tộc cùng toàn thể dân chúng đón rước Ðức Phật cùng chư Thánh Tăng rất trọng thể. Ðức Phật dẫn đầu Tăng đoàn 20.000 chư Thánh A-ra-hán ngự đến vườn Nigrodhā. Tại đây Ðức Phật đã hóa thần thông yamaka pāṭihāriya: thần thông lửa và nước song song phát xuất từ kim thân của Ngài, và một con đường bằng thất bảo trên hư không, rồi Ngài ngự đi kinh hành trên con đường ấy. Ðức vua Suddhodana vô cùng kính phục, cúi đầu đảnh lễ Ðức Phật, làm cho toàn thể hoàng tộc bất kỳ lớn nhỏ cũng đều cúi đầu đảnh lễ theo. Ðức Phật bèn thuyết pháp tế độ đức phụ vương cùng dòng họ Sakya. Tất cả đều hoan hỉ lời dạy của Ngài, nhưng chỉ đảnh lễ ra về, mà không có lời thỉnh mời Ðức Phật và chư Thánh Tăng độ ngọ vào ngày mai.

Sáng ngày hôm sau, Ðức Phật dẫn đầu Tăng đoàn 20.000 bậc Thánh A-ra-hán mặc y mang bát vào kinh thành Kapilavatthu đi bát theo từng nhà. Ðức vua Suddhodana hay tin, vội vàng đến hầu Ðức Phật bạch rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, con cảm thấy vô cùng xấu hổ khi nhìn cảnh Ðức Thế Tôn cùng 20.000 Thánh Tăng ôm bát đi khất thực từng nhà như thế này! Con là vua một nước, không lo đủ vật thực dâng cúng đến Ðức Thế Tôn cùng chư Thánh Tăng được sao!

Ðức Thế Tôn truyền dạy rằng:

- Thưa phụ vương, sự đi khất thực từng nhà, đó là truyền thống dòng dõi của Như Lai.

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, dòng dõi của chúng ta là vua chúa cao quý, truyền thống từ đời vua này sang đời vua khác, chưa bao giờ có việc đi khất thực từng nhà.

- Thưa phụ vương, dòng dõi vua chúa là dòng dõi của phụ vương. Còn Như Lai thuộc dòng dõi theo truyền thống của chư Phật, từ Ðức Phật Dīpaṅkāra, Ðức Phật Koṇṇaññā, Ðức Phật Maṅgala... cho đến Ðức Phật Kassapa hay vô số chư Phật trong quá khứ, đều theo truyền thống đi khất thực từng nhà để nuôi mạng.

Ðức Phật thuyết pháp tế độ Ðức vua chứng ngộ Tứ thánh đế, chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả trở thành bậc Thánh Nhập Lưu. Lúc đó, Ðức vua Suddhodana đưa 2 tay nhận bình bát của Ðức Phật, và thỉnh Ðức Phật cùng 20.000 chư Thánh A-ra-hán ngự đến cung điện Ðức vua. Tại cung đình, Ðức Phật thuyết pháp tế độ Ðức vua chứng đắc Nhất Lai Thánh Ðạo, Nhất Lai Thánh Quả trở thành bậc Thánh Nhất Lai. Và dì mẫu Mahāpajāpatigotamī chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả trở thành bậc Thánh Nhập Lưu. Ðức vua Suddhodana cúng dường vật thực ngon lành đến Ðức Phật cùng chư Thánh A-ra-hán. Ðức vua kính thỉnh Ðức Phật cùng chư Thánh A-ra-hán mỗi ngày đến cung điện để cúng dường vật thực.

Ðến ngày thứ ba, Ðức Phật cùng chư Thánh A-ra-hán đến cung điện đức vua Suddhodana. Hôm ấy, nhằm ngày cử hành lễ đăng quang lên ngôi báu và hôn lễ Hoàng tử Nanda[21] cùng công chúa Janapadakalyāṇī2. Sau khi thọ thực xong, Ðức Thế Tôn trao bát cho hoàng tử Nanda đi theo Ngài về chùa Nigrodhā. Hoàng tử Nanda đi theo nhưng vẫn còn nghe văng vẳng tiếng công chúa Janapadakalyāṇī căn dặn "Hoàng huynh hãy mau trở về".

Khi đến chùa Nigrodhā Ðức Phật truyền dạy rằng:

- Này Nanda, con muốn thọ Tỳ khưu hay không?

Hoàng tử Nanda vì quá kính trọng Ðức Phật, nên không dám từ chối, bèn bạch với Ðức Phật rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, dạ vâng, con muốn thọ Tỳ khưu.

Ðức Thế Tôn truyền dạy chư Tỳ khưu Tăng làm lễ thọ Tỳ khưu cho hoàng tử Nanda. Hoàng tử Nanda đã thọ Tỳ khưu theo lời cho phép của Ðức Phật.

---o0o---

1.     Hoàng tử Rāhula thọ Sa di

2.

Ðức Thế Tôn ngự tại chùa Nigrodhā gần kinh thành Kapilavatthu đã đến ngày thứ bảy, buổi sáng Ðức Phật cùng chư Thánh A-ra-hán ngự đến cung điện của đức phụ vương để độ ngọ. Ðang lúc Ðức Phật ngự tại cung điện, khi ấy, hoàng hậu Yasodhara gọi hoàng tử Rāhula mới lên 7 mà dạy rằng:

- Eso te Rāhula pitā, gacchassu dāyajjaṃ yācāhi.

"Này Rāhula con yêu quý, Ðức Phật cao thượng đang ngự kia, chính là phụ vương của con. Con hãy đến xin thừa hưởng 4 kho báu đã biến mất từ khi phụ vương của con xuất gia".

Hoàng tử Rāhula đến hầu gần Ðức Phật, nhận thấy có cảm giác lạ thường bèn quỳ xuống bạch rằng:

- Sukho vata samaṇa chāyā.

"Bạch Ðại Sa môn phụ vương. Ôi! Sự an lạc mát mẽ huyền diệu, trong bóng mát đại từ bi của Ngài".

Khi Ðức Phật độ ngọ xong bèn trở về chùa, hoàng tử Rāhula theo sát bên Ngài xin được thừa hưởng của báu rằng:

- Dāyajjaṃ me samaṇa dehi!

Dāyajjaṃ me samaṇa dehi!

"Ðại Sa môn phụ vương, truyền lại cho con thừa hưởng kho của báu.

Ðại Sa môn phụ vương, truyền lại cho con thừa hưởng kho của báu".

Thay vì truyền của báu thế gian, Ðức Thế Tôn truyền của báu siêu tam giới cho hoàng tử Rāhula. Vì thế Ngài truyền dạy Ðại Ðức Sāriputta cho hoàng tử Rāhula thọ Sa di.

Dựa theo nguyên nhân đầu tiên này, nên Ðức Phật cho phép rằng:

- Anujānāmi bhikkhave tīhi saraṇagamanehi sāmaṇerapabbajjaṃ, "evañca pana bhikkhave pabbajetabbo....

"Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép thọ Sa di bằng cách truyền, thọ Tam quy.

Này chư Tỳ khưu, như vậy gọi là thọ Sa di...".

Hoàng tử Rāhula thọ Sa di có:

- Ðại Ðức Sāriputta là đức Thầy Tế độ (ācariyupajjhāya).

- Ðại Ðức Moggallāna là đức Thầy lo lễ thọ Sa di cạo tóc, dạy mặc y cà sa, truyền Tam quy, dạy Sa di giới (pabbajjācariya).

- Ðại Ðức Mahākassapa là Ðức Thầy giảng dạy các pháp (ovādācariya).

Hoàng tử Rāhula là vị thọ Sa di đầu tiên trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama, tại chùa Nigrodhā gần kinh thành Kapilavatthu, vào thời điểm một năm lẻ 8 ngày sau khi Ngài đã chứng đắc thành Bậc Chánh Ðẳng Giác.

---o0o---

3.     Ðức vua Suddhodana xin đặc ân

4.

Ðức vua Suddhodana cảm thấy vô cùng khổ tâm khi nghe tin hoàng tôn Rāhula xuất gia thọ Sa di. Ðức vua nhớ lại khi thái tử Siddhattha bỏ cung điện trốn đi xuất gia, làm cho Ông thất vọng khổ tâm. Song, Ông nghĩ còn hoàng tử Nanda và hoàng tôn Rāhula là nguồn an ủi của Ông.

Lần này, Ðức vua thỉnh Ðức Phật về thăm quê hương. Ðức Phật cho phép hoàng tử Nanda xuất gia thọ Tỳ khưu, cũng làm cho Ông thất vọng khổ tâm, nhưng không dám nói nên lời, vì Ông hy vọng còn người cháu đích tôn Rāhula sẽ kế ngôi vua sau này. Nay, Ðức Thế Tôn lại cho phép hoàng tôn Rāhula xuất gia thọ Sa di, nỗi thất vọng khổ tâm của Ðức vua không sao chịu đựng được nữa, nên Ông bèn đến hầu Ðức Thế Tôn bạch rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, khi Ngài trốn đi xuất gia, đã làm cho con khổ tâm vô cùng. Rồi Ngài lại cho hoàng tử Nanda xuất gia thọ Tỳ khưu cũng làm cho con khổ tâm không kém. Nay Ngài lại cho hoàng tôn Rāhula xuất gia thọ Sa di, nỗi thất vọng khổ tâm làm cho con không sao chịu đựng được nữa.

Kính bạch Ðức Thế Tôn, tình thương con như cắt da, cắt thịt, cắt gân, cắt đến xương, tủy.

Kính bạch Ðức Thế Tôn, con xin Ngài ban cho một đặc ân: "Con xin Ngài chế định cho chư Ðại Ðức không nên cho phép làm lễ xuất gia cho người con nào mà chưa được cha mẹ cho phép".

Ðức Thế Tôn chấp thuận, rồi khuyên giải cho Ðức vua hiểu rõ sự lợi ích cao thượng của sự xuất gia thọ Sa di, thọ Tỳ khưu. Ðức vua vô cùng hoan hỉ lời giáo huấn của Ðức Thế Tôn, rồi đảnh lễ Ngài xin phép ngự trở về.

Do nguyên nhân ấy, nên Ðức Phật chế định rằng:

"Na bhikkhave ananuññāto mātāpitūhi putto pabbajetabbo, yo pabbajeyya, āpatti dukkaṭassa" [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Mahākhandhaka.]

"Này chư Tỳ khưu, người con nào mà cha mẹ chưa cho phép, Tỳ khưu không nên cho phép xuất gia, Tỳ khưu nào cho phép xuất gia, Tỳ khưu ấy phạm āpatti dukkaṭa (phạm tác ác)".

Trường hợp cha mẹ qua đời rồi, thì người con ấy phải được người thân, thay thế cha mẹ cho phép.

---o0o---

PHẦN 3 - NGHI THỨC XUẤT GIA

Xuất gia nghĩa là từ bỏ nhà, sống đời sống không nhà (anagāriya). Nghi thức xuất gia cần phải theo tuần tự nghi lễ để trở thành bậc xuất gia.

Bậc xuất gia (pabbajja) có 3 hạng.

1- Isipabbajja: Bậc xuất gia đạo sĩ.
2- Sāmaṇerapabbajja: Bậc thọ Sa di trong Phật giáo. Hạng tuổi từ 7 tuổi đến 19 tuổi.
3- Bhikkhupabbajja: Bậc thọ Tỳ khưu trong Phật giáo. Hạng tuổi từ 20 tuổi trở lên.

Trong quyển sách này, chỉ đề cập đến nghi thức thọ Sa di và Tỳ khưu trong Phật giáo mà thôi.

11 hạng người không được phép thọ Sa di

1- Trộm Tăng tướng Tỳ khưu: giả Tỳ khưu sống chung với Tỳ khưu thật (theyyasaṃvāsaka).
2- Người từ ngoại đạo qua Phật giáo, song chưa bỏ tà kiến của ngoại đạo (diṭṭhiyapakkantaka).
3- Người ái nam (paṇṇaka: bán nam bán nữ).
4- Long vương hóa thành người nam (tiracchāna).
5- Người cận sự nam giết mẹ (mātughātaka).
6- Người cận sự nam giết cha (pitughātaka).
7- Người cận sự nam giết bậc Thánh A-ra-hán (Arahanta-ghātaka).
8- Người cận sự nam làm cho kim thân của Ðức Phật bị vết bầm (máu) (lohituppādaka).
9- Người cận sự nam làm chia rẽ chư Tỳ khưu Tăng (Saṃghabhedaka).
10- Người cận sự nam hãm hại phạm hạnh Tỳ khưu ni (bhikkhunīdūsaka).
11- Người có lưỡng tính (ubhatobyañjana: nam tính và nữ tính).

---o0o---

I-NGHI THỨC LỄ THỌ SA DI (Sāmaṇera)

Bất cứ hạng tuổi nào có ý nguyện muốn từ bỏ nhà xuất gia trong Phật giáo, điều trước tiên xin thọ Sa di, sau mới thọ Tỳ khưu. Như Ðại Ðức Koṇṇañña sau khi nghe Ðức Phật thuyết giảng bài kinh Chuyển pháp luân xong, Ngài chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả, trở thành bậc Thánh Nhập Lưu, Ngài đảnh lễ Ðức Phật, kính bạch xin rằng:

- "Labheyyāhaṃ Bhante, Bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadaṃ".
"Kính bạch Ðức Thế Tôn, con xin Ðức Thế Tôn cho phép con thọ Sa di, thọ Tỳ khưu. Kính bạch Ngài".

1.     Ðịnh nghĩa Sāmaṇera (Sa di)

"Samaṇassa apaccaṃ sāmaṇero".
"Sāmaṇera: Sa di thuộc về dòng dõi con cái của Sa môn nói chung, và cũng là con của vị Ðại Ðức Thầy Tế độ nói riêng, để kế thừa truyền thống dòng dõi của Sa môn, để giữ gìn và duy trì giáo pháp của Ðức Phật".

Một người cận sự nam có ý nguyện thọ Sa di, Tỳ khưu, điều quan trọng đầu tiên, là người cận sự nam ấy phải được cha mẹ cho phép xuất gia. Nếu cha mẹ chưa cho phép, thì người cận sự nam ấy không nên tự tiện xuất gia.

Nếu vị Tỳ khưu nào cho phép người cận sự nam thọ Sa di, thọ Tỳ khưu, mà chưa được cha mẹ cho phép xuất gia, vị Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác (dukkaṭa).

Khi người cận sự nam được cha mẹ cho phép xuất gia rồi, người cận sự nam ấy đến hầu đảnh lễ vị Ðại Ðức xin thọ Sāmaṇera: Sa di.

Trong tập sách này sẽ trình bày nghi thức thọ Sa di, Tỳ khưu phổ thông, đang được hiện hành tại Myanmar(Miến Ðiện) từ trước cho đến nay.

---o0o---

2.     Nghi Thức Lễ Thọ Sa Di (Sāmaṇera)

Nghi thức lễ thọ Sa di có 3 chi:

1- Kesacchedana: vị Tỳ khưu cạo tóc (cạo râu) cho giới tử.
2- Kāsāyacchādana: vị Ðại Ðức Thầy Tế độ cho giới tử mặc y cà sa.
3- Saraṇadāna: vị Ðại Ðức Thầy Tế độ cho giới tử thọ Tam quy.

Nghi Thức Cạo Tóc (râu)

Trước khi cạo tóc (râu) cho người giới tử thọ Sa di, vị Ðại Ðức Thầy Tế độ phải thông báo cho toàn thể chư Tỳ khưu Tăng trong chùa được rõ.

Vị Ðại Ðức luật sư bạch rằng:

- Saṃghaṃ Bhante imassa dārakassa bhaṇṇu-kammaṃ āpucchāmi.
"Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, tôi xin kính trình chư Tăng được rõ việc cạo tóc cho giới tử này". (Trình 3 lần).

Khi vị Ðại Ðức đang cạo tóc cho giới tử, đồng thời truyền dạy đề mục "tacapañcaka kammaṭṭhāna": Ðề mụcquán tưởng thân ô trược có taca (da) là thứ 5, theo chiều thuận và chiều nghịch như sau:

A- Theo chiều thuận:

1- Kesā: Tóc: tóc là vật ô trược, đáng nhờm.
2- Lomā: Lông: lông là vật ô trược, đáng nhờm.
3- Nakhā: Móng: móng tay, móng chân là vật ô trược, đáng nhờm.
4- Dantā: Răng: răng là vật ô trược, đáng nhờm.
5- Taco: Da: da là vật ô trược, đáng nhờm.

B- Theo chiều nghịch:

1- Taco: Da: da là vật ô trược, đáng nhờm.
2- Dantā: Răng: răng là vật ô trược, đáng nhờm.
3- Nakhā: Móng: móng tay, móng chân là vật ô trược, đáng nhờm.
4- Lomā: Lông: lông là vật ô trược, đáng nhờm.
5- Kesā: Tóc: tóc là vật ô trược, đáng nhờm.

Ðề mục "tacapañcaka kammaṭṭhānā" này, giới tử Sa di nên quán tưởng phân biệt mỗi vật ô trượt bằng 5 pháp:

- Màu sắc (vaṇṇa).
- Hình dạng (saṇṭhāna).
- Mùi (gandha).
- Chỗ sanh (āsaya).
- Nơi chốn sanh (okāsa).

Ví dụ: Quán tưởng về "tóc" như sau:

- Màu sắc của tóc: màu đen, màu trắng,....
- Hình dạng của tóc: sợi dài và nhỏ.
- Mùi của tóc: hôi, khét....
- Chỗ sanh của tóc: trên da đầu.
- Nơi chốn sanh của tóc: toàn thể da bao bọc trên đầu. Tóc thuộc về địa đại.

Trong sắc thân có 32 thể trược đều quán tưởng theo phương pháp như trên.

Trong thời kỳ Ðức Phật còn tại thế, có những vị giới tử mới lên 7 tuổi làm lễ thọ Sa di, khi đang cạo tóc, vị giới tử ấy tiến hành thiền định và tiến hành thiền tuệ bằng đề mục "Tacapañca-kammaṭṭhānā" này, dẫn đến sự chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán trong khi cạo tóc vừa xong.

Ví dụ:

Tích giới tử Sankicca mới lên 7 tuổi, đệ tử của Ðại Ðức Sāriputta. Khi làm lễ xuất gia Ðại Ðức truyền dạy giới tử đề mục "Tacapañcaka", trong khi cạo tóc, giới tử Sankicca tiến hành thiền định và tiếp theo tiến hành thiền tuệ với đề mục "Tacapañcaka" này, dẫn đến sự chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, trở thành trở thành bậc Thánh A-ra-hán có Tứ tuệ phân tích, cùng một lúc vừa cạo tóc xong.

Và tích giới tử Sīvali là Công tử con của bà hoàng Suppavasā và ông hoàng Koliya. Ngài đầu thai trong lòng mẹ suốt 7 năm 7 ngày mới chào đời. Sau khi Ngài sanh ra, mẹ của Ngài thỉnh Ðức Phật cùng chư Ðại Ðức Tăng làm phước suốt 7 ngày. Ðến ngày thứ 7, Ngài hầu chuyện với Ðại Ðức Sāriputta về nỗi khổ trong lòng mẹ.

Ðại Ðức Sāriputta hỏi:

- Này Sīvali, vậy con muốn xuất gia để giải thoát khổ hay không?

- Kính bạch Ðại Ðức, hạnh phúc biết dường nào! Nếu cha mẹ con cho phép, thì con sẽ xuất gia. Công tử Sīvali bạch.

Bà hoàng nghe thấy con mình hầu chuyện cùng Ðại Ðức Sāriputta như vậy, tâm vô cùng hoan hỉ, liền cho phép được xuất gia trở thành Sa di trong Phật giáo.

Ðại Ðức Sāriputta truyền dạy giới tử Sīvali đề mục "Tacapañcaka" để tiến hành thiền định và tiếp theo tiến hành thiền tuệ trong khi cạo tóc. Bắt đầu cạo tóc, giới tử Sīvali chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo – Nhập Lưu Thánh Quả và tiếp theo chứng Ðắc Nhất Lai Thánh Ðạo – Nhất Lai Thánh Quả, Bất Lai Thánh Ðạo – Bất Lai Thánh Quả. Ðến khi cạo tóc vừa xong, đồng thời giới tử Sīvali cũng vừa chứng đắc A-ra-hán Thánh Ðạo – A-ra-hán Thánh Quả không trước không sau, khi ấy, Ngài vừa tròn đúng 7 tuổi lẻ 14 ngày.

2- Vị Ðại Ðức Thầy Tế Ðộ Cho Mặc Y Cà Sa

2.1- Cách thức đảnh lễ

Ðảnh lễ (lạy) là một cử chỉ, thái độ biểu hiện ra bằng thân để tỏ lòng tôn kính của mình đối với ngôi Tam bảo, thầy Tổ, cha mẹ và những bậc đáng kính trọng.

Theo Phật giáo, cách thức đảnh lễ (lạy) có đủ 5 chi: cúi đầu, 2 cùi tay, 2 đầu gối đụng sát trên mặt phẳng.

Người đảnh lễ (lạy) làm các động tác theo tuần tự:

A. Cúi xuống lạy

- Ngồi tư thế chồm hổm, chắp 2 bàn tay đặt lên trán.
- Ðặt 2 bàn tay xuống đụng mặt phẳng, khoảng cách quá đầu gối một chút.
- Ðặt 2 đầu gối xuống đụng mặt phẳng.
- Ðưa 2 bàn tay ra phía trước khoảng cách để vừa cúi trán đụng 2 bàn tay; 2 cùi tay, cánh tay đụng sát trên mặt phẳng.
- Cúi trán xuống đụng mặt phẳng, đặt giữa 2 bàn tay.

B. Trở lại tư thế ngồi chồm hổm

- Ngẩng đầu lên.
- Kéo 2 tay lại sát 2 đầu gối.
- Ðưa 2 đầu gối lên trở lại tư thế ngồi chồm hổm.
- Chắp 2 tay đặt lên trán.

Ðảnh lễ lần thứ nhì, lần thứ ba cũng lặp lại như trên.

2.2- Nghi thức dâng y cà sa

Giới tử sau khi cạo tóc xong, đến hầu đảnh lễ cha mẹ ruột, hay cha mẹ đõ đầu, để xin những tấm y cà sa. Giới tử chắp 2 tay, để tấm y cà sa nằm ngang trên 2 cánh tay, đi bằng 2 đầu gối đến hầu vị Ðại Ðức Thầy Tế độ, để tấm y cà sa trước mặt, đảnh lễ vị Ðại Ðức Thầy Tế độ 3 lần, ngồi chồm hổm (ukkuṭikaṃ nisīditvā), chắp 2 tay, để tấm y cà sa gác ngang qua 2 cánh tay, đọc câu Pāḷi dâng tấm y cà sa đến vị Ðại Ðức Thầy Tế độ như sau:

- Sakala-vaṭṭadukkha-nissaraṇa-nibbānassa sacchikaraṇatthāya, imaṃ kāsāvaṃ gahetvā, pabbajetha maṃ Bhante, anukampaṃ upādāya.

"Kính bạch Ðại Ðức, xin Ngài nhận tấm y cà sa này, trên tay con. Xin Ngài thương con, cho con thọ Sa di, hầu mong chứng ngộ Niết Bàn, pháp giải thoát hoàn toàn mọi cảnh khổ tử sanh luân hồi. Bạch Ngài".

Vị Ðại Ðức Thầy Tế độ nhận tấm y của giới tử dâng đến Ngài.

2.3- Nghi thức xin y cà sa

Giới tử sau khi đã dâng tấm y cà sa đến cho vị Ðại Ðức Thầy Tế độ, đảnh lễ 3 lần xong, ngồi chồm hổm, chắp 2 tay ngang trán đọc câu Pāḷi xin lại tấm y cà sa như sau:

- Sakala-vaṭṭadukkha-nissaraṇa-nibbānassa sacchikaraṇatthāya, etaṃ kāsāvaṃ datvā, pabbajetha maṃ Bhante, anukampaṃ upādāya.

"Kính bạch Ðại Ðức, xin Ngài cho con tấm y cà sa kia. Xin Ngài thương con, cho con thọ Sa di, hầu để mong chứng ngộ Niết Bàn, pháp giải thoát hoàn toàn mọi cảnh khổ tử sanh luân hồi. Bạch Ngài".

Vị Ðại Ðức Thầy Tế độ trao tấm y cà sa cho giới tử. Giới tử đưa 2 tay cung kính đón nhận tấm y cà sa từ trên tay của vị Ðại Ðức Thầy Tế độ. Giới tử để tấm y cà sa trước mặt, đảnh lễ vị Ðại Ðức Thầy Tế độ 3 lần xong, đỡ tấm y cà sa bằng 2 tay, chắp 2 tay, đi bằng 2 đầu gối lui ra. Thay y phục đời, khoác những tấm y cà sa vào, như sau:

- Y nội (antaravāsaka) phần trên mặc che lỗ rún, phần dưới phủ đầu gối xuống 8 lóng tay, trước sau và xung quanh bằng nhau, không cao, không thấp.

- Y vai trái (uttarasaṃghaṃ) mặc chừa vai bên phải, phần dưới phủ đầu gối xuống 4 lóng tay, trước sau các chéo y và xung quanh bằng nhau, không cao, không thấp.

3- Vị Ðại Ðức Thầy Tế Ðộ Cho Thọ Tam quy

3.1- Nghi thức sám hối

Giới tử sau khi mặc y chỉnh tề, chắp 2 tay ngang ngực, đi bằng 2 đầu gối đến vị Ðại Ðức Thầy Tế độ, đảnh lễ 3 lần xong, ngồi chồm hổm chắp 2 tay ngang trán, tự mình thành tâm sám hối Tam bảo và các bậc Thầy Tổ, trước khi xin thọ Tam quy và Sa di giới. Giới tử thành tâm sám hối rằng:

- Kính bạch Ðại Ðức, xin phép Ngài, con xin thành tâm sám hối những lỗi lầm do sự cố ý hay vô ý phạm đến Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng Tam bảo cùng các bậc Thầy Tổ từ trước cho đến hiện tại này. Kể từ nay về sau, con hết sức cố gắng thu thúc không để tái phạm. Kính xin Ngài chứng minh cho con, và nhận biết những lỗi lầm mà con đã sám hối. Bạch Ngài.

Do tác ý thiện tâm này, khiến cho tất cả mọi điều tai hại không xảy đến với con, ý nguyện xuất gia giải thoát khổ tử sanh luân hồi của con sớm được thành tựu. (Ðảnh lễ 3 lần).

Vị Ðại Ðức Thầy Tế độ khuyên dạy rằng:

- Này giới tử con! Con đã nhận biết lỗi lầm của mình, do sự cố ý hay vô ý phạm đến Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng Tam bảo cùng các bậc Thầy Tổ, từ trước cho đến nay, Sư chứng minh và chấp nhận sự thành tâm sám hối, sửa chữa của con. Vậy kể từ nay về sau, con phải nên cố gắng thu thúc, tránh không nên để tái phạm. Người nào nhận biết được lỗi lầm của mình, biết sám hối sửa chữa đúng theo pháp luật của Ðức Phật, thì người ấy chắc chắn sẽ tiến hóa mọi thiện pháp trong giáo pháp của Ðức Phật.

Giới tử bạch: Sādhu! Bhante! Sādhu! Lành thay! Lành thay! Bạch Ngài.

3.2- Nghi thức xin thọ Sa di

Giới tử sau khi đã sám hối xong, đảnh lễ vị Ðại Ðức Thầy Tế độ 3 lần, ngồi chồm hổm chắp 2 tay ngang trán đọc câu Pāḷi xin thọ phép thọ Sāmaṇera: Sa di như sau:

- Bhante saṃsāravaṭṭadukkhato mocanatthāya pabbajjaṃ yācāmi.
- Dutiyampi, Bhante saṃsāravaṭṭadukkhato mocanatthāya pabbajjaṃ yācāmi.
- Tatiyampi, Bhante saṃsāravaṭṭadukkhato mocanatthāya pabbajjaṃ yācāmi.

Kính bạch Ðại Ðức, con xin phép thọ Sa di, hầu mong giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong tam giới. Bạch Ngài.

Kính bạch Ðại Ðức, con xin phép thọ Sa di, hầu mong giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong tam giới, lần thứ nhì. Bạch Ngài.

Kính bạch Ðại Ðức, con xin phép thọ Sa di, hầu mong giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong tam giới, lần thứ ba. Bạch Ngài.

3.3- Nghi thức xin thọ Tam quy và Sa di thập giới

Giới tử ngồi chồm hổm, chắp 2 tay ngang trán hướng về vị Ðại Ðức Thầy Tế độ, xin thọ Tam quy và Sa di thập giới, đọc như sau:

- Ahaṃ[22] Bhante, tisaraṇena saha dasasāmaṇera-pabbajjasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha m [*]e, Bhante.

- Dutiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha dasasāmaṇerapabbajjasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

- Tatiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha dasasāmaṇerapabbajjasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

Kính bạch Ðại Ðức, con xin thọ trì Tam quy cùng Sa di thập giới; kính xin Ðại Ðức từ bi truyền Tam quy cùng Sa di thập giới cho con. Bạch Ngài.

Kính bạch Ðại Ðức, con xin thọ trì Tam quy cùng Sa di thập giới; kính xin Ðại Ðức từ bi truyền Tam quy cùng Sa di thập giới cho con, lần thứ nhì. Bạch Ngài.

Kính bạch Ðại Ðức, con xin thọ trì Tam quy cùng Sa di thập giới; kính xin Ðại Ðức từ bi truyền Tam quy cùng Sa di thập giới cho con, lần thứ ba. Bạch Ngài.

Giới tử đảnh lễ vị Ðại Ðức Thầy Tế độ 3 lần.

Vị Ðại Ðức hướng dẫn giới tử rằng:

ÐÐ:- Yamahaṃ vadāmi, taṃ vadehi.

Sư đọc đúng chữ, đúng câu nào, con hãy nên đọc theo đúng chữ, đúng câu ấy.

Nếu có nhiều giới tử thì:

ÐÐ:- Yamahaṃ vadāmi, taṃ vadetha.

Sư đọc đúng chữ, đúng câu nào, các con hãy nên đọc theo đúng chữ, đúng câu ấy.

Gt:- Āma, Bhante. Dạ, xin vâng. Bạch Ngài.

ÐÐ:- Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Ðức Thế Tôn, bậc A-ra-hán, bậc Chánh Ðẳng Giác.

Gt:- Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

3.3.1- Truyền Tam quy bằng Niggahitanta (ṃ)

Truyền và thọ Tam quy vần chót bằng Niggahitanta, chữ "m" có chấm ở dưới (ṃ). Vị Ðại Ðức truyền đúng từng chữ, từng câu chấm dứt, giới tử đọc lặp theo đúng từng chữ, từng câu như sau:

- Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Saṃgha.ṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dutiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dutiyampi Saṃgha.ṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Tatiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Tatiyampi Saṃgha.ṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy y Phật.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Pháp.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Tăng.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Phật, lần thứ nhì.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Pháp, lần thứ nhì.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Tăng. lần thứ nhì.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Phật, lần thứ ba.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Pháp, lần thứ ba.
Con đem hết lòng thành kính xin quy y Tăng, lần thứ ba.

ÐÐ:- Tisaraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ.

Nghi thức quy y Tam bảo đầy đủ chỉ có bấy nhiêu!

Gt:- Āma, Bhante. Dạ, xin vâng. Bạch Ngài.

3.3.2- Truyền Tam quy bằng Ma-karanta (m)

Truyền và thọ Tam quy vần chót bằng ma-karanta, chữ "m" không có chấm ở dưới (m). Vị Ðại Ðức truyền và giới tử thọ như sau:

- Buddham saraṇam gacchāmi.
- Dhammam saraṇam gacchāmi.
- Saṃgham saraṇam gacchāmi.
- Dutiyampi Buddham saraṇam gacchāmi.
- Dutiyampi Dhammam saraṇam gacchāmi.
- Dutiyampi Saṃgham saraṇam gacchāmi.
- Tatiyampi Buddham saraṇam gacchāmi.
- Tatiyampi Dhammam saraṇam gacchāmi.
- Tatiyampi Saṃgham saraṇam gacchāmi.

ÐÐ:- Tisaraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ.

Gt:- Āma, Bhante.

Nghi thức lễ thọ Sa di được thành tựu với điều kiện "Ubhato suddhi". Nghĩa là vị Ðại Ðức truyền Tam quy từng chữ, từng câu phải đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatana của văn phạm Pāḷi, đúng theo 10 byañjana-buddhi; và giới tử đọc lặp theo đúng như vị Ðại Ðức, gọi là cả hai bên đều đúng (ubhato suddhi). Như vậy, khi giới tử đọc lặp theo đến lần thứ ba "Tatiyampi Saṃgham saraṇam gacchāmi" chấm dứt chữ cuối cùng"gacchāmi" thì giới tử ấy trở thành vị Sa di thật, có đầy đủ 10 giới Sa di, 10 pháp hoại, 10 pháp hành phạt, 75 điều học, 14 pháp hành cùng lúc trở thành Sa di không trước không sau.

Trường hợp không thành tựu Sa di:

Vị Ðại Ðức truyền Tam quy đúng, còn giới tử thọ Tam quy không đúng; hoặc vị Ðại Ðức truyền Tam quy không đúng, còn giới tử thọ Tam quy đúng; hoặc vị Ðại Ðức truyền Tam quy không đúng và giới tử thọ Tam quy cũng không đúng. Nếu bị một trong ba trường hợp này, thì cuộc lễ thọ Sa di không thành tựu, giới tử không trở thành vị Sa di thật trong Phật giáo. (Nếu không trở thành Sa di, tự nhận là Sa di, thì chỉ là giả danh).

3.4- Sa di thập giới

Sau khi giới tử trở thành vị Sa di (Sāmaṇera) thật, phải thực hành theo 10 giới Sa di. Trong Luật tạng, bộ Mahāvagga, Ðức Phật truyền dạy như sau:

"Anujānāmi bhikkhave sāmaṇerānaṃ dasa sikkhāpadāni. Tesu ca sāmaṇerehi sikkhituṃ. Pānātipātā veramaṇī; adinnadānā veramaṇī; abrahmacariyā veramaṇī; musāvādā veramaṇī; surā - meraya - majja - pamādaṭṭhānā veramaṇī; vikālabhojanā veramaṇī; nacca-gīta-vādita-visūka-dassanā veramaṇī; mālā-gandha-vilepana-dhāraṇa-maṇṇana-vibhūsanaṭṭhānā veramaṇī; uccāsayana-mahāsayanā veramaṇī; jātarūpa-rajata-paṭiggahanā veramaṇī.

Anujānāmi bhikkhave sāmaṇerānaṃ imāni dasa sikkhāpadāni, imesu ca sāmaṇerehi sikkhitun’ti".
--(Vinayapiṭaka, Bộ Mahāvagga, Phần Sikkhāpadakathā. )

- "Này chư Tỳ khưu, đối với những Sa di, Như Lai cho phép thực hành theo 10 điều học. Sa di phải nên thực hành theo trong những điều học ấy là:

1- Tránh xa sự sát sanh.
2- Tránh xa sự trộm cắp.
3- Tránh xa sự hành dâm
4- Tránh xa sự nói dối.
5- Tránh xa sự uống rượu, các chất say là nhân sanh sự dể duôi.
6- Tránh xa sự thọ thực phi thời (quá 12 giờ trưa).
7- Tránh xa sự xem nhảy múa, nghe ca hát, thổi kèn, đánh đàn làm chướng ngại cho việc hành phạm hạnh cao thượng.
8- Tránh xa sự trang điểm thoa vật thơm, dồi phấn, đeo tràng hoa, làm cho phát sanh phiền não.
9- Tránh xa chỗ nằm ngồi nơi quá cao và xinh đẹp.
10- Tránh xa sự thọ nhận vàng bạc.

Này chư Tỳ khưu, đối với những Sa di, Như Lai cho phép thực hành theo 10 điều học. Sa di phải nên thực hành những điều học này cho được trong sạch".

Có số sách khác, viết về, phần cuối mỗi điều học đều có thêm "sikkhāpadaṃ samādiyāmi".

Vị Ðại Ðức truyền Sa di thập giới, và Sa di thọ 10 giới như sau:

1- Pānātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
2- Adinnadānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
3- Abrahmacariyā veramaṇisikkhāpadaṃ samā-diyāmi.
4- Musāvādā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
5- Surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā veramaṇi-sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
6- Vikāla-bhojanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
7- Nacca-gīta-vādita-visūka-dassanā veramaṇi-sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
8- Mālā - gandha - vilepana - dhāraṇa - maṇṇana - vibhūsanaṭṭhānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
9- Uccāsayana-mahāsayanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
10- Jātarūpa-rajata-paṭiggahanā veramaṇisikkhā-padaṃ samādiyāmi.

- Con xin thọ trì điều học, là tác ý tránh xa sự sát sanh.

- Các giới khác chỉ thêm vào đầu câu "Con xin thọ trì điều học, là tác ý tránh xa..."....

ÐÐ:- Tisaraṇena saha dasa sāmaṇerapabbajjasīlaṃ dhammaṃ sādhukaṃ katvā, appamādena sampādehi.

(Nếu nhiều Sa di thay sampādehi bằng sampādetha).

- Con đã thọ trì Tam quy cùng Sa di thập giới, con nên cố gắng giữ gìn cho được trong sạch làm nền tảng, để hoàn thành mọi phận sự Tứ thánh đế, bằng pháp không dể duôi, tiến hành Tứ niệm xứ.

Sd:- Āma, Bhante. Dạ xin vâng! Bạch Ngài.

3.5- Nghi thức xin Thầy Tế độ

Vị Sa di đảnh lễ vị Ðại Ðức 3 lạy xong, ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc câu xin vị Ðại Ðức làm Thầy Tế độ như sau:

Sd:- Upajjhāyo me Bhante hohi. (3 lần).

Kính bạch Ðại Ðức, xin Ngài là Thầy Tế độ của con.

Vị Ðại Ðức chấp thuận làm Thầy Tế Ðộ dạy rằng:

ÐÐ:- Pāsādikena sampādehi.

Con hãy nên thực hành đầy đủ giới, định, tuệ, được thể hiện qua thân, khẩu và ý xứng đáng để làm tăng trưởng đức tin. (Nếu có nhiều vị Sa di thì thay chữ "sampādehi" bằng "sampādetha").

Sd:- Āma, Bhante. Dạ xin vâng! Bạch Ngài.

Ajjatagge thero mayhaṃ bhāro, ahampi therassa bhāro.

Kể từ nay về sau, xin Ðại Ðức có phận sự dạy dỗ con, và con cũng có phận sự lo hầu hạ Ðại Ðức.

Thầy Tế độ (Ācariyupajjhāya)

Upajjhāya: Thầy Tế độ là vị mong tìm sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài đến cho người đệ tử.

- Theo Luật tạng, vị Ðại Ðức làm Thầy Tế độ cần phải có đủ 5 chi pháp như sau:

1- Có 10 hạ trở lên.
2- Thông thuộc Tỳ khưu giới bổn và Tỳ khưu ni giới.
3- Thông thạo mọi cách hành Tăng sự lớn nhỏ.
4- Hiểu rõ những điều học từ trong bộ Mahāvagga và Cūḷavagga.
5- Có khả năng giảng dạy về danh pháp, sắc pháp.

Vị Ðại Ðức có đầy đủ 5 chi pháp này, mới có khả năng làm Thầy Tế độ (ācariyupajjhāya) cho giới tử thọ Sa di, Tỳ khưu.

- Theo Kinh tạng, bài kinh Upasampadāsutta, Ðại Ðức Upāli bạch hỏi Ðức Phật những chi pháp nào để trở thành Thầy Tế độ rằng [Aṅguttaranikāya, phần Dasakanipāta, Kinh Upasampadāsutta]:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, Tỳ khưu có những pháp nào, mới có thể làm Thầy Tế độ, cho giới tử thọ Sa di, Tỳ khưu. Bạch Ngài.

Ðức Thế Tôn dạy rằng:

- Này Upāli, Tỳ khưu hợp đủ 10 pháp, mới có thể làm Thầy Tế độ, cho giới tử thọ Sa di, Tỳ khưu.

Mười pháp ấy là:

1- Trong Phật giáo này, Tỳ khưu là bậc có giới đức trong sạch, thu thúc trong giới pātimokkha, có hành vi cử chỉ tốt đẹp, thường nhìn thấy rõ điều tai họa lớn trong lỗi nhỏ, thọ trì giới luật nghiêm khắc.

2- Tỳ khưu là bậc đa văn túc trí, học nhiều hiểu rộng, thông thuộc Tam tạng, Chú giải, có chánh kiến, thuyết pháp hoàn hảo phần đầu, hoàn hảo phần giữa, hoàn hảo phần cuối, đầy đủ văn chương và ý nghĩa, hoàn toàn trong sạch và thanh tịnh.

3- Tỳ khưu là bậc thông thuộc Tỳ khưu giới (Bhikkhu-pātimokkha) và Chú giải rành rẽ, phân minh rõ ràng.

4- Tỳ khưu là bậc tự mình có khả năng hộ độ, hoặc nhờ người khác hộ độ đệ tử khi bệnh hoạn ốm đau.

5- Tỳ khưu là bậc tự mình có khả năng giúp khuyên giải, hoặc nhờ người khác khuyên giải được nỗi buồn chán, sự thối chuyển hành phạm hạnh của đệ tử.

6- Tỳ khưu là bậc có khả năng giúp làm vắng lặng những phiền não nóng nảy khó chịu phát sanh nơi đệ tử bằng chánh pháp.

7- Tỳ khưu là bậc có khả năng giúp làm tiêu tan tà kiến phát sanh nơi đệ tử bằng chánh kiến.

8- Tỳ khưu là bậc có khả năng dạy đệ tử thọ trì giới cao hơn (adhisīla).

9- Tỳ khưu là bậc có khả năng dạy đệ tử tiến hành thiền định cao hơn (adhicitta).

10- Tỳ khưu là bậc có khả năng dạy đệ tử tiến hành thiền tuệ cao hơn (adhipaññā).

Này Upāli, Tỳ khưu có đầy đủ 10 chi pháp này mới có khả năng làm Thầy Tế độ cho phép giới tử thọ Sa di, Tỳ khưu.

Tâm của Thầy Tế độ và tâm của đệ tử

Tâm Thầy Tế độ và đệ tử Ðức Phật dạy rằng.

- Upajjhāya bhikkhave siddhivihārikamhi puttacittaṃ upaṭṭhapessati, saddhivihāriko upajjhāyaṃpi pitucittaṃ upaṭṭhapessati. Evaṃ te aññamaññaṃ sagāravā sappatissā sabhāgavuttino viharantā, imasmiṃ dhammavinaye vuṇṇhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjissanti" [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Upajjhāyavattakathā].

"Này chư Tỳ khưu, Thầy Tế độ quan tâm thương yêu người đệ tử như người cha thương yêu con; và người đệ tử cũng quan tâm kính yêu vị Thầy Tế độ như người con kính yêu cha. Như vậy, giữa Thầy Tế độ và đệ tử thương yêu kính trọng lẫn nhau, gần gũi thân cận nương nhờ nhau, cùng nhau sống trong chánh mạng, sẽ tăng trưởng, phát triển, thịnh hành trong Phật giáo này".

Ðiểm Hệ Trọng Trong Lễ Thọ Sa di

Lễ thọ Sa di được thành tựu, trở thành vị Sa di thật, điểm hệ trọng ở chỗ, "vị Ðại Ðức truyền Tam quy và giới tử thọ Tam quy", cả hai bên đều phải phát âm từng chữ từng câu đúng ṭhāna, karaṇa, payatana theo văn phạm Pāḷi và đúng theo 10 byañjanabuddhi.

- Văn phạm Pāḷi.

- 6 ṭhāna: 6 nơi phát âm.

- 6 karaṇa: 6 nhân phát âm.
- 4 payatana: 4 sự cố gắng phát ra âm thanh.

Và đúng theo 10 byañjanabuddhi: sự thông thạo rành rẽ 10 cách phát âm của nguyên âm và phụ âm.

Bảng chỉ dẫn cách phát âm Tam quy

Ghi chú:

Kaṇ : Kaṇthaṭṭhāna – & : Kaṇthakaraṇa.
Tā : Tāluṭṭhāna – Ji-m : Jivhāmajjhakaraṇa.
Mud : Muddhaṭṭhāna – Ji-u : Jivhopaggakaraṇa.
Dan : Dantaṭṭhāna. – ji-a : Jivhaggakaraṇa.
Oṭ : Oṭṭhaṭṭhāna. – & : Oṭṭhakaraṇa.
Nā : Nāsikaṭṭhāna. – & : Nāsikakaraṇa.

Do đó, giới tử có ý nguyện thọ Sa di, điều trước tiên, cần phải gần gũi thân cận với một vị thầy để học cách thọ Tam quy, cách phát âm từng chữ, từng câu đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama của văn phạm Pāḷi. Ðiều này rất hệ trọng cho việc thành tựu lễ thọ Sa di, để trở thành vị Sa di thật trong Phật giáo.

Trong Chú giải Luật tạng dạy:

- "Sāmaṇerapabbajjā pana ubhato suddhiyā vaṭṭati, no ekato suddhiyā".
[Vinayapiṭaka, Mahāvagga aṭṭhakathā, phần Pabbajjākathā. ]

Vị Ðại Ðức truyền Tam quy và giới tử thọ Tam quy, cả hai đều đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama của văn phạm Pāḷi và đúng theo 10 byañjanabuddhi (ubhato suddhi), thì cuộc lễ thọ Sa di thành tựu, giới tử trở thành vị Sa di thật trong Phật giáo.

Nếu vị Ðại Ðức truyền Tam quy đúng, còn giới tử thọ Tam quy không đúng; hoặc vị Ðại Ðức truyền Tam quy không đúng, còn giới tử thọ Tam quy đúng; hoặc vị Ðại Ðức truyền Tam quy không đúng và giới tử thọ Tam quy cũng không đúng; cả ba trường hợp này, thì cuộc lễ thọ Sa di không thành tựu, giới tử không trở thành vị Sa di thật trong Phật giáo. (Nếu không trở thành Sa di, tự nhận là Sa di thì chỉ là giả danh).

3.6- 10 Pháp Hoại Của Sa di

Trong Luật tạng, bộ Mahāvagga:

- Dasahaṅgehi samannāgato sāmaṇero nāsetabbo. Pāṇātipātī hoti; adinnādāyi hoti; abrahmacārī hoti; musāvādī hoti; surāmeraya-majjapāyī hoti; Buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati; Dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati; Saṃghaṃssa avaṇṇaṃ bhāsati; micchādiṭṭhiko hoti; Bhikkhunī dūsako hoti.

Imehi kho dasahaṅgehi samannāgato sāmaṇero nāsetabbo.

- Sa di phạm đến 1 trong 10 chi pháp, bị hư hoại phẩm hạnh Sa di.

1- Cố ý sát hại chúng sinh dầu nhỏ dầu lớn.
2- Cố ý trộm cắp của cải người khác.
3- Cố ý hành dâm người hoặc con vật.
4- Cố ý nói dối, không đúng sự thật.
5- Cố ý uống rượu, các chất say.
6- Nói xấu, chê trách Ðức Phật.
7- Nói xấu, chê trách Pháp bảo.
8- Nói xấu, chê trách chư Tăng.
9- Có tà kiến thấy sai hiểu lầm.
10- Hãm hại phạm hạnh Tỳ khưu ni.

Sa di phạm đến 1 trong 10 chi pháp này, thì bị hư hoại phẩm hạnh Sa di.

Nếu Sa di cố ý phạm phải 1 trong 10 chi pháp này, ví dụ: "sát sanh". Sa di nào cố ý sát sanh, dầu giết một con vật nhỏ như con kiến, con muỗi, thậm chí đến các trứng kiến, trứng mối... cũng gọi là phạm giới sát sanh. Vị Sa di ấy bị hư hoại phẩm hạnh Sa di, không còn là Sa di thật trong giáo pháp của Ðức Phật nữa.

Dầu trước đây, vị Sa di ấy được thành tựu do thọ đúng Tam quy, nay sau khi phạm 1 trong 10 chi pháp hoại, vị Sa di ấy bị đứt Tam quy và vị Thầy Tế độ. Bây giờ bên ngoài, thân chỉ có mặc bộ y còn sót lại mà thôi, bên trong tâm không còn phẩm hạnh Sa di nữa.

Vì vậy, phẩm hạnh Sa di rất mỏng manh, nên cần phải có đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng. Nhờ đức tin trong sạch ấy, mới có tâm hổ thẹn tội lỗi, tâm ghê sợ tội lỗi, làm nhân duyên hỗ trợ cho việc giữ gìn giới được trong sạch; nếu không đủ đức tin, thì khó mà giữ gìn giới cho được trong sạch hoàn toàn.

Nếu vị Sa di nào, biết mình đã phạm 1 trong 10 pháp hư hoại phẩm hạnh trên, vị Sa di ấy biết mình không còn là Sa di thật trong Phật giáo, thì nên đến đảnh lễ vị Ðại Ðức Thầy Tế độ sám hối và xin thọ phép Tam quy trở lại. Sau khi vị Ðại Ðức Thầy Tế độ hoặc một vị Ðại Ðức nào khác truyền Tam quy đúng và đệ tử thọ Tam quy đúng, cả hai bên đều đúng. Sau khi thọ Tam quy xong, người đệ tử trở thành Sa di mới trở lại.

3.7- 10 Pháp Hành Phạt

Trong Luật tạng, bộ Mahāvagga:

- "Dasahaṅgehi samannāgatassa sāmaṇerassa daṇṇakammaṃ kātabbaṃ. Vikālabhojanā hoti; nacca - gīta - vādita - visūka - dassanā hoti; mālā - gandha - vilepana - dharaṇa - maṇṇana vibhusanā hoti; uccāsayana - mahāsayanā hoti; jātarūpa - rajata - paṭiggahanā hoti; Bhikkhūnaṃ alābhāya parisakkati, Bhikkhūnaṃ anatthāya parisakkati, Bhikkhūnaṃ avāsāya parisakkati, Bhikkhū akkosati, paribhāsati, Bhikkhū Bhikkhūhi bhedeti.

Imehi kho dasahaṅgehi samannāgatassa samaṇerassa daṇṇakammaṃ kātabbaṃ".

- Ðối với Sa di phạm phải 1 trong 10 pháp, phải bị hành phạt là:

1- Thọ thực sái giờ (quá 12 giờ trưa).
2- Sự xem nhảy múa, nghe ca hát, thổi kèn, đánh đàn làm chướng ngại cho việc hành phạm hạnh cao thượng.
3- Sự trang điểm thoa vật thơm, dồi phấn son, đeo tràng hoa làm cho phát sanh phiền não.
4- Nằm ngồi chỗ quá cao và xinh đẹp.
5- Sự thọ nhận vàng bạc (tiền).
6- Cố gắng làm mất lợi lộc đến các Tỳ khưu.
7- Cố gắng làm mất lợi ích đến các Tỳ khưu.
8- Cố gắng làm mất chỗ ở đến các Tỳ khưu.
9- Mắng nhiếc, hăm dọa các Tỳ khưu.
10- Nói lời đâm thọc, chia rẽ các Tỳ khưu này với các Tỳ khưu khác.

Ðối với Sa di phạm 1 trong 10 pháp này phải bị hành phạt.

Sa di nào phạm phải 1 trong 10 pháp này, Sa di ấy sẽ bị hành phạt. Sự hành phạt chỉ là sự răn dạy để Sa di trở thành người thiện. Cho nên, mỗi khi Sa di phạm phải 1 trong 10 pháp hành phạt, thì vị thầy nên có tâm từ bi đối với Sa di, mà hành phạt. Cách hành phạt như múc nước, quét dọn xung quanh chùa....

3.8- 75 Ðiều Học Tập (Sekkhiya)

75 điều học tập, Sa di cũng như Tỳ khưu phải thực hành theo. Gồm 7 nhóm như sau:

I- 10 Ðiều Nhóm Parimaṇṇala

1- Parimaṇṇalaṃ nivāsessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
2- Parimaṇṇalaṃ pārupissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
3- Suppaṭicchanno antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
4- Suppaṭicchanno antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
5- Susaṃvuto antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
6- Susaṃvuto antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
7- Okkhittacakkhu antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
8- Okkhittacakkhu antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
9- Na ukkhittakāya antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
10- Na ukkhittakāya antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
Parimaṇṇalavaggo paṭhamo.

II- 10 Ðiều Nhóm Ujjagghika

11- Na ujjagghikāya antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
12- Na ujjagghikāya antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
13- Appasaddo antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
14- Appasaddo antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
15- Na kāyappacālakaṃ antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
16- Na kāyappacālakaṃ antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
17- Na bāhuppacālakaṃ antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
18- Na bāhuppacālakaṃ antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
19- Na sīsappacālakaṃ antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
20- Na sīsappacālakaṃ antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
Ujjagghikavaggo dutiyo.

III- 10 Ðiều Nhóm Khambhakata

21- Na khambhakato antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
22- Na khambhakato antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
23- Na oguṇṭhito antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
24- Na oguṇṭhito antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
25- Na ukkuṭikāya antaraghare gamissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
26- Na pallatthikāya antaraghare nisīdissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
27- Sakkaccaṃ piṇṇapātaṃ paṭiggahessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
28- Pattasaññī piṇṇapātaṃ paṭiggahessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
29- Samasūpakaṃ piṇṇapātaṃ paṭiggahessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
30- Samatittikaṃ piṇṇapātaṃ paṭiggahessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
Khambhakatavaggo tatiyo.

IV- 10 Ðiều Nhóm Sakkacca

31- Sakkaccaṃ piṇṇapātaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
32- Pattasaññī piṇṇapātaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
33- Sapadānaṃ piṇṇapātaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
34- Samasūpakaṃ piṇṇapātaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
35- Na thūpakato omadditvā piṇṇapātaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
36- Na sūpaṃ vā byañjanaṃ vā odanena paṭicchādessāmi bhiyyokamyataṃ upādāyā’ti sikkhā karaṇīyā.
37- Na sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
38- Na ujjhānasaññī paresaṃ pattaṃ olokessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
39- Nātimahantaṃ kabaḷaṃ karissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
40- Parimaṇṇalaṃ ālopaṃ karissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
Sakkaccavaggo catuttho.

V- 10 Ðiều Nhóm Kabaḷa

41- Na anāhaṭe kabaḷe mukhadvāraṃ vivarissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
42- Na bhuñjamāno sabbahatthaṃ mukhe pakkhipissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
43- Na sakabaḷena mukhena byāharissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
44- Na piṇṇukkhepakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
45- Na kabaḷāvacchedakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
46- Na avagaṇṇakārakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
47- Na hatthaniddhunakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
48- Na sitthāvakārakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
49- Na jivhānicchārakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
50- Na capucapukārakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
Kabaḷavaggo pañcamo.

VI- 10 Ðiều Nhóm Surusuru

51- Na surusurukārakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
52- Na hatthanillehakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
53- Na pattanillehakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
54- Na oṭṭhanillehakaṃ bhuñjissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
55- Na sāmisena hatthena pānīyathālakaṃ paṭigga-hessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
56- Na sasitthakaṃ pattadhovanaṃ antaraghare chaṇṇessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
57- Na chattapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
58- Na daṇṇapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
59- Na satthapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
60- Na āvudhapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
Surusuruvaggo chaṭṭho.

VII- 15 Ðiều Nhóm Pāduka

61- Na pādukāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
62- Na upāhanāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
63- Na yānagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīya.
64- Na sayanagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
65- Na pallatthikāya nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
66- Na veṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
67- Na oguṇṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
68- Na chamāyaṃ nisīditvā āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
69- Na nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
70- Na ṭhito nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
71- Na pacchato gacchanto purato gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
72- Na uppathena gacchanto pathena gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
73- Na ṭhito agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā karissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
74- Na harite agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
75- Na udake agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmī’ti sikkhā karaṇīyā.
Pādukavaggo sattamo.

Nghĩa: 75 điều học tập

1- 10 điều nhóm Parimaṇṇala.
2- 10 điều nhóm Ujjagghika.
3- 10 điều nhóm Khambhakata.
4- 10 điều nhóm Sakkacca.
5- 10 điều nhóm Kabaḷa.
6- 10 điều nhóm Surusuru.
7- 15 điều nhóm Pāduka.

I- 10 Ðiều Nhóm Parimaṇṇala: vòng quanh trước sau đều đặn

1- Nên học tập rằng: "Ta nên mặc y nội vòng quanh trước sau đều đặn". (Phần trên che kín lỗ rún, phần dưới phủ đầu gối 8 lóng tay).
2- Nên học tập rằng: "Ta nên mặc y vai trái vòng quanh trước sau đều đặn". (Phần trên trùm kín cổ hoặc chừa vai phải, phần dưới phủ đầu gối 4 lóng tay).
3- Nên học tập rằng: "Ta nên trùm y kín thân mình, khi đi vào trong xóm làng".
4- Nên học tập rằng: "Ta nên trùm y kín thân mình, khi ngồi trong nhà".
5- Nên học tập rằng: "Ta nên thu thúc tay chân đàng hoàng, khi đi vào trong xóm làng".
6- Nên học tập rằng: "Ta nên thu thúc tay chân đàng hoàng, khi ngồi trong nhà".
7- Nên học tập rằng: "Ta đi vào trong xóm làng, mắt nên nhìn xuống".
8- Nên học tập rằng: "Ta ngồi trong nhà, mắt nên nhìn xuống".
9- Nên học tập rằng: "Ta không nên dỡ y, khi đi vào trong xóm làng."
10- Nên học tập rằng: "Ta không nên dỡ y, khi ngồi trong nhà".

II- 10 Ðiều Ujjagghika: cười lớn

11- Nên học tập rằng: "Ta không nên cười lớn tiếng, khi đi vào trong xóm làng".
12- Nên học tập rằng: "Ta không nên cười lớn tíếng, khi ngồi trong nhà".
13- Nên học tập rằng: "Ta nên nói nhỏ nhẹ, khi đi vào trong xóm làng".
14- Nên học tập rằng: "Ta nên nói nhỏ nhẹ, khi ngồi trong nhà".
15- Nên học tập rằng: "Ta đi vào trong xóm làng, thân không nên lắc lư" (đi nghiêm chỉnh).
16- Nên học tập rằng: "Ta ngồi trong nhà, thân không nên lắc lư" (ngồi nghiêm chỉnh).
17- Nên học tập rằng: "Ta đi vào trong xóm làng, tay không nên chuyển động, đánh đàng xa" (đi nghiêm chỉnh)..
18- Nên học tập rằng: "Ta ngồi trong nhà, tay không nên chuyển động" (ngồi nghiêm chỉnh)..
19- Nên học tập rằng: "Ta đi vào trong xóm làng, đầu không nên lắc lư" (đi nghiêm chỉnh)..
20- Nên học tập rằng: "Ta ngồi trong nhà, đầu không nên lắc lư" (ngồi nghiêm chỉnh) .

III- 10 Ðiều Nhóm Khambhaka: tay chống nạnh

21- Nên học tập rằng: "Ta đi vào trong xóm làng, tay không nên chống nạnh".
22- Nên học tập rằng: "Ta ngồi trong nhà, tay không nên chống nạnh".
23- Nên học tập rằng: "Ta đi vào trong xóm làng, không nên trùm đầu".
24- Nên học tập rằng: "Ta ngồi trong nhà, không nên trùm đầu".
25- Nên học tập rằng: "Ta đi vào trong xóm làng, không nên đi nhón gót".
26- Nên học tập rằng: "Ta ngồi trong nhà, tay không nên choàng khoanh vòng 2 đầu gối".
27- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ nhận vật thực một cách cung kính".
28- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ nhận vật thực chỉ nhìn trong bát".
29- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ nhận vật thực canh vừa với cơm".
30- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ nhận vật thực chỉ vừa miệng bát".

IV- 10 Ðiều Nhóm Sakkacca: đàng hoàng

31- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ thực một cách đàng hoàng".
32- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ thực chỉ nhìn trong bát".
33- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ thực từ trên xuống dưới".
34- Nên học tập rằng: "Ta nên thọ thực canh vừa với cơm".
35- Nên học tập rằng: "Ta không nên thọ thực từ đỉnh giữa bát".
36- Nên học tập rằng: "Ta không nên che đậy canh, đồ ăn bằng cơm, vì tham muốn nhiều".
37- Nên học tập rằng: "Không có bệnh, ta không nên xin cơm, canh để dành cho ta dùng".
38- Nên học tập rằng: "Ta không nên nhìn bát người khác có ý chê trách".
39- Nên học tập rằng: "Ta không nên dùng miếng cơm lớn quá".
40- Nên học tập rằng: "Ta nên vắt miếng cơm tròn".

V- 10 Ðiều Nhóm Kabaḷa: miếng cơm

41- Nên học tập rằng: "Khi miếng cơm chưa đến miệng, ta không nên há miệng".
42- Nên học tập rằng: "Khi đang dùng vật thực, ta không nên bỏ trọn các ngón tay vào miệng".
43- Nên học tập rằng: "Ta không nên nói chuyện, lúc vật thực còn trong miệng".
44- Nên học tập rằng: "Ta không nên ném vật thực vào trong miệng".
45- Nên học tập rằng: "Ta không nên cắn vắt cơm từng miếng".
46- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên độn cơm bên má như con khỉ".
47- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên búng rảy ngón tay".
48- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên để rơi rải rác".
49- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên le lưỡi ra khỏi miệng".
50- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực không nên có tiếng chắp miệng".

VI- 10 Ðiều Nhóm Surusuru: tiếng rột rột

51- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên có tiếng rột rột".
52- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên liếm ngón tay".
53- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên vét, nạo bình bát".
54- Nên học tập rằng: "Ta dùng vật thực, không nên liếm môi".
55- Nên học tập rằng: "Ta không nên thọ nhận ly nước, bằng tay dính vật thực".
56- Nên học tập rằng: "Ta không nên đổ nước rửa bát, có hạt cơm, khi ở trong xóm làng".
57- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh cầm dù trong tay".
58- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh cầm gậy trong tay".
59- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh cầm dao trong tay".
60- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh cầm khí giới trong tay".

VII- 15 Ðiều Nhóm Pāduka: mang guốc

61- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh mang guốc".
62- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh mang giày da".
63- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh ngồi trên xe".
64- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh ngồi hay nằm trên giường".
65- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh ngồi khoanh tay choàng 2 đầu gối".
66- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh đầu quấn (bịt) khăn".
67- Nên học tập rằng: "Ta không nên thuyết pháp cho người không bệnh đầu trùm khăn".
68- Nên học tập rằng: "Ta ngồi dưới nền đất, không nên thuyết pháp cho người không bệnh ngồi trên chiếu, nệm".
69- Nên học tập rằng: "Ta ngồi chỗ thấp, không nên thuyết pháp cho người không bệnh ngồi chỗ cao".
70- Nên học tập rằng: "Ta đứng, không nên thuyết pháp cho người không bệnh ngồi".
71- Nên học tập rằng: "Ta đang đi đằng sau, không nên thuyết pháp cho người đi đằng trước".
72- Nên học tập rằng: "Ta đang đi bên lề đường, không nên thuyết pháp đến người đi giữa đường".
73- Nên học tập rằng: "Ta không có bệnh, không nên đứng tiểu tiện, đại tiện".
74- Nên học tập rằng: "Ta không có bệnh, không nên tiểu tiện, đại tiện hoặc khạc nhổ nước miếng trên cỏ cây xanh".
75- Nên học tập rằng: "Ta không có bệnh, không nên tiểu tiện, đại tiện hoặc khạc nhổ nước miếng trong nước".

Ðó là 75 điều học tập, mà Sa di và Tỳ khưu phải nên thực hành theo.

3.8- 14 Pháp Hành

Trong Luật tạng, bộ Cūḷavagga:

"Cuddasa khandhakavattāni nāma khandhake vattāni, kathaṃ? Āgantukavattaṃ, āvasikavattaṃ, gamikavattaṃ, anumodanāvattaṃ, bhattagga-vattaṃ, piṇṇacārikavattaṃ, āraññakavattaṃ, senāsanavattaṃ, jhantāgharavattaṃ, vaccakuṭi-vattaṃ, upajjhāyavattaṃ, siddhivihārikavattaṃ, ācariyavattaṃ, antevāsikavattañcā’ti.

Iminā cuddasa khandhakavattāni, etāni ca sabbesaṃ sabbadā ca yathārahaṃ caritabbāni.

- Ðức Thế Tôn truyền dạy 14 pháp hành trong Luật tạng, bộ Cūḷavagga, phần Vattakhandhaka rằng:

14 pháp hành như thế nào?

- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu khách.

- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu chủ.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu sắp đi xa.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu thuyết pháp làm cho thí chủ hoan hỉ.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu ở trai đường.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu đi khất thực.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu sống ở trong rừng.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu nơi chỗ ở.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu trong nhà tắm hơi nóng.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu nơi phòng vệ sinh.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu đối với Thầy Tế độ.
- Pháp hành của Thầy Tế độ đối với đệ tử.
- Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu đối với Thầy dạy.
- Pháp hành của Thầy dạy đối với đệ tử.

Ðó là 14 pháp hành mà Ðức Phật đã truyền dạy, tất cả Sa di, Tỳ khưu nên luôn luôn thực hành nghiêm chỉnh tùy theo mỗi trường hợp.

Giải Thích:

1- Āgantukavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu khách.

Sa di, Tỳ khưu khách đến một ngôi chùa, có phận sự phải hành như sau:

- Khi vào đến cổng chùa, nếu mang dép, phải cởi dép, xếp dù, trên đầu trùm y phải dỡ xuống, xả y, mặc chừa vai phải nghiêm chỉnh, xung quanh trước sau đều đặn xong, mới bước vào địa phận chùa.

- Khi vào chùa, rửa chân, lau chùi sạch sẽ, trước tiên nên đến trình vị Tỳ khưu trụ trì chùa, nếu vị trụ trì cao hạ hơn mình, vị Tỳ khưu khách phải đảnh lễ vị trụ trì và vấn an sức khỏe, nếu Tỳ khưu chủ chùa thấp hạ hơn mình, thì không đảnh lễ, chỉ cần vấn an sức khỏe.

- Hỏi nhà tắm, nhà vệ sinh (chỗ đại tiện, tiểu tiện) chỗ ở nghỉ ngơi, để bát ở chỗ thấp có vật mềm lót dưới bát, đồ đạc cần dùng, dây phơi y,....

- Hỏi để biết xóm làng đi khất thực,....

2- Āvāsikavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu chủ chùa.

Sa di, Tỳ khưu chủ chùa đối với Tỳ khưu, Sa di khách đến chùa, có phận sự phải hành như sau:

- Trường hợp Tỳ khưu chủ chùa tuổi hạ nhỏ hơn vị Tỳ khưu khách, khi Tỳ khưu chủ nhìn thấy vị Tỳ khưu khách đến liền ra đón rước tử tế, nhận y bát đồ dùng... dâng nước rửa mặt, rửa chân, khăn lau mặt, lau chân, dâng dầu thoa chân... xong, thỉnh mời vào phòng khách ngồi chỗ cao quý, vị Sa di, Tỳ khưu chủ đảnh lễ vị Tỳ khưu khách và vấn an sức khỏe.

- Dâng nước uống, hoặc gọi học trò dâng nước uống, thuốc trị bệnh cho vị Tỳ khưu.

- Thỉnh vị Tỳ khưu đến chỉ nhà tắm, phòng vệ sinh.

- Sắp đặt phòng nghỉ ngơi, vật thực, thuốc trị bệnh, đồ dùng cần thiết dâng cho vị Tỳ khưu một cách cung kính.

- Trường hợp Tỳ khưu chủ chùa tuổi hạ lớn hơn vị Tỳ khưu khách, khi Tỳ khưu chủ nhìn thấy vị Tỳ khưu khách đến đón rước tử tế, chỉ nước rửa mặt, rửa chân, khăn lau mặt, lau chân, cho dầu thoa chân... xong, mời vào phòng khách, vị Sa di, Tỳ khưu khách đảnh lễ vị Tỳ khưu chủ chùa và vấn an sức khỏe.

- Tỳ khưu chủ chỉ dẫn chỗ nhà tắm, phòng vệ sinh, phòng nghỉ ngơi, vật thực, thuốc trị bệnh, những đồ dùng cần thiết như giường chiếu, mùng gối,....

- Nếu vị Sa di, Tỳ khưu khách ở lâu ngày, Tỳ khưu chủ phải chỉ dẫn xóm làng đi khất thực, trình bày nội quy trong chùa, phong tục tập quán địa phương,....

3- Gāmikavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu đi xa.

Sa di, Tỳ khưu có ý định sắp đi xa có phận sự phải hành như sau:

- Những đồ đạc của chư Tăng mà mình dùng như chiếu, mùng, mền, gối và đồ dùng..., phải giặt, rửa sạch phơi khô cất giữ cẩn thận.

- Chỗ ở riêng một mình phải đóng cửa sổ, cửa ra vào cẩn thận, rồi giao lại cho một Tỳ khưu, hoặc Sa di khác.

- Ðến bạch cho vị Tỳ khưu trụ trì cùng bạn đồng phạm hạnh biết rõ sẽ đi đến nơi nào. Nếu có phận sự trong chùa thì phải bàn giao cho vị Tỳ khưu khác thay thế,....

4- Anumodanāvatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu thuyết pháp làm cho thí chủ hoan hỉ.

Trong chùa hoặc ngoài chùa (nhà thí chủ), những thí chủ làm phước thiện bố thí,... đến chư Tỳ khưu, Sa di xong, Tỳ khưu, Sa di nên thuyết pháp, hoặc nói đạo, để làm cho thí chủ phát sanh tâm hoan hỉ đếùn phước thiện mà họ đã làm.

Sa di, Tỳ khưu có phận sự phải hành như sau:

- Việc thuyết pháp là phận sự của vị Ðại Trưởng lão cao hạ nhất, nếu Ngài không muốn thuyết pháp, nhường lại cho vị Tỳ khưu nhỏ hạ nào thì do Ngài chỉ định.

- Tỳ khưu, Sa di chưa được phép của Ðại Trưởng lão, không được phép tự tiện thuyết pháp.

- Nếu thí chủ có đức tin trong sạch nơi vị Tỳ khưu, hoặc Sa di nào thuyết pháp, người thí chủ bạch xin phép với vị Ðại Trưởng lão cho phép, mới được thuyết pháp.

- Khi vị Pháp sư thuyết pháp, nên có đôi ba vị Tỳ khưu cùng ở lại với vị Ðại Ðức Pháp sư....

5- Bhattaggavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu nơi trai đường.

Trong trai đường (nhà ăn), Sa di, Tỳ khưu có phận sự phải hành như sau:

- Sa di, Tỳ khưu mặc y chỉnh tề đúng theo sekhiya-sikkhāpada dạy về điều học tập mặc y.

- Khi đi vào trai đường, Vị Ðại Trưởng lão cao hạ nhất đi trước, vị Tỳ khưu nhỏ hạ tuần tự theo sau cho đến Sa di cuối cùng một cách nghiêm chỉnh.

- Khi thọ thực nghiêm chỉnh đúng theo sekhiya-sikkhāpada dạy về điều học tập thọ thực.

- Khi thọ thực xong, vị Ðại Trưởng lão cao hạ nhất ra trước, vị Tỳ khưu nhỏ hạ tuần tự ra sau cho đến Sa di cuối cùng một cách nghiêm chỉnh đi về chỗ ở của mình, ....

6- Piṇṇacārikavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu đi khất thực.

Sa di, Tỳ khưu đi khất thực có phận sự phải hành như sau:

- Trước khi đi khất thực, Tỳ khưu, Sa di phải dọn dẹp đồ đạc trong cốc gọn gàng, mặc y nội và y vai trái nghiêm chỉnh đúng theo sekhiyasikkhāpada dạy về điều học tập đi khất thực.

- Tỳ khưu, Sa di khi đang đi khất thực, không nên đi mau quá, chậm quá, đứng trước mỗi nhà không nên đứng lâu, nếu không có thí chủ thỉnh mời.

- Khi thí chủ để vật thực vào bát, Tỳ khưu, Sa di phải thu thúc lục căn, mắt nhìn xuống bát, cung kính thọ nhận vật thực, không nên nhìn mặt thí chủ, khi nhận xong, từ từ đậy nắp bát, quay người bước đi nhà khác.

- Khi trở về chùa trước, phải sắp đặt chỗ ngồi sẵn, chuẩn bị nước rửa chân, khăn lau chân, nước uống đầy đủ.... để Tỳ khưu, Sa di về sau có dùng.

7- Āraññikavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu sống ở trong rừng.

Trong rừng là nơi có người xấu thường chạy đến trốn tránh, ẩn náu. Cho nên Sa di, Tỳ khưu ở chùa, cốc trong rừng, có phận sự phải hành như sau:

- Phải lo nước dùng, nước uống để sẵn, khi có người xấu đang khát chạy đến có nước uống, nước dùng, họ sẽ không gây tai hại, nguy hiễm đến tánh mạng của Tỳ khưu, Sa di.

- Phải chuẩn bị sẵn dụng cụ đá đánh lửa, hoặc hộp quẹt, khi cần lửa để nấu nước sôi, hoặc đốt sưởi thân mình khi bệnh hoạn ốm đau.

- Phải có cây gậy để đi đường.

- Phải biết xem sao để nhận biết phương hướng, mà không lạc đường và có thể hướng dẫn người khác đi không lạc đường....

8- Senāsanavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu nơi chỗ ở.

Chỗ ở trong chùa Sa di, Tỳ khưu có phận sự phải hành như sau:

- Hằng ngày, Sa di, Tỳ khưu cần phải quét dọn, lau chùi bên trong chỗ ở của mình, các đồ dùng giường, chiếu, gối, y... luôn luôn giữ gìn sạch sẽ gọn gàng, và bên ngoài quét dọn cho sạch sẽ, có chỗ đổ rác, không để có mùi hôi hám.

- Chánh điện, giảng đường, trai đường (nhà ăn), nhà bếp, nhà tắm, nhà vệ sinh (chỗ đại tiện, tiểu tiện), quét dọn lau chùi sạch sẽ.

- Chỗ ở của vị Ðại Trưởng lão, Sa di, Tỳ khưu phải có phận sự quét dọn lau chùi sạch sẽ.

- Nước dùng, nước uống luôn luôn đầy đủ.

- Nếu Sa di ở chung với vị Tỳ khưu, thì nên xin phép vị Tỳ khưu trước khi quét dọn lau chùi, hoặc muốn học thuộc lòng bài kinh, v.v....

9- Jantāgharavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu trong nhà tắm hơi nóng.

Vào thời tiết có không khí lạnh, nếu Tỳ khưu, Sa di bị cảm lạnh, phải vào nhà kín đốt củi sưởi ấm để trị bệnh cảm lạnh, thì Sa di, Tỳ khưu có phận sự phải hành như sau:

- Sa di, Tỳ khưu vào nhà tắm hơi nóng trước, thấy tro nhiều, nên hốt tro đổ ra ngoài, quét dọn lau chùi sạch sẽ xong, mới đốt lửa.

- Nhiều Sa di, Tỳ khưu có thể vào nhà tắm hơi nóng cùng một lần, nhưng không nên ngồi gần chen lấn vị Tỳ khưu cao hạ và cũng không nên bắt nạt Sa di, Tỳ khưu nhỏ hạ.

- Khi tắm hơi nóng xong, cần phải dập tắt lửa, hốt tro đổ ra ngoài, quét dọn sạch sẽ, đóng cửa sổ, cửa ra vào,....

10- Vaccakuṭivatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu nơi nhà vệ sinh.

Nhà vệ sinh là chỗ đại tiện, tiểu tiện, Sa di, Tỳ khưu có phận sự phải hành như sau:

- Trước khi vào nhà vệ sinh, phải lên tiếng, hay gỏ cửa xem có người trong phòng vệ sinh hay không?

- Sa di, Tỳ khưu, vị nào đến trước, thì được vào trước, không theo tuần tự cao hạ, thấp hạ.

- Phải cởi y vai trái vắt bên ngoài, trước khi vào phòng vệ sinh, cài chốt cửa lại cẩn thận; khi đại tiện, tiểu tiện không nên rặn lên tiếng; đại tiện, tiểu tiện xong, cần phải dội nước rửa cho sạch sẽ, trước khi ra,....

- Phòng vệ sinh, luôn luôn có nước đầy đủ và sạch sẽ.

11- Upajjhāyavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu đối với Thầy Tế độ.

Sau khi thọ Sa di, và trước khi làm lễ thọ Tỳ khưu, giới tử đều đọc xin Vị Ðại Ðức rằng:

- Upajhāyo me Bhante hohi.
Kính bạch Ðại Ðức, xin Ngài làm Thầy Tế độ của con.

Bậc xuất gia trong Phật giáo, vị Ðại Ðức Thầy Tế độ ở địa vị một người cha, và người đệ tử ở địa vị một người con. Cho nên Sa di, Tỳ khưu có phận sự phải hành như sau:

- Buổi sáng sớm sau khi thức dậy, Sa di, Tỳ khưu phải đến hầu Thầy Tế độ, đem nước rửa mặt, khăn lau, trải chỗ ngồi, dâng cháo đến Thầy Tế độ, khi Ngài thọ thực xong, dâng nước uống, tăm xỉa răng,... phục vụ hộ độ những gì cần thiết.

- Xếp đặt gọn gàng chỗ nằm, quét dọn sạch sẽ căn phòng, có y dơ đem đi giặt.

- Ðến giờ Thầy Tế độ đi khất thực, đem y bát dâng cho Thầy, nếu Thầy Tế độ muốn đệ tử theo sau, đệ tử mặc y nghiêm chỉnh, mang bát đi theo sau,

- Khi khất thực trở về, đệ tử nên trở về trước, chuẩn bị nước rửa chân, khăn lau chân, sắp đặt chỗ ngồi sẵn. Khi Thầy Tế độ về đến chùa, đệ tử ra đón nhận bát, đem nước rửa chân, lau chân, đem y sạch dâng cho Thầy thay, lấy y dơ đem đi giặt.

- Khi Thầy Tế độ thọ thực xong, dâng nước uống, tăm xỉa răng, đem bát rửa sạch, phơi nắng một lát, đem cất bát ở chỗ thấp, có vật mềm lót dưới bát.

- Khi Thầy Tế độ muốn tắm nước lạnh, đệ tử lo nước lạnh cho thầy tắm, hoặc muốn tắm nước ấm, đệ tử nấu nước ấm cho thầy tắm.

- Khi Thầy Tế độ muốn đi vào nhà tắm hơi nóng, đệ tử vào trước đốt lửa, đem ghế đặt sẵn, thỉnh Thầy vào ngồi, khi Thầy ra khỏi nhà tắm hơi, lấy khăn lau mình Thầy sạch sẽ, dâng y sạch Thầy thay, lấy y dơ đem đi giặt.

- Khi Thầy Tế độ bị bệnh, người đệ tử có phận sự hộ độ, nuôi Thầy cho đến khi khỏi hẳn bệnh. Người đệ tử luôn luôn cung kính Thầy Tế độ như người con đối với cha.

- Khi Thầy Tế độ phát sanh tâm dể duôi, đệ tử tìm cách thỉnh Ðại Trưởng lão đến thuyết pháp, để cho Thầy Tế độ phát sanh đức tin tiếp tục thực hành phạm hạnh cao thượng.

- Khi Thầy Tế độ phạm giới nặng, đệ tử tìm cách thỉnh xin chư Tỳ khưu Tăng cho Thầy thọ parivāsa, mānatta, abbhāna để cho giới của Thầy trở nên trong sạch,....

12- Siddhivihārikavatta: Pháp hành của Thầy Tế độ đối với đệ tử.

Trong Phật giáo, vị Thầy Tế độ đối với người đệ tử của mình như người con kế thừa truyền thống, giữ gìn duy trì giáo pháp của Ðức Phật. Do đó, vị Thầy Tế độ có phận sự tế độ người đệ tử như sau:

- Tận tâm lo dạy pháp học: Tipiṭaka, Aṭṭhakathā, .ṭïīkā,.... và pháp hành: Giới, Ðịnh, Tuệ....

- Có tâm từ bi cung cấp 4 thứ vật dụng: y phục, vật thực, chỗ ở, thuốc trị bệnh....

- Khi đệ tử bị bệnh, vị Thầy Tế độ có tâm từ, bi lo săn sóc nuôi dưỡng chữa bệnh cho đệ tử. Buổi sáng, đem nước rửa mặt, cháo, thuốc trị bệnh cho đệ tử; khi đệ tử muốn tắm nước ấm, Thầy Tế độ nấu nước ấm đem cho đệ tử tắm, đem y sạch thay, Thầy Tế độ đem y dơ đi giặt,... cho đến khi đệ tử khỏi hẳn bệnh; hoặc nhờ người khác hộ độ đệ tử. Thầy Tế độ có tâm từ, bi như người cha đối với đứa con một của mình.

- Khi đệ tử phát sanh tâm dể duôi, muốn hoàn tục, Thầy Tế độ tìm cách thuyết pháp khuyên dạy để cho đệ tử phát sanh đức tin, tiếp tục thực hành phạm hạnh cao thượng.

- Khi đệ tử phạm giới nặng, Thầy Tế độ thỉnh chư Tỳ khưu Tăng cho đệ tử thọ parivāsa, mānatta, abbhāna để cho giới của đệ tử trở nên trong sạch,....

13- Ācariyavatta: Pháp hành của Sa di, Tỳ khưu đối với thầy dạy.

Sa di, Tỳ khưu (dưới 5 hạ) khi đến nơi học viện khác, đều đọc xin vị Ðại Ðức rằng:

- Ācariyo me Bhante hohi, āyasmato nissāya vacchāmi. (3 lần).

Kính bạch Ðại Ðức, xin Ngài làm Thầy của con, con xin nương nhờ nơi Ngài.

Ācariya có 4 hạng:

- Pabbajjācariya: Vị Thầy truyền Tam quy khi thọ Sa di.
- Upasampadācariya: Vị Thầy tụng Ñatticatuttha-kammavācā, khi hành Tăng sự trong lễ thọ Tỳ khưu.

- Dhammācariya: Vị Thầy dạy giáo pháp của Ðức Phật.
- Nissayācariya: Vị Thầy cho đệ tử nương nhờ.

Sa di, Tỳ khưu có phận sự phải hành đối với các vị Thầy dạy cũng như Thầy Tế độ.

14- Antevāsikavatta: Pháp hành của vị thầy dạy đối với học trò.

Khi vị Thầy chấp nhận lời thỉnh cầu của học trò xong, vị Thầy phải có phận sự, trách nhiệm đối với học trò.

Antevāsika có 4 hạng:

- Pabbajjantevāsika: Học trò thọ Tam quy để trở thành Sa di.

- Upasampadantevāsika: Học trò trong lễ thọ Tỳ khưu.

- Dhammantevāsika: Học trò theo học giáo pháp của Ðức Phật.

- Nissayantevāsika: Học trò đến nương nhờ nơi vị Thầy.

Vị Ðại Ðức, Thầy đối với học trò, cũng như Thầy Tế độ đối với đệ tử của mình.

Ðó là 14 pháp hành mà Ðức Phật đã truyền dạy, tất cả Sa di, Tỳ khưu nên luôn luôn thực hành nghiêm chỉnh tùy theo từng lúc, từng thời.

Nếu Sa di, Tỳ khưu không thực hành nghiêm chỉnh và đầy đủ, thì Sa di phải bị phạm pháp hành phạt, còn Tỳ khưu phạm giới, giới không trong sạch.

Trên đây chỉ tóm lược 14 pháp hành của Sa di, Tỳ khưu. Vị nào muốn học hỏi nghiên cứu rộng thì xem trong Luật tạng, bộ Cūḷavagga, phần Vattakkhandhaka.

Trong phần Vattakkhandhaka, đoạn chót có những bài kệ như sau:

- "Vattaṃ aparipūrento, na sīlaṃ paripūrati.
Asuddhasīlo duppañño, cittekaggaṃ na vindati.

- Vikkhittacittonekaggo, sammā dhammaṃ na passati.
Apassamāno saddhammaṃ, dukkhā na parimuccati.

- Yaṃ vattaṃ paripūrento, sīlampi paripūrati.
Visuddhisīlo sappañño, cittekaggampi vindati.

- Avikkhittacitto ekaggo, sammā dhammaṃ vipassati.
Sampassamāno saddhammaṃ, dukhā so parimuccati.

- Tasmā hi vattaṃ pūreyya, jinaputto vicakkhaṇo.
Ovādaṃ Buddhaseṭṭhassa, tato nibbānamehitī’ti".

[Vinayapiṭaka, bộ Cūḷavagga, phần Vattakkhandhaka. ]

Lược dịch:

- Tỳ khưu hoặc Sa di, trong giáo pháp Ðức Phật,
Pháp hành không đầy đủ, là giới không đầy đủ,
Người giới không thanh tịnh, không trí tuệ sáng suốt,
Thì không được định tâm, không chứng đắc thiền định.

- Phóng tâm không an tịnh, không chứng đắc chánh pháp,
Không Ðạo – Quả –Niết Bàn, không giải thoát khổ được.

- Tỳ khưu hoặc Sa di, trong giáo pháp Ðức Phật,
Ðầy đủ các pháp hành, giới hạnh cũng đầy đủ,
Là người giới thanh tịnh, có trí tuệ sáng suốt,
Ðịnh tâm trụ vững chắc, chứng đắc bậc thiền định.

- Không phóng tâm an tịnh, chứng đắc được chánh pháp,
Ðạo – Quả và Niết Bàn, giải thoát khổ hoàn toàn.

- Vì vậy người Phật tử, bậc trí tuệ sáng suốt.
Nên thực hành nghiêm chỉnh, các pháp hành đầy đủ,
Ðúng theo lời giáo huấn, của Ðức Phật cao thượng,
Do nghiêm chỉnh thực hành, sẽ chứng ngộ Niết Bàn.

---o0o---

BỐN THỨ VẬT DỤNG (Catupaccaya)

Ðời sống của Sa di, Tỳ khưu hoàn toàn tùy thuộc vào bốn thứ vật dụng: y phục, vật thực, chỗ ở, thuốc trị bệnh... của thí chủ có đức tin trong sạch nơi Tam bảo: Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo. Thí chủ là những người cận sự nam, cận sự nữ cúng dường 4 thứ vật dụng đến chư Tỳ khưu Tăng, là phước điền, để họ gieo duyên lành, tạo phước thiện hầu mong được quả báu tốt lành, sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc trong kiếp hiện tại và nhiều kiếp vị lai.

Trong bộ Thanh Tịnh Ðạo, phân loại có 4 cách thọ dụng (paribhoga), 4 thứ vật dụng, đối với 4 hạng Tỳ khưu, Sa di như sau [Bộ Visuddhimagga, phần Catupārisuddhisampādanavīdhi]:

1- Theyyaparibhoga: Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người trộm cắp.

2- Iṇaparibhoga: Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người mang nợ.

3- Dāyajjaparibhoga: Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người thừa hưởng.

4- Sāmiparibhoga: Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người chủ.

1- Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người trộm cắp như thế nào?

Những người thí chủ đem 4 thứ vật dụng dâng cúng đến chư Tỳ khưu Tăng, là bậc có giới đức trong sạch. Nếu Tỳ khưu, Sa di nào, là người không có giới, giới không trong sạch (dussīla) dùng 4 thứ vật dụng ấy; thì Tỳ khưu, Sa di ấy thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người trộm cắp.

2- Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người mang nợ như thế nào?

Có số Tỳ khưu, Sa di là người có giới, nhưng khi thọ dụng 4 thứ vật dụng không quán tưởng:

- Mỗi khi mặc y, không quán tưởng về y. Như vậy, mặc y ấy như người mang nợ.

- Mỗi khi thọ thực, không quán tưởng về vật thực: - trước khi thọ thực, - đang khi thọ thực, - sau khi thọ thực, qua canh đầu, canh giữa, canh chót không quán tưởng vật thực, đến khi rạng đông, bắt đầu sang ngày khác. Như vậy, sự thọ thực ấy như hạng người mang nợ.

- Mỗi khi sử dụng chỗ ở: chỗ ngồi, chỗ nằm không quán tưởng về chỗ ở. Như vậy, sử dụng chỗ ở như hạng người mang nợ.

- Mỗi khi dùng thuốc trị bệnh không quán tưởng về thuốc. Như vậy, sự dùng thuốc trị bệnh như người mang nợ.

Bởi vậy cho nên, Tỳ khưu, Sa di có giới, khi thọ nhận thứ vật dụng nào, phải nên có trí tuệ quán tưởng thứ vật dụng ấy, nhất là khi Tỳ khưu, Sa di đang thọ dụng (sử dụng) thứ vật dụng nào, cần phải nên có trí tuệ quán tưởng thứ vật dụng ấy.

Tỳ khưu, Sa di nào, khi thọ nhận thứ vật dụng nào, có trí tuệ quán tưởng, nhưng đến khi thọ dụng vật dụng ấy, không quán tưởng rõ ràng, Tỳ khưu, Sa di ấy không tránh khỏi là người mang nợ. Như vậy, gọi là Tỳ khưu, Sa di thọ dụng 4 thứ vật dụng như người mang nợ.

Trường hợp Tỳ khưu, Sa di nào, khi thọ nhận thứ vật dụng nào, không quán tưởng, nhưng đến khi thọ dụng có trí tuệ quán tưởng rõ ràng vật dụng ấy, Tỳ khưu, Sa di ấy không mang nợ.

3- Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người thừa hưởng như thế nào?

Bậc Thánh Hữu học (Sekkha), đó là bậc Thánh Nhập Lưu, bậc Thánh Nhất Lai, bậc Thánh Bất Lai, là những người con của Ðức Phật, nên có quyền thừa hưởng 4 thứ vật dụng mà thí chủ có đức tin trong sạch nơi Ðức Phật cúng dường. Do đó, bậc Thánh Hữu Học dùng 4 thứ vật dụng như người thừa hưởng.

Ngoài bậc Thánh Hữu Học ra, Tỳ khưu, Sa di có giới, đang thực hành theo Giới – Ðịnh – Tuệ, khi thọ dụng thứ vật dụng nào, Tỳ khưu, Sa di có trí tuệ quán tưởng thứ vật dụng ấy, cũng có thể kể như hạng người thừa hưởng 4 thứ vật dụng của Ðức Phật cho phép. Như vậy, Tỳ khưu, Sa di thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người thừa hưởng.

4- Thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người chủ như thế nào?

Chỉ có bậc Thánh A-ra-hán đã tận diệt tất cả mọi tham ái cùng mọi phiền não không còn dư sót, không còn là tôi tớ của tham ái nữa, là người chủ nhân thật sự thọ dụng 4 thứ vật dụng. Như vậy, bậc Thánh A-ra-hán thọ dụng 4 thứ vật dụng như chủ nhân.

Bốn Pháp Quán Tưởng

Mỗi khi thọ dụng thứ vật dụng nào, Tỳ khưu, Sa di phải nên có trí tuệ quán tưởng thứ vật dụng ấy. Nếu quán tưởng bằng tiếng Pāḷi, thì cần phải hiểu rõ nghĩa từng chữ, từng câu Pāḷi, hoặc quán tưởng bằng tiếng Việt cũng nên. Ðiều quan trọng của sự quán tưởng 4 thứ vật dụng là để hiểu rõ sự lợi ích của chúng, cốt để diệt tham ái, phiền não phát sanh do nương nhờ 4 thứ vật dụng ấy.

Pháp quán tưởng [Majjhimanikāya, Bộ Mūlapaṇṇāsa, Kinh Sabbāsavasutta]:

1- Cīvara paccavekkhaṇā.

- Paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paṭisevāmi, yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsa - makasa - vātātapa - sarīsapa - samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnappaṭicchādanatthaṃ.

2- Piṇṇapāta paccavekkhaṇā.

- Paṭisaṅkhā yoniso piṇṇapātaṃ paṭisevāmi, neva davāya na madāya na maṇṇanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihankhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.

3- Senāsana paccavekkhaṇā.

Paṭisaṅkhā yoniso senāsanaṃ paṭisevāmi yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsamakasa-vātātapa-sarīsapa-samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodana-paṭisallānārāmatthaṃ.

4- Bhesajja paccavekkhaṇā.

Paṭisaṅkhā yoniso gilānappaccayabhesajja-parikkhāraṃ paṭisevāmi, yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭighātāya, abyāpajjhaparamatāya.

Tỳ khưu, Sa di quán tưởng khi đang thọ dụng mỗi thứ vật dụng có ý nghĩa như sau:

1- Quán tưởng về y phục:

Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng đúng theo sự thật rằng: "Tôi đã quán tưởng bằng trí tuệ rồi, mới mặc y phục chỉ để ngăn ngừa sự lạnh, ngăn ngừa sự nóng, ngăn ngừa sự tiếp xúc ruồi, muỗi, gió, nắng, rắn rít. Và cũng chỉ để che kín phần đáng hổ thẹn trong thân thể mà thôi".

2- Quán tưởng về vật thực:

Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng đúng theo sự thật rằng: "Tôi đã quán tưởng bằng trí tuệ rồi, mới dùng vật thực không phải để vui chơi như trẻ con, cũng không phải để tăng cường sức mạnh như người lực sĩ, cũng không phải để làm đẹp thân thể như đàn bà, cũng không phải để bồi dưỡng thân thể xinh đẹp như kỹ nữ. Sự thật, tôi dùng vật thực để nuôi dưỡng duy trì sắc thân, để làm giảm đi sự khổ thân, chỉ để thực hành phạm hạnh cao thượng mà thôi. Do nhờ sự thọ thực này, tôi có thể làm giảm được sự đang đói khổ và sẽ làm cho sự khổ mới không phát sanh.

Sự thọ thực như vậy không có lỗi, được điều hòa tứ đại, tứ oai nghi, sự sống an lạc sẽ phát sanh lên đối với tôi".

3- Quán tưởng về chỗ ở:

Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng đúng theo sự thật rằng: "Tôi đã quán tưởng bằng trí tuệ rồi, mới sử dụng chỗ ở chỉ để ngăn ngừa sự lạnh, để ngăn ngừa sự nóng, để ngăn ngừa sự tiếp xúc ruồi, muỗi, gió, nắng, rắn rít mà thôi. Và cũng chỉ để tránh sự tai hại do thời tiết, được an lạc nơi thanh vắng, để hành phạm hạnh cao thượng".

4- Quán tưởng về thuốc trị bệnh:

Tỳ khưu nên có trí tuệ quán sáng suốt tưởng đúng theo sự thật rằng: "Tôi đã quán tưởng bằng trí tuệ rồi, mới dùng thuốc trị bệnh, bảo vệ sanh mạng, chỉ để điều trị khổ bệnh đã và đang phát sanh, để không khổ do bệnh hoạn ấy".

Quán tưởng 4 thứ vật dụng là tứ đại, đáng nhờm  (Dhātupaṭikūlapaccavekkhaṇa)

1- Cīvara paccavekkhaṇā.

Yathāpaccayaṃ pavattamānaṃ dhātumattame-vetaṃ yadidaṃ cīvaraṃ, tadupabhuñjako ca puggalo dhātumattako nissatto nijjīvo suñño.

Sabbāni pana imāni cīvarāni ajigucchanīyāni imaṃ pūtikāyaṃ patvā, ativiya jigucchanīyāni jāyanti.

2- Piṇṇapāta paccavekkhaṇā.

Yathāpaccayaṃ pavattamānaṃ dhātumattame-vetaṃ yadidaṃ piṇṇapāto, tadupabhuñjako ca puggalo dhātumatako nissatto nijjīvo suñño.

Sabbo panāyaṃ piṇṇapāto ajigucchaniyo imaṃ pūtikāyaṃ patvā, ativiya jigucchanīyo jāyati.

3- Senāsana paccavekkhaṇā.

Yathāpaccayaṃ pavattamānaṃ dhātumattame-vetaṃ yadidaṃ senāsanaṃ, tadupabhuñjako ca puggalo dhātumattako nissatto nijjīvo suñño.

Sabbāni pana imāni senāsanāni ajigucchanīyāni imaṃ pūtikāyaṃ patvā, ativiya jigucchanīyāni jāyanti.

4- Bhesajjapaccavekkhaṇā.

Yathāpaccayaṃ pavattamānaṃ dhātumattame-vetaṃ yadidaṃ gilānapaccayabhesajjaparikkhāro, tadupabhuñjako ca puggalo dhātumattako nissatto nijjīvo suñño.

Sabbo panāyaṃ gilānapaccayabhesajja-parikkhāro ajigucchanīyo imaṃ pūtikāyaṃ patvā, ativiya jigucchanīyo jāyati.

Khi thọ nhận thứ vật dụng nào, Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng thứ vật dụng ấy chỉ là tứ đại (dhātu) mà thôi; và ngay cả người thọ nhận 4 thứ vật dụng cũng chỉ là thực tánh pháp: danh pháp sắc pháp, ngũ uẩn, 12 xứ, 18 giới v.v... không phải chúng sinh, là pháp vô ngã, không phải ta. Thật ra, 4 thứ vật dụng không phải là vật đáng nhờm, nhưng khi tiếp xúc với sắc thân uế trược này rồi, liền trở thành vật đáng nhờm vô cùng.

Trí tuệ sáng suốt quán tưởng khi thọ nhận 4 thứ vật dụng như sau:

1- Quán tưởng về y phục:

Khi Tỳ khưu, Sa di thọ nhận y phục, nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng thấy rõ rằng: "Y phục này chỉ là tứ đại, diễn biến theo tứ đại của chính nó mà thôi; và người thọ nhận y phục này cũng chỉ là thực tánh pháp, phi chúng sinh, phi bản mệnh vĩnh cữu, là pháp vô ngã, không phải ta".

Và những y phục này không phải vật đáng nhờm, nhưng khi tiếp xúc với sắc thân uế trược này rồi, liền trở nên vật đáng nhờm vô cùng.

2- Quán tưởng về vật thực:

Khi Tỳ khưu, Sa di thọ nhận vật thực, nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng thấy rõ rằng: "Vật thực này chỉ là tứ đại, diễn biến theo tứ đại của chính nó mà thôi, và người thọ nhận vật thực này cũng chỉ là thực tánh pháp, phi chúng sinh, phi bản mệnh vĩnh cữu, là pháp vô ngã, không phải ta".

Và vật thực này không phải vật đáng nhờm, nhưng khi tiếp xúc với sắc thân uế trược này rồi, liền trở nên vật đáng nhờm vô cùng.

3- Quán tưởng về chỗ ở:

Khi Tỳ khưu, Sa di thọ nhận chỗ ở, nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng thấy rõ rằng: "Chỗ ở này chỉ là tứ đại, diễn biến theo tứ đại của chính nó mà thôi, và người sử dụng chỗ ở này cũng chỉ là thực tánh pháp, phi chúng sinh, phi bản mệnh vĩnh cữu, là pháp vô ngã, không phải ta".

Và những chỗ ở này không phải vật đáng nhờm, nhưng khi tiếp xúc với sắc thân uế trược này rồi, liền trở nên vật đáng nhờm vô cùng.

4- Quán tưởng về thuộc trị bệnh:

Khi Tỳ khưu, Sa di thọ nhận thuốc trị bệnh bảo vệ sanh mạng, nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng thấy rõ rằng: "Thuốc trị bệnh bảo vệ sanh mạng này chỉ là tứ đại, diễn biến theo tứ đại của chính nó mà thôi, và người sử dụng thuốc trị bệnh này cũng chỉ là thực tánh pháp, phi chúng sinh, phi bản mệnh vĩnh cữu, là pháp vô ngã, không phải ta".

Và thuốc trị bệnh này không phải vật đáng nhờm, nhưng khi tiếp xúc với sắc thân uế trược này rồi, liền trở nên vật đáng nhờm vô cùng.

Tỳ khưu, Sa di đã dùng 4 thứ vật dụng trong ngày mà chưa quán tưởng, nên quán tưởng lại; nếu không quán tưởng cho đến lúc rạng đông (aruṇa), trước khi mặt trời mọc, vị Sa di, Tỳ khưu ấy thọ dụng 4 thứ vật dụng như hạng người mang nợ. Bởi vậy cho nên, hằng ngày trước lúc rạng đông, Sa di, Tỳ khưu nên có trí tuệ quán tưởng trở lại 4 thứ vật dụng đã dùng trong ngày một lần nữa như sau:

Quán tưởng lại 4 thứ vật dụng đã dùng trong ngày:

1- Cīvara paccavekkhaṇā.

Ajja māya apaccavekkhitvā yaṃ cīvaraṃ paribhuttaṃ, taṃ yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsa - makasa - vātātapa - sarīsapa - samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnappaṭicchādanatthaṃ.

2- Piṇṇapāta paccavekkhaṇā.

Ajja mayā apaccavekkhitvā yo piṇṇapāto paribhutto, so neva davāya na madāya na maṇṇanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihankhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.

3- Senāsana paccavekkhaṇā.

Ajja mayā apaccavekkhitvā yaṃ senāsanaṃ paribhuttaṃ, taṃ yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsa-makasa-vātātapa-sarīsapa-samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparssayavinodanapaṭisallānārāmatthaṃ.

4- Bhesajja paccavekkhaṇā.

Ajja mayā apaccavekkhitvā yo gilānappaccaya-bhesajjaparikkhāro paribhutto, so yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭighātāya, abyāpajjhaparamatāya.

1- Quán tưởng về y phục:

Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng đúng theo sự thật rằng: "Hôm nay, tôi không quán tưởng mà đã mặc y phục nào, y phục ấy chỉ để ngăn ngừa sự lạnh, ngăn ngừa sự nóng, ngăn ngừa sự tiếp xúc ruồi, muỗi, gió, nắng, rắn rít. Và cũng chỉ để che kín phần đáng hổ thẹn trong thân thể mà thôi".

2- Quán tưởng về vật thực:

Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng đúng theo sự thật rằng: "Hôm nay, tôi không quán tưởng mà đã đã dùng vật thực nào, vật thực ấy không phải để vui chơi như trẻ con, cũng không phải để tăng cường sức mạnh như người lực sĩ, cũng không phải để làm đẹp thân thể như đàn bà, cũng không phải để bồi dưỡng thân thể xinh đẹp như kỹ nữ. Sự thật, tôi dùng vật thực để nuôi dưỡng duy trì sắc thân, để làm giảm đi sự khổ thân, chỉ để thực hành phạm hạnh cao thượng mà thôi. Do nhờ sự thọ thực này, tôi có thể làm giảm được sự đang đói khổ, và sẽ làm cho sự khổ mới không phát sanh.

Sự thọ thực không có lỗi, được điều hòa tứ đại, tứ oai nghi, sự sống an lạc sẽ phát sanh lên, đối với tôi".

3- Quán tưởng về chỗ ở:

Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng đúng theo sự thật rằng: "Hôm nay, tôi không quán tưởng mà đã sử dụng chỗ ở nào, chỗ ở ấy chỉ để ngăn ngừa sự lạnh, ngăn ngừa sự nóng, ngăn ngừa sự tiếp xúc ruồi, muỗi, gió, nắng, rắn rít mà thôi. Và cũng chỉ để tránh sự tai hại do thời tiết, được an lạc nơi thanh vắng, để hành phạm hạnh cao thượng".

4- Quán tưởng về thuốc trị bệnh:

Tỳ khưu, Sa di nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng đúng theo sự thật rằng: "Hôm nay, tôi không quán tưởng mà đã dùng thuốc tri bệnh nào bảo vệ sanh mạng, thuốc tri bệnh ấy chỉ để điều trị khổ bệnh đã và đang phát sanh, để không khổ do bệnh hoạn ấy".

Kinh Aggikkhandhopamāsutta (Kinh Ví Ðống Lửa)

[Aṅguttaranikāya, phần Sattakanipāta, kinh Aggikkhandho-pamāsutta]

Một thuở nọ, Ðức Thế Tôn đang du hành đến vùng Kosala cùng với số đông chư Tỳ khưu Tăng. Từ xa, Ðức Thế Tôn nhìn thấy một đống lửa đang cháy dữ dội lan khắp một vùng rộng lớn. Ðức Thế Tôn dừng lại, ghé vào một gốc cây, ngự trên chỗ ngồi mà Ðại Ðức Ānanda đã trải sẵn.

Khi ấy Ðức Thế Tôn gọi chư Tỳ khưu dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, các con có nhìn thấy đống lửa đang cháy dữ dội ở một vùng kia không?

Chư Tỳ khưu bạch rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, chúng con đều nhìn thấy rõ. Bạch Ngài.

1- Này chư Tỳ khưu, các con nghĩ thế nào về điều này?

Một người vào ngồi ôm, nằm ôm đống lửa lớn đang cháy dữ dội kia, với vị Tỳ khưu vào ngồi ôm, nằm ôm công chúa, hoặc công nương, hoặc tiểu thư con nhà quý phái có đôi bàn tay mềm mại, dịu dàng. Trong hai sự việc ấy, điều nào cao quý hơn?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, Tỳ khưu vào ngồi ôm, nằm ôm công chúa, hoặc công nương, hoặc tiểu thư con nhà quý phái có đôi bàn tay mềm mại, dịu dàng điều ấy cao quý hơn; còn người vào ngồi ôm, nằm ôm đống lửa lớn đang cháy dữ dội kia, nóng phỏng, điều ấy đau khổ lắm. Bạch Ngài.

Này chư Tỳ khưu, Như Lai thuyết giảng, chỉ dạy cho các con nên biết: Ðối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; không phải là Tỳ khưu, tự nhận là Tỳ khưu; không phải là bậc hành phạm hạnh, tự nhận là bậc hành phạm hạnh, phiền não sình thối bên trong, có tâm tham dục nhiều, tánh tình xấu xa đê tiện vào ngồi ôm, nằm ôm công chúa, hoặc công nương, hoặc tiểu thư con nhà quý phái có đôi bàn tay mềm mại, dịu dàng, vị Tỳ khưu ấy không cao quý chút nào; còn người vào ngồi ôm, nằm ôm đống lửa lớn đang cháy dữ dội kia cao quý hơn nhiều.

Ðiều ấy tại sao gọi là cao quý?

- Này chư Tỳ khưu, bởi vì người ấy có thể chết hoặc đau khổ dẫn đến sự chết, do vào ngồi ôm, nằm ôm đống lửa lớn đang cháy ấy, nhưng người ấy sau khi chết không phải sa vào 4 cõi ác giới1, không phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, đối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... tánh tình xấu xa đê tiện, vào ngồi ôm, nằm ôm công chúa, hoặc công nương, hoặc tiểu thư con nhà quý phái có đôi bàn tay mềm mại, dịu dàng, vị Tỳ khưu ấy đang bị thoái hóa trong mọi thiện pháp, phải chịu khổ lâu dài, sau khi chết sẽ bị sa đọa vào 4 cõi ác giới, phải chịu khổ trong cõi địa ngục [4 cõi ác giới: địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sanh].

2- Này chư Tỳ khưu, các con nghĩ thế nào về điều này?

Một người đàn ông khỏe mạnh, dùng một sợi dây da dẻo dai quấn vòng đôi vào chân người khác, rồi kéo qua kéo lại làm cho cắt đứt da; cắt đứt da rồi cắt đứt thịt, rồi cắt đứt gân, rồi cắt đứt ống xương chân; cắt đứt ống xương chân rồi dừng lại ở tủy xương; với vị Tỳ khưu hài lòng, hoan hỉ trong sự lễ bái của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ. Trong hai sự việc ấy, điều nào cao quý hơn?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, Tỳ khưu hài lòng, hoan hỉ trong sự lễ bái của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, điều này cao quý hơn; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh dùng một sợi dây da dẻo dai quấn vòng vào chân, rồi kéo qua kéo lại làm cho cắt đứt da; ... cắt đứt ống xương chân rồi dừng lại ở tủy xương, điều ấy đau khổ lắm. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai thuyết giảng, chỉ dạy cho các con nên biết: Ðối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... có tâm tham dục nhiều, tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ trong sự lễ bái của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy không cao quý chút nào; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh, dùng một sợi dây da dẻo dai quấn vòng đôi vào chân, rồi kéo qua kéo lại làm cho cắt đứt da; ... cắt đứt ống xương chân rồi dừng lại ở tủy xương, người ấy cao quý hơn nhiều.

Ðiều ấy tại sao gọi là cao quý?

- Này chư Tỳ khưu, bởi vì người ấy có thể chết hoặc đau khổ dẫn đến sự chết do bị đứt da, đứt thịt, đứt gân, đứt ống xương chân ấy, nhưng người ấy sau khi chết không phải sa vào 4 cõi ác giới, không phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, đối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ trong sự lễ bái của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy đang bị thoái hóa trong mọi thiện pháp, phải chịu khổ lâu dài, sau khi chết sẽ bị sa đọa vào 4 cõi ác giới, phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

3- Này chư Tỳ khưu, các con nghĩ thế nào về điều này?

Một người đàn ông khỏe mạnh, dùng một cây lao bén nhọn, được thoa bằng dầu, rồi phóng vào ngực của một người khác; với vị Tỳ khưu hài lòng, hoan hỉ trong sự chấp hai tay cung kính của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ. Trong hai sự việc ấy, điều nào cao quý hơn?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, Tỳ khưu hài lòng, hoan hỉ trong sự chấp hai tay cung kính của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, điều này cao quý hơn; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh dùng một cây lao bén nhọ, được thoa bằng dầu rồi phóng vào ngực, điều ấy đau khổ lắm. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai thuyết giảng, chỉ dạy cho các con nên biết: Ðối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... có tâm tham dục nhiều, tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ trong sự chấp hai tay cung kính của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy không cao quý chút nào; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh, dùng một cây lao bén nhọn, được thoa bằng dầu rồi rồi phóng vào ngực, người ấy cao quý hơn nhiều.

Ðiều ấy tại sao gọi là cao quý?

- Này chư Tỳ khưu, bởi vì người ấy có thể chết hoặc đau khổ dẫn đến sự chết do bị đâm vào ngực, nhưng người ấy sau khi chết không phải sa vào 4 cõi ác giới, không phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, đối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ trong sự chấp hai tay cung kính của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy đang bị thoái hóa trong mọi thiện pháp, phải chịu khổ lâu dài, sau khi chết sẽ bị sa đọa vào 4 cõi ác giới, phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

4- Này chư Tỳ khưu, các con nghĩ thế nào về điều này?

Một người đàn ông khỏe mạnh, đem một tấm sắt đang cháy hồng ép dính quanh vào thân của một người khác; với vị Tỳ khưu mặc tấm y, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ. Trong hai sự việc ấy, điều nào cao quý hơn?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, Tỳ khưu mặc tấm y, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, điều này cao quý hơn; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh đem một tấm sắt đang cháy hồng ép dính quanh vào thân, điều ấy đau khổ lắm. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai thuyết giảng, chỉ dạy cho các con nên biết: Ðối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... có tâm tham dục nhiều, tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ mặc tấm y, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy không cao quý chút nào; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh, đem một tấm sắt đang cháy hồng ép dính quanh vào thân, người ấy cao quý hơn nhiều.

Ðiều ấy tại sao gọi là cao quý?

- Này chư Tỳ khưu, bởi vì người ấy có thể chết hoặc đau khổ dẫn đến sự chết do tấm sắt đang cháy hồng ép dính quanh vào thân ấy, nhưng người ấy sau khi chết không phải sa vào 4 cõi ác giới, không phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, đối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ mặc tấm y, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy đang bị thoái hóa trong mọi thiện pháp, phải chịu khổ lâu dài, sau khi chết sẽ bị sa đọa vào 4 cõi ác giới, phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

5- Này chư Tỳ khưu, các con nghĩ thế nào về điều này?

Một người đàn ông khỏe mạnh, lấy một cục sắt đang cháy hồng, rồi lấy lưỡi câu móc miệng của một người khác mở rộng ra, bỏ cục sắt cháy hồng ấy vào miệng, làm cháy phỏng miệng, cháy lưỡi, cháy cổ, cháy ngực, cháy dài xuống ruột già, ruột non và cho đến hậu môn; với vị Tỳ khưu thọ dụng vật thực ngon lành, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ. Trong hai sự việc ấy, điều nào cao quý hơn?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, Tỳ khưu thọ dụng vật thực ngon lành, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, điều này cao quý hơn; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh lấy một cục sắt đang cháy hồng, rồi lấy lưỡi câu móc miệng mở rộng ra, bỏ cục sắt cháy hồng ấy vào miệng, làm cháy phỏng miệng, cháy cổ... và cho đến hậu môn, điều ấy đau khổ lắm. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai thuyết giảng, chỉ dạy cho các con nên biết: Ðối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... có tâm tham dục nhiều, tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ thọ dụng vật thực ngon lành, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy không cao quý chút nào; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh, lấy một cục sắt đang cháy hồng rồi lấy lưỡi câu móc miệng mở rộng ra, bỏ cục sắt cháy hồng vào miệng, làm cháy phỏng miệng, cháy cổ... và cho đến hậu môn, người ấy cao quý hơn nhiều.

Ðiều ấy tại sao gọi là cao quý?

- Này chư Tỳ khưu, bởi vì người ấy có thể chết hoặc đau khổ dẫn đến sự chết do cục sắt đang cháy hồng bỏ vào miệng, nhưng người ấy sau khi chết không phải sa vào 4 cõi ác giới, không phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, đối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ thọ dụng vật thực ngon lành, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy đang bị thoái hóa trong mọi thiện pháp, phải chịu khổ lâu dài, sau khi chết sẽ bị sa đọa vào 4 cõi ác giới, phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

6- Này chư Tỳ khưu, các con nghĩ thế nào về điều này?

Một người đàn ông khỏe mạnh, nắm đầu hoặc cổ của một người khác, bắt buộc nằm hoặc ngồi trên giường sắt hoặc ghế sắt đang cháy hồng; với vị Tỳ khưu nằm hoặc ngồi trên giường hoặc ghế, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ. Trong hai sự việc ấy, điều nào cao quý hơn?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, Tỳ khưu nằm hoặc ngồi trên giường hoặc ghế, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, điều này cao quý hơn; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh nắm đầu hoặc cổ, bắt buộc nằm hoặc ngồi trên giường sắt hoặc ghế sắt đang cháy hồng, điều ấy đau khổ lắm. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai thuyết giảng, chỉ dạy cho các con nên biết: Ðối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... có tâm tham dục nhiều, tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ nằm hoặc ngồi trên giường hoặc ghế, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy không cao quý chút nào; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh, nắm đầu hoặc cổ, bắt buộc nằm hoặc ngồi trên giường sắt hoặc ghế sắt đang cháy hồng, người ấy cao quý hơn nhiều.

Ðiều ấy tại sao gọi là cao quý?

- Này chư Tỳ khưu, bởi vì người ấy có thể chết hoặc đau khổ dẫn đến sự chết, do bị bắt buộc nằm hoặc ngồi trên giường sắt hoặc ghế sắt đang cháy hồng ấy, nhưng người ấy sau khi chết không phải sa vào 4 cõi ác giới, không phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, đối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ nằm hoặc ngồi trên giường hoặc ghế, được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy đang bị thoái hóa trong mọi thiện pháp, phải chịu khổ lâu dài, sau khi chết sẽ bị sa đọa vào 4 cõi ác giới, phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

7- Này chư Tỳ khưu, các con nghĩ thế nào về điều này?

Một người đàn ông khỏe mạnh, nắm đôi chân người khác đưa lên cao, đầu chúc xuống dưới rồi ném vào nồi nước đồng sôi, lửa đang cháy đỏ. Người ấy ở trong nồi nước đồng đang sôi ấy khi thì nổi lên, khi thì chìm xuống, khi thì quay lộn ngang; với vị Tỳ khưu ở trong chỗ ở, cốc, tăng xá..., được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ. Trong hai sự việc ấy, điều nào cao quý hơn?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, sự ở trong chỗ ở, cốc, tăng xá..., được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, điều này cao quý hơn; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh ném vào nồi nước đồng đang sôi, lửa đang cháy đỏ, điều ấy đau khổ lắm. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai thuyết giảng, chỉ dạy cho các con nên biết: Ðối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... có tâm tham dục nhiều, tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ chỗ ở, cốc, tăng xá..., được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy không cao quý chút nào; còn người bị người đàn ông khỏe mạnh ném vào nồi nước đồng đang sôi, lửa đang cháy đỏ, người ấy cao quý hơn nhiều.

Ðiều ấy tại sao gọi là cao quý?

- Này chư Tỳ khưu, bởi vì người ấy có thể chết hoặc đau khổ dẫn đến sự chết do bị ném vào nồi nước đồng đang sôi, lửa đang cháy đỏ ấy, nhưng người ấy sau khi chết không phải sa vào 4 cõi ác giới, không phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, đối với Tỳ khưu phạm giới (dussīla), có ác pháp, có hành động thấp hèn đáng khinh bỉ, thường che giấu tội lỗi của mình; ... tánh tình xấu xa đê tiện, mà hài lòng, hoan hỉ chỗ ở, cốc, tăng xá..., được dâng cúng bằng đức tin trong sạch, của những người hoàng tộc giàu có, của những Bà la môn giàu có và của những đại phú hộ, vị Tỳ khưu ấy đang bị thoái hóa trong mọi thiện pháp, phải chịu khổ lâu dài, sau khi chết sẽ bị sa đọa vào 4 cõi ác giới, phải chịu khổ trong cõi địa ngục.

Này chư Tỳ khưu, vì vậy các con phải nên học tập rằng: "Chúng ta dùng 4 thứ vật dụng: y phục, vật thực, chỗ ở, thuốc trị bệnh, của những thí chủ có đức tin trong sạch đem đến dâng cúng, chúng ta phải hành phạm hạnh cao thượng để làm cho những thí chủ ấy có được nhiều phước thiện, được nhiều quả báu cao quý, và đời sống Tỳ khưu của chúng ta không trở nên vô dụng, chúng ta sẽ tiến hóa trong mọi thiện pháp, cũng sẽ có nhiều quả báu cao quý".

Này chư Tỳ khưu, các con phải nên học tập, thực hành rằng:

- Khi quán xét thấy rõ sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài của mình thật sự, khi ấy, các con nên tinh tấn để hoàn thành đầy đủ phạm hạnh bằng pháp không dể duôi, tiến hành Tứ niệm xứ (appamādena sampādetuṃ).

- Khi quán xét thấy rõ sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài của người khác thật sự, khi ấy, các con nên tinh tấn để hoàn thành đầy đủ phạm hạnh bằng pháp không dể duôi, tiến hành Tứ niệm xứ.

- Khi quán xét thấy rõ sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài của mình và của người khác thật sự, khi ấy, các con nên tinh tấn để hoàn thành đầy đủ phạm hạnh bằng pháp không dể duôi, tiến hành Tứ niệm xứ.

Ðức Thế Tôn thuyết giảng bài pháp này, trong nhóm đông Tỳ khưu, có 60 vị Tỳ khưu đã phạm tội bất cộng trụ (pārājika) khi đang nghe pháp cảm thấy quá nóng nảy hộc máu ra miệng.

Có 60 vị Tỳ khưu bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Sudukkharaṃ Bhagavā! Sudukkharaṃ Bhagavā!

- "Kính bạch Ðức Thế Tôn, thực hành phạm hạnh vô cùng khó khăn.

Kính bạch Ðức Thế Tôn, thực hành phạm hạnh vô cùng khó khăn".

60 vị Tỳ khưu này xin hoàn tục trở thành cận sự nam.

Có 60 vị Tỳ khưu khi nghe bài pháp này, tâm hoàn toàn giải thoát khỏi mọi phiền não trầm luân, do không chấp thủ bởi tà kiến và tham ái, trở thành bậc Thánh A-ra-hán.

(Xong bài kinh)

Sự lợi ích của bài kinh Aggikkhandhopamasutta

Ðức Phật thuyết pháp với tâm đại bi vô lượng, mong đem lại sự lợi ích cho tất cả chúng sinh, mong cứu vớt chúng sinh giải thoát khỏi mọi cảnh khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Trong 9 Ân Ðức Phật, Ân Ðức Sugato: Ðức Thiện Ngôn, có 4 ý nghĩa:

- Ngự theo con đường Thánh Ðạo.
- Ngự đến nơi Niết Bàn cao thượng.
- Ngự đến đích chân chánh không lùi bước.
- Giáo huấn chân lý đem lại sự lợi ích thiết thực.

Trong 4 ý nghĩa trên, ở đây xin đề cập đến ý nghĩa thứ tư: "Giáo huấn chân lý đem lại sự lợi ích thiết thực".

Ðức Thế Tôn thuyết giảng chân lý, chắc chắn đem lại sự lợi ích thiết thực cho chúng sinh; nếu không đem lại sự lợi ích thiết thực, thì Ngài không bao giờ thuyết giảng.

Ðức Thế Tôn thuyết giảng hay không thuyết giảng có 6 trường hợp:

1- Ðức Phật biết rõ lời nào không chân thật, không đem lại sự lợi ích, người nghe không hài lòng, không hoan hỉ, Ngài không thuyết giảng lời ấy.

2- Ðức Phật biết rõ lời nào không chân thật, không đem lại sự lợi ích, dầu người nghe hài lòng, hoan hỉ, Ngài không thuyết giảng lời ấy.

3- Ðức Phật biết rõ lời nào chân thật, không đem lại sự lợi ích, người nghe không hài lòng, không hoan hỉ, Ngài không thuyết giảng lời ấy.

4- Ðức Phật biết rõ lời nào chân thật, không đem lại sự lợi ích, dầu người nghe hài lòng, hoan hỉ, Ngài không thuyết giảng lời ấy.

5- Ðức Phật biết rõ lời nào chân thật, đem lại sự lợi ích, người nghe hài lòng, hoan hỉ, Ngài biết tùy nơi, đúng lúc sẽ thuyết giảng lời ấy.

6- Ðức Phật biết rõ lời nào chân thật, đem lại sự lợi ích, dầu người nghe không hài lòng, không hoan hỉ, Ngài biết tùy nơi, đúng lúc sẽ thuyết giảng lời ấy.

Ðức Phật thuyết bài kinh Aggikkhandhopamasutta đem lại sự lợi ích cho cả 3 nhóm Tỳ khưu:

1- Nhóm Tỳ khưu thứ nhất gồm có 60 vị đã từng phạm giới pārājika (bất cộng trụ) mà che giấu tội lỗi của mình. Bây giờ, nhóm 60 vị Tỳ khưu này được nghe Ðức Phật thuyết giảng bài kinh ấy, chỉ dạy cho biết sự tai hại khủng khiếp đối với Tỳ khưu phạm giới, nên phát sanh động tâm (saṃvega) ăn năn hối hận tội lỗi của mình, nóng nảy cho đến nỗi hộc máu ra miệng, xả bỏ y bát, trở thành người cận sự nam, để tránh khỏi tai họa sa vào 4 cõi ác giới, tránh cảnh khổ trong cõi địa ngục lâu dài.

Ðối với nhóm cận sự nam này, đã thoát khỏi điều tai họa do phạm giới bất cộng trụ của bậc Tỳ khưu. Nhóm cận sự nam này, nếu trọn đời quy y Tam bảo, thọ trì ngũ giới, bát giới trong sạch và hành theo pháp của người cận sự nam, sau khi chết sẽ sanh lên các cõi trời dục giới, hưởng sự an lạc tại cõi trời ấy. Nếu tiến hành thiền định cũng có thể chứng đắc các bậc thiền sắc giới, vô sắc giới. Nếu tiến hành thiền tuệ cũng có thể chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả cho đến Bất Lai Thánh Ðạo, Bất Lai Thánh Quả, trở thành bậc Thánh nhân trong Phật giáo.

Như vậy, bài kinh này đem lại sự lợi ích lớn cho nhóm 60 vị Tỳ khưu thứ nhất.

2- Nhóm Tỳ khưu thứ nhì gồm có 60 vị, đã từng phạm giới nhẹ mà che giấu, dể duôi không chịu sám hối, không thu thúc để cho giới trở nên trong sạch, không biết hổ thẹn, ghê sợ tội lỗi. Bây giờ nhóm 60 vị Tỳ khưu này được nghe Ðức Phật thuyết giảng bài kinh ấy, chỉ dạy cho biết sự tai hại khủng khiếp đối với Tỳ khưu phạm giới, nên phát sanh động tâm (saṃvega) ăn năn hối hận tội lỗi của mình, và biết mình không có đủ khả năng tiếp tục thực hành phạm hạnh cao thượng của Tỳ khưu cho được trong sạch hoàn toàn, nếu cứ tiếp tục sống kiếp Tỳ khưu thì sẽ có ngày phạm giới nặng. Nên nhóm 60 vị Tỳ khưu này xin Ðức Phật cho phép hoàn tục, trở thành cận sự nam để tránh khỏi tai họa sa vào 4 cõi ác giới, tránh cảnh khổ trong cõi địa ngục lâu dài.

Ðối với nhóm cận sự nam này, đã thoát khỏi điều tai họa do phạm giới của bậc Tỳ khưu. Nhóm cận sự nam này, nếu trọn đời quy y Tam bảo, thọ trì ngũ giới, bát giới trong sạch và hành theo pháp của người cận sự nam, sau khi chết sẽ sanh lên các cõi trời dục giới, hưởng sự an lạc tại cõi trời ấy. Nếu tiến hành thiền định cũng có thể chứng đắc các bậc thiền sắc giới, vô sắc giới. Nếu tiến hành thiền tuệ cũng có thể chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả cho đến Bất Lai Thánh Ðạo, Bất Lai Thánh Quả, trở thành bậc Thánh nhân trong Phật giáo.

Như vậy, bài kinh này đem lại sự lợi ích lớn cho nhóm 60 vị Tỳ khưu thứ nhì.

3- Nhóm Tỳ khưu thứ ba gồm có 60 vị là bậc có giới hạnh trong sạch. Bây giờ, nhóm Tỳ khưu này được nghe Ðức Phật thuyết giảng bài kinh ấy, phát sanh động tâm (saṃvega) tiến hành thiền tuệ chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả cho đến A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán trong Phật giáo, ngay trong kiếp hiện tại. [Tóm lược ý nghĩa Chú giải Aṇguttaranikāya, phần Ekakanipāta, Accharasaṃghātavaggavaṇṇanā]

Bài kinh này đem lại sự lợi ích cho chư Tỳ khưu trong quá khứ như thế nào, thì chư Tỳ khưu trong hiện tại và chư Tỳ khưu trong vị lai cũng được sự lợi ích như thế ấy.

---o0o---

II-NGHI THỨC LỄ THỌ TỲ KHƯU (Bhikkhu)

- Tỳ khưu nghĩa là bậc sống nhờ vào sự đi khất thực.

- Tỳ khưu nghĩa là bậc thấy kinh sợ sự khổ tử sanh luân hồi, nên xuất gia để thoát khỏi khổ sanh.

Lễ thọ Tỳ khưu có hai hạng người:

1-    Vị Sa di đã trải qua năm tháng đủ 20 tuổi, muốn nâng lên bậc Tỳ khưu.

2-    Người cận sự nam đủ 20 tuổi trở lên có ý nguyện muốn thọ Tỳ khưu.

Người cận sự nam trước khi thọ Tỳ khưu, cũng phải qua nghi thức lễ thọ Sa di trước, rồi mới đến lễ nâng lên bậc Tỳ khưu sau.

Thường lễ thọ Tỳ khưu tại Trung Ấn Ðộ (Majjhima-padesa), Tỳ khưu Tăng hội họp hành Tăng sự ít nhất có 10 vị Tỳ khưu thật trở lên; còn lại các nơi khác, (các nước ngoài), lễ thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu Tăng hội họp hành Tăng sự ít nhất có từ 5 vị Tỳ khưu thật trở lên, chư Tỳ khưu Tăng cùng giới tử đều hội họp tại sīmā, chư Tỳ khưu mỗi vị ngồi cách nhau khoảng 2 cùi tay với 1 gang (hatthapāsa) theo vị trí như sau:

Hai vị Ðại Ðức Luật sư lễ bái Ðức Phật.

Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa (3 lần).
Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Ðức Thế Tôn, bậc A-ra-hán, Bậc Chánh Ðẳng Giác.

Nghi lễ nâng Sa di lên bậc Tỳ khưu theo tuần tự như sau:

A- Giai Ðoạn Ðầu Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ Khưu

Hai vị Ðại Ðức Luật sư ngồi chồm hổm (ukkuṭikaṃ nisīditvā), quay mặt vào nhau tụng:

1- Xin Ðại Ðức làm Thầy Tế độ

Ls:- Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo.

Công việc đầu tiên là xin Ðại Ðức làm Thầy Tế độ.

Sd:- Upajjhāyo me Bhante hohi. (3 lần)

Kính bạch Ðại Ðức, xin Ngài làm Thầy Tế độ của con.

Ttđ:- Pāsādikena sampādehi.

Con hãy cố gắng thực hành giới, định, tuệ cho đầy đủ, được thể hiện nơi thân, khẩu đáng để phát sanh đức tin trong sạch.

Sd:- Āma Bhante.

Kính bạch Ðại Ðức. Dạ, xin vâng.

2- Ðặt tên Sa di, tên Thầy Tế độ

Ls:- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng được rõ, con xin phép đặt tên Sa di và giới thiệu tên vị Ðại Ðức Thầy Tế độ.

- Vị Sa di này đặt tên: Nāga.

- Này Sa di, con nên nhớ "Nāga" là tên của con.

- Xin giới thiệu tên vị Ðại Ðức Thầy Tế độ.

- Trường hợp này, có nơi gọi trực tiếp pháp danh của vị Ðại Ðức Thầy Tế độ. Ví dụ: "Buddharakkhita".

Có nơi, vì sự kính trọng vị Ðại Ðức Thầy Tế độ, cho nên vị Ðại Ðức Luật sư không dám gọi trực tiếp pháp danh của vị Ðại Ðức Thầy Tế độ; do đó có thể đặt một tên gián tiếp khác. Ví dụ: "Tissa".

Vị Ðại Ðức Luật sư trình cho chư Tỳ khưu Tăng biết rõ tên Sa di là Nāga và tên vị Ðại Ðức Thầy Tế độ là Tissa.

Ls:- Upajjhāyaṃ gāhāpetvā, pattacīvaraṃ ācikkhitabbaṃ.

Lễ xin Thầy Tế độ xong rồi, nay hỏi Sa di về sự đầy đủ y bát.

3- Xét hỏi y bát của Sa di

Ðức Phật không cho phép Sa di không có y bát riêng của mình, xin làm lễ thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Ayaṃ te patto?

Này Nāga, cái bát này của con, có phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Kính bạch Ðại Ðức, Dạ! Thưa phải vậy.

Ls:- Ayaṃ saṃghāṭi?

Này Nāga, tấm y 2 lớp này của con, có phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Kính bạch Ðại Ðức, Dạ! Thưa phải vậy.

Ls:- Ayaṃ uttarāsaṅgo?

Này Nāga, tấm y vai trái này của con, có phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Kính bạch Ðại Ðức, Dạ! Thưa phải vậy.

Ls:- Ayaṃ antaravāsakaṃ?

Này Nāga, tấm y nội này của con, có phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Kính bạch Ðại Ðức, Dạ! Thưa phải vậy

4- Sa di giới tử đi ra ngoài phạm vi chư Tăng

Ls:- Gaccha amumhi okāse tiṭṭhāhi.

Này Nāga, con hãy đứng dậy đi lui ra ngoài phạm vi của chư Tăng hội họp, khoảng cách quá 2 cùi tay 1 gang, đứng chờ Sư ở chỗ ấy.

Sa di giới tử đảnh lễ 3 lạy rồi chắp 2 tay ngang ngực, đi bằng 2 đầu gối lui ra khỏi phạm vi của chư Tỳ khưu Tăng, rồi đứng dậy từ từ đi ra quá 2 cùi tay 1 gang, đứng chắp tay quay mặt vào chỗ chư Tỳ khưu Tăng chờ vị Ðại Ðức Luật sư dạy bảo.

Hai vị Ðại Ðức Luật sư trình chư Tăng, xin phép dạy bảo giới tử:

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ Nāgaṃ anusāseyyaṃ.[23]

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình của con. Sa di giới tử Nāga là đệ tử của Ðại Ðức Tissa muốn thọ Tỳ khưu. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, con xin phép dạy bảo Sa di giới tử Nāga.

Hai vị Ðại Ðức Luật sư đảnh lễ chư Tăng, xin phép ra khỏi phạm vi của chư Tăng hội họp, đến chỗ Sa di giới tử Nāga để dạy bảo.

Cách thức dạy bảo Sa di giới tử

Ðức Phật cho phép rằng:

"Anujānāmi bhikkhave paṭhamaṃ anusāsitvā pacchā antarāyike dhamme pucchituṃ.

Anujānāmi bhikkhave ekamantaṃ anusāsitvā pacchā antarāyike dhamme pucchituṃ...".

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép đầu tiên dạy bảo Sa di giới tử hiểu rõ, rồi sau đó hỏi Sa di giới tử về 13 pháp tại hại.

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép dạy bảo Sa di giới tử về 13 pháp tại hại ở một nơi cách phạm vi của chư Tăng hội họp quá 2 cùi tay 1 gang, rồi sau đó hỏi 13 pháp tai hại ở giữa chư Tăng.

5- Vị Ðại Ðức Luật sư đảm nhận phận sự dạy bảo Sa di giới tử

Ls:- Suṇāsi Nāga, ayaṃ te saccakālo, bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ saṃghamajjhe pucchante santaṃ "atthī"ti vattabbaṃ. Asantaṃ "natthī"ti vattabbaṃ. Mā kho vitthāyi, mā kho maṅku ahosi. Evaṃ taṃ pucchissanti. Santi te evarūpā ābādhā.

- Này Nāga, Sư dạy bảo con, con hãy lắng nghe cho rõ, sắp đến giờ làm lễ thọ Tỳ khưu của con, lúc ấy con phải nói thật, lúc ấy con phải nói đúng theo sự thật ở giữa chư Tăng hội họp, những bệnh hoạn nào có trong thân thể và những sự thật nào có trong cuộc đời của con, khi vị Ðại Ðức luật sư xét hỏi con về những điều ấy.

- Nếu điều gì có thật, thì con phải nên thành thật trả lời "atthi Bhante" hoặc "Āma, Bhante": Dạ! Phải vậy. Bạch Ngài.

- Nếu điều gì không có thật, thì con phải nên thành thật trả lời "natthi Bhante": Con không có vậy. Bạch Ngài. Con chớ nên sợ sệt, đứng đờ người không nói, con chớ nên xấu hổ mặt mày không vui.

Như vậy, Sư sẽ hỏi, con có những bệnh, như thế này:

- Bởi vì Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, trong thân của Sa di giới tử mắc phải 1 trong 5 chứng bệnh: bệnh cùi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao và bệnh điên, không được cho phép thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới dukkaṭa (tác ác).

Vì vậy, Sư hỏi con, trong thân thể của con có mắc phải những bệnh như là:

Ls:- Kuṭṭhaṃ?

Con có mắc bệnh cùi hay không?

Gt:- Natthi Bhante.

Con không có. Bạch Ngài.

Ls:- Gaṇṇo?

Con có mắc bệnh ung nhọt hay không?

Gt:- Natthi Bhante.

Con không có. Bạch Ngài.

Ls:- Kilāso?

Con có mắc bệnh ghẻ lở hay không?

Gt:- Natthi Bhante.

Con không có. Bạch Ngài.

Ls:- Soso?

Con có mắc bệnh ho lao hay không?

Gt:- Natthi Bhante.

Con không có. Bạch Ngài.

Ls:- Apamāro?

Con có mắc bệnh điên hay không?

Gt:- Natthi Bhante.

Con không có. Bạch Ngài.

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép loài súc sanh rồng biến hóa thành người nam thọ Tỳ khưu. Nếu cho phép thọ Tỳ khưu rồi, cũng không thành Tỳ khưu (trở lại thành rồng như cũ).

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Manusso’si?

Con có phải loài người thật hay không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, con là người thật. Bạch Ngài.

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người ái nam (bán nam, bán nữ) thọ Tỳ khưu. Nếu cho phép thọ Tỳ khưu rồi, cũng không thành Tỳ khưu.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Puriso’si?

Con có phải người nam thật hay không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, con là người nam thật. Bạch Ngài.

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người nam còn là tôi tớ của người khác thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Bhujisso’si?

Con không phải là người tôi tớ của ai, phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người nam còn mang nợ của người khác thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Anaṇo’si?

Con không phải là con nợ, phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người công chức nhà nước thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Na’si, rājabhaṭo?

Con không phải là công chức nhà nước, phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người con trai, mà cha mẹ chưa cho phép xuất gia thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Anuññāto’si mātāpitūhi?

Con đã được cha mẹ cho phép xuất gia rồi, phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu biết rõ người nam chưa đầy đủ 20 tuổi, không được cho phép thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu, nên quyết định theo pháp luật.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Paripuṇṇavīsativasso’si?

Con đã đầy đủ 20 tuổi kể từ khi tái sanh trong lòng mẹ, phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, phải vậy. Bạch Ngài

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không nên cho phép người nam vay mượn y bát thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.

Vì vậy, Sư hỏi con.

Ls:- Paripuṇṇaṃ te patacīvaraṃ?

Con có đầy đủ tam y và bát rồi, phải không?

Gt:- Āma, Bhante.

Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.

Ls:- Kiṃ nāmo’si?

Tên con gọi là gì?

Gt:- Ahaṃ Bhante, Nāgo nāma.

Tên con gọi là "Nāga". Bạch Ngài

Ls:- Ko nāmo te upajjhāyo?

Tên vị Ðại Ðức Thầy Tế độ của con gọi là gì?

Gt:- Upajjhāyo me Bhante, āyasmā Tissatthero nāma.

Tên vị Ðại Ðức Thầy Tế độ của con gọi là Ðại Ðức "Tissatthera". Bạch Ngài.

- Này Nāga, con nên ghi nhớ rõ 15 điều mà Sư đã dạy bảo. Khi con vào giữa chư Tăng hội họp, vị Ðại Ðức Luật sư hỏi, con phải trả lời đúng theo sự thật, điều nào không có, con phải trả lời rằng: "Natthi Bhante"(Con không có. Bạch Ngài). Ðiều nào có, con phải trả lời rằng: "Āma, Bhante" (Dạ! Phải vậy. Bạch Ngài).

- Ðức Phật răn cấm rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vị Ðại Ðức Luật sư và Sa di giới tử không được phép cùng một lúc vào giữa chư Tăng hội họp. Vị Ðại Ðức Luật sư đi vào giữa chư Tăng hội họp trước, trình cho chư Tăng được rõ bằng ñatti (tuyên ngôn).

Vì vậy, con phải đứng chờ Sư tại nơi đây, cho đến khi nào Sư trình bằng ñatti xong rồi, chư Tăng cho phép gọi con mới được vào.

6- Vị Luật sư trình chư Tăng, gọi giới tử vào

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, anusiṭṭho so mayā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, Nāgo āgaccheyya.

- (Āgacchāhī’ti vattabbo).

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình của con, Sa di giới tử Nāga là đệ tử của Ðại Ðức Tissa muốn nâng lên bậc Tỳ khưu. Con đã dạy bảo Sa di xong rồi. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin phép cho Sa di giới tử Nāga vào.

- (Cho phép Sa di giới tử Nāga vào đây).

7- Sa di giới tử xin nâng lên bậc Tỳ khưu

Ðược phép đi vào nơi chư Tăng hội họp, Sa di giới tử chắp hai tay ngang ngực đi đến phạm vi của chư Tăng, quỳ xuống đi bằng đầu gối vào giữa chư Tăng hội họp, mặc y chừa vai bên phải, đảnh lễ chư Tăng 3 lạy, ngồi chồm hổm, chắp 2 tay ngang trán đọc câu xin nâng lên bậc Tỳ khưu rằng:

Gt:- Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāmi, ullumpatu maṃ Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

- Dutiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāmi, ullumpatu maṃ Bhante saṃgho anukampaṃ upādāya.

- Tatiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāmi, ullumpatu maṃ Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, con xin chư Tăng cho con thọ Tỳ khưu.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, xin chư Tăng từ bi thương xót tế độ nâng đở con lên bậc Tỳ khưu....... Lần thứ nhì. ...... Lần thứ ba.

Sa di giới tử đảnh lễ chư Tăng 3 lần, rồi ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lắng nghe vị Ðại Ðức Luật sư xét hỏi.

8- Luật sư xét hỏi Sa di giới tử giữa chư Tăng

Sau khi Sa di giới tử xin phép chư Tăng nâng lên bậc Tỳ khưu, vị Ðại Ðức Luật sư xét hỏi 13 pháp tai hại trong thân thể, cuộc đời của Sa di ở giữa chư Tăng rằng:

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ Nāgaṃ antarāyike dhamme puccheyyaṃ.

- Suṇāsi Nāga, ayaṃ te saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ pucchāmi.

- Santaṃ "atthī" ti vattabbaṃ.

- Asantaṃ "natthī" ti vattabbaṃ.

Santi te evarūpā ābādhā.

Ls:- Kuṭṭhaṃ?

Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Gaṇṇo?

Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Kilāso?

Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Soso?

Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Apamāro?

Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Manusso’si?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Puriso’si?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Bhujisso’si?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anāṇo’si?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Na’si rājabhaṭo?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anuññāto’si mātāpitūhi?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇavīsativasso’si ?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇaṃ te pattacīvaraṃ?

Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Kiṃ nāmo’si?

Gt:- Ahaṃ Bhante, Nāgo nāma.

Ls:- Ko nāmo te upajjhāyo?

Gt:- Upajjhāyo me Bhante, āyasmā Tissatthero nāma.

Vị Ðại Ðức Luật sư xét hỏi Sa di giới tử ở giữa chư Tăng hội họp về những pháp tai hại (antarāyikadhamma), và Sa di giới tử đã trả lời rõ ràng đúng theo sự thật:

- Ðiều nào không có, Sa di thành thật trả lời: "không có".

- Ðiều nào có, Sa di thành thật trả lời: "phải".

(Xong giai đoạn đầu nghi thức lễ thọ Tỳ khưu).

B- Giai Ðoạn Giữa Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ Khưu

Giai đoạn giữa là giai đoạn chính thức của nghi lễ để trở thành bậc Tỳ khưu. Khi vị Ðại Ðức Luật sư tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn), tiếp theo tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn), gọi là ñatticatutthakammavācāxong, đồng thời Sa di giới tử trở thành vị Tỳ khưu (Bhikkhu) ngay khi ấy.

Vị Luật Sư Tụng Ñatticatutthakammavācā

Sự tụng ñatticatutthakammavācā có thể 2 hoặc 3 vị Ðại Ðức Luật sư, ngồi chồm hổm, 2 tay cầm bản, để tránh khỏi sai lầm, đồng nhau tụng như sau:

Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa (3 lần).

- Tụng Ñatti (1 lần)

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho Nāgaṃ upasampādeyya, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Esā ñatti.

- Tụng Kammavācā (3 lần)

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho Nāgaṃ upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, Nāgassa upasampadā āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

- Dutiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho Nāgaṃ upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, Nāgassa upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

- Tatiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho Nāgaṃ upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, Nāgassa upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Upasampanno saṃghena Nāgo āyasmatā Tissena upajjhāyena, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmi.

Chư Ðại Ðức Luật sư tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) tiếp theo tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn) đến chữ cuối cùng "dhārayāmi", từng âm, từng chữ, từng câu đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama và đúng theo10 byañjanabuddhi; nhất là những phụ âm, nguyên âm thuộc 4 loại sithila, dhanita, niggahita và vimuttađúng theo văn phạm Pāḷi, và đúng theo nghi lễ hành Tăng sự mà Ðức Phật đã ban hành, (Việc hành Tăng sự, tụng ñatticatutthakammavācā một lần hoặc có thể tụng 2-3 lần càng tốt), đồng thời ngay khi ấy, vị Sa di Nāga trở thành vị Tỳ khưu[24], gồm có bhikkhupātimokkhasīla 127 điều học, nếu kể rộng thì có 91.805.036.000 điều học; Tứ thanh tịnh giới; 14 pháp hành.... Vị Tỳ khưu ấy chính thức được gia nhâïp vào Tăng đoàn, được sống chung với chư Tỳ khưu Tăng, có quyền tham dự vào mọi nghi lễ hành Tăng sự của chư Tỳ khưu Tăng nói chung, không phân biệt nòi giống, giai cấp, quốc gia, dân tộc. Bởi vì, Tỳ khưu cùng là con cháu của dòng dõi Sakya (Sakyaputtiya) như nhau cả thảy.

* Ý nghĩa lời tuyên ngôn

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình tuyên ngôn của con. Sa di Nāga là đệ tử của Ðại Ðức Tissa muốn thọ Tỳ khưu, Sa di Nāga đã có đầy đủ tam y và bát, đã được trong sạch khỏi mọi pháp tai hại. Sa di Nāga xin chư Tăng tế độ nâng lên bậc Tỳ khưu do Ðại Ðức Tissa là Thầy Tế độ. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng cho phép nâng Sa di Nāga lên bậc Tỳ khưu, do Ðại Ðức Tissa là Thầy Tế độ.

Ðây là lời tuyên ngôn trình cho chư Tăng được rõ.

* Ý nghĩa lời thành sự ngôn

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình thành sự ngôn của con. Sa di Nāga là đệ tử của Ðại Ðức Tissa muốn thọ Tỳ khưu, Sa di Nāga đã có đầy đủ tam y và bát, đã được trong sạch khỏi mọi pháp tai hại. Sa di Nāga xin chư Tăng tế độ nâng lên bậc Tỳ khưu, do Ðại Ðức Tissa là Thầy Tế độ. Chư Tăng cho phép nâng Sa di Nāga lên bậc Tỳ khưu, do Ðại Ðức Tissa là Thầy Tế độ.

Ðối với vị Tỳ khưu nào hài lòng Sa di Nāga được nâng lên bậc Tỳ khưu, do Ðại Ðức Tissa là Thầy Tế độ, xin vị Tỳ khưu ấy ngồi làm thinh. Và đối với vị Tỳ khưu nào không hài lòng, xin vị Tỳ khưu ấy phát biểu lên giữa chư Tăng.

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng,...... phát biểu lên giữa chư Tăng. Lần thứ nhì.

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng,...... phát biểu lên giữa chư Tăng. Lần thứ ba.

Chư Tăng đã nâng Sa di Nāga lên bậc Tỳ khưu, do Ðại Ðức Tissa là Thầy Tế độ. Chư Tăng đã hài lòng, nên ngồi làm thinh. Tôi ghi nhận trạng thái hài lòng bằng cách ngồi làm thinh ấy.

(Xong giai đoạn giữa của nghi thức lễ thọ Tỳ khưu, Sa di giới tử trở thành vị Tỳ khưu).

---o0o---

C- Giai Ðoạn Cuối Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ Khưu

Vị Thầy Tế độ khuyên dạy tân Tỳ khưu

Phận sự vị Ðại Ðức Thầy Tế độ khuyên dạy (ovāda) đệ tử tân Tỳ khưu (Navakabhikkhu):

Tāvadeva chāyā metabbā, utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ, divasabhāgo ācikkhitabbo, saṅgīti ācikkhitabbā, cattāro nissāyā ācikkhitabbā, cattāri akaraṇīyāni ācikkhitabbāni.

1- Dạy bảo 4 pháp nương nhờ (cattāro nissayā)

Upaj:1- Piṇṇiyālopabhojanaṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho saṃghabhattaṃ, udesabhattaṃ, nimantanaṃ, salākabhattaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

Upaj:2- Paṃsukūlacīvaraṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho gomaṃ, kappāsikaṃ, koseyyaṃ, kambalaṃ, sāṃaṃ, bhaṅgaṃ.

Bhik: - Āma, Bhante.

Upaj:3- Rukkhamūlasenāsanaṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho, vihāro, aṇṇhayogo, pāsādo, hammiyaṃ, guhā.

Bhik: - Āma, Bhante.

Upaj:4- Pūtimuttabhesajjaṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho sappi, navanītaṃ, telaṃ, madhu, phāṇitaṃ.

Bhik: - Āma, Bhante.

(Vinayapiṭaka, bộ Māhāvagga).

2- Dạy bảo 4 pháp không nên hành

(cattāri akaraṇīyāni)

Upaj:1- Upasampannena bhikkhunā methuno dhammo nappaṭisevitabbo antamaso tiracchānagatāyapi. Yo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma puriso sīsacchinno abhabbo tena sarīraban-dhanena jīvituṃ. Evameva bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik: - Āma, Bhante.

Upaj:2- Upasampannena bhikkhunā adinnaṃ theyya-saṅkhātaṃ na ādātabbaṃ antamaso tiṇasalākaṃ upādāya. Yo bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyati, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma paṇṇupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritatthāya. Evameva bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyitvā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik: - Āma, Bhante.

Upaj:3- Upasampannena bhikkhunā sañcicca pāṇo jīvatā na voropetabbo antamaso kunthakipil-likaṃ upādāya. Yo bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropeti antamaso gabbhapātanaṃ upādāya, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti. Evameva bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropetvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik: - Āma, Bhante.

Upaj:4- Upasampannena bhikkhunā uttarimanussa-dhammo na ullapitabbo antamaso "suññāgāre abhiramāmī"ti. Yo bhikkhu pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussa-dhammaṃ ullapati jhānaṃ vā vimokkhaṃ vā samādhiṃ vā samāpattiṃ vā maggaṃ vā phalaṃ vā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā. Evameva bhikkhu pāpicchā icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik: - Āma, Bhante.

(Ovādakathā upasampadakhaṇṇaṃ niṭṭhitaṃ).

Nghĩa giai đoạn cuối nghi thức lễ thọ Tỳ khưu

Này Nāga, bây giờ con đã trở thành vị tân Tỳ khưu; có những điều con cần phải ghi nhớ rõ là:

- Ghi nhận thời gian: giờ, ngày, tháng, năm, thời tiết lúc trở thành Tỳ khưu.

- Con cần phải biết 4 pháp nương nhờ.

- Con cần phải biết 4 pháp không nên hành.

Ví dụ: Sa di giới tử Nāga trở thành Tỳ khưu lúc 10 giờ 5 phút buổi sáng, Chủ nhật, ngày 11 tháng 5 Phật lịch 2511 vào mùa mưa, tại Tổ Ðình Bửu Long, khu phố Thái Bình, phường Long Bình, Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Vị Ðại Ðức Thầy Tế độ gọi là Tissatthera.

- Vị Ðại Ðức Luật sư 1, tụng tuyên ngôn, là Ðại Ðức....

- Vị Ðại Ðức Luật sư 2 là Ðại Ðức....

- Vị Ðại Ðức Luật sư 3 là Ðại Ðức....

- Lần thứ nhì.... Lần thứ ba......

- Số chư Tỳ khưu Tăng hội...... vị.

1- Dạy bảo 4 pháp nương nhờ

Ttd:1- Này Nāga, bậc Tỳ khưu hằng ngày đời sống nương nhờ những hạt cơm, do đi khất thực từng nhà. Sống đời Tỳ khưu khất thực này, hằng ngày, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con sẽ được thọ hưởng vật thực cúng dường đến chư Tăng, vật thực do chư Tăng chỉ định, vật thực do thí chủ thỉnh mời, vật thực do bắt được thăm, vật thực do thí chủ bố thí từng thời, vật thực ngày giới và vật thực sau ngày giới.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

Ttđ:2- Này Nāga, bậc Tỳ khưu nương nhờ y phục do lượm vải dơ giặt sạch may y nhuộm mặc. Sống đời Tỳ khưu lượm vải dơ may y phục ấy, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con sẽ được mặc y may bằng vải nỉ, bằng bông vải, bằng lụa, bằng vải lông, bằng vải chỉ gai, bằng vải 5 thứ chỉ trộn lại.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

Ttđ:3- Này Nāga, bậc Tỳ khưu nương nhờ chỗ ở dưới gốc cây. Sống đời Tỳ khưu ở dưới gốc cây ấy, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con sẽ được ở chùa có 2 mái, chùa có 1 mái, lâu đài, cốc xây bằng gạch lợp ngói, hang động.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

Ttđ:4- Này Nāga, bậc Tỳ khưu nương nhờ thuốc trị bệnh bằng nước tiểu bò, hay nước tiểu bò ngâm với trái cây. Sống đời Tỳ khưu trị bệnh bằng nước tiểu bò ấy, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con được dùng thuốc bằng bơ đặc, bơ lỏng, dầu, mật ong và các loại đường.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

2- Dạy bảo 4 pháp không nên hành

Ttđ: 1- Này Nāga, Tỳ khưu không được hành dâm, dầu hành dâm với loài súc sanh. Tỳ khưu nào hành dâm, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như một người bị chặt đầu rồi, thì không thể nào gắn cái đầu lại với thân mình, để có mạng sống trở lại. Cũng như vậy, Tỳ khưu sau khi đã hành dâm rồi, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.

Vì vậy, con chớ nên hành dâm đến trọn đời.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

Ttđ: 2- Này Nāga, Tỳ khưu không được lấy của cải mà người chủ không cho với tâm trộm cắp, thậm chí ít như cỏ cây, mảnh tre. Tỳ khưu nào lấy của cải với tâm trộm cắp một vật có giá 1 pāda[25], hoặc giá trị bằng 1 pāda, hay nhiều hơn 1 pāda, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như một chiếc lá đã lìa cành rồi, thì không thể nào làm cho chiếc lá xanh tươi trở lại. Cũng như vậy, Tỳ khưu sau khi đã lấy của cải người khác với tâm trộm cắp, một vật có giá 1 pāda, hoặc giá trị bằng 1 pāda, hay nhiều hơn 1 pāda rồi, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.

Vì vậy, con chớ nên trộm cắp cho đến trọn đời.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

Ttđ: 3- Này Nāga, Tỳ khưu không được có tác ý sát sanh, thậm chí đến sanh mạng dầu nhỏ như con muỗi, con kiến. Tỳ khưu nào có tác ý giết người, ít nhất làm hư thai nhi trong bụng mẹ, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như một tảng đá lớn đã bị bể làm hai mảnh, thì không thể nào gắn dính trở lại như trước nữa. Cũng như vậy, Tỳ khưu sau khi đã có tác ý giết người rồi, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.

Vì vậy, con chớ nên có tác ý giết người đến trọn đời.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

Ttđ: 4- Này Nāga, Tỳ khưu không được khoe khoang pháp của bậc Thánh nhân, mà chính mình không có, ít nhất cũng không nên nói rằng "tôi rất thỏa thích ở nơi thanh vắng". Tỳ khưu nào có tâm tham muốn thấp hèn, thường có tánh tham lam, nói khoe khoang: tôi đã chứng đắc bậc thiền, hoặc 3 pháp giải thoát, hoặc thiền định, hoặc nhập định, hoặc Thánh Ðạo, hoặc Thánh Quả, là pháp của bậc Thánh nhân, mà chính mình không từng phát sanh, hiện tại không có. Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như cây thốt nốt bị chặt ngang ngọn rồi, thì không thể nào mọc ngọn, phát triển như trước nữa. Cũng như vậy, Tỳ khưu có tâm tham muốn thấp hèn, thường có tánh tham lam, sau khi đã nói khoe khoang pháp của bậc Thánh nhân, mà chính mình không từng phát sanh, hiện tại không có, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.

Vì vậy, con chớ nên nói khoe khoang pháp của bậc Thánh nhân đến trọn đời.

Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.

(Xong giai đoạn cuối nghi lễ thọ Tỳ khưu).

---o0o---

III-NGHI THỨC LỄ THỌ TỲ KHƯU 2 - 3 VỊ

Nghi thức lễ thọ Sa di có thể nhiều giới tử cùng một lúc; song nghi thức lễ thọ Tỳ khưu chỉ có thể từ 2 đến 3 giới tử mà thôi.

Trong Luật tạng, bộ Mahāvagga, Ðức Phật cho phép rằng:

"Anujānāmi bhikkhave dve tayo ekānussāsane kātuṃ, tañca kho ekena upajjhāyena, na tveva nānupajjhāyena...". [Vinayapiṭaka,bộ Mahāvagga, phần Dve Upasampadā-pekkhādivatthu]

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép 2 – 3 giới tử làm lễ thọ Tỳ khưu cùng một lúc tụng ñatticatutthakammavācā; và sự tụng ấy, Như Lai cho phép chỉ có một vị Thầy Tế độ mà thôi, không khác Thầy Tế độ.

Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ khưu 2 – 3 Vị Cùng Một Lúc

Nghi thức lễ thọ Tỳ khưu 2-3 giới tử cùng một lúc, theo tuần tự qua 3 giai đoạn: giai đoạn đầu, giai đoạn giữa và giai đoạn cuối hầu hết hoàn toàn giống như một giới tử. Song có điểm đặc biệt trong câu dùng số nhiều, đúng theo văn phạm Pāḷi, giai đoạn đầu, giai đoạn giữa và giai đoạn cuối suốt nghi thức lễ thọ Tỳ khưu.

LỄ THỌ 3 TỲ KHƯU (cách 1)

Vị Ðại Ðức Luật sư bắt đầu hành Tăng sự, lễ bái Ðức Phật.

Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

Ls:- Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo.

3Gt:– Upajjhāyo no Bhante hohi.

Upa:- Pāsādikena sampādetha.

3Gt:- Āma Bhante.

- Ðặt tên 3 giới tử: là Nāga, Mitta, Dattā.

- Giới thiệu pháp danh vị Thầy Tế độ: Ðại Ðức Tissa.

- Upajjhāyaṃ gāhāpetvā, pattacīvaraṃ ācikkhi-tabbaṃ.

Ls:- Ime vo pattā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Imā saṃghāṭiyo?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Ime uttarāsaṅgā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Ime antaravāsakā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Gacchatha amumhi okāse tiṭṭhatha.

Vị Ðại Ðức Luật sư tự mình trình lên chư Tăng đảm nhận phận sự dạy bảo 3 giới tử rằng:

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca"[26], āyasmato Tissassa upasampadā-pekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ. Ahaṃ "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" anusāseyyaṃ.

Ls:- Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ saṃghamajjhe pucchante santaṃ "atthī"ti vattabbaṃ, asantaṃ "natthī"ti vattabbaṃ. Mā kho vitthāyittha, mā kho maṅkū ahosittha. Evaṃ vo pucchissanti.

Santi vo evarūpā ābādhā:

Ls:- Kuṭṭhaṃ?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Gaṇṇo?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:– Kilāso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Soso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Apamāro?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Manussā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Purisā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Bhujissā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anaṇā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?

Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.

Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.

Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.

Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo?

3Gt:- Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.

Vị Ðại Ðức Luật sư vào trình chư Tăng

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" āyasmato Tissassa upasampadā-pekkhā, anusiṭṭhā te mayā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" āgaccheyyuṃ.

- (Āgucchathā’ti vattabbā).

3 giới tử vào giữa chư Tăng xin thọ Tỳ khưu.

3Gt:- Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

- Dutiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

- Tatiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca", antarāyike dhamme puccheyyaṃ.

Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ pucchāmi.

- Santaṃ "atthī" ti vattabbaṃ.

- Asantaṃ "natthī" ti vattabbaṃ.

Santi vo evarūpā ābādhā:

Ls:- Kuṭṭhaṃ?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Gaṇṇo?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:– Kilāso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Soso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Apamāro?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Manussā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Purisā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Bhujissā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anaṇā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?

Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.

Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.

Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.

Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo ?

3Gt:– Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.

Ñatticatutthakammavācā (cách 1)

Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3lần).

* Tụng Ñatti (1 lần)

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeyya, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Esā ñatti.

* Tụng Kammavācā (3 lần)

- Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, "Nāgassa ca Mittassa ca Dattassa ca" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

- Dutiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, "Nāgassa ca Mittassa ca Dattassa ca" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

- Tatiyampi etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, "Nāgassa ca Mittassa ca Dattassa ca" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Upasampannā saṃghena "Nāgo ca Mitto ca Datto ca", āyasmatā Tissena upajjhāyena, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmi.

(Theo bản chánh của Ðại Trưởng Lão Mahāsī Sayadaw).

LỄ THỌ 3 TỲ KHƯU (cách 2)

Vị Ðại Ðức Luật sư bắt đầu hành Tăng sự, lễ bái Ðức Phật.

Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

Ls: - Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo.

3Gt:– Upajjhāyo no Bhante hohi.

Upa:- Pāsādikena sampādetha.

3Gt:- Āma Bhante.

- Ðặt tên 3 giới tử: là Nāga, Mitta, Dattā.

- Giới thiệu pháp danh vị Thầy Tế độ: Ðại Ðức Tissa.

– Upajjhāyaṃ gāhāpetvā, pattacīvaraṃ ācikkhi-tabbaṃ.

Ls:- Ime vo pattā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Imā saṃghāṭiyo?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Ime uttarāsaṅgā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Ime antaravāsakā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Gacchatha amumhi okāse tiṭṭhatha.

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ. Ahaṃ "Nāga-Mitta-Datte" anusāseyyaṃ.

Ls:- Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ saṃghamajjhe pucchante santaṃ "atthī"ti vattabbaṃ, asantaṃ "natthī"ti vattabbaṃ. Mā kho vitthāyittha, mā kho maṅkū ahosittha. Evaṃ vo pucchissanti.

Santi vo evarūpā ābādhā:

Ls:- Kuṭṭhaṃ?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Gaṇṇo?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:– Kilāso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Soso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Apamāro?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Manussā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Purisā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Bhujissā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anaṇā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?

Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.

Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.

Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.

Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo ?

3Gt:- Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.

Vị Ðại Ðức luật sư vào trình chư Tăng

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, anusiṭṭhā te mayā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" āgaccheyyuṃ.

- (Āgucchathā’ti vattabbā).

3 giới tử vào giữa chư Tăng xin thọ Tỳ khưu.

3Gt:- Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

- Dutiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

- Tatiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ "Nāga-Mitta-Datte", antarāyike dhamme puccheyyaṃ.

Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ pucchāmi.

- Santaṃ "atthī" ti vattabbaṃ.

- Asantaṃ "natthī" ti vattabbaṃ.

Santi vo evarūpā ābādhā:

Ls:- Kuṭṭhaṃ?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Gaṇṇo?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:– Kilāso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Soso?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Apamāro?

3Gt:- Natthi, Bhante.

Ls:- Manussā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Purisā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Bhujissā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anaṇā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?

3Gt:- Āma, Bhante.

Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?

Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.

Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.

Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.

Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo ?

3Gt:- Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.

Ñatticatutthakammavācā (cách 2)

Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

* Tụng Ñatti (1 lần)

Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho "Nāga-Mitta-Datte" upasampā-deyya āyasmatā Tissena upajjhāyena. Esā ñatti.

* Tụng Kammavācā (3 lần)

- Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇi-mesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāga-Mitta- Datte" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati "Nāga-Mitta-Dattānaṃ" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

- Dutiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāga-Mitta-Datte" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati "Nāga-Mitta-Dattānaṃ" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

- Tatiyampi etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāga-Mitta-Datte" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati "Nāga-Mitta-Dattānaṃ" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.

Upasampannā saṃghena "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmatā Tissena upajjhāyena, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmi.

(Theo bản chánh của Ðại Trưởng Lão Mahāsi Sayadaw).

Nghi thức lễ thọ 2-3 Tỳ khưu cùng một lúc giai đoạn đầu và giai đoạn giữa sử dụng cách một hoặc cách hai, cách nào cũng được, đến giai đoạn cuối hai cách đều giống nhau.

---o0o---

Vị Thầy Tế Ðộ Khuyên Dạy Các Tân Tỳ Khưu

Phận sự vị Ðại Ðức Thầy Tế độ khuyên dạy (ovāda) các đệ tử tân Tỳ khưu (Navakabhikkhu):

Tāvadeva chāyā metabbā, utuppamāṃaṃ ācikkhitabbaṃ, divasabhāgo ācikkhitabbo, saṅgīti ācikkhitabbā, cattāro nissāyā ācikkhitabbā, cattāri akaraṇīyāni ācikkhitabbāni.

1- Dạy bảo 4 pháp nương nhờ

Upaj:1- Piṇṇiyālopabhojanaṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho saṃghabhattaṃ, udesabhattaṃ, nimantanaṃ, salākabhattaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

Upaj:2- Paṃsukūlacīvaraṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho khomaṃ, kappāsikaṃ, koseyyaṃ, kambalaṃ, sāṃaṃ, bhaṅgaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

Upaj:3- Rukkhamūlasenāsanaṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho, vihāro, aṇṇhayogo, pāsādo, hammiyaṃ, guhā.

Bhik:- Āma, Bhante.

Upaj:4- Pūtimuttabhesajjaṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho sappi, navanītaṃ, telaṃ, madhu, phāṇitaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

(Vinayapiṭaka, bộ Māhāvagga).

2- Dạy bảo 4 pháp không nên hành

Upaj:1- Upasampannena bhikkhunā methuno dhammo nappaṭisevitabbo antamaso tiracchānagatāyapi. Yo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, assamaṇo hoti asakya-puttiyo. Seyyathāpi nāma puriso sīsacchinno abhabbo tena sarīrabandhanena jīvituṃ. Evameva bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

Upaj:2- Upasampannena bhikkhunā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ na ādātabbaṃ antamaso tiṇasalākaṃ upādāya. Yo bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyati, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma paṇṇupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritatthāya. Evameva bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyitvā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

Upa:3- Upasampannena bhikkhunā sañcicca pāṇo jīvatā na voropetabbo antamaso kunthaki-pillikaṃ upādāya. Yo bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropeti antamaso gabbhapātanaṃ upādāya, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti. Evameva bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropetvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

Upa:4- Upasampannena bhikkhunā uttarimanussa-dhammo na ullapitabbo antamaso "suññāgāre abhiramāmī"ti. Yo bhikkhu pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussa-dhammaṃ ullapati jhānaṃ vā vimokkhaṃ vā samādhiṃ vā samāpattiṃ vā maggaṃ vā phalaṃ vā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā. Evameva bhikkhu pāpicchā icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.

Bhik:- Āma, Bhante.

Các nước Phật giáo theo hệ phái Theravāda như: Srilankā (Tích Lan), Myanmar (Miến Ðiện), Thái Lan, Campuchia (Cam Bốt), Lào và cả Việt Nam,... nghi thức lễ Thọ Sa di, Tỳ khưu, cách hành Tăng sự hoàn toàn căn cứ vào Luật tạng Pāḷi làm nền tảng căn bản. Vì vậy, nghi thức lễ thọ Sa di, Tỳ khưu trong quá khứ như thế nào, thì hiện tại và vị lai cũng như thế ấy; đúng theo truyền thống Theravāda.

Dầu rằng, mỗi dân tộc có khác nhau về ngôn ngữ riêng của mình, song các nghi thức lễ thọ Sa di, thọ Tỳ khưu, khi hành Tăng sự tụng ñatticatutthakammavācā chỉ có sử dụng tiếng Pāḷi là ngôn ngữ chung mà Ðức Phật đã chế định, ban hành được ghi trong Luật tạng Pāḷi. Cho nên, tất cả chư Tỳ khưu Tăng của các nước Phật giáo Theravāda, khi hành các Tăng sự (saṃghakamma) như: uposathakamma, pavāraṇākamma, kathinakamma, sīmasammutikamma, parivāsakamma, mānatta-kamma, abbhānakamma... đều sử dụng tiếng Pāḷi, từng chữ, từng câu đúng theo luật của Ðức Phật đã chế định, ban hành trong Luật tạng Pāḷi làm căn bản; không được bớt hoặc thêm, và không thể sử dụng một thứ tiếng nào khác để thay thế tiếng Pāḷi, lời giáo huấn của Ðức Phật. Cho nên, chư Tỳ khưu Tăng của các nước Phật giáo Theravāda có thể hành Tăng sự chung với nhau, thậm chí còn có thể tụng kinh Pārittapāḷi chung với nhau được, không có sự khác biệt nào đáng kể.

Ngoài chư Tỳ khưu Tăng của các nước Phật giáo Theravāda ra, còn các hàng cận sự nam, cận sự nữ trong các buổi lễ thọ Tam quy, ngũ giới, bát giới... tụng kinh Pārittapāḷi cũng đều sử dụng tiếng Pāḷi làm ngôn ngữ chung cho các hàng Phật tử

Ðó là tánh cách đặc thù của các nước Phật giáo theo truyền thống Theravāda.

-ooOoo-

ĀPATTI VỚI TỲ KHƯU

Bậc Tỳ khưu với āpatti liên quan với nhau. Āpatti chỉ phát sanh đối với Tỳ khưu, và cũng chỉ có Tỳ khưu thật mới phạm āpatti mà thôi.

Āpatti là gì? Āpatti là sự phạm giới Tỳ khưu.

Tỳ khưu giới, trong Bhikkhupātimokkha có 227 điều học, trong Luật tạng kể đầy đủ có 91.805.036.000 điều học [Bộ Visuddhimagga, phần Sīlaniddesa].

Trong Bhikkhupātimokkha có 227 điều học, phân chia làm 7 loại giới:

1- Giới Pārājika (Bất cộng trụ) gồm có 4 điều học.
2- Giới Saṃghādisesa (Tăng tàn) gồm có 13 điều học.
3- Giới Aniyata (Bất định) gồm có 2 điều học.
4- Giới Nissaggiya (Ưng xả đối trị) gồm có 30 điều học.
5- Giới Pācittiya (Ưng đối trị) gồm có 92 điều học.
6- Giới Pāṭidesanīya gồm có 4 điều học.
7- Giới Sekhiya gồm có 75 điều học.

Trong 7 loại giới này phân chia có 7 loại Āpatti:

1- Pārājika āpatti: sự phạm giới Pārājika.
2- Saṃghādisesa āpatti: sự phạm giới Saṃghādisesa.
3- Thullaccaya āpatti: sự phạm giới trọng.
4- Pācittiya āpatti: sự phạm giới Pācittiya.
5- Pāṭidesanīya āpatti: sự phạm giới Pāṭidesanīya.
6- Dukkaṭa āpatti: sự phạm giới Dukkaṭa (tác ác).
7- Dubbhāsita āpatti: sự phạm giới Dubbhāsita (ác khẩu).

Trong 7 loại āpatti này phân chia làm 2 loại:

1- Garuka āpatti: Āpatti nặng gồm có Pārājika āpatti và Saṃghādisesa āpatti. Gọi là āpatti nặng, vì không thể sám hối được, chỉ có thể trình cho chư Tăng biết mà thôi.

2- Lahuka āpatti: Āpatti nhẹ gồm có 5 loại còn lại: Thullaccaya āpatti, Pācittiya āpatti, Pāṭidesanīya āpatti, Dukkaṭa āpatti, Dubbhāsita āpatti. Gọi là āpatti nhẹ, vì Tỳ khưu có thể sám hối với một vị Tỳ khưu khác, sau khi sám hối āpatti xong, giới trở nên trong sạch trở lại.

Giải Thích:

1- Pārājika āpatti: sự phạm giới pārājika (bất cộng trụ)

Giới pārājika (bất cộng trụ) có 4 điều học. Nếu Tỳ khưu nào phạm 1 trong 4 điều học này, Tỳ khưu ấy gọi là phạm giới pārājika, không còn là Tỳ khưu nữa.

Tỳ khưu ấy muốn thoát khỏi Pārājika āpatti, bắt buộc phải hoàn tục trở thành người cận sự nam, hoặc xuống bậc thấp Sa di. Trong kiếp hiện tại, người cận sự nam ấy hoặc vị Sa di ấy không thể nào thọ Tỳ khưu được nữa.

2- Saṃghādisesa āpatti: sự phạm giới Saṃghādisesa

Giới Saṃghādisesa (Tăng tàn) có 13 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 13 điều học này, vị Tỳ khưu ấy gọi là phạm giới Saṃghādisesa, tuy vẫn còn là Tỳ khưu, nhưng là vị Tỳ khưu có giới không trong sạch.

Tỳ khưu ấy muốn thoát khỏi Saṃghādisesa āpatti, cần phải đến trình chư Tăng về sự phạm giới nào, hoặc phạm nhiều giới, và xin chịu hành phạt theo luật của Ðức Phật đã ban hành như sau:

- Xin thọ Parivāsakamma

Vị Tỳ khưu ấy xin chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự cho thọ parivāsakamma bằng ñatti-kammavācā.

Vị Tỳ khưu chịu hành phạt thọ parivāsakamma thời gian ấn định là kể từ khi phạm giới saṃghādisesa cho đến khi trình bày cho một vị Tỳ khưu khác nhận biết. Nếu Tỳ khưu ấy che giấu sự phạm giới saṃghādisesa một ngày, thì phải thọ parivāsa một ngày; che giấu một tháng, một năm.... thì phải thọ parivāsa một tháng, một năm....

Trong suốt thời gian bị hành phạt parivāsa, vị Tỳ khưu ấy bị mất một số quyền Tỳ khưu cho đến khi mãn hạn thời gian ấn định hành parivāsakamma xong.

Nếu trường hợp, khi vị Tỳ khưu phạm giới saṃghā-disesa, liền trình báo với một vị Tỳ khưu khác biết, không che giấu, không qua cách đêm, thì vị Tỳ khưu ấy không cần phải thọ parivāsa, chỉ cần xin thọ mānatta mà thôi.

- Xin thọ Mānattakamma

Vị Tỳ khưu ấy, sau khi mãn hạn hành phạt parivāsa xong, đến xin chư Tăng thọ mānattakamma, chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự cho thọ mānattakamma bằng ñatti-kammavācā.

Vị Tỳ khưu chịu hành phạt thọ mānatta ấn định thời gian nhất định 6 đêm.

- Xin thọ Abbhāna

Vị Tỳ khưu, sau khi mãn hạn hành phạt thọ mānatta 6 đêm xong, đến xin chư Tăng thọ abbhānakamma. Chư Tỳ khưu Tăng ít nhất 21 vị trở lên mới hành Tăng sự cho thọ abbhānakamma bằng ñatti-kammavācā.

Sau khi chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự tụng abbhāna ñatti-kammavācā xong rồi, vị Tỳ khưu ấy mới thoát khỏi saṃghādisesa āpatti, giới trở nên trong sạch trở lại, quyền Tỳ khưu hoàn lại như trước.

Trong trường hợp, Tỳ khưu đã phạm saṃghādisesa āpatti rồi, ví dụ che giấu āpatti, không trình báo cho một Tỳ khưu nào khác biết, cho đến khi hoàn tục đúng 6 tháng. Khi trở thành người cận sự nam, thọ trì ngũ giới, bát giới. Như vậy người cận sự nam ấy không còn liên quan đến āpatti của Tỳ khưu nữa. Về sau, người cận sự nam ấy trở lại thọ Sa di, và làm lễ thọ Tỳ khưu. Ngay sau khi trở thành Tỳ khưu, thì đồng thời sự phạm giới saṃghādisesa āpatti trước kia cũng trở lại ngay đối với vị tân Tỳ khưu ấy.

Vị tân Tỳ khưu này, muốn có giới trong sạch, cần phải đến chư Tăng xin chịu hành phạt thọ parivāsa suốt 6 tháng, và thọ mānatta 6 đêm rồi, xin chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự tụng abbhāna xong, tân Tỳ khưu ấy có giới trong sạch.

Pārājika āpatti và saṃghādisesa āpatti đều thuộc về āpatti nặng. Pārājika āpatti vô phương cứu chữa, bắt buộc phải hoàn tục, còn saṃghādisesa āpatti còn có phương cứu chữa bằng cách chịu hành phạt như trên.

3- Thullaccaya āpatti: sự phạm giới Thullaccaya

Thullaccaya không nằm trong một giới nào nhất định; trong trường hợp chưa đến nỗi trực tiếp phạm giới pārājika, cũng chưa đến nỗi trực tiếp phạm giới saṃghādisesa, trường hợp ấy gọi là thullaccaya āpatti: phạm trọng tội.

Tỳ khưu đã phạm thullaccaya āpatti, muốn cho giới trở nên trong sạch, vị Tỳ khưu ấy có thể tìm đến một vị Tỳ khưu khác để sám hối về thullaccaya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.

4- Pācittiya āpatti: sự phạm giới pācittiya

Sự phạm giới pācittiya có 2 loại:

4.1- Nissaggiya pācittiya: Ưng xả đối trị, gồm có 30 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 30 điều học này, vị Tỳ khưu ấy phạm giới pācittiya.

Tỳ khưu muốn cho giới được trong sạch trở lại; điều trước tiên, vị Tỳ khưu cần ấy phải xả bỏ vật làm cho phạm giới, sau đó mới có thể sám hối về pācittiya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.

Nếu vị Tỳ khưu ấy không chịu xả bỏ vật làm cho phạm giới, thì dầu vị Tỳ khưu ấy có sám hối cũng không thể nào thoát khỏi pācittiya āpatti ấy.

Ví dụ:

Vị Tỳ khưu A thọ nhận tiền bạc, thì phạm trong giới nissaggiya pācittiya về tiền bạc, điều trước tiên, vị Tỳ khưu A phải xả bỏ tiền bạc ấy, sau đó tìm đến một vị Tỳ khưu khác để sám hối về pācittiya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu A có giới trong sạch trở lại.

Nếu vị Tỳ khưu A không chịu xả bỏ tiền bạc là vật làm cho phạm giới, thì dầu cho vị Tỳ khưu A có sám hối, cũng không thể thoát khỏi pācittiya āpatti về tiền bạc ấy.

Và Tỳ khưu A tự mình dùng tiền bạc mua sắm một vật gì, vật ấy là vật phạm giới nissaggiya pācittiya; Nếu vật ấy đã xả bỏ hoặc bị hư mất rồi, thì vị Tỳ khưu ấy có thể sám hối tội pācittiya āpatti ấy được. Nhưng nếu ngược lại, vật ấy chưa xả bỏ hoặc chưa bị hư mất, thì vị Tỳ khưu ấy dầu có sám hối cũng không thể thoát khỏi pācittiya āpatti ấy. Và nếu không may vị Tỳ khưu ấy chết, khi giới không trong sạch, đó là điều tai họa khó tránh khỏi sa đọa địa ngục hoặc súc sanh.

4.2- Suddhi pācittiya: Ưng đối trị, gồm có 92 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 92 điều học này, vị Tỳ khưu ấy phạm giới pācittiya.

Vị Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch trở lại, nên tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về pācittiya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.

5- Pāṭidesanīya āpatti: sự phạm giới pāṭidesanīya

Giới pāṭidesanīya có 4 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 4 điều học này, vị Tỳ khưu ấy phạm pāṭidesanīya āpatti.

Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch trở lại, nên tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về pāṭidesanīya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.

6- Dukkaṭa āpatti: sự phạm giới Dukkaṭa

Tỳ khưu phạm giới dukkaṭa (tác ác) trực tiếp có 75 sekhiya (điều học). Ngoài 75 điều học ra, còn có rất nhiều dukkaṭa āpatti rải rác trong Bhikkhupātimokkha và trong Luật tạng.

Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch, cần phải tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về dukkaṭa āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.

7- Dubbhāsita āpatti: sự phạm giới Dubbhāsita

Tỳ khưu phạm giới dubbhāsita (ác khẩu) không có giới riêng biệt rõ ràng, có chung rải rác trong các giới về nói lời vô ích....

Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch, cần phải tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về dubbhāsita āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.

Tỳ khưu với āpatti liên quan với nhau, Tỳ khưu thật mới phạm āpatti, Tỳ khưu giả thì không phạm āpatti. Và trong đời này chỉ có 2 Bậc hoàn toàn không phạm āpatti: Ðó là Ðức Phật Toàn Giác và Ðức Phật Ðộc Giác.

Ngoài ra, thậm chí các bậc Thánh Tỳ khưu cũng có thể phạm giới thuộc về paññatti vajja: lỗi do Ðức Phật cấm, thì nói gì đến hàng phàm nhân Tỳ khưu. Cho nên việc phạm giới là điều khó tránh được. Trong tất cả sự phạm giới, đều có cách thoát ra khỏi āpatti như đã trình bày ở trên.

"Antarāyika" (nguy hại) có 5 điều. Trong đó có điều Āṇavītikkamantarāyika: Tỳ khưu có tác ý phạm giới là điều nguy hại, ngăn cản cõi trời, thiền định, Thánh Ðạo, Thánh Quả, Niết Bàn.

Trong Chú giải dạy:

"Āpannā āpattiyo’ti, sañcicca vītikkantā satta āpattikkhandhā, sañcicca vītikkantañhi antamaso dukkaṭadubbhāsitampi saggamaggaphalānaṃ antarāyaṃ karoti...". [Bộ Maṅgalatthadīpanī, phần Vinayakathā]

"Āpannā āpattiyo’ti": "Tỳ khưu đã phạm giới": nghĩa là Tỳ khưu có tác ý phạm phải 7 loại āpatti, Sự thật, điều nguy hại đối với Tỳ khưu có tác ý phạm giới nhẹ như: dukkaṭa āpatti (tác ác), dubbhāsita āpatti (ác khẩu) cũng có thể làm nguy hại, cản trở sự tái sanh lên cõi trời dục giới, và sự chứng đắc các bậc thiền định, Thánh Ðạo, Thánh Quả...".

Ðức Phật dạy:

"Sāpattikassa bhikkhave nirayaṃ vā vadāmi tiracchānayoniṃ vā’ti. Sāpattikasseva āpāyagamitā vuttā" [Bộ Sāratthadāparūṭīkā , bộ Maṅgalatthadīpanī]

"Này chư Tỳ khưu, Như Lai răn dạy các con: đối với Tỳ khưu phạm āpatti (giới) sẽ tái sanh cảnh địa ngục,hoặc loài súc sanh. Ðối với Tỳ khưu phạm āpatti (giới) chỉ có con đường ác giới mà thôi".

---o0o---

PĀTIMOKKHA

Thỉnh Ðức Phật Thuyết Pātimokkha

Trong Luật tạng, bộ Cūḷavagga, tích Pātimok-khuddesayācana (Thỉnh thuyết giảng Pātimokkha), được tóm lược như sau:

Một thuở nọ, Ðức Thế Tôn ngự tại chùa Pubbārama thuộc xứ Sāvatthi. Vào ngày uposatha, Ðức Thế Tôn cùng ngự giữa hội chúng Tỳ khưu Tăng tại sīmā. Khi ấy, đêm đã sang canh đầu, Ðại Ðức Ānanda ngồi chắp tay hướng về Ðức Thế Tôn bạch rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, đêm đã sang canh đầu, chư Tỳ khưu Tăng ngồi đã lâu, kính xin Ðức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.

Khi nghe lời thỉnh cầu như vậy, Ðức Thế Tôn ngồi im lặng.

Khi đã sang canh giữa, lần thứ nhì, Ðại Ðức Ānanda ngồi chắp tay hướng về Ðức Thế Tôn bạch rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, đêm đã sang canh giữa, chư Tỳ khưu Tăng ngồi đã lâu, kính xin Ðức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.

Ðức Thế Tôn vẫn ngồi im lặng.

Khi đã sang canh chót, trời sắp rạng đông, lần thứ ba, Ðại Ðức Ānanda ngồi chắp tay hướng về Ðức Thế Tôn bạch rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, đêm đã sang canh chót, trời sắp rạng đông, chư Tỳ khưu Tăng ngồi đã lâu, kính xin Ðức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.

Ðức Thế Tôn dạy rằng:

- Này Ānanda, trong nhóm Tỳ khưu này, có Tỳ khưu giới không trong sạch.

Ðại Ðức Moggallāna nghĩ: Ðức Thế Tôn dạy: "Này Ānanda, trong nhóm Tỳ khưu này, có Tỳ khưu giới không trong sạch". Vậy Ngài ám chỉ đến vị Tỳ khưu nào đây?

Ðại Ðức Moggallāna dùng tha tâm thông quán xét đến tâm mỗi vị Tỳ khưu, để biết vị Tỳ khưu nào phạm giới, giới không trong sạch, hành ác, đáng chê trách, che giấu tội lỗi của mình; không phải là Tỳ khưu tự cho là Tỳ khưu, không phải bậc hành phạm hạnh tự cho là bậc hành phạm hạnh; bên trong tâm thối tha, bị ô nhiễm bởi phiền não, như rác ngập nước, vị Tỳ khưu ấy đang ngồi trong nhóm Tỳ khưu. Ngay khi ấy, Ðại Ðức Moggallāna đến gặp vị Tỳ khưu phạm giới ấy bảo rằng:

- Này ông kia, ông hãy đứng dậy đi ra khỏi nơi này, Ðức Thế Tôn đã biết rõ ông rồi! Ông không được ngồi chung với chư Tỳ khưu Tăng.

Dầu Ðại Ðức Moggallāna nói như vậy, song vị Tỳ khưu phạm giới ấy không chịu đi ra.

Ðại Ðức Moggallāna bảo vị Tỳ khưu ấy, như trên lần thứ nhì..., lần thứ ba, vị Tỳ khưu phạm giới ấy vẫn không chịu đi ra.

Ðại Ðức Moggallāna nắm tay vị Tỳ khưu phạm giới ấy dắt ra khỏi cửa rồi cài chốt lại, đi vào hầu đảnh lễ Ðức Thế Tôn bạch rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, con đã bắt vị Tỳ khưu phạm giới ấy đưa ra khỏi nhóm Tỳ khưu Tăng, chư Tỳ khưu Tăng còn lại có giới hoàn toàn trong sạch, kính xin Ðức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.

Ðức Thế Tôn dạy rằng:

- Này Moggallāna, thật kỳ lạ! Thật chưa từng có!

Ðến nỗi con phải nắm tay "người rổng tuếch" (moghapurisa) kia đưa ra ngoài.

---o0o---

Tám điều kỳ lạ trong đại dương

Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, có tám điều kỳ lạ chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy những điều ấy, nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

Tám điều kỳ lạ ấy như thế nào?

1- Này chư Tỳ khưu, đại dương bắt đầu từ cạn đến sâu thẳm, không phải bắt đầu từ sâu thẳm.

Này chư Tỳ khưu, sự tuần tự từ cạn đến sâu thẳm, không phải bắt đầu từ sâu thẳm, là điều kỳ lạ thứ nhất chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

2- Này chư Tỳ khưu, đại dương giữ mực nước bình thường không tràn bờ.

Này chư Tỳ khưu, sự giữ mực nước bình thường không tràn bờ, là điều kỳ lạ thứ nhì chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

3- Này chư Tỳ khưu, đại dương không chứa chấp tử thi, nếu có tử thi, thì đại dương mau chóng đưa vào bờ rồi tấp lên bãi.

Này chư Tỳ khưu, trong đại dương không chứa chấp tử thi, nếu có tử thi thì mau chóng đưa vào bờ rồi tấp lên bãi, là điều kỳ lạ thứ ba chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

4- Này chư Tỳ khưu, tất cả các con sông lớn như sông Gaṅga, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī... khi chảy ra đến đại dương đều từ bỏ tên riêng, dòng sông cũ của mình, được gọi tên chung là "đại dương".

Này chư Tỳ khưu, sự từ bỏ tên riêng của các con sông lớn như sông Gaṅga, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī... khi chảy ra đến đại dương, được gọi tên chung là "đại dương", là điều kỳ lạ thứ tư chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

5- Này chư Tỳ khưu, trên địa cầu này, tất cả dòng sông, rạch lớn, nhỏ chảy ra đại dương, và tất cả các trận mưa lớn rơi xuống đại dương, thế mà trong đại dương sự đầy, sự vơi lại không hiện rõ.

Này chư Tỳ khưu, sự đầy, sự vơi lại không hiện rõ khi tất cả dòng sông, rạch lớn, nhỏ chảy ra, và tất cả các trận mưa lớn rơi xuống của đại dương, là điều kỳ lạ thứ năm chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

6- Này chư Tỳ khưu, nước trong đại dương chỉ có một vị mặn mà thôi.

Này chư Tỳ khưu, chỉ có một vị mặn trong nước đại dương, là điều kỳ lạ thứ sáu chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

7- Này chư Tỳ khưu, trong đại dương có vô số báu vật như ngọc Muttā, ngọc Maṇī, ngọc Veḷuriya, ốc Saṅkha, đá quý, Pavāḷa, bạc, vàng, Lohita, Masārapalla....

Này chư Tỳ khưu, trong đại dương có vô số báu vật như ngọc Muttā, ngọc Maṇī, ngọc Veḷuriya, ốc Saṅkha, đá quý, Pavāḷa, bạc, vàng, Lohita, Masārapalla..., là điều kỳ lạ thứ bảy chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

8- Này chư Tỳ khưu, đại dương là nơi nương nhờ của những loại chúng sinh lớn như cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, Asurā, Nāgā, Gandhabbā... và các loại chúng sinh có thân hình to lớn 100 do tuần, 200 – 300 – 500 do tuần....

Này chư Tỳ khưu, những loại chúng sinh lớn như cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, Asurā, Nāgā, Gandhabbā... và các loại chúng sinh có thân hình to lớn 100 do tuần, 200 – 300 – 500 do tuần... đều nương nhờ trong đại dương, là điều kỳ lạ thứ tám chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

Này chư Tỳ khưu, tám điều kỳ lạ chưa từng có này, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.

---o0o---

Tám điều kỳ lạ trong Phật giáo

- Này chư Tỳ khưu, cũng như vậy, có tám điều kỳ lạ chỉ có trong Phật giáo này, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ những điều ấy nên vô cùng hoan hỉ trong Phật giáo.

Tám điều kỳ lạ trong Phật giáo là:

1- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương tuần tự từ cạn đến sâu thẳm, không phải bắt đầu từ sâu thẳm. Cũng như vậy, trong Phật giáo, thiện pháp theo tuần tự, pháp hành theo tuần tự, phương pháp thực hành theo tuần tự, không phải bắt đầu từ chứng đắc A-ra-hán Thánh Quả tột bậc.

Này chư Tỳ khưu, thiện pháp theo tuần tự, pháp hành theo tuần tự, phương pháp thực hành theo tuần tự, không phải bắt đầu từ chứng đắc A-ra-hán Thánh Quả tột bậc, là điều kỳ lạ thứ nhất chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

2- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương giữ mực nước bình thường không tràn bờ. Cũng như vậy, trong Phật giáo, Như Lai đã chế định điều học nào rồi, thì đối với hàng Thanh văn đệ tử giữ gìn không dám phạm giới, dầu vì nguyên nhân sanh mạng.

Này chư Tỳ khưu, trong Phật giáo, những điều học nào mà Như Lai đã chế định rồi, đối với hàng Thanh văn đệ tử dầu phải hy sinh thân mạng, quyết không phạm giới, là điều kỳ lạ thứ nhì chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

3- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương không chứa chấp tử thi, nếu có tử thi thì đại dương mau chóng đưa vào bờ rồi tấp lên bãi. Cũng như vậy, trong Phật giáo, Tỳ khưu phạm giới, giới không trong sạch, hành ác, đáng chê trách, che giấu tội lỗi của mình; không phải là Tỳ khưu, tự cho là Tỳ khưu, không phải là bậc hành phạm hạnh, tự cho là bậc hành phạm hạnh; bên trong tâm thối tha, bị ô nhiễm bởi phiền não thấm ướt, là người không có giới (dussīla); chư Tỳ khưu không tiếp nhận Tỳ khưu ấy, khi hội họp hành Tăng sự phải loại bỏ vị Tỳ khưu ấy ra ngoài. Sự thật, dầu vị Tỳ khưu ấy ngồi gần trong nhóm Tỳ khưu Tăng, nhưng vẫn xa cách chư Tăng và chư Tăng cũng xa cách vị Tỳ khưu ấy.

Này chư Tỳ khưu, trong Phật giáo, Tỳ khưu phạm giới, giới không trong sạch, hành ác, đáng chê trách, che giấu tội lỗi của mình; không phải là Tỳ khưu, tự cho là Tỳ khưu, không phải là bậc hành phạm hạnh, tự cho là bậc hành phạm hạnh; bên trong tâm thối tha, bị ô nhiễm bởi phiền não thấm ướt, là người không có giới (dussīla); chư Tỳ khưu không tiếp nhận Tỳ khưu ấy, khi hội họp hành Tăng sự phải loại bỏ vị Tỳ khưu ấy ra ngoài. Sự thật, dầu vị Tỳ khưu ấy ngồi gần trong nhóm Tỳ khưu Tăng, nhưng vẫn xa cách chư Tăng và chư Tăng cũng xa cách vị Tỳ khưu ấy, là điều kỳ lạ thứ ba, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

4- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương, tất cả các con sông lớn như sông Gaṅga, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī... khi chảy ra đến đại dương đều từ bỏ tên riêng, dòng sông cũ của mình, được gọi tên chung là "đại dương". Cũng như vậy, bốn giai cấp là Bà la môn, vua chúa, thương gia và hạ tiện, khi bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu trong Phật giáo, đều từ bỏ gia cấp cũ của mình, được gọi tên chung là "Samaṇa Sakyaputta": Tỳ khưu dòng dõi Sakya mà thôi.

Này chư Tỳ khưu, bốn giai cấp là Bàlamôn, vua chúa, thương gia và hạ tiện, khi bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu trong Phật giáo, đều từ bỏ giai cấp cũ của riêng mình, được gọi tên chung là "Samaṇa Sakyaputta": Tỳ khưu dòng dõi Sakya, là điều kỳ lạ thứ tư, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

5- Này chư Tỳ khưu, ví như trên địa cầu này, tất cả dòng sông, rạch lớn, nhỏ chảy ra đại dương, và tất cả các trận mưa lớn rơi xuống đại dương, thế mà trong đại dương sự đầy, sự vơi lại không hiện rõ. Cũng như vậy, có vô số chư bậc Thánh A-ra-hán, đã tịch diệt Niết Bàn, thế mà đối với Niết Bàn sự đầy, sự vơi không hiện rõ.

Này chư Tỳ khưu, đã có vô số chư bậc Thánh A-ra-hán tịch diệt Niết Bàn, thế mà trong Niết Bàn sự đầy, sự vơi không hiện rõ, là điều kỳ lạ thứ năm, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

6- Này chư Tỳ khưu, ví như nước đại dương chỉ có một vị mặn. Cũng như vậy, trong giáo pháp của Như Lai chỉ có một vị giải thoát khổ.

Này chư Tỳ khưu, chỉ có một vị giải thoát khổ trong giáo pháp của Như Lai, là điều kỳ lạ thứ sáu, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

7- Này chư Tỳ khưu, ví như trong đại dương, có vô số báu vật như ngọc Muttā, ngọc Maṇī, ngọc Veḷuriya, ốc Saṅkha, đá quý, Pavāḷa, bạc, vàng, Lohita, Masārapalla.... Cũng như vậy, trong Phật giáo này, có vô số pháp bảo như: 4 pháp niệm xứ, 4 pháp tinh tấn, 4 pháp thành tựu, 5 pháp chủ, 5 pháp lực, 7 pháp giác chi, 8 pháp chánh đạo....

Này chư Tỳ khưu, có vô số pháp bảo như: 4 pháp niệm xứ, 4 pháp tinh tấn, 4 pháp thành tựu, 5 pháp chủ, 5 pháp lực, 7 pháp giác chi, 8 pháp chánh đạo... trong Phật giáo, là điều kỳ lạ thứ bảy, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

8- Này chư Tỳ khưu, ví như trong đại dương là nơi nương nhờ của những loài chúng sinh lớn như cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, Asurā, Nāgā, Gandhabbā... và các loại chúng có thân hình to lớn 100 do tuần, 200 – 300 – 500 do tuần.... Cũng như vậy, trong Phật giáo này, là nơi phát sanh các bậc Thánh nhân, như: bậc Thánh Nhập Lưu, bậc Thánh Nhất Lai, bậc Thánh Bất Lai và bậc Thánh A-ra-hán.

Này chư Tỳ khưu, các bậc Thánh nhân, như: bậc Thánh Nhập Lưu, bậc Thánh Nhất Lai, bậc Thánh Bất Lai và bậc Thánh A-ra-hán, chỉ phát sanh trong Phật giáo này, là điều kỳ lạ thứ tám, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.

Sau khi Ðức Thế Tôn thuyết giảng tám điều kỳ lạ trong Phật giáo xong, Ngài tự thuyết bài kệ rằng:

"Channamativassati
ivataṃ nātivassati.
Tasmā channaṃ vivaretha
evaṃ taṃ nātivassati".

Phiền não thấm ướt Tỳ khưu che giấu āpatti.
Phiền não không thấm ướt Tỳ khưu sám hối āpatti.
Cho nên, đã che giấu āpatti thì phải nên sám hối.
Như vậy, phiền não không thấm ướt Tỳ khưu đã sám hối āpatti.

Sau đó, Ðức Thế Tôn dạy chư Tỳ khưu rằng:

- Này chư Tỳ khưu, từ nay về sau, Như Lai không hành Tăng sự uposatha, không thuyết giảng pātimokkha nữa.

Này chư Tỳ khưu, chỉ có các con hành Tăng sự uposatha, tụng đọc pātimokkha mà thôi.

Này chư Tỳ khưu, không có một lý do nào mà Như Lai hành Tăng sự uposatha, thuyết giảng pātimokkha trong nhóm Tỳ khưu có Tỳ khưu giới không hoàn toàn trong sạch.

Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu phạm giới không được nghe pātimokkha, Tỳ khưu nào nghe, Tỳ khưu ấy phạm āpatti dukkaṭa.

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép chư Tỳ khưu cấm Tỳ khưu nào phạm āpatti ngồi nghe pātimokkha.

(Vinaya, Cūḷavagga, phần Pātimokkhuddesayācana).

---o0o---

Tỳ khưu không nên vắng mặt trong ngày uposatha -
Tích Ðại Ðức Mahākappina.

Một thuở nọ, Ðại Ðức Mahākappina ở một mình nơi thanh vắng trong rừng Maddakucchi, gần thành Rājagaha. Hôm ấy, nhằm ngày uposatha, Ðại Ðức Mahākappina ở nơi thanh vắng suy nghĩ trong tâm rằng:

"Gaccheyyaṃ vāhaṃ uposathaṃ na vā gaccheyyaṃ.
Gaccheyyaṃ vāhaṃ saṃghakammaṃ na vā gacheyyaṃ.
Atha khvāhaṃ visuddho paramāya visuddhiyā".

"Ta có nên đi hành lễ uposatha hay không nên đi?
Ta có nên đi hành Tăng sự hay không nên đi?
Sự thật, ta là bậc trong sạch, hoàn toàn trong sạch".

Khi ấy, Ðức Thế Tôn biết rõ điều suy nghĩ của Ðại Ðức Mahākappina, nên Ngài từ núi Gijjhakūṭa dùng thần thông biến đi, rồi hiện ra ngay trước mặt Ðại Ðức Mahākappina tại khu rừng Maddakucchi, mau lẹ như người khỏe mạnh duỗi cánh tay ra hoặc co vào. Ðức Thế Tôn ngự trên chỗ ngồi đã trải sẵn, Ðại Ðức Mahākappina đảnh lễ Ðức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi hợp lẽ, Ðức Thế Tôn hỏi rằng:

- Này Kappina, có phải con phát sanh suy nghĩ ở trong tâm như thế này chăng?

"Ta có nên đi hành lễ uposatha hay không nên đi?
Ta có nên đi hành Tăng sự hay không nên đi?
Sự thật, ta là bậc trong sạch, hoàn toàn trong sạch".

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, dạ, sự thật đúng như vậy. Bạch Ngài.

Ðức Thế Tôn dạy rằng:

- Các con là những bậc Tỳ khưu phạm hạnh, nếu các con không cung kính, không tôn trọng, không thành tâm, không cúng dường uposatha, thì ai sẽ là người cung kính, tôn trọng, thành tâm, cúng dường uposatha đây!

Này Tỳ khưu phạm hạnh, con phải nên đi hành uposatha! Con không đi không được!

Con phải nên đi hành Tăng sự! Con không đi không được!

Ðại Ðức Mahākappina vâng theo lời dạy của Ðức Thế Tôn.

Ðức Thế Tôn thuyết pháp khuyên dạy Ðại Ðức Mahākappina xong, Ngài biến đi khỏi nơi ấy, rồi hiện trở lại núi Gijjhakūṭa.

(Vi. Mahāvagga, tích Mahākappinavatthu).

Ðối với Tỳ khưu, việc hành Uposatha không thể thiếu được. Chư bậc Thánh nhân, bậc hoàn toàn trong sạch như bậc Thánh A-ra-hán, lại càng hết lòng thành kính, tôn trọng việc hành uposatha hơn nữa, cốt để duy trì giáo pháp của Ðức Phật được bền vững lâu dài trên thế gian, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài cho tất cả chúng sinh, chư thiên và nhân loại.

---o0o---

PHẦN 3 - PHẬN SỰ CỦA TỲ KHƯU

Tỳ khưu có hai phận sự chính:

- Ganthadhura: phận sự theo học pháp học: Tipiṭaka, Aṭṭhakathā, Ṭikā....
- Vipasanādhura: phận sự theo hành pháp hành thiền tuệ.

Theo Luật tạng Tỳ khưu có những phận sự như sau:

- Sám hối āpatti.
- Hành uposathakamma.
- An cư ba tháng hạ.
- Hành pavāraṇākamma, v.v....

---o0o---

I-LỄ SÁM HỐI ĀPATTI

Āpatti có 7, chia làm 2 loại:

-  Garuka āpatti: Āpatti nặng gồm có: Pārājika āpatti và Saṃghādisesa āpatti. Hai loại āpatti này không thể sám hối được.

* Tỳ khưu nào phạm Pārājika āpatti rồi, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu nữa, nên không có sự sám hối āpatti.

* Tỳ khưu nào phạm Saṃghādisesa āpatti, Tỳ khưu ấy vẫn còn là Tỳ khưu, nhưng không thể sám hối Saṃghādisesa āpatti, mà cần phải trình āpatti này (āvikaromi, hoặc ārocemi hoặc ārocayāmi) đến chư Tỳ khưu Tăng biết rõ đã phạm về Saṃghādisesa āpatti nào, như vậy gọi là không che giấu āpatti nặng.

-  Lahuka āpatti: Āpatti nhẹ gồm có: thullaccaya āpatti, pācittiya āpatti, pāṭidesanīya āpatti, dukkaṭa āpatti và dubbhāsita āpatti.

* Tỳ khưu nào phạm một hay nhiều āpatti này, Tỳ khưu ấy có thể sám hối āpatti ấy với một vị Tỳ khưu khác không cùng sabhāgāpatti (giống nhau về đối tượng phạm giới), sau khi đã sám hối xong thì giới trở nên trong sạch trở lại.

---o0o---

I.            Nghi thức sám hối āpatti

Mỗi ngày Tỳ khưu nên sám hối āpatti để cho giới được trong sạch, bởi vì trong bhikkhupātimokkha, Tỳ khưu giới tóm tắt có 227 điều học, còn trong Luật tạng Tỳ khưu giới đầy đủ thì có 91.805.036.000 điều học. Cho nên, mỗi ngày Tỳ khưu giữ gìn giới cho được trong sạch đầy đủ là điều không phải dễ. Vì vậy, hằng ngày Tỳ khưu phải nên sám hối āpatti, để cho giới của mình trở lại trong sạch.

Theo Luật tạng, 2 vị Tỳ khưu sám hối āpatti, đều ngồi chồm hổm (ukkuṭikaṃ nisīditvā), đều chắp 2 tay(añjaliṃ paggahetvā) làm lễ sám hối āpatti lẫn nhau.

1- Trường hợp vị Tỳ khưu nhỏ hạ đến sám hối vị Tỳ khưu lớn hạ, qua cuộc đối thoại giữa vị Tỳ khưu sám hối và vị Tỳ khưu nhận sám hối như sau:

Nhạ: - Ahaṃ Bhante, sabbā āpattiyo āvikaromi (hoặc ārocemi, hoặc ārocayāmi).

Lhạ: - Sādhu! Sādhu!

[Lhạ: viết tắt: Tỳ khưu lớn hạ -- Nhạ: viết tắt: Tỳ khưu nhỏ hạ]

Nhạ:- Ahaṃ Bhante, sambahulā nānāvatthukā sabbā āpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemi.

Lhạ:- Passasi Āvuso, tā āpattiyo.

Nhạ:- Āma Bhante, passāmi.

Lhạ:- Ayatiṃ Āvuso, saṃvareyyāsi.

Nhạ:- Sādhu! Suṭṭhu Bhante, saṃvarissāmi.

Lhạ:- Sādhu! Sādhu!

2- Trường hợp vị Tỳ khưu lớn hạ sám hối với vị Tỳ khưu nhỏ hạ như sau:

Lhạ:- Ahaṃ Āvuso, sabbā āpattiyo āvikaromi (hoặc ārocemi, hoặc ārocayāmi).

Nhạ:- Sādhu! Bhante, sādhu.

Lhạ:- Ahaṃ Āvuso, sambahulā nānāvatthukā sabbā āpattiyo āpajjiṃ, tā tuyhamūle paṭidesemi.

Nhạ:- Passatha Bhante, tā āpattiyo.

Lhạ:- Āma Āvuso, passāmi.

Nhạ:- Ayatiṃ Bhante, saṃvareyyatha.

Lhạ:- Sādhu! Suṭṭhu Āvuso, saṃvarissāmi.

Nhạ:- Sādhu! Bhante, sādhu!

3- Trường hợp đặc biệt. Nếu trường hợp cả 2 vị Tỳ khưu đều phạm sabhāgāpatti, mà đã sám hối với nhau rồi, thì vị Tỳ khưu nhỏ hạ nên xin sám hối với vị Tỳ khưu lớn hạ một lần nữa, để cho được trong sạch như sau:

Nhạ:- Ahaṃ Bhante, sambahulā nānāvatthukā sabbā āpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemi.

Lhạ:- Passasi Āvuso, tā āpattiyo.

Nhạ:- Āma Bhante, passāmi.

Lhạ:- Ayatiṃ Āvuso, saṃvareyyāsi.

Nhạ:- Sādhu! Suṭṭhu Bhante, saṃvarissāmi.

Lhạ:- Sādhu! Sādhu!

Nghi thức sám hối āpatti này được phổ thông trong chư Tỳ khưu nước Miến Ðiện. Còn đối với chư Tỳ khưu nước Thái Lan thì nội dung phần giữa giống nhau, phần đầu có thêm một câu:

"Sabbā garulahukā āpattiyo ārocemi". (3 lần).

Tôi xin trình tất cả āpatti nặng, āpatti nhẹ.

Và phần cuối có thêm 3 câu:

"Na punevaṃ karissāmi".

Tôi sẽ không làm vậy nữa.

"Na punevaṃ bhāvissāmi".

Tôi sẽ không nói vậy nữa.

"Na punevaṃ cintayissāmi".

Tôi sẽ không nghĩ vậy nữa.

Dịch nghĩa lễ sám hối āpatti

1- Vị Tỳ khưu nhỏ hạ đến xin sám hối với vị Tỳ khưu lớn hạ.

Nhạ:- Kính bạch Ðại Ðức, con xin trình (āvikaromi)[27] cho Ngài rõ tất cả āpatti (saṃghādisesa āpatti).

Lhạ:- Lành thay! Lành thay!

Nhạ:- Kính bạch Ðại Ðức, con đã phạm tất cả āpatti "sabbā āpattiyo"[28] có nhiều đối tượng khác nhau. Con xin sám hối nơi Ngài tất cả āpatti ấy.

Lhạ:- Này pháp đệ, pháp đệ thấy rõ, biết rõ những āpatti ấy không?

Nhạ:- Kính bạch Ðại Ðức, dạ vâng, con thấy rõ, biết rõ những āpatti ấy.

Lhạ:- Này pháp đệ, từ nay về sau, pháp đệ nên thu thúc cho được trong sạch, đừng để tái phạm.

Nhạ:- Kính bạch Ðại Ðức, lành thay! Tốt thay! Con sẽ cố gắng thu thúc cho được trong sạch.

Lhạ:- Lành thay! Lành thay!

2- Vị Tỳ khưu lớn hạ xin sám hối với vị Tỳ khưu nhỏ hạ.

Lhạ:- Này pháp đệ, tôi xin trình cho pháp đệ rõ tất cả āpatti.

Nhạ:- Lành thay! Bạch Ðại Ðức, lành thay!

Lhạ:- Này pháp đệ, tôi đã phạm tất cả āpatti có nhiều đối tượng khác nhau. Tôi xin sám hối nơi pháp đệ tất cả āpatti ấy.

Nhạ:- Kính bạch Ðại Ðức, Ngài thấy rõ biết rõ những āpatti ấy không?

Lhạ:- Này pháp đệ, vâng, tôi thấy rõ biết rõ những āpatti ấy.

Nhạ:- Kính bạch Ðại Ðức, từ nay về sau, xin Ngài nên thu thúc cho được trong sạch, đừng để tái phạm.

Lhạ:- Này pháp đệ, lành thay! Tốt thay! Tôi sẽ cố gắng thu thúc cho được trong sạch.

Nhạ:- Lành thay! Bạch Ðại Ðức, lành thay!

3- Vị Tỳ khưu nhỏ hạ xin sám hối lần thứ nhì.

Trường hợp hai vị Tỳ khưu đều phạm sabhāgāpatti: phạm āpatti có vatthu (đối tượng) giống nhau, hoặc có đối tượng tương tự với nhau. Ví dụ, hai vị Tỳ khưu cùng giết con Muỗi, hoặc một vị giết con muỗi, một vị khác giết con kiến. Như vậy, cả 2 vị Tỳ khưu này đều phạm pācittiya āpatti thuộc sabhāgāpatti.

Hai vị Tỳ khưu phạm sabhāgāpatti này cấm không được sám hối āpatti với nhau. Nếu hai vị Tỳ khưu này sám hối āpatti lẫn nhau, thì mỗi vị bị phạm thêm dukkaṭa āpatti.

-  Một bên, vị Tỳ khưu nhỏ hạ sám hối āpatti trước, tất cả āpatti cũ được thoát khỏi, nhưng lại phạm thêm một dukkaṭa āpatti mới còn lại.

-  Một bên, vị Tỳ khưu lớn hạ nhận sám hối āpatti, cũng bị phạm thêm một dukkaṭa āpatti mới, chưa kể đến tất cả āpatti cũ; đến khi vị Tỳ khưu lớn hạ sám hối āpatti, thì gồm tất cả āpatti cũ cộng thêm dukkaṭa āpatti mới. Như vậy, vị Tỳ khưu lớn hạ có giới được hoàn toàn trong sạch trở lại.

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ còn lại dukkaṭa āpatti mới, vì vậy, vị Tỳ khưu nhỏ hạ cần phải sám hối thêm lần thứ nhì mới có giới hoàn toàn trong sạch trở lại.

- Chú ý: Phạm nhiều loại āpatti, khi sám hối không nên dùng số ít; và phạm một āpatti, khi sám hối dùng số nhiều (sabbā āpattiyo) cũng nên.

---o0o---

II-HÀNH UPOSATHAKAMMA

Mỗi tháng có 2 ngày lễ hành Tăng sự uposatha-kamma, Tỳ khưu phải nên hành lễ hằng tháng. Cách tính ngày có sự sai khác nhau tùy theo mỗi nước.

Phong tục Ấn Ðộ thời xưa mỗi tháng chia làm 2 pakkha:

- Sukhapakkha: nửa tháng đầu trăng lên, bắt đầu từ ngày mồng 1 (01) cho đến ngày rằm (15).

- Kāḷapakkha: nửa tháng sau trăng xuống, bắt đầu từ ngày mồng 1 (16) cho đến ngày 14 cuối tháng thiếu (29), hoặc ngày 15 (30) cuối tháng đủ.

Các nước Phật giáo như Thái Lan, Myanmar, Lào, Campuchia theo phong tục trên.

Theo phong tục Việt Nam, Trung Hoa..., trong một tháng không phân chia theo nửa tháng đầu và nửa tháng sau, mà chỉ kể theo tuần tự từ ngày 01 cho đến ngày 29 tháng thiếu hoặc 30 tháng đủ.

Như vậy, hằng tháng tất cả Tỳ khưu đều phải hành Tăng sự uposathakamma 2 ngày, vào ngày rằm (15) (nửa tháng đầu) và ngày 29 cuối tháng thiếu (nhằm ngày 14 cuối tháng thiếu); hoặc ngày 30 cuối tháng đủ (nhằm ngày 15 cuối tháng đủ), là ngày hành uposathakamma của tất cả chư Tỳ khưu. Nếu Tỳ khưu nào không hành Tăng sự uposathakamma, Tỳ khưu ấy phạm āpatti dukkaṭa.

Uposathakamma có 3 loại:

1- Saṃgha uposatha: Tỳ khưu Tăng hành lễ uposatha.
2- Gaṇa uposatha: Nhóm Tỳ khưu hành lễ uposatha.
3- Puggala uposatha: Một Tỳ khưu hành lễ uposatha.

Hành uposatha có 3 cách:

1- Suttuddesa uposatha: Tụng bhikkhupātimokkha, có 5 uddesa.
2- Pārisuddhi uposatha: Ðọc lời pārisuddhi....
3- Adhiṭṭhāna uposatha: Tự phát nguyện ngày uposatha.

Uposatha có 3 ngày:

1-    Pannarasī uposatha: Ngày 15 uposatha (ngày rằm nửa tháng hoặc cuối tháng đủ).

2-    Cātuddasī uposatha: Ngày 14 uposatha cuối tháng thiếu.

3-    sāmaggī uposatha: ngày uposatha đồng tâm nhất trí với nhau.

---o0o---

1.     SAṂGHA UPOSATHA

Tỳ khưu Tăng hành Uposatha

Tỳ khưu có 4 vị trở lên gọi là Tỳ khưu Tăng. Tỳ khưu Tăng có 4 vị trở lên phải hành saṃgha uposatha.

Tỳ khưu Tăng hành saṃgha uposatha cần phải tụng đọc suttuddesa uposatha: tụng đọc bhikkhupātimokkha.Việc tụng đọc bhikkhupātimokkha là phận sự của vị Ðại Trưởng Lão cao hạ nhất. Trừ khi vị Trưởng Lão ấy không tụng đọc, thì Ngài chỉ định đến vị Ðại Ðức nhỏ hạ kế tiếp làm phận sự tụng đọc bhikkhupātimokkha, vào ngày 15 nửa tháng hoặc cuối tháng đủ, hoặc ngày 14 cuối tháng thiếu; hoặc chọn một ngày do toàn thể chư Tỳ khưu đồng tâm nhất trí với nhau.

Nghi thức trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha

Chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā, ngồi cách nhau trong một hatthapāsa (2 cùi tay + 1 gang), trình chư Tăng biết pháp danh 2 vị Ðại Ðức luật sư: vị Ðại Ðức luật sư vấn, pháp danh "Tissa", và vị Ðại Ðức luật sư đáp, pháp danh "Datta".

Ajjhesakañatti:

Ls2:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Tissaṃ bhikkhuṃ pātimokkhuddesaṃ ajjheseyyaṃ.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc thỉnh mời tụng đọc bhikkhupātimokkha hợp thời đối với chư Tăng, con xin kính thỉnh Ðại Ðức Tissa tụng đọc bhikkhupātimokkha).

Lời thỉnh mời

Vị Tỳ khưu luật sư ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc câu thỉnh mời 3 lần.

Ls2:- "Saṃgho Bhante, āyasmantaṃ Tissaṃ pātimokkhuddesaṃ ajjhesati, uddisatu Bhante āyasmā Tisso pātimokkhaṃ.

- Dutiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pātimokkhuddesaṃ ajjhesati, uddisatu Bhante āyasmā Tisso pātimokkhaṃ.

- Tatiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pātimokkhuddesaṃ ajjhesati, uddisatu Bhante āyasmā Tisso pātimokkhaṃ.

Kính bạch Ðại Ðức, chư Tăng kính thỉnh Ngài tụng đọc bhikkhupātimokkha. Kính xin Ðại Ðức Tissa tụng đọc bhikkhupātimokkha. ...... lần thứ nhì. .....ḷần thứ ba.

Ls1:- Āma, uddissāmi.

Vâng, tôi sẽ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Vinayapucchakañatti: (Tuyên ngôn vị Ðại Ðức Tissa vấn Vinaya)

Ls1:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Dattaṃ bhikkhuṃ vinayaṃ puccheyyaṃ.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của tôi, nếu việc hỏi vinaya hợp thời đối với chư Tăng, tôi xin hỏi Ðại Ðức Datta về vinaya.

Vissajjakañatti (Tuyên ngôn vị Ðại Ðức Datta đáp Vinaya).

Ls2:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmatā Tissena therena vinayaṃ puṭṭho vissajjeyyaṃ.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc trả lời vinaya hợp thời đối với chư Tăng, con xin trả lời Ðại Ðức Tissa hỏi về vinaya.

Bốn công việc phải làm trước khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā

Ls1:- Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca.
Uposathassa etāni, pubbakaraṇan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 4 công việc cần phải làm trước khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā để hành Tăng sự uposatha:

V.1:- Công việc quét dọn, lau chùi bên ngoài, bên trong sīmā xong hay chưa?

Ð :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.2:- Công việc đốt đèn xong hay chưa?

Ð :- Ban ngày, công việc đốt đèn không cần thiết. Bạch Ngài.

V.3:- Công việc lo nước dùng, nước uống xong hay chưa?

Ð :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.4:- Công việc sắp đặt, trải chỗ ngồi cho chư Tỳ khưu xong hay chưa?

Ð :- Xong rồi. Bạch Ngài.

Chanda, pārisuddhi

Trong trường hợp mahāsīmā (hoặc gāmasīmā), Tỳ khưu nào không thể đến tham dự lễ hành Tăng sự uposathakamma vì bị bệnh, vị Tỳ khưu ấy cần phải gởi chanda, pārisuddhi cho một vị Tỳ khưu khác.

- Cách gởi chanda, pārisuddhi

Tỳ khưu gởi chanda, pārisuddhi, trước tiên xin sám hối āpatti với vị Tỳ khưu nhận xong, đọc câu như sau:

- Tỳ khưu gởi chanda:

Chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehi. (3 lần).

Tôi xin gởi sự hài lòng, xin Ngài nhận sự hài lòng của tôi, xin Ngài trình sự hài lòng của tôi đến chư Tăng.

- Tỳ khưu nhận chanda:

Āma, Bhante (Āvuso). Dạ vâng. Bạch Ngài.

- Tỳ khưu gởi pārisuddhi.

Pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehi. (3 lần).

Tôi xin gởi sự trong sạch, xin Ngài nhận sự trong sạch của tôi, xin Ngài trình sự trong sạch của tôi đến chư Tăng.

- Tỳ khưu nhận pārisuddhi.

Āma, Bhante (Āvuso). Dạ vâng. Bạch Ngài.

- Cách trình chanda, pārisuddhi

Khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā đông đủ rồi, vị Tỳ khưu nhận chanda, pārisuddhi xin phép chư Tăng trình chanda, pārisuddhi như sau:

Tissanāmena Bhante, bhikkhunā chando dinno. (3 lần).

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, Tỳ khưu Tissa đã gởi chanda.

Tissanāmena Bhante, bhikkhunā pārisuddhi dinnā. (3 lần).

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, Tỳ khưu Tissa đã gởi pārisuddhi.

Tất cả chư Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Năm phận sự trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha

Chandapārisuddhi utukkhānaṃ,
bhikkhugaṇanā ca ovādo.
Uposathassa etāni,
pubbakiccan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 5 phận sự cần phải trình chư tăng trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha là:

V.1:- Tỳ khưu bị bệnh gởi chanda, pārisuddhi, Tỳ khưu nhận chanda, pārisuddhi, phận sự trình chanda, pārisuddhi đến chư Tăng xong chưa?

Ð :- Không phải mahāsīmā, gāmasīmā, đây là khaṇṇa-sīmā, cho nên phận sự trình chanda, pārisuddhi không có. Bạch Ngài.

V.2:- Trong một năm có 3 mùa (utu): mùa lạnh (hemanta), mùa nóng (gimhāna), mùa mưa (vassanta). Trong 3 mùa ấy, hiện nay thuộc về mùa nào?

Ð :- Hiện nay đang thuộc về mùa mưa. Bạch Ngài.

V.3:- Trong mùa mưa gồm có 8 pakkha [ Nếu nhằm tháng nhuận thì gồm 10 pakkha]. Trong 8 pakkha ấy, đã qua bao nhiêu pakkha? Hiện tại đến pakkha thứ mấy? Còn lại bao nhiêu pakkha?

Ð :- Ðã qua hai pakkha, hiện tại đến pakkha thứ ba và còn lại 5 pakkha nữa. Bạch Ngài.

V.4:- Trong sīmā này, có bao nhiêu Tỳ khưu đến hội họp?

Ð :- Có 21 Tỳ khưu đến hội họp. Bạch Ngài.

V.5:- Phận sự dạy dỗ Tỳ khưu ni đã trình xong chưa?

Ð :- Hiện nay Tỳ khưu ni không còn nữa, nên phận sự dạy dỗ không có. Bạch Ngài.

Bốn chi pháp hợp lệ để hành lễ Tăng sự uposatha

Trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha điều quan trọng là cần phải hợp đủ 4 chi pháp.

Uposatho yāvatikā ca bhikkhū kammappattā.
Sabhāgāpattiyo na vijjanti.
Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti.
Pattakallan’ti vuccati.

Chú giải dạy, lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha cần phải có đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ là:

V1:- Uposatha có 3 ngày: catuddasī uposatha, pannarasī uposatha và sāmaggī uposatha. Trong 3 ngày ấy, hôm nay thuộc về ngày uposatha nào?

Ð :- Pannarasī uposatha. Bạch Ngài.

V :- Tỳ khưu hành uposatha có 3 loại: saṃgha uposatha, gaṇa uposatha và puggala uposatha. Trong 3 loại ấy, hôm nay hành loại nào?

Ð :- Saṃgha uposatha. Bạch Ngài.

V :- Hành uposatha có 3 cách: suttuddesa uposatha, pārisuddhi uposatha và adhiṭṭhāna uposatha. Trong 3 cách ấy, hôm nay hành cách nào?

Ð :- Suttuddesa uposatha. Bạch Ngài.

V2:- Chư Tỳ khưu có 4 vị trở lên phải hành saṃgha uposatha, hành theo cách suttuddesa uposatha là điều hợp với luật. Vậy tất cả chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa (2 cùi tay + 1 gang) hội họp tại sīmā, có phải không?

Ð :- Chư Tỳ khưu đều ngồi trong hatthapāsa. Bạch Ngài.

V3:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa đều có giới hoàn toàn trong sạch phải không? Không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti[29], có phải không?

Ð :- Tất cả chư Tỳ khưu đều có giới hoàn toàn trong sạch, không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti. Bạch Ngài.

V4:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa hoàn toàn không có 21 hạng người nên loại bỏ (vajjanīya puggala) [30], có phải không?

Ð: - Hoàn toàn không có 21 hạng người ấy. Bạch Ngài.

Ðó là 4 chi pháp hợp lệ gồm: ngày hành Tăng sự uposatha, chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa tại sīmā, không có Tỳ khưu phạm sabhāgāpatti và không có 21 hạng người nên loại bỏ. Khi đã đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ này mới có thể tiến hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Tụng Ðọc Bhikkhupātimokkha

Pubbakaraṇapubbakiccāni samādapetvā desitā-pattikassa samaggassa bhikkhusaṃghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammā sambuddhassa (3 lần).

Saṃgha uposatha ñatti:

Suṇātu me Bhante saṃgho, ajjuposatho panna-raso (catuddaso) yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya.

Bhikkhupātimokkhuddesa:

Kiṃ saṃghassa pubbakiccaṃ pārisuddhiṃ āyasmanto ārocetha pātimokkhaṃ uddissāmi... (pe)....

Tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Suttuddesa Uposatha

Trong bhikkhupātimokkha, có 5 mục suttuddesa.

1- Nidānuddesa.
2- Pārājikuddesa.
3- Saṃghādisesuddesa.
4- Aniyatuddesa.
5- Vitthāruddesa.

Chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự saṃgha uposatha cần phải tụng đọc đầy đủ 5 uddesa (mục), nếu tụng thiếu phạm āpatti dukkaṭa.

Như Ðức Phật đã cấm chế:

"Na bhikkhave saṃkhettena pātimokkhaṃ uddisitabbaṃ, yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassa". [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka]

Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được tụng bhikkhu-pātimokkha tóm tắt, Tỳ khưu nào tụng bhikkhupāti-mokkha tóm tắt, Tỳ khưu ấy phạm āpatti dukkaṭa.

Tụng đọc uddesa tóm tắt

Có 2 trường hợp tụng đọc bhikkhupātimokkha tóm tắt.

1- Trường hợp có tai hoạ

Trong khi chư Tỳ khưu Tăng đang hành Tăng sự saṃgha uposatha, nếu có 1 trong 10 tai họa xảy ra, Ðức Phật cho phép tụng đọc suttuddesa tóm tắt.

"Anujānāmi bhikkhave sati antarāye saṃkhit-tena pātimokkhaṃ uddisituṃ".

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép được tụng đọc bhikkhupātimokkha tóm tắt khi có tai họa.

Mười tai họa (antarāya)

1- Rājantarāya: Tai họa do Ðức vua ngự đến.
2- Corantarāya: Tai họa do bọn cướp kéo đến.
3- Aggantarāya: Tai họa do cảnh hỏa hoạn, cháy chùa, cháy rừng....
4- Udakantarāya: Tai họa do cảnh nước lũ tràn đến.
5- Manussantarāya: Tai họa do nhiều người kéo đến.
6- Amanussantarāya: Tai họa do hàng phi nhân nhập vào Tỳ khưu.
7- Vāḷantarāya: Tai họa do thú dữ xâm nhập vào.
8- Sarīsapantarāya: Tai họa do rắn cắn Tỳ khưu.
9- Jīvitantarāya: Tai họa do Tỳ khưu lâm bệnh nặng, phát điên....
10- Brahmacariyantarāya: Tai họa đến phạm hạnh xuất gia.

Chư Tỳ khưu Tăng đang hội họp hành Tăng sự tụng đọc bhikkhupātimokkha, nếu gặp phải một trong 10 điều tai họa này, thì Ðức Phật cho phép được tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt, khi không có tai hoạ, phải tụng bhikkhupātimokkha đầy đủ.

"Anujānāmi bhikkhave evarūpesu antarāyesu saṃkhittena pātimokkhaṃ uddisituṃ, asati antarāye vitthārena". [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka]

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép được tụng đọc bhikkhupātimokkha tóm tắt khi gặp phải tai họa, khi không có tai họa phải tụng đọc bhikkhupātimokkha đầy đủ.

Cách tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt

Trường hợp Tỳ khưu đã tụng xong mục nidānuddesa, pārājikuddesa, nhưng chưa tụng đến saṃghādise-suddesa. Như vậy, cách tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt như sau:

- Udiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānaṃ.
- Udiṭṭhā cattāro pārājikā dhammā.
- Sutā kho panāyasmantehi terasa saṃghādisesā dhammā.
- Sutā dve aniyatā dhammā.
- Sutā tiṃsanissaggiyā pācittiyā dhammā.
- Sutā dvenavuti pācittiyā dhammā.
- Sutā cattāro pāṭidesanīyā dhammā.
- Sutā sekhiyā dhammā.
- Sutā sattādhikaraṇasamathā dhammā.

Ettakaṃ tassa Bhagavato suttāgataṃ suttapari-yāpannaṃ anvaṇṇhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! (Bhante) sādhu!

2- Trường hợp đặc biệt theo khả năng

Ngoài ra, còn có một trường hợp đặc biệt còn có thể tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt như sau:

Chuyện từng có trong thời kỳ Ðức Phật còn tại thế, có một số Tỳ khưu trên 4 vị ở trong một ngôi chùa, đến ngày hành uposatha, từ vị Tỳ khưu lớn hạ cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ, không một vị nào có khả năng tụng đọc bhikkhupātimokkha để hành Tăng sự saṃgha uposatha.

Trong trường hợp này, Ðức Phật cho phép:

".....Ṭehi bhikkhave bhikkhūhi eko bhikkhu sāmantā āvasā sajjukaṃ pāhetabbo: "gacchāvuso saṃkhittena vā vitthārena vā pātimokkhaṃ pariyāpuṃitvāna āgacchāhi" [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka].

Này chư Tỳ khưu, chư Tỳ khưu ấy nên gởi gấp một Tỳ khưu đến ngôi chùa láng giềng và dạy rằng: "Này pháp đệ, pháp đệ hãy đi học bhikkhupātimokkha tóm tắt hoặc đầy đủ rồi trở về kịp trong ngày hôm nay để hành uposathakamma".

Trong trường hợp như vậy, vị Tỳ khưu có khả năng học bhikkhupātimokkha tóm tắt hoặc đầy đủ, ít hoặc nhiều ở một ngôi chùa khác, rồi còn thời gian phải trở về ngôi chùa của mình ở ngay trong ngày hôm ấy, để kịp hành Tăng sự saṃgha uposatha, tụng đọc bhikkhupātimokkha. Khi trở về chùa, mọi nghi thức hành uposathakamma hoàn toàn giống như trước đã trình bày.

- Bốn công việc phải làm xong trước khi chư Tỳ khưu Tăng đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu Tăng hội họp.

- Bốn chi pháp hợp lệ, đầy đủ để hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Vị Tỳ khưu ấy tụng đọc bhikkhupātimokkha theo khả năng mà mình đã học được, nếu vị Tỳ khưu ấy chỉ học thuộc lòng được nidānuddesa, thì tụng đọc tóm tắt như sau:

- Udiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānaṃ.
- Sutā kho panāyasmantehi cattāro pārājikā dhammā.
- Sutā terasa saṃghādisesā dhammā.
- Sutā dve aniyatā dhammā.
- Sutā tiṃsanissaggiyā pācittiyā dhammā.
- Sutā dvenavuti pācittiyā dhammā.
- Sutā cattāro pāṭidesanīyā dhammā.
- Sutā sekhiyā dhammā.
- Sutā sattādhikaraṇasamathā dhammā.

Ettakaṃ tassa Bhagavato suttāgataṃ suttapari-yāpannaṃ anvaṇṇhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! (Bhante) Sādhu!

Nghi lễ hành Saṃgha uposatha đơn giản

Tất cả mọi điều kiện đầy đủ để có thể hành Tăng sự samhga uposatha như sau:

- Bốn công việc phải làm xong, trước khi chư Tỳ khưu Tăng đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu Tăng hội họp.
- Bốn chi pháp hợp lệ, đầy đủ để hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Trong chư Tỳ khưu Tăng, cử một vị Tỳ khưu thỉnh Ðại Trưởng Lão cao hạ nhất tụng đọc bhikkhupātimokkha như sau:

Saṃgho Bhante, theraṃ ajjesati, uddisatu Bhante thero pātimokkhaṃ. (3 lần).

Kính bạch Ðại Ðức, chư Tăng kính thỉnh Ngài tụng đọc bhikkhupātimokkha.

(Trường hợp nếu vị Ðại Trưởng Lão cao hạ không tụng đọc bhikkhupātimokkha, thì chư Tăng sẽ thỉnh vị Ðại Ðức thấp hạ kế tiếp).

Vị Ðại Trưởng Lão cử hành Tăng sự saṃgha uposatha.

1- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

2- Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanenena ca.
Uposathassa etāni, pubbakaraṇan’ti vuccati.
Aṭṭhakathācariyehi vuttāni cattāri pubbakaraṇāni katāni.

3- Chandapārisuddhi utukkhānaṃ, bhikkhugaṇanā ca ovādo.
Uposathassa etāni, pubbakiccan’ti vuccati.
Aṭṭhakathācariyehi vuttāni pañcapubbakiccāni katāni.

4- Uposatho yāvatikā ca bhikkhū kammappattā.
Sabhāgāpattiyo na vijjanti.
Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti.
Pattakallan’ti vuccati.
Aṭṭhakathācariyehi vuttāni cattāri pattakallaṅgāni samānītāni.

5- Pubbakaraṇapubbakiccāni samādapetvā desitāpat-tikassa samaggassa bhikkhusaṃghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma.

6- Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

7- Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

8- Saṃgha uposatha ñatti:

Suṇātu me Bhante saṃgho, ajjuposatho pannaraso (catuddaso) yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya.

9- Bhikkhupātimokkhuddesa:

Kiṃ saṃghassa pubbakiccaṃ pārisuddhiṃ āyasmanto ārocetha pātimokkhaṃ uddissāmi.... (pe)....

Ettakaṃ tassa Bhagavato suttāgataṃ suttapariyā-pannaṃ anvaṇṇhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

10- Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

---o0o---

2.     GAṆA UPOSATHA - Nhóm Tỳ khưu hành uposatha

Nhóm Tỳ khưu ở đây chỉ cho 3 hoặc 2 vị Tỳ khưu mà thôi, không thể hành saṃgha uposatha nên Ðức Phật cho phép hành gaṇa uposatha.

Cách hành gaṇa uposatha, không tụng đọc bhikhhu-pātimokkha mà Ðức Phật cho phép hành pārisuddhi uposatha, mỗi vị Tỳ khưu đọc câu "parisuddho...".

Trước khi hành pārisuddhi uposatha, mọi nghi thức ở phần đầu cũng giống như saṃgha uposatha là:

- Bốn công việc phải làm xong, trước khi chư Tỳ khưu đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu hội họp.

- Riêng phận sự đếm số chư Tỳ khưu tham dự hội họp thì chỉ có 3 hoặc 2 vị mà thôi.

Nhóm Tỳ khưu (3-2 vị) phải sám hối āpatti xong trước khi hành pārisuddhi uposatha.

Hành Pārisuddhi Uposatha

Hành pārisuddhi uposatha có 2 trường hợp.

1- Trường hợp có 3 vị Tỳ khưu:

Trong 3 vị Tỳ khưu, vị Tỳ khưu cao hạ nhất ngồi chồm hổm, chắp 2 tay tụng tuyên ngôn xong mới đọc câu parisuddho:

Gaṇañatti:

Suṇantu me āyasmantā, ajjuposatho pannaraso (catuddaso) yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pārisuddhi uposathaṃ kareyyāma. [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka]

Kính xin quý vị nghe rõ lời tuyên ngôn của tôi. Hôm nay là ngày rằm (15 hoặc 14), ngày uposatha, nếu việc hành pārisuddhi uposatha hợp thời đối với quý vị, thì chúng ta cùng hành pārisuddhi uposatha với nhau.

Tiếp theo vị Tỳ khưu cao hạ nhất đọc câu parisuddho: Parisuddho ahaṃ Āvuso, parisuddho’ti maṃ dhāretha. (3 lần).

Thưa các pháp đệ, tôi là Tỳ khưu trong sạch, xin quý vị nhận biết tôi là Tỳ khưu trong sạch.

Hai vị Tỳ khưu nhỏ hạ đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante, sādhu!

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ kế tiếp ngồi chồm hổm, chắp tay đọc: Parisuddho ahaṃ Bhante, parisuddho’ti maṃ dhāretha. (3 lần).

Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Vị Tỳ khưu thứ 3 cũng đọc: Parisuddho ahaṃ Bhante, parisuddho’ti maṃ dhāretha. (3 lần).

Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

2- Trường hợp có 2 vị Tỳ khưu:

Hai vị Tỳ khưu thì không cần tụng tuyên ngôn, mà chỉ đọc câu "parisuddho...".

Vị Tỳ khưu cao hạ ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc: Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddho’ti maṃ dhārehi. (3 lần).

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante, sādhu!

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc: Parisuddho ahaṃ Bhante, parisuddho’ti maṃ dhāretha.(3 lần).

Vị Tỳ khưu cao hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Āvuso, sādhu!

---o0o---

3.PUGGALA UPOSATHA - Một Tỳ khưu hành uposatha

Tỳ khưu ở một mình nơi thanh vắng, không có một Tỳ khưu nào khác, vào ngày uposatha, chỉ có một mình vị ấy hành uposathakamma gọi là puggala uposatha.

Cách hành puggala uposatha, chỉ có một Tỳ khưu nên không đọc câu "parisuddho..." mà Ðức Phật cho phép hành adhiṭṭhāna uposatha.

Trước khi hành adhiṭṭhāna uposatha, vị Tỳ khưu ấy cần phải làm 4 công việc (pubbakaraṇa) xong, rồi ngồi đợi Tỳ khưu từ nơi khác đến để cùng nhau hành uposathakamma. Cuối cùng không nhìn thấy một vị Tỳ khưu nào khác, chỉ có mình là Tỳ khưu duy nhất nên hành adhiṭṭhāna uposatha.

Cách hành Adhiṭṭhāna uposatha

Hành adhiṭṭhāna uposatha bằng cách đọc lời phát nguyện như sau:

Vị Tỳ khưu ngồi chồm hổm, chắp tay lên trán đọc câu:

- Theo Luật tạng, bộ Mahāvagga:

Ajja me uposatho.

Hôm nay ngày uposatha của tôi.

- Theo Chú giải:

"Ajja me uposatho pannaraso (catuddaso) adhiṭṭhāmi". (3 lần).

Hôm nay ngày rằm (15 hoặc 14), tôi xin nguyện ngày uposatha của tôi.

Hoặc:

"Ajja me uposatho pannaraso (catuddaso)".

---o0o---

AN CƯ BA THÁNG HẠ

Hằng năm theo truyền thống của hệ phái Theravāda, vào ngày 16 tháng 6 âm lịch, là ngày bắt đầu bốn tháng mùa mưa (vassāna) tất cả chư Tỳ khưu, Sa di đều phải an cư suốt ba tháng hạ (mùa mưa; chữ "hạ" dịch từ chữ "vassa" trong Pāḷi, có nghĩa là tháng mưa) ở một nơi nhất định gọi là "Lễ nhập hạ", cho đến ngày 16 tháng 9 âm lịch là ngày mãn hạ, gọi là "an cư ba tháng hạ trước" (purimikā).

Nếu Tỳ khưu nào không có cơ hội an cư ba tháng hạ trước (từ ngày 16 tháng 9 âm lịch), vị Tỳ khưu ấy chờ một tháng nữa an cư ba tháng hạ sau, kể từ ngày 16 tháng 7 đến ngày 16 tháng 10 là ngày mãn hạ, gọi là an cư ba tháng hạ sau (pacchimikā).

Như Ðức Phật đã cho phép:

"Anujānāmi Bhikkhave vassāne vassaṃ upagantuṃ".

Này chư Tỳ khưu, Như lai cho phép các con an cư ba tháng (hạ) trong mùa mưa.

Tỳ khưu nào đã phát nguyện an cư ba tháng hạ tại một ngôi chùa nào, hoặc một nơi thuận lợi nào rồi, thì không được phép đi ở một nơi nào khác cách đêm, nếu Tỳ khưu nào đi mà không có nguyên nhân chính đáng, Tỳ khưu ấy bị phạm āpatti dukkaṭa và bị đứt hạ, không hưởng được quả báu.

Nguyên nhân chính đáng mà Ðức Phật cho phép Tỳ khưu đi ra khỏi chùa ở chỗ khác trong vòng 7 ngày, sau đó phải trở về chùa, gồm những trường hợp như sau:

- Trường hợp có người thỉnh mời rằng:

"Āgacchantu Bhadantā, icchāmi dānañca dātuṃ dhammãnca sotuṃ bhikkhū ca passituṃ".

Kính bạch chư Ðại Ðức, kính thỉnh quý Ngài đến để con làm phước bố thí, để nghe pháp, để chiêm ngưỡng chư Tỳ khưu.

Như vậy, Tỳ khưu có lý do chính đáng được phép nguyện đi ra khỏi chùa trong vòng 7 ngày sẽ trở về lại.

- Trường hợp 1 trong 7 hạng người bị bệnh... dầu có thỉnh mời hoặc không thỉnh mời, Tỳ khưu cũng có lý do chính đáng, được phép nguyện đi ra khỏi chùa để thăm viếng người ấy trong vòng 7 ngày sẽ trở về lại.

Bảy hạng người đó là: Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, sikkhāmānā, Sa di, Sa di ni, cha và mẹ. Ngoài 7 hạng người này ra, nếu không có người thỉnh mời, thì không được phép đi ra khỏi chùa ở nơi khác cách đêm.

Trường hợp Tỳ khưu đi thăm thầy Tế độ, thầy dạy, trở về trong ngày, nếu Thầy bảo ở lại, thì vị Tỳ khưu ấy cũng được phép ở lại nhưng không quá 7 ngày.

Lời Xin Sám Hối

Theo truyền thống, các vị Tỳ khưu nhỏ hạ thường sám hối tội lỗi của mình với các bậc Ðại Trưởng Lão, nhất là trước khi làm lễ an cư 3 tháng hạ. Những Tỳ khưu nhỏ hạ xin sám hối mọi tội lỗi do thân, khẩu, ý dầu cố ý hoặc vô ý phạm đến bậc Ðại Trưởng Lão, để tránh điều tai họa làm ngăn cản mọi thiện pháp, nhất là các bậc thiền, Thánh Ðạo, Thánh Quả và Niết Bàn.

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ đến hầu đảnh lễ bậc Ðại Trưởng Lão 3 lạy xong, ngồi chồm hổm đọc câu:

- Mahāthere pamādena dvārattayena kataṃ sabbaṃ aparādhaṃ khamatha me Bhante.

- Kính bạch Ngài Ðại Trưởng Lão, vì dể duôi nên thân, khẩu, ý của con bất tịnh, lỡ lầm phạm đến Ngài. Kính xin Ngài từ bi tha thứ mọi tội lỗi ấy cho con.

Vị Ðại Trưởng Lão từ bi tha thứ và xin vị Tỳ khưu bỏ qua lỗi của mình, đọc câu:

- Ahaṃ khamāmi, tāyapi me khamitabbaṃ.

Sư sẵn lòng tha thứ, còn con cũng nên bỏ qua lỗi cho sư.

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ cung kính bạch:

- Khamāmi, Bhante. Kính bạch Ngài, con xin....

Hành Lễ An Cư Ba Tháng Hạ

Một ngôi chùa có một hoặc nhiều Tỳ khưu, Sa di, trong ngày 16 tháng 6 âm lịch, là ngày làm lễ an cư ba tháng hạ. Cho nên tất cả Tỳ khưu, Sa di trú ngụ trong chùa phải có chỗ ở ổn định, an toàn trong mùa mưa, phải quét dọn sạch sẽ xung quanh chùa, lau chùi sạch sẽ nơi chánh điện, sắp đặt nước dùng nước uống đầy đủ. Tất cả Tỳ khưu, Sa di hội họp tại chánh điện tụng kinh lễ bái Tam bảo, tụng kinh Paritta, kinh Ratanasutta, kinh Mettasutta, Khandhasutta... rải tâm từ đến tất cả chúng sinh trong 10 phương hướng xong, tất cả chư Tỳ khưu, Sa di đồng phát nguyện:

"Imasmiṃ āvāse imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemi" (3 lần).

Con xin nguyện an cư suốt ba tháng hạ (mùa mưa) trong ngôi chùa này.

Trường hợp có lý do chính đáng, Tỳ khưu được phép đi ra khỏi chùa, ở nơi khác trong vòng 7 ngày, phải trở về ngôi chùa đang nhập hạ. Trước khi đi ra khỏi chùa, Tỳ khưu ấy phải phát nguyện rằng:

"Anto sattāhe paṭinivattissāmi". (3 lần).

Tôi sẽ trở về trong vòng 7 ngày.

Tỳ khưu nào an cư suốt ba tháng hạ trước (purimikā) kể từ ngày 16 tháng 6 cho đến ngày 16 tháng 9 âm lịch đầy đủ, không bị đứt hạ, Ðức Phật cho phép Tỳ khưu ấy được thọ y kathina và được hưởng 5 đặc ân quả báu của lễ thọ y kathina rằng:

- Anujāmi bhikkhave vassaṃ vuṭṭhānaṃ bhikkhūnaṃ kathinaṃ attharituṃ, atthata-kathinānaṃ vo bhikkhave pañca kappissanti anāmantacāro, asamādānacāro, gaṇabhojanaṃ, yāvadatthacīvaram,ï yo ca tattha cīvaruppādo so nesaṃ bhavissatī’ti atthatakathinānaṃ vo bhikkhave imāni pañca kappissanti. [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Kathinakkhandhaka]

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép chư Tỳ khưu đã an cư suốt 3 tháng hạ trước xong, được phép thọ y kathina. Khi các con đã thọ y kathina rồi, sẽ được hưởng 5 quả báu như sau:

* Tỳ khưu đi nơi nào cũng không cần thưa báo.
* Tỳ khưu không cần giữ gìn đủ tam y.
* Tỳ khưu được phép độ vật thực theo nhóm, dầu thí chủ gọi tên của vật thực ấy.
* Tỳ khưu được phép thọ nhận y như ý.
* Y phát sanh nơi nào, Tỳ khưu được phép thọ nhận ở nơi ấy.

Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu nào sau khi đã làm lễ thọ y kathina xong, Tỳ khưu ấy sẽ được hưởng đặc ân 5 quả báu này.

Tỳ khưu hoan hỉ lễ thọ y kathina xong rồi, không thay đổi chỗ ở nơi khác, thì sẽ được hưởng đặc ân 5 quả báu như trên suốt 5 tháng kể từ khi mãn hạ.

---o0o---

Lễ Dâng Y Kathina

Lễ dâng y Kathinadāna là một nghi lễ theo truyền thống, được Ðức Phật cho phép, dâng đến chư Tỳ khưu sau khi đã an cư suốt ba tháng hạ trước, kể từ ngày 16 tháng 6 âm lịch cho đến 16 tháng 9 âm lịch đầy đủ, không bị đứt hạ.

Lễ dâng y kathina này thuộc Kāladāna, bố thí theo thời gian có hạn định trong một tháng, kể từ ngày 16 tháng 9 cho đến ngày 15 tháng 10 âm lịch là hết. Cho nên, những Tỳ khưu an cư ba tháng hạ sau kể từ ngày 16 tháng 7 cho đến ngày 16 tháng 10 âm lịch mãn hạ, không thể nhận y kathina được. Y kathina được phát sanh hoàn toàn trong sạch do thí chủ có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, tuyệt đối không do sự kêu gọi trực tiếp hay gián tiếp của một Tỳ khưu nào.

Lễ dâng y kathina đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt ba tháng hạ trước tại một ngôi chùa nào, thì chỉ có chư Tỳ khưu Tăng trong ngôi chùa ấy được phép thọ nhận y kathina và được hưởng 5 quả báu đặc ân của lễ thọ kathina, còn tất cả chư Tỳ khưu các ngôi chùa khác, không liên quan đến lễ dâng y kathina ấy.

Nghi Thức Dâng Y Kathina

Một vị thí chủ thay mặt cho những thí chủ cùng trong cuộc lễ dâng y kathina, hướng dẫn đọc lời dâng y kathina, cúng dường đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt ba tháng hạ trước, tại ngôi chùa mình đến làm lễ dâng y kathina như sau:

Mayaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato mocanatthāya, nibbānassa sacchikaraṇatthāya, imaṃ saparivāraṃ kathinacīvaraṃ ... (Bửu Long)[31] ārāme bhikkhusaṃghassa sakkaccaṃ dema, kathinaṃ attharituṃ.

Sādhu no Bhante, bhikkhusaṃgho imaṃ saparivāraṃ kathinacīvaraṃ paṭiggaṇhātu paṭiggaṇhitvā iminā kathinacīvarena kathinaṃ attharatu, amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukkhāya.

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng được rõ! Tất cả chúng con có ý nguyện mong chứng ngộ Niết Bàn, mong giải thoát khổ trong vòng tử sanh luân hồi, cho nên chúng con thành kính làm lễ dâng y kathina cùng các thứ vật dụng này, đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt 3 tháng hạ tại ngôi chùa ... (Bửu Long), để làm lễ thọ y kathina.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin quý Ngài từ bi thọ lãnh y kathina cùng các thứ vật dụng này, khi đã thọ nhận xong, xin quý Ngài làm lễ thọ y kathina với tấm y này, để cho tất cả chúng con được sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài.

Một vị thí chủ đại diện các thí chủ tự tay đem bộ y kathina dâng đến chư Tỳ khưu Tăng; vị Ðại Trưởng Lão đại diện chư Tăng nhận bộ y kathina để làm lễ thọ y kathina đúng theo luật của Ðức Phật đã ban hành.

- Tất cả chư thí chủ, mỗi người nên phát nguyện rằng:

Idaṃ me kathinadānaṃ āsavakkhayāvahaṃ hotu.

Nguyện xin phước thiện dâng y Kathina này làm duyênlành dẫn dắt con chứng đắc đến A-ra-hán Thánh Ðạo diệt đoạn tuyệt mọi phiền não trầm luân.

- Hồi hướng đến thân bằng quyến thuộc rằng:

Idaṃ no ñātinaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo.

Phước thiện thanh cao này, cầu mong được thành tựu đến thân bằng quyến thuộc của chúng con, cầu mong họ được thoát khỏi khổ, được an lạc lâu dài.

- Chia phần phước đến tất cả chúng sinh rằng:

Imaṃ puññabhāgaṃ sabbasattānaṃ dema sabbepi te puññapattiṃ laddhāna sukhitā hontu.

Chúng con xin chia phần phước thiện thanh cao này đến cho tất cả chúng sinh, cầu mong tất cả chúng sinh thoát khỏi khổ, được an lạc lâu dài.

Nghi Thức Thọ Y Kathina

Lễ thọ y kathina là công việc hành Tăng sự, vì vậy, Tỳ khưu cần phải có từ 5 vị Tỳ khưu trở lên để đủ số lượng hành Tăng sự hợp với luật.

Công việc đầu tiên là tường trình đến Chư Tỳ khưu Tăng rõ rằng:

Apalokanakamma: Việc tường trình

Hai vị Tỳ khưu luật sư làm công việc tường trình giữa chư Tỳ khưu Tăng như sau:

Ls1:- Kính bạch chư Tỳ khưu Tăng được rõ: Y kathina cùng tất cả vật dụng này của những thí chủ người đại diện là ... [Tên người chủ lễ dâng y kathina.] ... cùng bà con bạn bè, là những người có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, tin nghiệp và quả của nghiệp, mong nuốn tạo phước thiện ba la mật, gieo duyên lành để chứng ngộ Niết Bàn, pháp giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong tam giới. Cho nên, những thí chủ ấy đã tổ chức làm lễ dâng y kathina cùng tất cả vật dụng này đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt ba tháng hạ trước, tại ngôi chùa .... (Bửu Long) này.

Y kathina này đã phát sanh một cách hoàn toàn trong sạch, ví như từ hư không rơi xuống giữa chư Tỳ khưu Tăng, không phải dành riêng cho một vị nào.

Ðức Phật đã cho phép chư Tỳ khưu Tăng chọn một vị Tỳ khưu xứng đáng để làm lễ thọ y kathina này, sự lựa chọn đặc biệt ưu tiên cho vị Tỳ khưu nào có y cũ rách, hoặc bậc Ðại Trưởng Lão cao hạ nhất, là bậc có giới đức trong sạch, hiểu biết rõ 8 chi pháp để thọ y kathina này.

Vậy bây giờ, tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng nhận xét, thấy vị Tỳ khưu nào xứng đáng, kính xin quý Ngài cho phép dâng y kathina đến vị Tỳ khưu ấy.

Giới Thiệu Vị Tỳ Khưu Thọ Y Kathina:

Ls1:- Kính bạch chư Tỳ khưu Tăng được rõ: Con xét thấy vị Ðại Ðức .... [Tên vị Ðại Ðức được giới thiệu để thọ y kathina, ví dụ: Ðại Ðức Tissa] ... là bậc xứng đáng làm lễ thọ y kathina của chư Tăng.

Nếu vị Tỳ khưu nào không chấp thuận, xin phát biểu lên giữa chư Tăng. (Ngừng một lát).

Nếu chư Tỳ khưu Tăng đều chấp thuận, kính xin quý Ngài nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu! Sādhu!

(Sau khi chư Tỳ khưu Tăng đã chấp thuận bằng lời "sādhu" vị Tỳ khưu luật sư thứ nhất nói tiếp).

Ls1:- Kính bạch chư Tỳ khưu Tăng được rõ: Chư Tỳ khưu Tăng đã chấp thuận dâng y kathina đến Ðại Ðức "Tissa", để làm lễ thọ y kathina, không phải bằng lời apalokanakamma, mà phải bằng cách hành Tăng sự ñattidutiyakammavācā đúng theo luật của Ðức Phật đã ban hành, chúng con xin phép hành Tăng sự bây giờ.

(Ví dụ: vị Tỳ khưu được chọn thọ y kathina tên là Ðại Ðức Tissa, thì pháp hành Tăng sự sẽ diễn ra như sau).

- Ñatti:

- Suṇātu me Bhante saṃgho, idaṃ saṃghassa kathinacīvaraṃ[32] uppannaṃ. Yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho imaṃ kathinacīvaraṃ Tissassa bhikkhuno dadeyya kathinaṃ attharituṃ. Esā ñatti.

- Kammavācā:

- Suṇātu me Bhante saṃgho, idaṃ saṃghassa kathinacīvarạm uppannaṃ, saṃgho imaṃ kathina-cīvaraṃ Tissassa bhikkhuno deti kathinaṃ attharituṃ.

Yassāyasmato khamati, imassa kathinacīvarassa Tissassa bhikkhuno dānaṃ kathinaṃ attharituṃ. So tuṇhassa, yassa nakkhamati so bhāseyya.

Dinnaṃ idaṃ saṃghena kathinacīvaraṃ Tissassa bhikkhuno kathinaṃ attharituṃ. Khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī. Evametaṃ dhārayami.

(Kathinatthāra kammavācā niṭṭhitā).

Nghĩa:

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con. Y kathina của chư Tăng đã được phát sanh, nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng dâng y kathina này đến Tỳ khưu Tissa, để làm lễ thọ y kathina. Ðó là lời tuyên ngôn, kính bạch quý Ngài rõ.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe lời thành sự ngôn của con. Y kathina của chư Tăng đã phát sanh, chư Tăng dâng y kathina này đến Tỳ khưu Tissa, để làm lễ thọ y kathina.

Sự dâng y kathina của chư Tăng đến Tỳ khưu Tissa để làm lễ thọ y kathina, vị Tỳ khưu nào hài lòng với việc này, xin hãy ngồi làm thinh, vị nào không hài lòng, xin phát biểu lên giữa chư Tăng.

Chư Tăng đã dâng y kathina này đến Tỳ khưu Tissa, để làm lễ thọ y kathina, chư Tăng hài lòng chấp nhận, vì vậy nên ngồi làm thinh, con xin ghi nhận trạng thái hài lòng bằng cách làm thinh ấy.

(Hành Tăng sự thọ y kathina xong).

Sau khi tụng xong ñattidutiyakammavācā, vị Tỳ khưu luật sư đại diện chư Tăng dâng tấm y kathina đến vị Ðại Ðức Tissa.

Ðại Ðức Tissa nhận y kathina xong, công việc tuần tự phải làm như sau:

1- Làm dấu y mới: chọn một trong tam y, làm dấu y vòng tròn "O" (kappabinduṃ karomi) như mắt con Công bằng màu đen, hoặc màu xanh đậm, hoặc màu xám tro trên góc chéo y mới để làm lễ thọ y kathina.

2- Cách làm lễ thọ y kathina:

2.1- Nếu đã chọn tấm y saṃghāṭi (y 2 lớp) để làm lễ thọ y kathina thì trước tiên phải xả y saṃghāṭi cũ, nguyện y saṃghāṭi mới theo tuần tự như sau.

a- Cách xả y saṃghāṭi cũ:

Imaṃ saṃghāṭiṃ paccuddharāmi.
Tôi xin xả y saṃghāṭi cũ này.

b- Cách nguyện y saṃghāṭi mới.

Imaṃ saṃghāṭiṃ adhiṭṭhāmi.
Tôi xin nguyện y saṃghāṭi mới này.

c- Cách dùng tấm y saṃghāṭi mới để làm lễ thọ y kathina:

Imāya saṃghāṭiyā kathinaṃ attharāmi.
Tôi xin thọ y kathina bằng tấm y saṃghāṭi này.

(Xong cách dùng y saṃghāṭi để thọ y kathina).

2.2- Nếu đã chọn tấm y uttarāsaṅga (y vai trái) để làm lễ thọ y kathina, theo tuần tự như sau:

a- Cách xả y uttarāsaṅga cũ:

Imaṃ uttarāsaṅgaṃ paccuddharāmi.
Tôi xin xả y uttarāsaṅga cũ này.

b- Cách nguyện y uttarāsaṅga mới.

Imaṃ uttarāsaṅgaṃ adhiṭṭhāmi.
Tôi xin nguyện y uttarāsaṅga này.

c- Cách dùng tấm y uttarāsaṅga mới để làm lễ thọ y kathina.

Iminā uttarāsaṅgena kathinaṃ attharāmi.
Tôi xin thọ y kathina bằng tấm y uttarāsaṅga này.

(Xong cách dùng y uttarāsaṅga để thọ y kathina).

2.3- Nếu đã chọn tấm y antaravāsaka (y nội may thành 5 điều) để làm lễ thọ y kathina, theo tuần tự như sau.

a- Cách xả y antaravāsaka cũ:

Imaṃ antaravāsakaṃ paccuddharāmi.
(Tôi xin xả y antaravāsaka cũ này).

b- Cách nguyện y antaravāsaka mới.

Imaṃ antaravāsakaṃ adhiṭṭhāmi.
(Tôi xin nguyện y uttaravāsaka mới này).

c- Cách dùng tấm y antaravāsaka mới để làm lễ thọ y kathina.

Iminā antaravāsakena kathinaṃ attharāmi.
Tôi xin thọ y kathina bằng tấm y antaravāsaka này.

(Xong cách dùng y antaravāsaka để thọ y kathina).

3- Cách anumodanā : hoan hỉ.

3.1- Vị Ðại Ðức Tissa sau khi đã thọ y kathina của chư Tăng, mặc y chừa bên vai phải, ngồi chồm hổm ở giữa chư Tỳ khưu Tăng, chắp tay đọc câu động viên, khuyến khích chư Tỳ khưu Tăng hoan hỉ lễ thọ y kathina của chư Tăng rằng:

Atthataṃ Āvuso (Bhante) saṃghassa kathinaṃ dhammiko kathinatthāro anumodatha.
Thưa quý pháp đệ, lễ thọ y kathina của chư Tăng đã xong, thọ y hợp pháp rồi, xin quý vị đồng hoan hỉ.

3.2- Thành phần chư Tỳ khưu đồng hoan hỉ

Theo Chú giải Luật tạng, bộ Mahāvagga dạy rằng:

Những Tỳ khưu có quyền anumodanā: hoan hỉ lễ thọ y kathina của chư Tăng và được hưởng đặc ân 5 quả báu của kathina như sau.

- Tỳ khưu an cư suốt ba tháng hạ trước và làm lễ pavāraṇā.
- Sa di an cư suốt ba tháng hạ trước đủ 20 tuổi, được làm lễ thọ Tỳ khưu trong khi nhập hạ, vị tân Tỳ khưu được làm lễ pavāraṇā cùng với chư Tăng, được kể một hạ thứ nhất, có quyền anumodanā và được hưởng đặc ân 5 quả báu của kathina. Chư Tỳ khưu tăng hoan hỉ như sau:

Atthataṃ Bhante (Āvuso) saṃghassa kathinaṃ, dhammiko kathinatthāro anumodāma.

Kính bạch Ðại Ðức, lễ thọ y kathina của chư Tăng đã xong, thọ y hợp pháp rồi, chúng con đồng hoan hỉ.

3.3- Thành phần Tỳ khưu không được anumodanā

- Tỳ khưu an cư ba tháng hạ trước, nhưng bị đứt hạ.
- Tỳ khưu an cư ba tháng hạ sau.
- Tỳ khưu an cư suốt ba tháng hạ trước, ở chùa khác đến.
- Tỳ khưu không nhập hạ.

Tất cả những Tỳ khưu trên không có quyền anumodanā: hoan hỉ lễ thọ y kathina của chư Tăng, và cũng không được hưởng 5 quả báu của kathina.

Tất cả Sa di an cư suốt ba tháng hạ với chư Tỳ khưu, không có quyền hành Tăng sự pavāraṇā và anumodanā kathina; nhưng được hưởng phần quả báu kathina của chư Tăng.

Trường hợp Tỳ khưu an cư ba tháng hạ nơi một ngôi chùa nào nhưng chỉ có từ 1 vị đến 4 vị mà thọ nhận y kathina, thì cần phải thỉnh mời thêm Tỳ khưu chùa khác đến tham dự cho đủ 5 vị Tỳ khưu trở lên, để hành Tăng sự tụng ñattidutiyakammavācā, làm lễ thọ y kathina và anumodanā, những vị Tỳ khưu khách không có quyền anumodanā và cũng không được hưởng 5 đặc ân quả báu y kathina.

Và trường hợp chư Tỳ khưu an cư ba tháng hạ nơi nào không có sīmā, thọ nhận y kathina xong, nên đem tấm y kathina ấy đến nương nhờ sīmā của ngôi chùa khác, để hành Tăng sự tụng ñattidutiyākammavācā xong, đem tấm y kathina ấy trở về chỗ an cư của mình để làm lễ thọ y kathina và annumodanā.

---o0o---

III-HÀNH PAVĀRAṆĀKAMMA

Mỗi năm vào ngày rằm (15) tháng 9 âm lịch, ngày áp cuối trong 3 tháng an cư nhập hạ của Tỳ khưu, (sáng ngày hôm sau (16) là ngày mãn hạ), Ðức Phật cho phép chư Tỳ khưu thỉnh mời (pavāraṇā) để nhắc nhở, khuyên bảo lẫn nhau với tâm từ do bởi thấy, nghe, nghi ngờ. Khi Tỳ khưu nhận thức được sai lầm rồi, sẽ sửa chữa cho trở nên hoàn thiện.

Trong Phật giáo, đối với Tỳ khưu biết rõ đã phạm āpatti nào, lỗi lầm nào, Ðức Phật cho phép Tỳ khưu làm lễ sám hối āpatti ấy, lỗi lầm ấy với một vị Tỳ khưu khác hay chư Tăng, nguyện cố gắng thu thúc giữ gìn cho được trong sạch trở lại. Ðối với Tỳ khưu không thấy, không biết āpatti, Ðức Phật cho phép Tỳ khưu hành lễ pavāraṇā thỉnh mời chư Tăng, hay cá nhân nhắc nhở chỉ dạy những āpatti, những lỗi lầm lẫn nhau. Khi Tỳ khưu nhận thức rõ āpatti, lỗi lầm, sẽ sửa chữa lại cho được hoàn thiện.

Hành Tăng sự pavāraṇā cũng là một trong những cách hành Tăng sự chỉ dành riêng cho Tỳ khưu mà thôi. Những Tỳ khưu được phép tham dự hội họp tại sīmā, để hành Tăng sự pavāraṇākamma, phải hội đủ những điều kiện còn khó hơn cả hành Tăng sự uposathakamma.

- Tỳ khưu có giới hoàn toàn trong sạch.
- Tỳ khưu phải an cư 3 tháng hạ trước, kể từ ngày 16/6 đến ngày 16/9 âm lịch.
- Tỳ khưu suốt 3 tháng an cư nhập hạ không bị đứt hạ...

Những Tỳ khưu này có quyền tham dự hội họp tại sīmā, để làm lễ hành Tăng sự pavāraṇā giữa chư Tỳ khưu Tăng. Nếu chỗ Tỳ khưu an cư không có sīmā, thì chư Tỳ khưu có thể đến chùa khác có sīmā để làm lễ hành Tăng sự pavāraṇā.

Nếu Tỳ khưu phạm āpatti; Tỳ khưu an cư 3 tháng hạ sau, kể từ ngày 16/7 đến ngày 16/10 âm lịch; Tỳ khưu an cư 3 tháng hạ trước nhưng bị đứt hạ; Tỳ khưu không nhập hạ; những hạng Tỳ khưu này không được phép tham dự lễ hành Tăng sự pavāraṇā.

Pavāraṇā: Lời thỉnh mời, có 3 loại:

1- Saṃghapavāraṇā: Lời thỉnh mời giữa chư Tỳ khưu Tăng.
2- Gaṇapavāraṇā: Lời thỉnh mời giữa nhóm Tỳ khưu.
3- Puggalapavāraṇā: Một Tỳ khưu nguyện pavāraṇā.

Hành pavāraṇā, có 3 cách:

1- Tevācikā pavāraṇā: Pavāraṇā đọc 3 lần.
2- Dvivācikā pavāraṇā: Pavāraṇā đọc 2 lần.
3- Ekavācikā pavāraṇā: Pavāraṇā đọc 1 lần

Ngày hành pavāraṇā, có 3 ngày:

1- Pannarasī pavāraṇā: Pavāraṇā vào ngày rằm tháng 9 (hoặc rằm tháng 10) âm lịch.
2- Catuddasī pavāraṇā: Pavāraṇā ngày 14 cuối tháng 9 (tức là ngày 29/9 âm lịch).
3- Samaggī pavāraṇā: Pavāraṇā từ ngày 01 nửa tháng 9 sau (tức là ngày 16/9) cho đến ngày rằm tháng 10 âm lịch, chư Tỳ khưu Tăng đồng tâm nhất trí chọn một ngày làm lễ pavāraṇā, gọi là samaggī pavāraṇā.

Giải Thích:

I- SAṂGHAPAVĀRAṆĀ

Lời thỉnh mời giữa chư Tỳ khưu Tăng

Chư Tỳ khưu Tăng có từ 5 vị Tỳ khưu trở lên phải nên hành Saṃghapāvaraṇā. Những nghi lễ hành Tăng sự pavāraṇā hầu hết hoàn toàn giống như hành Tăng sự uposatha.

Công việc tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā là phận sự của vị Ðại Trưởng Lão cao hạ nhất. Trừ khi vị Ðại Trưởng Lão ấy không tụng đọc, thì Ngài chỉ định đến vị Ðại Ðức nhỏ hạ kế tiếp làm phận sự tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Nghi Thức Trước Khi Hành Saṃghapavāraṇā

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā, ngồi cách nhau trong một hatthapāsa (2 cùi tay+1 gang), trình chư Tăng biết pháp danh 2 vị Ðại Ðức luật sư: vị Ðại Ðức luật sư vấn, pháp danh "Tissa", và vị Ðại Ðức luật sư đáp, pháp danh "Datta".

Ajjhesakañatti:

Ls1:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Tissaṃ bhikkhuṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjheseyyaṃ.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc thỉnh mời tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā hợp thời đối với chư Tăng, con xin kính thỉnh Ngài Ðại Ðức Tissa tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Lời thỉnh mời:

Tỳ khưu luật sư ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc câu thỉnh mời 3 lần:

Ls2:- "Saṃgho Bhante, āyasmantaṃ Tissaṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjhesati, thapetu Bhante āyasmā Tisso pavāraṇāñattiṃ.

- Dutiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjhesati, thapetu Bhante āyasmā Tisso pavāraṇāñattiṃ.

- Tatiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjhesati, thapetu Bhante āyasmā Tisso pavāraṇāñattiṃ.

Kính bạch Ngài Ðại Ðức, chư Tăng kính thỉnh Ngài tụng đọc tuyên ngôn saṃghapavāraṇā. Kính xin Ðại Ðức Tissa tụng đọc tuyên ngôn saṃghapavāraṇā ... lần thứ nhì ... lần thứ ba.

Ls1:- Āma, thapessāmi.

Vâng, tôi sẽ tụng đọc tuyên ngôn saṃghapavāraṇā)

Vinayapucchakañatti: (Tuyên ngôn vị Ðại Ðức Tissa vấn Vinaya).

Ls1:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Dattaṃ bhikkhuṃ vinayaṃ puccheyyaṃ.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của tôi, nếu việc hỏi vinaya hợp thời đối với chư Tăng, tôi xin hỏi Ðại Ðức Datta về vinaya.

Vissajjakañatti: Tuyên ngôn vị Ðại Ðức Datta đáp Vinaya.

Ls2:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmatā Tissena bhikkhunā vinayaṃ puṭṭho vissajjeyyaṃ.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc trả lời vinaya hợp thời đối với chư Tăng, con xin trả lời Ðại Ðức Tissa hỏi về vinaya.

Ls1:- Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca.
Pavāraṇāya etāni, pubbakaraṇan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 4 công việc cần phải làm trước khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại Sīmā để hành Tăng sự pavāraṇā:

V.1:- Công việc quét dọn, lau chùi bên ngoài, bên trong sīmā xong hay chưa?

Ð :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.2:- Công việc đốt đèn xong hay chưa?

Ð :- Ban ngày, công việc đốt đèn không cần thiết. Bạch Ngài.

V.3:- Công việc lo nước dùng, nước uống xong hay chưa?

Ð :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.4:- Công việc sắp đặt, trải chỗ ngồi cho chư Tỳ khưu xong hay chưa?

Ð :- Xong rồi. Bạch Ngài.

Chanda, Pavāraṇā

Trong trường hợp Mahāsīmā (hoặc gāmasīmā), Tỳ khưu nào không thể đến tham dự lễ hành Tăng sự pavāraṇākamma vì bị bệnh, vị Tỳ khưu ấy cần phải gởi chanda, pavāraṇā cho một vị Tỳ khưu khác.

- Cách gởi chanda, pavāraṇā

- Tỳ khưu gởi chanda: Chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehi. (3 lần).

- Tỳ khưu nhận chanda: Āma, Bhante (Āvuso).

- Tỳ khưu gởi pavāraṇā: Pavāraṇaṃ dammi, pavāraṇaṃ me hara, pavāraṇaṃ me ārocehi mamatthāya pavārehi. (3 lần) [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Pavāraṇakkhandhaka]

Tôi gởi pavāraṇā, xin Ngài nhận pavāraṇā của tôi, xin Ngài trình pavāraṇā của tôi đến chư Tăng, xin nhờ Ngài pavāraṇā để đem lại sự lợi ích cho tôi.

- Tỳ khưu nhận pavāraṇā: Āma, Bhante (Āvuso).

- Cách trình chanda, pavāraṇā

Khi chư Tỳ khưu Tăng đã hội họp đông đủ tại sīmā, vị Tỳ khưu nhận chanda, pavāraṇā xin phép chư Tăng trình chanda, pavāraṇā của Tỳ khưu bệnh tên là "Mitta" rằng:

Mittanāmena Bhante, bhikkhunā chando dinno. (3 lần).

Mitto Bhante, bhikkhu saṃghaṃ pavāreti diṭṭhena vā, sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu taṃ saṃgho anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissati. (3 lần).

Năm phận sự trình lên chư Tỳ khưu Tăng

V:- Chandapavāraṇā utukkhānaṃ,
bhikkhugaṇanā ca ovādo.
Pavāraṇāya etāni, pubbakiccan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 5 phận sự phải trình lên chư Tăng trước khi hành Tăng sự pavāraṇā là:

V.1:- Tỳ khưu bệnh gởi chanda, pavāraṇā, Tỳ khưu nhận chanda, pārisuddhi, phận sự trình chanda, pavāraṇā đến chư Tăng xong chưa?

Ð :- Không phải mahāsīmā, gāmasīmā, đây là khaṇṇasīmā, cho nên phận sự trình chanda, pavāraṇā không có. Bạch Ngài.

V.2:- Trong một năm có 3 mùa: mùa lạnh, mùa nóng, mùa mưa. Trong 3 mùa ấy, hiện nay thuộc về mùa nào?

Ð :- Hiện nay đang thuộc về mùa mưa. Bạch Ngài.

V.3:- Trong mùa mưa gồm có 8 pakkha [nếu nhằm tháng nhuận thì gồm 10 pakkha]. Trong 8 pakkha ấy, đã qua bao nhiêu pakkha? Hiện tại đến pakkha thứ mấy? Còn lại bao nhiêu pakkha?

Ð :- Ðã qua 5 pakkha, hiện tại đến pakkha thứ 6 và còn lại 2 pakkha. Bạch Ngài.

V.4:- Trong sīmā này, có bao nhiêu Tỳ khưu đến hội họp?

Ð :- Có ... vị Tỳ khưu đến hội họp. Bạch Ngài.

V.5:- Phận sự dạy dỗ Tỳ khưu ni đã trình xong chưa?

Ð :- Hiện nay Tỳ khưu ni không còn nữa, nên phận sự dạy dỗ không có. Bạch Ngài.

Bốn chi pháp hợp lệ để hành Tăng sự pavāraṇā

Trước khi tụng tuyên ngôn pavāraṇā, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời thỉnh mời pavāraṇā, điều quan trọng cần phải hợp đủ 4 chi pháp.

Pavāraṇā yāvatikā ca bhikkhū kammappattā.
Sabhāgāpattiyo na vijjanti.
Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti.
Pattakallan’ti vuccati.

Chú giải dạy, lễ tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā cần phải có đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ là:

V1:- Pavāraṇā có 3 ngày: catuddasī pavāraṇā, pannarasī pavāraṇā và sāmaggī pavāraṇā. Trong 3 ngày ấy, hôm nay thuộc về ngày pavāraṇā nào?

Ð :- Pannarasī pavāraṇā Bạch Ngài.

V :- Tỳ khưu hành pavāraṇā có 3 loại: saṃgha pavāraṇā, gaṇa pavāraṇā và puggala pavāraṇā. Trong 3 loại ấy, hôm nay hành loại nào?

Ð :- Saṃgha pavāraṇā. Bạch Ngài.

V :- Hành pavāraṇā có 3 cách: tevācikā pavāraṇā, dvevācikā pavāraṇā và adhiṭṭhāna pavāraṇā. Trong 3 cách ấy, hôm nay hành cách nào?

Ð :- Tevācikā pavāraṇā. Bạch Ngài.

V2:- Chư Tỳ khưu có 5 vị trở lên phải hành saṃgha pavāraṇā, hành theo cách tevācikā pavāraṇā là điều hợp với luật. Vậy tất cả chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa hội họp tại sīmā, có phải không?

Ð :- Chư Tỳ khưu đều ngồi trong hatthapāsa. Bạch Ngài.

V3:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa đều có giới hoàn toàn trong sạch phải không? Không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti, có phải không?

Ð :- Tất cả chư Tỳ khưu đều có giới hoàn toàn trong sạch, không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti. Bạch Ngài.

V4:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa hoàn toàn không có 21 hạng người nên loại bỏ, có phải không?

Ð - Hoàn toàn không có 21 hạng người ấy. Bạch Ngài.

Ðó là 4 chi pháp hợp lệ gồm: ngày hành Tăng sự pavāraṇā, chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa tại sīmā, không có Tỳ khưu phạm sabhāgāpatti và không có 21 hạng người nên loại bỏ. Khi đã đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ này, mới có thể tiến hành lễ tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā và mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā giữa chư Tỳ khưu Tăng.

Pubbakaraṇapubbakiccāni samādapetvā desitā-pattikassa samaggassa bhikkhusaṃghassa anumatiyā pavāraṇāñattiṃ thapetuṃ ārādhanaṃ karoma.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Pavāraṇā ñatti: Tuyên ngôn saṃghapavāraṇā

Ls:- Suṇātu me Āvuso (Bhante) saṃgho, ajja pavāraṇā pannarasī, yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho tevāsikaṃ pavāreyya[33].

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn pavāraṇā của tôi. Hôm nay ngày rằm (15) pavāraṇā, nếu việc hành Tăng sự pavāraṇā hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng thỉnh mời bằng lời pavāraṇā 3 lần.

Tất cả chư Tỳ khưu đều phải ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lên trán, đầu tiên, vị Ðại Trưởng Lão cao hạ nhất trong chư Tăng đọc trước rằng:

- Saṃghaṃ Āvuso, pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Này chư pháp đệ, tôi kính thỉnh chư Tăng nhắc nhở tôi với tâm từ bi kính mến, do thấy, hoặc do nghe, hoặc nghi ngờ về tôi. Khi tôi nhận thức thấy rõ sai lầm, tôi sẽ sửa chữa lại cho hoàn thiện. ... lần thứ nhì. ... lần thứ ba.

- Tất cả chư Tỳ khưu nhỏ hạ đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

(Vị Ðại Trưởng Lão có thể ngồi xuống).

Tuần tự, đến vị Ðại Ðức thấp hạ kế tiếp đọc lời pavāraṇā:

- Saṃghaṃ Bhante, pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tất cả chư Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Và cứ như vậy, tiếp tục theo tuần tự cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ cuối cùng.

---o0o---

II- GAṆAPAVĀRAṆĀ

Lời thỉnh mời giữa nhóm Tỳ khưu

Nhóm Tỳ khưu ở đây chỉ có 4 vị, hoặc 3 vị, hoặc 2 vị không thể hành saṃghapavāraṇā, nên Ðức Phật cho phép hành gaṇapavāraṇā.

Trước khi hành gaṇapavāraṇā, mọi nghi thức cũng giống như saṃghapavāraṇā.

- Bốn công việc phải làm xong, trước khi chư Tỳ khưu đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu hội họp.

- Bốn chi pháp hợp lệ, đầy đủ để hành lễ pavāraṇā.

Hành gaṇapavāraṇā có 3 trường hợp:

1- Trường hợp 4 vị Tỳ khưu

Vị Tỳ khưu cao hạ nhất ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lên trán tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Gaṇapavāraṇā ñatti: có 4 vị Tỳ khưu

Suṇantu me āyasmanto, ajja pavāraṇā panna-rasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ tevāsikaṃ pavāreyyāma [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Saṃghapavāraṇā]

Thưa quý pháp đệ, xin quý pháp đệ nghe rõ lời tuyên ngôn pavāraṇā của tôi. Hôm nay ngày rằm (15) pavāraṇā, nếu việc pavāraṇā hợp thời đối với quý pháp đệ, chúng ta thỉnh mời bằng lời pavāraṇā 3 lần.

Tiếp theo Ngài đọc lời pavāraṇā rằng:

- Ahaṃ Āvuso, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Ba vị Tỳ khưu nhỏ hạ đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Tuần tự đến vị Tỳ khưu thấp hạ kế tiếp đọc lời :

- Ahaṃ Bhante, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Ba vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Và cứ như vậy, tiếp tục cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ cuối cùng.

2- Trường hợp chỉ có 3 vị Tỳ khưu

Vị Tỳ khưu cao hạ nhất ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lên trán tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Gaṇapavāraṇā ñatti: có 3 vị Tỳ khưu.

Siṇantu me āyasmantā, ajja pavāraṇā panna-rasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññmaññaṃ tevāsikaṃ pavāreyyāma.

Tiếp theo Ngài đọc lời pavāraṇā rằng:

- Ahaṃ Āvuso, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Tuần tự đến vị Tỳ khưu thấp hạ kế tiếp đọc lời:

- Ahaṃ Bhante, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Và cứ như vậy, tiếp tục cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ cuối cùng.

3- Trường hợp chỉ có 2 vị Tỳ khưu

Hai vị Tỳ khưu thì không cần tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā, mà chỉ đọc lời pavāraṇā 3 lần.

Vị Tỳ khưu cao hạ đọc lời pavāraṇā rằng:

- Ahaṃ Āvuso, āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Vị Tỳ khưu nhỏ hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ đọc lời pavāraṇā:

- Ahaṃ Bhante, āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Vị Tỳ khưu cao hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

---o0o---

III- PUGGALAPAVĀRAṆĀ

Một Tỳ khưu nguyện pavāraṇā

Tỳ khưu nhập hạ một mình ở nơi thanh vắng, khi đến ngày hành lễ pavāraṇā, cần phải làm 4 công việc(pubbakaraṇa), rồi chờ đợi một vị Tỳ khưu khác từ phương xa đến để hành lễ pavāraṇā với nhau. Cuối cùng, không thấy vị Tỳ khưu nào đến, chỉ có một mình, Ðức Phật cho phép hành lễ adhiṭṭhāna pavāraṇā như sau:

- Theo Luật tạng, bộ Mahāvagga, phần Saṃgha-pavāraṇā Ðức Phật dạy:

Ajja me pavāraṇā.
Hôm nay ngày pavāraṇā của tôi.

- Theo Chú giải:

Ajja me pavāraṇā pannarasī adhiṭṭhāmi.
Dutiyampi, ajja me pavāraṇā pannarasī adhiṭṭhāmi.
Tatiyampi, ajja me pavāraṇā pannarasī adhiṭṭhāmi.

Hôm nay, tôi nguyện ngày rằm (15) pavāraṇā của tôi. ... lần thứ nhì. ... lần thứ ba.

Lợi ích lời Pavāraṇā

Người ta thường thấy lỗi người khác thì dễ, thấy lỗi của mình thì khó. Riêng bậc Thiện trí thường có trí nhớ, trí tuệ biết mình, mới tự thấy được lỗi của mình mà sửa chữa, để trở nên thánh thiện, không quan tâm đến lỗi người khác; nhưng một khi có người nào thỉnh mời, nhờ nhắc nhở, chỉ dạy những āpatti, những lỗi lầm, khi ấy, bậc Thiện trí có tấm lòng từ, bi, mong muốn sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài của người ấy, Ngài mới quan tâm giúp đở chỉ ra những āpatti, những lỗi lầm và dạy cách sửa chữa bỏ điều sai làm điều đúng, bỏ điều ác làm điều thiện, để cho người ấy trở nên người thiện...

Trong đoàn thể chư Tỳ khưu Tăng, muốn cho được hoàn thiện, để đem lại đức tin đối với những người chưa có đức tin và làm tăng trưởng đức tin đối với những người đã có đức tin, nên Ðức Phật chế định cách hành Tăng sự pavāraṇā của chư Tỳ khưu, từ vị Ðại Trưởng Lão cho đến vị tân Tỳ khưu, mỗi vị đều thành tâm nghiêm chỉnh, tha thiết nói lên lời thỉnh mời chỉ rõ lỗi của mình, trong trường hợp do thấy, do nghe, hoặc do nghi ngờ. Khi nhận thấy đúng, vị ấy phải xin thành tâm sám hối và sửa chữa để trở nên thánh thiện, tốt đẹp. Tốt đẹp không chỉ riêng cho mình, mà còn chung cho đoàn thể chư Tỳ khưu Tăng. Ðó là sự lợi ích của việc hành Tăng sự pavāraṇā (lời thỉnh mời).

---o0o---

PHẨM VỊ TRONG PHẬT GIÁO

Tỳ khưu trong Phật giáo, khi đã trải qua một mùa hạ (vassa), thì được tính một tuổi hạ. Nếu trải qua bao nhiêu mùa hạ, thì được tính bấy nhiêu tuổi hạ. Cho nên, có sự phân chia phẩm vị theo tuổi hạ thấp - cao, để có sự kính trọng, lễ bái, đảnh lễ cúng dường. Nếu Tỳ khưu có tuổi hạ bằng nhau, thì tính theo tháng, ngày, giờ làm lễ thọ Tỳ khưu trước – sau. Vị Tỳ khưu nào làm lễ thọ Tỳ khưu trước, so về thời gian, thì vị ấy được xem là vị Tỳ khưu lớn, còn vị kia được xem là vị Tỳ khưu nhỏ. Trường hợp 2 hoặc 3 vị Sa di làm lễ thọ Tỳ khưu cùng một lúc, thì tính theo tuổi đời lớn - nhỏ, sắp đặt theo thứ tự: vị lớn tuổi trước, vị nhỏ tuổi sau; khi tụng đọc trong Ñatticatutthakammavācā; tên vị nào tụng đọc trước, vị Tỳ khưu ấy được xem là vị Tỳ khưu lớn; còn tên vị nào tụng đọc sau, vị Tỳ khưu ấy được xem là vị Tỳ khưu nhỏ.

Theo luật của Ðức Phật ban hành, đối với vị Tỳ khưu nhỏ, phải nên kính trọng, lễ bái, đảnh lễ, cúng dường, tôn kính vị Tỳ khưu lớn, khi xưng hô, thì gọi vị Tỳ khưu lớn, bằng tiếng "Bhante: Bạch Ðại Trưởng Lão, Bạch Ðại Ðức, hoặc Bạch Pháp Huynh". Và vị Tỳ khưu lớn, gọi vị Tỳ khưu nhỏ hạ, thọ Tỳ khưu sau bằng tiếng "Āvuso: này con, hoặc: Này Pháp đệ".

Tỳ khưu có 3 bậc [Vinayapiṭaka, Pārājikakaṇḍa]:

1- Nava: Tân Tỳ khưu, bậc Tỳ khưu kể từ khi trở thành Tỳ khưu cho đến dưới 5 tuổi hạ, là bậc Tỳ khưu còn phải nương nhờ ở thầy để học luật, hành theo luật, học pháp học và pháp hành, cho hiểu rõ luật và pháp, để có thể tự nương nhờ nơi sở học, hành của mình.

2- Majjhima: Trung Ðức, bậc Tỳ khưu kể từ 5 tuổi hạ cho đến dưới 10 tuổi hạ.

3- Thera: Ðại Ðức, bậc Tỳ khưu kể từ 10 tuổi hạ trở lên.

Thera, có 2 bậc [Bộ Maṇimañcū]:

1- Anuthera: Ðại Ðức, bậc Tỳ khưu kể từ 10 tuổi hạ cho đến 19 tuổi hạ.

2- Mahāthera: Ðại Trưởng Lão, bậc Tỳ khưu kể từ 20 tuổi hạ trở lên.

Thera, có 3 loại [Majjhimanikāya, Pāthikavagga, kinh Saṅgītisutta]:

1- Jātithera: Bô lão trong đời do sống lâu hay dòng dõi cao quý.

2- Dhammathera: Ðại Ðức do hợp đủ chi pháp.

Ðức Phật dạy, có 4 chi pháp để trở thành Ðại Ðức:

- Bậc có giới hạnh trong sạch đầy đủ.
- Bậc đa văn túc trí, học nhiều hiểu rộng.
- Bậc chứng đắc tứ thiền.
- Bậc Thánh A-ra-hán đã diệt đoạn tuyệt mọi phiền não.

Bậc có đầy đủ 4 chi pháp trên, hoặc chỉ có một chi pháp nào trong đó, thì cũng được gọi là Dhammathera.

3- Sammutithera: Ðại Ðức do chế định gọi tên "Ðại Ðức, Ðại Ðức". Như khi gặp Tỳ khưu hoặc Sa di, người ta gọi "Ðại Ðức", do lòng kính trọng.

Ý Nghĩa Thera

Trong bộ Chú giải Apadāna định nghĩa:

- Thiravarasīla–samādhi–paññā–vimutti–vimuttiñāṇa-dassanaguṇehi yuttā’ti thero.

Thera: Ðại Ðức là bậc thường trú trong 5 đức tính cao quý: Giới – Ðịnh – Tuệ – Giải thoát (Thánh Quả) – Giải thoát tri kiến (tuệ quán xét).

---o0o---

KINH THERASUTTA

Trong Chi bộ kinh, Ðức Phật thuyết giảng bài kinh Therasutta như sau [Aṅguttaranikāya, Dasakanipāta]:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu là bậc Thera hợp với 10 pháp, ở nơi nào cũng được an lạc.

10 pháp ấy là:

1- Tỳ khưu là bậc Thera sống lâu, có tuổi hạ cao.

2- Tỳ khưu là bậc có giới, thực hành nghiêm chỉnh tất cả điều học.

3- Tỳ khưu là bậc đa văn túc trí, học nhiều hiểu rộng, thông thuộc rành rẽ Tam tạng, thông suốt chánh kiến, hiểu rõ chánh pháp, truyền bá phạm hạnh cao thượng hoàn hảo đoạn đầu, hoàn hảo đoạn giữa, hoàn hảo đoạn chót, bằng lời lẽ văn chương hoàn toàn trong sáng, đầy đủ ý nghĩa.

4- Tỳ khưu là bậc thông thuộc Bhikkhupātimokkha và Bhikkhunīpātimokkha, hiểu biết rõ điều học và nhận thức đúng đắn theo luật.

5- Tỳ khưu là bậc có trí tuệ sáng suốt có thể làm vắng lặng được sự biến (adhikaraṇa) xảy ra giữa chư Tỳ khưu.

6- Tỳ khưu là bậc kính trọng chánh pháp, lắng nghe chánh pháp, thường thuyết giảng chánh pháp, thỏa thích trong Vi diệu pháp (abhidhamma), Vi diệu luật (abhivinaya).

7- Tỳ khưu là bậc biết tri túc trong y phục, vật thực, chỗ ở, thuốc trị bệnh phát sanh do phước duyên.

8- Tỳ khưu là bậc khi bước tới, bước lui, hoặc ngồi trong nhà đều thu thúc lục căn thanh tịnh, xứng đáng để phát sanh đức tin trong sạch nơi Ngài.

9- Tỳ khưu là bậc đã chứng đắc tứ thiền, muốn nhập bậc thiền nào cũng không khó, là pháp hưởng an lạc ở hiện tại.

10- Tỳ khưu là bậc Thánh A-ra-hán đã giải thoát bằng thiền định (ceto vimutti), hoặc thiền tuệ (paññā vimutti), đã diệt đoạn tuyệt mọi phiền não ngấm ngầm không còn dư sót bằng 4 Thánh Ðạo Tuệ trong kiếp hiện tại này.

Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu là bậc Thera hợp với 10 pháp này, thì ở nơi nào cũng được an lạc.

Bậc Thera thật như thế nào?

Bậc Thera thật không những là bậc có tuổi hạ cao, mà còn kể đến những bậc Sāmaṇera - Sa di đã chứng đắc thành bậc Thánh A-ra-hán.

Trong Chú giải Pháp cú, tích Ngài Lakuṇṇaka-bhaddiyatthera là bậc Thánh A-ra-hán, được tóm lược như sau:

"Một hôm, nhóm 30 Tỳ khưu đến hầu Ðức Thế Tôn, nhìn thấy Ðại Ðức Lakuṇṇakabhaddiya vừa đi ra, thì họ vào đảnh lễ Ðức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi hợp lẽ.

Ðức Thế Tôn xét thấy nhóm 30 Tỳ khưu này có duyên lành chứng đắc A-ra-hán, nên Ngài hỏi rằng:

- Các con có nhìn thấy một bậc Thera vừa mới đi ra khỏi nơi đây không?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, chúng con không thấy. Bạch Ngài. – Nhóm 30 Tỳ khưu trả lời.

- Vậy các con đã thấy ai vừa đi ra khỏi nơi đây vậy?

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, chúng con vừa thấy một Sāmaṇera: Sa di, đi ra. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Lakuṇṇaka ấy không phải là Sāmaṇera bình thường, mà là một bậc Thera thật đó!

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, vị Sa di còn quá nhỏ. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai không những chỉ gọi người có tuổi cao, hạ lớn ngồi chỗ Ðại Ðức là Thera; mà Như Lai còn gọi bậc nào đã chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, lúc nào cũng không làm khổ mọi người, bậc ấy cũng được gọi là Thera thật, vậy.

Dạy xong, Ðức Thế Tôn thuyết bài kệ rằng:

"Na tena thero so hoti,
Yenassa palitaṃ siro.
Paripakko vayo tassa,
Moghajiṇṇo’ti vuccati.

Yamhi saccañca dhammo ca,
ahiṃsā saṃyamo damo.
Sa ve vantamalo thīro,
"Thero" iti pavuccati".

--[Dhammapadagāthā, kệ số 260-261.]-

Nghĩa:

Ðầu bạc tuổi tác cao,
Thời lão niên của họ,
Gọi là già vô dụng.
Không phải là Thera.

Người nào giới trong sạch,
Có lục căn thanh tịnh.
Có đầy lòng bi mẫn,
Không làm hại chúng sinh,
Chúng ngộ Tứ thánh đế,
Cùng pháp Siêu tam giới.
Diệt đoạn tuyệt phiền não,
Bằng 4 Thánh Ðạo Tuệ.
Bậc trí ấy gọi là:
"Thera! Thera!" thật.

Nhóm 30 Tỳ khưu khi nghe Ðức Phật thuyết xong hai bài kệ, tất cả đều chứng đắc thành bậc Thánh A-ra-hán .

---o0o---

TỨ THANH TỊNH GIỚI (Catupeārisuddhisīla)

Tứ thanh tịnh giới là giới đầy đủ của Tỳ khưu. Vị Tỳ khưu phải giữ gìn bốn giới này được thanh tịnh, để làm nền tảng cho tất cả mọi thiện pháp, nhất là pháp hành thiền định và pháp hành thiền tuệ, đem lại sự an lạc kiếp hiện tại và kiếp vị lai.

Tứ thanh tịnh giới là :

1- Pātimokkhasaṃvarasīla: Giới thu thúc giải thoát khổ.
2- Indriyasaṃvarasīla: Giới thu thúc lục căn.
3- Ājīvapārisuddhisīla: Giới nuôi mạng chân chánh.
4- Paccayasannissitasīla: Giới nương nhờ tứ vật dụng.

Giải Thích:

1- Giới thu thúc giải thoát khổ như thế nào?

- Giới thu thúc giải thoát khổ đó là 227 điều học trong Bhikkhupātimokkha..., Tỳ khưu giữ gìn giới được trong sạch đầy đủ, có thể giải thoát khổ ở kiếp hiện tại và kiếp vị lai.

- Tỳ khưu giữ gìn giới được trong sạch và đầy đủ là do nhờ có đức tin đầy đủ (saddhasādhana). Tỳ khưu có đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, thì việc giữ gìn giới dám coi trọng hơn việc giữ gìn sanh mạng. Do đó, giới được giữ gìn trong sạch và đầy đủ.

Nếu khi Tỳ khưu phạm giới nhẹ, giới không trong sạch, để giúp làm cho giới trở nên trong sạch lại, bằng cách sám hối āpatti (desanāsuddhi). Khi Tỳ khưu sám hối āpatti xong, thì giới trong sạch trở lại.

2- Giới thu thúc lục căn như thế nào?

Lục căn: nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn và ý căn là nơi tiếp xúc của lục trần: sắc trần, thanh trần, hương trần, vị trần, xúc trần và pháp trần.

Giới thu thúc lục căn là Tỳ khưu có chánh niệm:

- Khi sắc trần tiếp xúc với nhãn căn, phát sanh nhãn thức tâm làm phận sự nhìn thấy sắc trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ nhãn thức tâm thấy sắc trần thuộc danh pháp, còn sắc trầnthuộc sắc pháp, không phải ta, người, chúng sinh, vật này, vật kia...

- Khi thanh trần tiếp xúc với nhĩ căn, phát sanh nhĩ thức tâm làm phận sự nghe thanh trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ nhĩ thức tâm nghe thanh trần thuộc danh pháp, còn thanh trầnthuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi hương trần tiếp xúc với tỷ căn, phát sanh tỷ thức tâm làm phận sự ngửi hương trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ tỷ thức tâm ngửi hương trần thuộc danh pháp, còn hương trầnthuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi vị trần tiếp xúc với thiệt căn, phát sanh thiệt thức tâm làm phận sự nếm vị trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ thiệt thức tâm nếm vị trần thuộc danh pháp, còn vị trần thuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi xúc trần tiếp xúc với thân căn, phát sanh thân thức tâm làm phận sự tiếp xúc với xúc trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ thân thức tâm tiếp xúc với xúc trần thuộc danh pháp, cònxúc trần thuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi pháp trần tiếp xúc với ý căn, phát sanh ý thức tâm làm phận sự biết pháp trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ ý thức tâm biết pháp trần thuộc danh pháp, còn sắc pháp trần thuộcsắc pháp, hoặc danh pháp trần thuộc danh pháp, không phải ta, người, chúng sinh, vật này, vật kia...

Ðó gọi là giới thu thúc lục căn thanh tịnh.

Tỳ khưu giữ gìn giới thu thúc lục căn thanh tịnh là do nhờ chánh niệm đầy đủ (satisādhana).

Giới thu thúc lục căn được thanh tịnh bằng cách thu thúc thanh tịnh (saṃvarasuddhi).

3- Giới nuôi mạng chân chánh thanh tịnh như thế nào?

Tỳ khưu từ bỏ mọi cách sống tà mạng, như làm ra vẽ đạo đức, lời nói ngon ngọt để lừa gạt,... chỉ vì lòng tham muốn thấp hèn để nuôi mạng.

Tỳ khưu từ bỏ mọi cách sống tà mạng, sống bằng cách chánh mạng trong sạch, do nhờ sự tinh tấn đầy đủ(vīriyasādhana). Tỳ khưu có sự tinh tấn đầy đủ, có sự tri túc trong bốn thứ vật dụng, không sanh tâm tham muốn thấp hèn, không hợp với giới luật của Ðức Phật đã ban hành.

Tỳ khưu có sự tinh tấn đi tìm kiếm bốn thứ vật dụng:

- Y phục: lượm vải dơ may mặc.
- Vật thực: đi khất thực từng nhà một để nuôi mạng.
- Chỗ ở: cội cây, hang động để hành đạo.
- Thuốc trị bệnh: dùng nước tiểu bò con, rễ cây làm thuốc, một cách hợp với giới luật của Ðức Phật đã ban hành.

Như vậy, Tỳ khưu có giới nuôi mạng chân chánh thanh tịnh là do nhờ sự tinh tấn đầy đủ. Tỳ khưu có sự tinh tấn đầy đủ, phải từ bỏ mọi cách sống tà mạng, sống bằng cách chánh mạng trong sạch.

Giới nuôi mạng chân chánh thanh tịnh bằng cách tinh tấn tìm kiếm thanh tịnh (pariyeṭṭhisuddhi).

4- Giới nương nhờ tứ vật dụng như thế nào?

Tứ vật dụng đó là: y phục, vật thực, chỗ ở và thuốc trị bệnh, là bốn thứ vật dụng thiết yếu cho đời sống Tỳ khưu. Cho nên, mỗi khi Tỳ khưu đang dùng thứ vật dụng nào, nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng thứ vật dụng ấy.

- Khi Tỳ khưu mặc y, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paṭisevāmi, yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsa-makasa-vātātapa-sirīsapa-samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnappatiïcchādanatthaṃ".

- Khi Tỳ khưu thọ thực, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso piṇṇapātaṃ paṭisevāmi, neva davāya, na madāya, na maṇṇanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṃañca vedanaṃ paṭihankhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca".

- Khi Tỳ khưu ở chỗ ở, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso senāsanaṃ paṭisevāmi, yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsa-makasa-vātātapa-sirīsapa-samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodana-paṭisallānārāmatthaṃ".

- Khi Tỳ khưu dùng thuốc trị bệnh, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso gilānappaccayabhesajja-parikkhāraṃ paṭisevāmi, yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭigātāya abyābajjhaparamatāya".

Khi Tỳ khưu nào đang dùng thứ vật dụng nào, mà không quán tưởng, vị Tỳ khưu ấy dùng vật dụng ấy, như người mang nợ (iṇaparibhoga).

Như vậy, Tỳ khưu có giới nuôi mạng chân chính, là do nhờ sự tinh tấn đầy đủ. Còn giới nương nhờ tứ vật dụng thanh tịnh là do nhờ trí tuệ đầy đủ (paññāsādhana). Tỳ khưu có trí tuệ đầy đủ, mỗi khi dùng thứ vật dụng nào, đều có trí tuệ quán tưởng thứ vật dụng ấy.

Giới nương nhờ tứ vật dụng được thanh tịnh, bằng cách quán tưởng thanh tịnh (paccavekkhaṇasuddhi),mỗi khi dùng thứ vật dụng nào, nên có trí tuệ quán tưởng biết rõ sự lợi ích của thứ vật dụng ấy, đồng thời có thể ngăn ngừa được phiền não nương nhờ ở thứ vật dụng ấy mà phát sanh.

Khi Tỳ khưu thọ nhận thứ vật dụng nào, dầu có trí tuệ quán tưởng thấy rõ thực tánh pháp của thứ vật dụng ấy, song khi Tỳ khưu đang thọ dụng thứ vật dụng ấy, không quán tưởng, Tỳ khưu ấy không thể tránh khỏi lỗi. Còn trường hợp, Tỳ khưu khi thọ nhận thứ vật dụng nào, dầu không có quán tưởng thứ vật dụng ấy, song khi Tỳ khưu đang thọ dụng thứ vật dụng ấy, có trí tuệ quán tưởng, thì Tỳ khưu ấy không có lỗi, không mang nợ.

---o0o---

10 PHÁP QUÁN XÉT CỦA BẬC XUẤT GIA

Trong Aṅguttaranikāya (Chi bộ kinh), kinh Pabbajita Abhiṇhasutta, phần Dasakanipāta, Ðức Phật dạy bậc xuất gia thường quán xét mình 10 điều như sau:

"Dasayime bhikkhave dhammā pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbā.
Katame dasa?

1- "Vevaṇṇiyamhi ajjhupagato"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
2- "Parapaṭibaddhā me jīvikā"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
3- "Añño me ākappo karaṇīyo"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
4- "Kacci nu kho me attā sīlato na upavadatī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
5- "Kacci nu kho maṃ anuvicca viññū sabrahmacārī sīlato na upavadatī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
6- "Sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhā-vo"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
7- "Kammassako’mhi kammadāyako kammayoni kammabandhu kammappaṭisaraṇo, yaṃ kammaṃ karissāmi kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, tassa dāyādo bhavissāmī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
8- "Kathaṃ bhūtassa me rattindivā vītivattantī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
9- "Kacci nu kho ahaṃ suññāgāre abhiramāmī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.
10- "Atthi nu kho me uttarimanussadhammo, alamariyañāṇadassanaviseso adhigato, yenāhaṃ pacchime kāle sabrahmacārīhi puṭṭho, na maṅku bhavissāmī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

Ime kho bhikkhave dasadhammā pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbā.

Nghĩa: Kinh bậc xuất gia thường quán xét

- Này chư Tỳ khưu, bậc xuất gia nên quán xét 10 pháp này:

Mười pháp như thế nào?

1- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta là bậc xuất gia khác với người tại gia về hình thức bên ngoài: cách sống, y phục, vật thực, chỗ ở, thuốc trị bệnh...".
2- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Sự nuôi mạng của ta tùy thuộc vào 4 thứ vật dụng của người khác cúng dường, ta nên sống theo chánh mạng".
3- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta nên có cử chỉ hành động đi, đứng, nằm, ngồi trang nghiêm, thu thúc lục căn thanh tịnh; khác với hành động của người tại gia".
4- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta không tự chê trách mình về giới không trong sạch đầy đủ có phải không?".
5- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Bậc đồng phạm hạnh có trí tuệ, không chê trách ta về giới không trong sạch đầy đủ có phải không?".
6- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Tất cả những người thương yêu, những bậc kính mến của ta, sống cách xa nhau, chết biệt ly nhau".
7- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta có nghiệp là của riêng, ta là người thừa hưởng quả của nghiệp, nghiệp là nhân sanh ra ta, nghiệp là bà con thân quyến, nghiệp là nơi nương nhờ của ta. Ta tạo nghiệp nào: là thiện nghiệp hay ác nghiệp, ta sẽ là người thừa hưởng quả của thiện nghiệp, hoặc ác nghiệp ấy".
8- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ngày đêm trôi qua, ta đang học, hành như thế nào?".
9- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta có hài lòng hoan hỉ ở một mình nơi thanh vắng hay không?".
10- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Tri kiến đặc biệt, đó là Thánh Ðạo, Thánh Quả, là pháp bậc Thánh nhân, ta đã chứng đắc rồi hay chưa? Ðến lúc lâm chung, những người bạn đồng phạm hạnh hỏi đến ta, ta sẽ không hổ thẹn hay không?".

Này chư Tỳ khưu, Bậc xuất gia nên thường quán xét 10 pháp này.

Phần đông hạng phàm nhân chúng ta thường hay có tánh dể duôi quên mình, dẫn đến quên phận sự của mình, quên lý tưởng xuất gia ban đầu: "Mong chứng ngộ Niết Bàn, pháp giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài", đó là cứu cánh bậc xuất gia.

Ðể tự nhắc nhở mình, bậc xuất gia thường ngày nên tụng niệm bài kinh "Pabbajita abhiṇhasutta", để tự quán xét, tự kiểm điểm lại mình đã và đang làm tròn phận sự xuất gia của mình hay chưa? Ðiều nào đã thực hành xong rồi, phát sanh tâm hoan hỉ, tự tín. Ðiều nào đang thực hành thì phải nên cố gắng tinh tấn mau hoàn thành. Còn điều nào chưa thực hành, thì phải nên thực hành ngay, vì thời gian ngày đêm đã trôi qua mau, không bao giờ trở lại. Thời gian luống qua đem lại cho ta sự già, sự bệnh và tiến dần đến sự chết, đó là điều chắc chắn không thể tránh khỏi.

Vậy, muốn không ân hận lúc lâm chung, làm cho tâm ô nhiễm; thì ngay bây giờ phải cố gắng tinh tấn không ngừng làm tròn phận sự của người xuất gia "tự giác – giác tha", tự mình giác ngộ chân lý Tứ thánh đế rồi dạy cho người khác cùng chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế như mình.

Ðiều nên nhớ rằng: mình đang sa lầy, thì không thể cứu vớt người sa lầy như mình.

---o0o---

XẢ GIỚI TỲ KHƯU (Hoàn tục)

Xả giới Tỳ khưu (hoàn tục), nghĩa là từ bỏ đời sống phạm hạnh Tỳ khưu, để trở lại thành con người khác.

Một người cận sự nam có đức tin trong sach nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, Tam bảo, có ý nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu, đến xin chư Tỳ khưu Tăng làm lễ nâng đở lên bậc Tỳ khưu hành phạm hạnh cao thượng. Ðể thành tựu Tỳ khưu cần phải hội đủ 5 chi pháp: vatthusampatti, ñattisampatti, anussāvanasampatti, sīmāsampatti và purisasampatti.

Nếu đầy đủ 5 chi pháp trên, không thiếu một chi nào, hoặc không thiếu một chi tiết nào, thì buổi lễ thọ Tỳ khưu thành tựu, giới tử trở thành vị Tỳ khưu thật.

Nếu thiếu một chi nào, hoặc thiếu một chi tiết nào quan trọng, thì buổi lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử không trở thành vị Tỳ khưu.

Vị Tỳ khưu hành phạm hạnh cao thượng như: sāsanabrahmacariya: học thuộc lòng toàn bộ lời giáo huấn của Ðức Phật; maggabrahmacariya: hành giới – định – tuệ, hành theo pháp hành bát chánh đạo dẫn đến giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

Khi vị Tỳ khưu xét thấy mình không có đủ khả năng hành phạm hạnh cao thượng ấy, không muốn sống giả dối rằng: "không hành phạm hạnh tự cho mình hành phạm hạnh", muốn sống chân thật với mình, nên chỉ còn một con đường là từ bỏ đời sống phạm hạnh Tỳ khưu (hoàn tục), để trở lại thành một con người khác.

Trước kia, trở thành Tỳ khưu cần phải có đủ 5 chi pháp. Trong 5 chi pháp ấy, về phần giới tử làm lễ thọ Tỳ khưu chỉ có một chi pháp duy nhất là: người cận sự nam không có phạm những lỗi, được phép thọ Tỳ khưu(vatthusampatti); còn lại 4 chi pháp khác tuỳ thuộc vào chư Tỳ khưu Tăng và sīmā. Bây giờ, vị Tỳ khưu ấy muốn xả giới Tỳ khưu (hoàn tục), từ bỏ đời sống phạm hạnh Tỳ khưu, để trở lại thành một con người khác; vị Tỳ khưu ấy cần phải hợp đủ 6 chi pháp.

Như bộ Sāratthadīpanīṭīkā dạy rằng:

"Tasmā citta-khetta-kāla-payoga-puggala-vijānana-niyamavasena sikkhāya paccakkhānaṃ ñatvā tadabhāvena appaccakkhānaṃ veditabbaṃ". [Vinaya, bộ Sāratthadīpanīṭīkā].

Vị Tỳ khưu có thật tâm muốn xả giới, từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu cần phải hợp đủ 6 chi pháp như sau:

1- Citta: tâm, Tỳ khưu có thật tâm muốn xả giới, từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu. Nếu Tỳ khưu không thực tâm, nói đùa, thì không thành tựu.

2- Khetta: lời nói, Tỳ khưu cần phải nói những câu theo Luật tạng [Vinayapiṭaka, phần Pārājikakaṇḍa.].

Trong Luật tạng có quy định 14 câu từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu, và 8 câu để trở thành người khác như sau:

14 câu từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu:

- Buddhaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Ðức Phật.
- Dhammaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Ðức Pháp.
- Saṃghaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Ðức Tăng.
- Sikkhaṃ paccakkhāmi: Tôi xả giới Tỳ khưu.
- Vinayaṃ paccakkhāmi: Tôi xả luật Tỳ khưu.
- Pātimokkhaṃ paccakkhāmi: Tôi xả giới bổn Tỳ khưu.
- Uddesaṃ paccakkhāmi: Tôi xả đầu đề giới Tỳ khưu.
- Upajjhāyaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Thầy Tế độ.
- Ācariyaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Thầy hướng dẫn.
- Siddhivihārikaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ phận sự đệ tử của Thầy Tế độ.
- Antevāsikaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ phận sự đệ tử của Thầy hướng dẫn.
- Samānupajjhāyakaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ bạn cùng Thầy Tế độ.
- Samānācariyakaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ bạn cùng Thầy hướng dẫn.
- Sabrahmacāriṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ bạn đồng phạm hạnh.

8 câu để trở thành người khác:

- Gihī’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người tại gia.
- Upāsako’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người cận sự nam.

- Ārāmiko’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người công quả ở chùa.

- Sāmaṇero’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là vị Sa di.
- Titthiyo’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người ngoại đạo.

- Titthiyasāvako’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người đệ tử ngoại đạo.

- Assamaṇo’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi không phải là Sa môn.

- Asakyaputtiyo’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi không phải con cháu dòng dõi sakya.

Hiện nay, khi Tỳ khưu từ bỏ đời sống phạm hạnh, trở thành người tại gia thường sử dụng câu:

"Sikkhaṃ paccakkhāmi, gihī’ti maṃ dhārehi".

Nghĩa:

"Tôi xả giới Tỳ khưu, xin Ngài (ông...) nhận biết tôi là người tại gia".

3- Kāla: thời gian, vị Tỳ khưu chỉ dùng động từ ở thời hiện tại mà thôi. Nếu Tỳ khưu dùng động từ ở thời quá khứ "paccakkhiṃ", hoặc thời vị lai "paccakkhissāmi", hoặc thời nào khác... thì không thành tựu.

4- Payoga: cố gắng, vị Tỳ khưu xả giới chỉ dùng vācīpayoga: cố gắng biểu hiện bằng lời nói (khẩu) mà thôi. Nếu Tỳ khưu biểu hiện bằng thân như: viết chữ, hoặc lắc đầu, ra dấu... thì không thành tựu.

5- Puggala: người, người nghe phải là người[34] đang trong trạng thái bình tĩnh, có trí tuệ hiểu biết rõ ràng. Nếu người ấy mất trí, điên cuồng, phóng tâm, đang cơn đau đớn, không có trí tuệ hiểu biết thì không thành tựu.

6- Vijānana: hiểu biết, người nghe hiểu biết rõ được câu nói của vị Tỳ khưu rằng: "Sikkhaṃ paccakkhāmi, gihī’ti maṃ dhārehi". Nghĩa là: "Tôi xả giới Tỳ khưu, xin Ngài (ông...) nhận biết tôi là người tại gia".

Người nghe câu nói hiểu biết rõ rằng: vị Tỳ khưu ấy đã xả giới Tỳ khưu (không còn là Tỳ khưu nữa), biết y nay là người tại gia (không còn là bậc xuất gia nữa). Cho nên, vị Tỳ khưu dùng ngôn ngữ gì để diễn đạt cho người nghe hiểu rõ được ý nghĩa câu nói của mình, thì việc xả giới Tỳ khưu thành tựu. Nếu người nghe không hiểu rõ ý nghĩa câu nói xả giới của vị Tỳ khưu, thì việc xả giới Tỳ khưu không thành tựu.

Vị Tỳ khưu thật tâm xả giới Tỳ khưu, để trở lại thành con người khác, cần phải hội đầy đủ 6 chi pháp trên (không thiếu 1 chi nào), thì việc xả giới Tỳ khưu thành tựu; nếu thiếu một chi nào, trong 6 chi pháp ấy, thì việc xả giới Tỳ khưu không thành tựu; nghĩa là vị ấy vẫn còn là Tỳ khưu, mà tưởng lầm rằng: mình đã xả giới rồi (không còn Tỳ khưu nữa). Vị Tỳ khưu ấy xả bỏ tam y cà sa, mặc y phục người tại gia, sinh hoạt như người tại gia. Nếu phạm giới Tỳ khưu, thì vị ấy không tránh khỏi āpatti: sự phạm giới Tỳ khưu. Ðến khi làm lễ thành hôn, chung sống với vợ, thì vị ấy phạm giới bất cộng trụ, dầu biết hay không biết.

Trong 6 chi pháp ấy, có 4 chi pháp thuộc về vị Tỳ khưu xả giới, còn 2 chi pháp khác (puggala và vijānana) thuộc về người khác làm nhân chứng. Vì vậy, vị Tỳ khưu có thật tâm xả giới Tỳ khưu cần phải nên thận trọng, hiểu rõ đầy đủ 6 chi pháp ấy, để tránh khỏi tai hại cho mình.

Trong Phật giáo, người cận sự nam có đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, có ý nguyện bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu hành phạm hạnh cao thượng, Ðức Phật cho phép người cận sự nam ấy, được thọ Tỳ khưu theo nguyện vọng tha thiết của mình. Nhưng một khi có số Tỳ khưu xét thấy mình không còn đủ khả năng tiếp tục giữ gìn duy trì phạm hạnh cao thượng của Tỳ khưu cho được trong sạch và đầy đủ; thì Ðức Phật cũng cho phép vị Tỳ khưu ấy được xả giới Tỳ khưu, hoàn tục trở lại thành một người cận sự nam thọ trì ngũ giới, bát giới; hoặc trở thành vị Sa di thọ trì 10 giới Sa di và những pháp của Sa di; không bắt buộc phải là Tỳ khưu trọn đời. Nếu vẫn còn là Tỳ khưu, thì phải thực hành nghiêm chỉnh giới của Tỳ khưu cho được trong sạch đầy đủ, và phận sự pháp hành của Tỳ khưu cho được hoàn hảo, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hoá, sự an lạc cho mình và mọi người, mọi chúng sinh.

Quả nghiệp Tỳ khưu

Phàm tất cả mọi chúng sinh trong tam giới này đều bị chi phối do quả của nghiệp. Như vậy, việc thọ Tỳ khưu và xả giới Tỳ khưu cũng không nằm ngoài định luật nghiệp và quả của nghiệp ấy.

Người nào đã có thiện nhân Tỳ khưu, đã gieo từ những kiếp quá khứ, nay kiếp hiện tại này có duyên lành gặp Phật giáo, nên phát sanh đức tin trong sạch nơi Tam bảo, có ý nguyện bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu, đó là quả; quả luôn luôn tuỳ thuộc vào nhân, nhân như thế nào, thì quả như thế ấy.

- Nếu tiền kiếp đã từng phát nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu cho đến trọn đời, thì kiếp hiện tại được quả như thế ấy.

- Nếu tiền kiếp đã từng phát nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu trong một thời gian nào đó, thì nay kiếp hiện tại cũng được quả như thế ấy.

Ðể giữ gìn duy trì phạm hạnh Tỳ khưu được trọn đời hay không, hoàn toàn tuỳ thuộc vào thiện nghiệp hay phước quá khứ hỗ trợ cho kiếp hiện tại. Sở dĩ Tỳ khưu không thể giữ gìn duy trì phạm hạnh Tỳ khưu cho đến trọn đời, là vì không có đủ phước quá khứ hỗ trợ; cũng như sở dĩ chư thiên phải từ giả cõi trời, là vì hết tuổi thọ (phước) cõi ấy. Chư thiên sắp từ giả cõi trời có 5 triệu chứng xảy ra báo trước là [Bộ Jātakaṭṭhakathā, tích tiền thân Kusajātakavaṇṇā]:

1- Mālā milāyanti: Những vòng hoa héo xàu.
2- Vatthāni kilissanti: Những y phục bạc màu.
3- Sarīre dubbaṇṇiyaṃ okkamati: Sắc thân không còn xinh đẹp.
4- Ubhohi kacchehi sedā muccanti: Mồ hôi toát ra hai bên nách.
5- Devo devāsane nābhiramanti: Chư thiên không còn hài lòng với cõi trời đang sống nữa.

Cũng như vậy, có số Tỳ khưu xắp xả giới Tỳ khưu, hoàn tục để trở lại thành con người khác, cũng có 5 triệu chứng xảy ra báo trước là:

1- Saddhā pupphāni milāyanti: Ðức tin giảm dần, ví như những đoá hoa héo xàu.
2- Sīlavatthāni kilissanti: Giới bị phạm, ví như y phục bạc màu.
3- Sarīre maṅkutāya ceva ayasavasena ca dubbaṇṇiyaṃ okkamati: Tâm không hài lòng hành phạm hạnh và tiếng xấu lan truyền, ví như sắc thân không còn xinh đẹp.
4- Kilesasedo muccanti: Phiền não phát sanh, ví như mồ hôi toát ra.
5- Arañña rukkhamūla suññāgāresu nābhiramanti: Tỳ khưu không hài lòng hoan hỉ sống nơi rừng núi, cội cây, chỗ ở thanh vắng.

Như vậy, việc thọ Tỳ khưu và xả giới Tỳ khưu (hoàn tục), đều do quả của nghiệp chi phối tuỳ theo nhân duyên, mà hạng phàm nhân không thể biết được; chỉ có Ðức Phật mới biết rõ được nghiệp và quả của nghiệp nào đang chi phối, đối với tất cả chúng sinh mà thôi.

---o0o---

XUẤT GIA TU NỮ

Tu nữ là người cận sự nữ có ý nguyện bỏ nhà đi tu, ở chùa, tu viện, nơi thanh vắng... để có cơ duyên thuận lợi tiến hóa trong mọi thiện pháp, nhất là theo học pháp học và theo hành pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ như những bậc xuất gia Sa di, Tỳ khưu trong Phật giáo.

Thời kỳ Ðức Phật còn tại thế, người cận sự nữ có ý nguyện muốn xuất gia:

- Nếu dưới 18 tuổi, Ðức Phật cho phép thọ Sa di ni (sāmaṇerī), thọ trì 10 giới.

- Nếu trên 18 tuổi, dưới 20 tuổi Ðức Phật cho phép thọ Sikkhamānā (người đang thực tập), thọ trì 6 giới hoàn toàn trong sạch suốt 2 năm, mới được phép nâng lên bậc Tỳ khưu ni.

- Nếu đúng 20 tuổi trở lên, Ðức Phật cho phép thọ Tỳ khưu ni (bhikkhunī), có 311 giới.

Người cận sự nữ thọ Sāmaṇerī, Sikkhamānā, Bhikkhunī, mọi nghi thức đều căn cứ vào Luật tạng Pāḷi làm căn bản, được lưu truyền từ đời này sang đời khác, thực hành theo Luật tạng Pāḷi ấy, không được bớt đi, cũng không được thêm vào, vẫn giữ gìn y nguyên theo truyền thống Theravāda, chỉ sử dụng chung tiếng Pāḷi trong các buổi lễ, cho nên, không có sự khác biệt theo mỗi dân tộc, mỗi ngôn ngữ nào.

Vào thời kỳ khoảng 500 năm sau khi Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn, chúng Tỳ khưu ni Tăng không còn tồn tại nữa, vì không có người cận sự nữ thọ Tỳ khưu ni kế thừa theo truyền thống. Cho nên, Tỳ khưu ni Tăng không còn nữa, thì đương nhiên Sikkhamānā, Sāmaṇerī cũng cùng chung một số phận.

Các nước Phật giáo theo hệ phái Theravāda như Srilankā (Tích Lan), Myanmar (Miến Ðiện), Thái Lan, Campuchia (Cam Bốt), Lào... những người cận sự nữ có ý nguyện muốn xuất gia, cho nên, chư Ðại Ðức của các nước kể trên, có tâm từ bi, mở ra một con đường tiếp độ những người cận sự nữ ấy, gọi là "thọ giới Tu nữ", nghĩa là: người cận sự nữ bỏ nhà đi tu, đời sống nương nhờ ở chùa, tu viện, nơi thanh vắng... để có cơ duyên thuận lợi tiến hóa trong mọi thiện pháp, nhất là theo học pháp học và theo hành pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ như những Bậc xuất gia Sa di, Tỳ khưu trong Phật giáo.

Nghi thức thọ giới Tu nữ không có trong Luật tạng Pāḷi, vì vậy, các nước Phật giáo thuộc hệ phái Theravāda, quý Ngài Ðại Ðức chế định ra mỗi nghi thức riêng, phù hợp với phong tục tập quán của mỗi dân tộc, song phần chính yếu hầu hết giống hệt nhau.

Nghi Thức Lễ Thọ Giới Tu Nữ

Người cận sự nữ có ý nguyện muốn thọ giới Tu nữ phải có đủ 3 chi.

1- Cạo tóc.
2- Mặc y phục Tu nữ.
3- Thọ Tam quy cùng bát giới hoặc thập giới.

1- Nghi Lễ Cạo Tóc

- Người cận sự nữ có ý nguyện bỏ nhà xuất gia trở thành Tu nữ phải được cha mẹ, gia đình cho phép.

- Cha mẹ, thân quyến người cận sự nữ ấy dẫn đến trình vị trụ trì xin cho người thân được thọ giới trở thành Tu nữ.

- Vị Sư trụ trì thông báo cho chư Tăng và Tu nữ trong chùa được biết, sau đó, cho phép người cận sự nữ cạo tóc, vị trụ trì hoặc cô Tu nữ trưởng dạy pháp hành "niệm tưởng về sắc thân ô trược".

A- Theo chiều thuận:

1- Kesā: Tóc: tóc là vật ô trược, đáng nhờm.
2- Lomā: Lông: lông là vật ô trược, đáng nhờm.
3- Nakhā: Móng: móng tay, móng chân là vật ô trược, đáng nhờm.
4- Dantā: Răng: răng là vật ô trược, đáng nhờm.
5- Taco: Da: da là vật ô trược, đáng nhờm.

B- Theo chiều nghịch:

1- Taco: Da: da là vật ô trược, đáng nhờm.
2- Dantā: Răng: răng là vật ô trược, đáng nhờm.
3- Nakhā: Móng: móng tay, móng chân là vật ô trược, đáng nhờm.
4- Lomā: Lông: lông là vật ô trược, đáng nhờm.
5- Kesā: Tóc: tóc là vật ô trược, đáng nhờm.

Dạy cho giới tử vừa đang cạo tóc, vừa niệm tưởng sắc thân ô trược cho đến khi cạo tóc xong.

2- Mặc Y Phục Tu Nữ

Hầu hết các nước Phật giáo thuộc hệ phái Theravāda không đồng nhất với nhau về y phục và màu sắc. Cho nên, mỗi nước có những bộ y phục của Tu nữ màu sắc phù hợp với phong tục tập quán của xứ sở mình.

Giới tử Tu nữ sau khi cạo tóc xong, được phép bỏ y phục của người tại gia thay bằng y phục của Tu nữ.

3- Xin Thọ Tam Quy Cùng Bát Giới, Hoặc Thập Giới

Giới tử Tu nữ đã cạo tóc, mặc y phục Tu nữ xong, các Tu nữ hướng dẫn giới tử Tu nữ tìm đến vị Ðại Ðức để xin làm lễ thọ giới Tu nữ.

3.1- Lễ sám hối Tam bảo

Trước khi hành lễ thọ giới Tu nữ, giới tử phải nên làm lễ sám hối những lỗi lầm đối với Tam bảo, và các bậc Thầy Tổ, để tránh những tai hại đến mọi thiện pháp, làm cho thân, khẩu, ý được trong sạch, trước khi thành kính thọ Tam quy cùng bát giới.

Giới tử thành kính đảnh lễ Tam bảo, rồi ngồi xếp 2 chân sang một bên, cúi đầu chắp tay lên ngực, thành tâm đọc lời sám hối như sau:

"Kính bạch Ðại Ðức, xin phép Ngài, con xin thành tâm sám hối những lỗi lầm do sự cố ý hay vô ý phạm đến Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng Tam bảo cùng các bậc Thầy Tổ từ trước cho đến hiện tại này. Kể từ nay về sau, con hết sức cố gắng thu thúc không để tái phạm. Kính xin Ngài chứng minh cho con, và nhận biết những lỗi lầm mà con đã sám hối. Bạch Ngài.

Do tác ý thiện tâm này, khiến cho tất cả mọi điều tai hại không xảy đến với con, ý nguyện xuất gia giải thoát khổ tử sanh luân hồi của con sớm được thành tựu". (Ðảnh lễ 3 lần).

3.2- Lễ xin thọ giới Tu Nữ

Giới tử Tu nữ đảnh lễ vị Ðại Ðức 3 lần, rồi ngồi xếp 2 chân sang một bên, cúi đầu chắp 2 tay lên ngực đọc câu:

- Ahaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato moca-naṭṭhāya sīlavatibhāvaṃ rucitvā manetvā garuṃ katvā yācāmi.

- Dutiyampi, ahaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato mocanaṭṭhāya sīlavatibhāvaṃ rucitvā manetvā garuṃ katvā yācāmi.

- Tatiyampi, ahaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato mocanaṭṭhāya sīlavatibhāvaṃ rucitvā manetvā garuṃ katvā yācāmi".

[Sách nội quy của Tu nữ Myanmar]

- Kính bạch Ðại Ðức, con có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, hài lòng, ưa thích, tha thiết muốn xin thọ giới trở thành Tu nữ, để hầu mong giải thoát khỏi cảnh khổ tử sanh luân hồi.

- Kính bạch Ðại Ðức, ... lần thứ nhì. ... lần thứ ba.

3.3- Lễ Xin Thọ Tam Quy Và Bát Giới

Gt:- Ahaṃ[35] Bhante, tisaraṇena saha aṭṭhaṅga-samannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ yācāmi,anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me Bhante.

- Dutiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me Bhante.

- Tatiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me Bhante.

- Kính bạch Ðại Ðức, con xin thọ trì Tam quy cùng bát giới. Kính xin Ngài từ bi tế độ truyền Tam quy cùng bát giới cho con.
- Kính bạch Ðại Ðức ... lần thứ nhì... lần thứ ba.

ÐÐ:- Yamahaṃ vadāmi, taṃ vadehi.

Sư đọc như thế nào, con đọc đúng theo như thế ấy.

Gt:– Āma Bhante.

Dạ, kính xin vâng. Bạch Ngài.

3.3.1- Phép thọ Tam quy

ÐÐ:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

- Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dutiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dutiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Tatiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Tatiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

ÐÐ:- Tisaraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ

Gt:- Āma Bhante.

3.3.2- Truyền bát giới

1- Pānātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
2- Adinadānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
3- Abrahmacariyā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
4- Musāvādā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
5- Surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā veramaṇi-sikhāpadaṃ samādiyāmi.
6- Vikālabhojanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
7- Nacca-gīta-vādita-visūka-dassana-māla-gandha-vilepana-dhāraṃa-maṇṇana - vibhūsanaṭṭhānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
8- Uccāsayana-mahāsayanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

ÐÐ:- Tisaraṇena saha aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ sādhukaṃ katvā, appamādenasampadehi.

[Nếu có nhiều giới tử thì thay chữ "sampadehi" bằng chữ "sampadetha"]

Tn:– Āma Bhante.

ÐÐ:- Sīlena sugatiṃ yanti, sīlena bhogasampadā.
Sīlena nibbhutiṃ yanti, tasmā sīlaṃ visodhaye.

Tn:– Sādhu! Sādhu.

Nghĩa nghi lễ thọ Tam quy và bát giới

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Ðức Thế Tôn, bậc A-ra-hán, bậc Chánh Ðẳng Giác.

- Con đem hết lòng thành kính xin quy y Phật.
- Con đem hết lòng thành kính xin quy y Pháp.
- Con đem hết lòng thành kính xin quy y Tăng.

- ... Lần thứ nhì.

- ... Lần thứ ba.

ÐÐ:– Phép quy y Tam bảo đầy đủ chỉ có bấy nhiêu.

Gt:– Dạ, xin vâng, Bạch Ngài.

1- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự sát sanh.
2- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự trộm cắp.
3- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự hành dâm.
4- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự nói dối.
5- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự uống rượu và các chất say là nhân phát sanh sự dể duôi.
6- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự dùng vật thực phi thời (quá 12 giờ trưa).
7- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự múa, hát, thổi kèn, xem ca hát, thoa vật thơm, dồi phấn, đeo tràng hoa.
8- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa chỗ nằm ngồi nơi quá cao và xinh đẹp.

ÐÐ:– Con đã thọ trì Tam quy cùng bát giới, con nên cố gắng giữ gìn cho được trong sạch, để làm nền tảng cho mọi thiện pháp, bằng pháp không dể duôi.

["Không dể duôi" có nghĩa là chánh niệm: niệm thân, niệm thọ, niệm tâm, niệm pháp gọi là pháp hành "Tứ niệm xứ"].

Tn:– Dạ xin vâng. Bạch Ngài.

ÐÐ:– Chúng sinh tái sanh cõi trời nhờ giữ giới.
Chúng sinh đầy đủ của cải nhờ giữ giới.
Chúng sinh giải thoát, Niết Bàn nhờ giữ giới.
Vậy, con nên giữ gìn giới cho trong sạch!

Tn:– Lành thay! Lành thay!

3.4- Lễ xin thọ Tam quy và thập giới

Gt:– Ahaṃ[36] Bhante, tisaraṇena saha dasapabbajja-sīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

- Dutiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha dasapabbajjasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

- Tatiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha dasapabbajjasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

ÐÐ:- Yamahaṃ vadāmi, taṃ vadehi.

Gt:- Āma Bhante.

3.4.1- Phép thọ Tam quy

ÐÐ:– Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa (3 lần).

- Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dutiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Dutiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Tatiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
- Tatiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

ÐÐ:– Tisaraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ.

Gt:– Āma Bhante.

3.4.2- Truyền thập giới

1- Pānātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
2- Adinadānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
3- Abrahmacariyā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
4- Musāvādā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
5- Surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā veramaṇi-sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
6- Vikālabhojanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
7- Nacca-gīta-vādita-visūka-dassanā veramaṇi-sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
8- Mālā-gandha-vilepana-dhāraṃa-maṇṇana- vibhū-sanaṭṭhānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
9- Uccāsayana-mahāsayanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.
10- Jātarūpa-rajata-paṭiggahanā veramaṇisikkhā-padaṃ samādiyāmi.

ÐÐ:- Tisaraṇena saha dasa pabbajjasīlaṃ dhammaṃ sādhukaṃ katvā, appamādena sampadehi.

Tn:– Āma Bhante.

Giới tử Tu nữ, sau khi đã thọ Tam quy và bát giới hoặc thập giới là thường giới xong, trở thành Tu nữ trong Phật giáo, sống ở chùa, tu viện, nơi thanh vắng... để có cơ duyên phát triển mọi thiện pháp; học theo pháp học, hành theo pháp hành: hành giới, hành định, hành tuệ, được tiến hóa tốt.

Về thập giới, thêm giới: "Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh thọ nhận vàng bạc (tiền)". Sự thật, người xuất gia thật sự, không nhận tiền bạc là một điều rất tốt, rất thuận lợi cho việc hành đạo giải thoát. Bởi vì không còn bận tâm đến tiền bạc, mua sắm...

Nếu người xuất gia còn thọ nhận tiền bạc, thì còn có tiền để mua sắm đồ đạc, vật dụng v.v... Ðó là điều bận tâm, dễ phát sanh mọi phiền não.

Cách Xưng Hô Tu Nữ

Tu nữ mỗi nước có cách xưng hô riêng của xứ ấy.

- Nước Tích Lan (Srilankā): gọi Tu nữ là Sīlamātā: người mẹ có giới. Người mẹ ở đây có nghĩa là nữ giới, người cận sự nữ bất cứ hạng tuổi nào, khi thọ giới Tu nữ cũng đều được gọi là "Sīlamātā": người nữ có bát giới là thường giới.

- Nước Miến Ðiện (Myanmar): gọi Tu nữ bằng tiếng Pāḷi là Sīlavatī: người nữ có giới, người Tu nữ có bát giới, thập giới là thường giới. Tiếng Miến Ðiện gọi là Sīlachin hoặc Sīlavatī cũng có ý nghĩa như trên.

- Nước Thái Lan: gọi Tu nữ bằng tiếng Thái là Mé-chi.

- Nước Lào: cũng gọi Tu nữ là Méchi.

- Nước Cam Bốt (Campuchia): gọi Tu nữ là: Yaichi...

- Nước Việt Nam: gọi Tu nữ là: Bà Tu nữ, cô Tu nữ...

Như vậy, đối với Tu nữ, về hình thức, tên gọi... mỗi nước có phần khác nhau; song về nghi thức thọ giới Tu Nữ, nội dung pháp học, pháp hành hầu như giống nhau.

---o0o---

QUẢ BÁU CỦA BẬC XUẤT GIA

Trong bộ Chú giải Milindapañhā, Ðức vua Milinda hỏi Ðại Ðức Nāgasena rằng:

- Kính bạch Ðại Ðức Nāgasena, những người xuất gia có sự lợi ích gì?
- Sự lợi ích cao thượng nhất của bậc xuất gia là gì?

Ðại Ðức Nāgasena dạy rằng:

- Thưa Ðại vương, chúng tôi xuất gia để diệt khổ tâm trong kiếp hiện tại.
- Sự lợi ích cao thượng của bậc xuất gia là tịch diệt Niết Bàn, diệt khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Khổ tâm hiện tại bởi do 10 loại phiền não

Bậc xuất gia khi tiến hành thiền định có thể dẫn đến chứng đắc các bậc thiền sắc giới, bậc thiền vô sắc giới. Do năng lực thiền định ấy có khả năng diệt bằng cách chế ngự được phiền não, làm cho phiền não không thể phát sanh trong tâm, nên không có khổ tâm kiếp hiện tại, do nhờ sự an lạc của bậc thiền. Bậc xuất gia ấy, nếu bậc thiền không bị hư mất, sau khi chết, kiếp vị lai do năng lực bậc thiền sở đắc của mình, chắc chắn sẽ cho quả tái sanh làm phạm thiên cõi sắc giới hoặc cõi vô sắc giới, thọ hưởng sự an lạc của thiền định trong cõi sắc giới hoặc cõi vô sắc giới cho đến hết tuổi thọ nơi cõi ấy.

Bậc xuất gia khi tiến hành thiền tuệ có thể dẫn đến sự chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả, và Niết Bàn, có khả năng diệt đoạn tuyệt được phiền não, vĩnh viễn không còn làm khổ tâm kiếp hiện tại, lẫn kiếp vị lai tùy theo mỗi bậc Thánh nhân như sau:

- Bậc Nhập Lưu Thánh Ðạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được tà kiến phiền não và hoài nghi phiền não. Bậc Thánh Nhập Lưu vĩnh viễn không bao giờ khổ tâm do tà kiến và hoài nghi kiếp hiện tại; sau khi chết, kiếp vị lai, chắc chắn giải thoát khỏi khổ trong 4 cõi ác giới (địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sanh), chỉ tái sanh cõi người, hoặc cõi trời dục giới nhiều nhất 7 kiếp nữa mà thôi. Trong kiếp thứ 7 ấy chắc chắn sẽ chứng đắc A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt khổ tử sanh luân hồi trong tam giới.

- Bậc Nhất Lai Thánh Ðạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được sân phiền não loại thô. Bậc Thánh Nhất Lai vĩnh viễn không bao giờ khổ tâm do sân phiền não loại thô kiếp hiện tại; sau khi chết, kiếp vị lai, chắc chắn chỉ tái sanh cõi người, hoặc cõi trời dục giới 1 kiếp nữa mà thôi. Trong kiếp ấy chắc chắn sẽ chứng đắc A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt khổ tử sanh luân hồi trong tam giới.

- Bậc Bất Lai Thánh Ðạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được sân phiền não loại vi tế. Bậc Thánh Bất Lai vĩnh viễn không bao giờ khổ tâm do sân phiền não kiếp hiện tại; sau khi chết, kiếp vị lai, chắc chắn không còn tái sanh trở lại cõi dục giới, chỉ tái sanh cõi trời sắc giới, tại cõi trời sắc giới ấy, chắc chắn sẽ chứng đắc A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt khổ tử sanh luân hồi trong tam giới.

- Bậc A-ra-hán Thánh Ðạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được tất cả các loại phiền não không còn dư sót là: tham, si, ngã mạn, không biết hổ thẹn tội lỗi, không biết ghê sợ tội lỗi, buồn ngủ và phóng tâm. Bậc Thánh A-ra-hán đã diệt đoạn tuyệt được tất cả mọi phiền não, tham ái, ác pháp không còn dư sót, cho nên, bậc Thánh A-ra-hán hoàn toàn không còn khổ tâm nữa, song chỉ còn có khổ thân cho đến hết tuổi thọ. Bậc Thánh A-ra-hán đến khi hết tuổi thọ, tịch diệt Niết Bàn không còn tái sanh kiếp sau, chấm dứt mọi cảnh khổ tử sanh luân hồi trong tam giới, mới hoàn toàn giải thoát khổ.

Ðó là quả báu của bậc xuất gia trong kiếp hiện tại, và kiếp vị lai.

---o0o---

ÐỊA VỊ CHA MẸ CÓ CON XUẤT GIA

Phật giáo được tồn tại lâu dài là nhờ vào tứ chúng: Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ biết phụng sự duy trì chánh pháp. Trong tứ chúng ấy, Tỳ khưu, Tỳ khưu ni thuộc hàng xuất gia; cận sự nam, cận sự nữ thuộc hàng tại gia cư sĩ. Bậc xuất gia có phận sự, đóng vai trò chính trong công việc phụng sự duy trì chánh pháp được trường tồn lâu dài trên thế gian, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an vui lâu dài cho tất cả chúng sinh.

Hàng tại gia cư sĩ có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, phụng sự Tam bảo, biết cống hiến những người con yêu quý, cho phép xuất gia trở thành Tỳ khưu, Tỳ khưu ni gia nhập trong đoàn thể chư Tăng để kế thừa truyền thống, giữ gìn duy trì Phật giáo được trường tồn lâu dài trên thế gian; Ðại Ðức Moggaliputtatissatthera đề cao địa vị người cha, người mẹ ấy trở thành người "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" (Dāyādo sāsanassa).

Ðức vua Asoka là thân quyến kế thừa của Phật giáo

Ðức vua Asoka chính thức lên ngôi vua vào Phật lịch 218, là một Ðấng minh quân trị vì cõi Nam thiện bộ châu, có nhiều oai lực đặc biệt như thần thông. Ðức vua có đức tin trong sạch nơi Tam bảo.

Một hôm đức vua Asoka nhìn thấy Ðại Ðức Sa di Nirodha mới lên 7 tuổi, là bậc Thánh A-ra-hán đang đi khất thực, Ðức vua phát sanh đức tin đặc biệt nơi vị Ðại Ðức Sa di Nirodha (vì vị Ðại Ðức Sa di Nirodha kiếp trước đã từng là anh của Ðức vua). Ðức vua truyền lệnh các quan thỉnh mời vị Ðại Ðức Sa di Nirodha vào cung điện, thỉnh ngồi trên ngai vàng cao quý, tự tay Ðức vua để bát bằng những vật thực của Ðức vua dùng hằng ngày. Khi vị Ðại Ðức Sa-di thọ thực xong, Ðức vua bèn thỉnh thuyết pháp.

Ðại Ðức Sa-di Nirodha dạy 2 câu kệ trong Pháp cú, mà Ðức Phật thuyết dạy rằng:

"Appamādo amatapadaṃ,
Pamādo maccuno padaṃ...".

"Chánh niệm là con đường bất tử, Niết Bàn.
Dể duôi là con đường tử...".

--[Dhammapadagāthā, kệ số 21]

Ðức vua Asoka nghe pháp xong càng tăng thêm đức tin trong sạch nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng gấp bội. Hằng ngày Ðức vua dâng cúng vật thực đến chư Tỳ khưu Tăng gồm 600.000 vị tại cung điện của Ðức vua, bởi do đức tin trong sạch nơi vị Ðại Ðức Sa di Nirodha.

Ðức vua Asoka xây cất chùa tháp

Ðức vua Asoka ngày càng tăng trưởng đức tin trong sạch nơi Tam bảo. Một hôm Ðức vua dự lễ bố thí tứ vật dụng đến chư Tỳ khưu Tăng 600.000 vị, Ðức vua bèn bạch chư Tỳ khưu Tăng rằng:

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, chánh pháp mà Ðức Phật thuyết giảng có bao nhiêu pháp môn? Bạch quý Ngài.

Chư Ðại Ðức thưa:

- Thưa Ðại vương! Chánh pháp mà Ðức Phật thuyết giảng, nếu kể theo chi, thì có 9 chi (navaṅga), nếu kể theo pháp môn (khandha) thì có 84.000 pháp môn.

Ðức vua Asoka phát sanh đức tin trong sạch nơi 84.000 pháp môn, nên Ðức vua truyền lệnh cho các quan ở khắp mọi nơi trong nước rằng:

- Trẫm muốn cúng dường mỗi pháp môn bằng một ngôi chùa và một bảo tháp. Vậy Trẫm muốn xây cất 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp, trên toàn cõi Nam thiện bộ châu; các khanh hãy đến mỗi tỉnh xây một ngôi chùa để cúng dường đến chư Tỳ khưu Tăng và ngôi bảo tháp để tôn thờ Xá lợi Ðức Thế Tôn.

Ðức vua Asoka xuất ra số tiền gồm 960 triệu kahāpana để lo xây cất 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp. Ngôi chùa đặt tên Asokārama....

Chư Ðại Ðức Tăng thấy sự lợi ích: chùa là nơi trú ngụ của chư Tỳ khưu Tăng và tháp là nơi tôn thờ Xá lợi của Ðức Thế Tôn, nên đề cử Ðại Ðức Indaguttatthera là bậc Thánh A-ra-hán có thần thông, có nhiều oai lực, có thể giúp cho công việc xây cất chùa, bảo tháp được mau chóng thành tựu. Nhờ oai lực thần thông của Ngài, do đó, công việc xây cất 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp trong thời gian 3 năm là hoàn thành.

Lễ khánh thành 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp

Các quan ở mỗi tỉnh đến chầu đức vua Asoka cùng một ngày, tâu lên Ðức vua rõ rằng:

- Tâu Hoàng Thượng, 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp đã xây cất hoàn thành.

Ðức vua Asoka truyền chiếu chỉ đến khắp thần dân thiên hạ biết rằng:

- Còn 7 ngày nữa sẽ làm đại lễ khánh thành chùa và bảo tháp. Tất cả mọi thần dân trong nước đều thọ trì bát giới, sửa soạn làm đại lễ khánh thành tất cả các ngôi chùa, bảo tháp từ kinh đô đến các tỉnh thành.

Ngày đại lễ khánh thành chùa và bảo tháp trong kinh thành, cũng như các tỉnh thành trang hoàng đẹp đẽ như cõi trời. Ðức vua cùng các quan, quân cũng như dân chúng ăn mặc trang điểm đẹp đẽ, trang nghiêm đi dự đại lễ khánh thành chùa và bảo tháp.

Ðức vua ngự đến ngôi chùa Asokārama trung tâm chính tại kinh đô; kính thỉnh chư Tỳ khưu Tăng toàn cõi Nam thiện bộ châu đến dự đại lễ khánh thành và thọ lãnh 84.000 ngôi chùa cùng bảo tháp, có khoảng 800 triệu vị, trong số đó có 100.000 bậc Thánh A-ra-hán, chư Tỳ khưu ni Tăng đến tham dự khoảng 9.600.000 vị.

Chư bậc Thánh A-ra-hán suy tư rằng: "Nếu đức vua Asoka được nhìn thấy rõ việc đại bố thí 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp, mà Ðức vua đã truyền lệnh xây cất, nay làm đại lễ khánh thành dâng cúng đến chư Tỳ khưu Tăng, sẽ làm cho Ðức vua vô cùng hoan hỉ, càng tăng thêm đức tin trong sạch nơi Tam bảo".

Trong đó, một vị thánh A-ra-hán liền hóa phép thần thông "mở thế gian" (lokavivaraṇa), Ðức vua nhìn thấy rõ khắp mọi nơi, không có gì cản ngăn, che án cả. Dầu Ðức vua đang đứng tại ngôi chùa Asokārama trung tâm chính, mà có thể nhìn thấy rõ 4 hướng, toàn cõi Nam thiện bộ châu có biển làm biên giới, có thể thấy rõ 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp tôn thờ Xá lợi của Ðức Thế Tôn, mà chính Ðức vua đã truyền lệnh xây cất. Hôm nay, cùng một lúc làm đại lễ khánh thành dâng cúng đến chư Tỳ khưu Tăng và chư Tỳ khưu ni Tăng.

Thật vậy, đức vua Asoka thật vô cùng hoan hỉ hơn bao giờ hết. Do đó Ðức vua suy tư rằng: "Sự việc đại bố thí như thế này, không biết đã từng có ai làm phước đại bố thí như thế này chưa?". Vì vậy, đức vua Asoka bèn bạch hỏi chư Ðại Ðức Tăng rằng:

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng! Trong giáo pháp Ðức Thế Tôn của chúng ta, có thí chủ nào làm phước đại thí như thế này không?

Chư Ðại Ðức Tăng kính thỉnh Ðại Ðức Moggali-puttatissatthera trả lời câu hỏi của đức vua Asoka.

Ðại Ðức Moggaliputtatissatthera đáp rằng:

- Thưa Ðại vương, Trong Phật giáo, việc đại bố thí như thế này của Ðại vương, dầu khi Ðức Thế Tôn còn hiện tiền cho đến nay, chưa có một ai làm được như vậy. Chỉ có Ðại vương là người đại thí chủ làm lễ đại bố thí lớn lao nhất từ trước đến nay mà thôi.

Ðức vua Asoka lắng nghe câu trả lời của Ðại Ðức Moggaliputtatissathera rồi, phát sanh hỉ lạc chưa từng có, suy tư rằng: "Từ trước cho đến nay, chưa có người thí chủ nào làm phước đại bố thí như ta, ta là người đại thí chủ làm đại bố thí 4 thứ vật dụng lớn lao như thế này, chắc có lẽ ta là "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" (Dāyādo sāsanassa) có phải không?". Ðức vua Asoka bèn bạch hỏi Ðại Ðức Moggaliputtatissatthera rằng:

- Kính bạch Ðại Ðức, con đã làm đại bố thí 4 thứ vật dụng lớn lao như thế này, vậy con có phải là "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" hay không?

Ðại Ðức Moggaliputtatissatthera nghe đức vua Asoka bạch hỏi như vậy, Ngài suy xét về ba la mật của thái tử Mahinda và Công chúa Saṃghamittā con của đức vua Asoka như thế nào. Ngài thấy rõ, biết rõ nếu Thái tử Mahinda thọ Tỳ khưu sẽ trở thành bậc Thánh A-ra-hán, đặc biệt sẽ giúp cho Phật giáo phát triển tốt đẹp sau này. Cho nên Ðại Ðức Moggaliputtatissatthera đáp rằng:

- Thưa Ðại vương, người trở thành thân quyến kế thừa (dāyāda) của Phật giáo, không phải do nhân đại bố thí. Dầu người đại thí chủ bố thí 4 thứ vật dụng nhiều đến bao nhiêu đi nữa, cũng chỉ gọi là: paccayadāyaka:đại thí chủ bố thí 4 thứ vật dụng, hoặc gọi là: upaṭṭhāka: người hộ độ.

Thưa Ðại vương, sự thật, người nào dầu bố thí 4 thứ vật dụng đến chư Tỳ khưu Tăng chất chồng từ mặt đất cao đến cõi trời, người ấy không thể gọi là thân quyến kế thừa của Phật giáo.

Thân quyến kế thừa của Phật giáo

Sau đó Ðức vua bạch hỏi rằng:

- Kính bạch Ðại Ðức, người được gọi là "Thân quyến kế thừa của Phật giáo", là người như thế nào? Bạch Ngài.

- Thưa Ðại vương, người nào dầu nghèo hay giàu, cho phép con của mình bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu trong Phật giáo.

Thưa Ðại vương, chính người cha mẹ ấy được gọi là: "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" (Dāyādo sāsanassa).

Ðức vua Asoka lắng nghe lời dạy của Ðại Ðức Moggaliputtatissatthera như vậy, nên Ðức vua suy tư rằng:"Ta đã làm phước bố thí lớn lao, từ trước cho đến nay chưa từng có một ai như ta, thế mà ta vẫn chưa được gọi là Thân quyến kế thừa của Phật giáo".

Ðức vua mong muốn trở thành "Thân quyến kế thừa của Phật giáo", đưa mắt nhìn Mahinda là Thái tử của Ðức vua đứng không xa, Ðức vua có ý định phong Thái tử làm phó vương, sự thật bậc Tỳ khưu ở địa vị cao thượng hơn phó vương, cho nên Ðức vua truyền dạy thái tử Mahinda rằng:

- Này hoàng nhi yêu quý, con có muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu hay không?

- Tâu phụ hoàng, Con muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu, kính xin phụ hoàng cho phép con được thọ Tỳ khưu trong Phật giáo. Về phần phụ hoàng, phụ hoàng cũng sẽ trở thành Thân quyến kế thừa của Phật giáo.

Khi ấy Saṃghamittā là Công chúa của đức vua Asoka, đang đứng gần nơi ấy, Ðức vua truyền dạy rằng:

- Này Saṃghamittā con yêu quý, con có muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu ni hay không?

Công chúa Saṃghamittā đã từng tạo ba la mật nhiều đời nhiều kiếp trong quá khứ, đến kiếp này là kiếp chót, nên khi Công chúa nghe Ðức vua hỏi xong, nàng vô cùng hoan hỉ tâu rằng:

- Tâu phụ hoàng, con muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu ni, kính xin phụ hoàng cho phép con được thọ Tỳ khưu ni trong Phật giáo.

Ðức vua Asoka vô cùng hoan hỉ khi được nghe thái tử Mahinda và Công chúa Saṃghamittā đều ưng thuận muốn xuất gia. Như vậy, Ðức vua sẽ trở thành "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" như ý.

Ðức vua Asoka bạch với chư Ðại Ðức Tăng rằng:

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, kính xin quý Ðại Ðức từ bi cho phép 2 hoàng nhi của con được xuất gia trở thành Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, để cho con được trở thành Thân quyến kế thừa của Phật giáo.

Do sự yêu cầu của Ðức vua, nên 2 người con đã được thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu ni trong Phật giáo.

Thái tử Mahinda tròn đúng 20 tuổi, chư Tỳ khưu Tăng cho thọ Tỳ khưu, do Ðại Ðức Moggaliputtatissat-thera làm Thầy Tế độ, Ðại Ðức Mahādeva và Ðại Ðức Majjhantika làm Thầy dạy bảo. Trong lúc làm lễ thọ Tỳ khưu cho giới tử Mahinda, vị Ðại Ðức Luật sư đang tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) và tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn), giới tử Mahinda đang tiến hành thiền tuệ, cho đến khi vừa tụng xong, trở thành vị tân Tỳ khưu, đồng thời chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc từ Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả cho đến A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán trong Phật giáo.

Công chúa Saṃghamittā khi ấy đúng 18 tuổi, xuất gia sikkhamāna, do Ðại Ðức Tỳ khưu ni Dhammapāli làm Thầy Tế độ và Ðại Ðức Tỳ khưu ni Āyupāli làm Thầy dạy bảo.

Ðại Ðức Mahinda sau khi xuất gia, theo học Tam tạng và Chú giải với vị Thầy Tế độ suốt 3 năm là hoàn tất. Về sau Ðại Ðức Mahinda trở thành vị Thầy dạy chư Tỳ khưu.

Ðức vua Asoka hộ độ Tam Bảo

Ðức vua Asoka thật sự trở thành Thân quyến kế thừa của Phật giáo, nên vô cùng hoan hỉ. Mỗi ngày Ðức vua xuất ra số tiền 500.000 kahāpana để cúng dường đến Tam bảo, hộ độ 4 thứ vật dụng đến chư Tỳ khưu Tăng đầy đủ sung túc. Ngược lại, các nhóm tu sĩ ngoại đạo thiếu thốn, nên họ xâm nhập vào sống chung với chư Tỳ khưu, để có cuộc sống sung túc đầy đủ, nhưng vẫn cứ giữ nguyên tà kiến của mình.

Vì vậy, trong chùa Asokārama có số chư Tỳ khưu thật và số chư Tỳ khưu giả sống chung lẫn lộn với nhau, không thể hành tăng sự chung được. Tình trạng này kéo dài suốt 7 năm, sự kiện này được chư Tỳ khưu trình cho Ðức vua biết.

Ðức vua Asoka thanh lọc tỳ khưu

Ðức vua Asoka có đức tin trong sạch nơi Ðại Ðức Moggali-puttatissatthera, Ðức vua học chánh pháp với Ðại Ðức, hiểu rõ chánh kiến trong Phật giáo. Ðức vua thỉnh mời tất cả chư Tỳ khưu thật lẫn giả đến vấn đạo, Ðức vua làm giám khảo hỏi từng vị Tỳ khưu. Ðức vua biết được Tỳ khưu có chánh kiến trong Phật giáo và Tỳ khưu tà kiến ngoại đạo.

Qua cuộc thanh lọc, Ðức vua loại bỏ được 60.000 vị Tỳ khưu giả, bố thí mỗi người 1 bộ đồ trắng cho hoàn tục trở thành người cư sĩ. Ðức vua Asoka kính bạch chư Ðại Ðức Tăng rằng:

- Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, bây giờ chỉ còn Tỳ khưu thật, kính xin quý Ngài hành tăng sự.

Chư Tỳ khưu Tăng hội họp hành tăng sự "uposatha" gồm có 6 triệu Tỳ khưu thật, Ðại Ðức Moggaliputta-tissatthera chọn 1.000 vị là bậc Thánh A-ra-hán, chứng đắc Tứ tuệ phân tích, Tam minh, Lục thông... thông thuộc Tam tạng và Chú giải để kết tập Tam tạng lần thứ ba.

Kết tập Tam tạng lần thứ ba.

- Thời gian kết tập Tam tạng và Chú giải lần thứ ba: Phật lịch 235 năm sau Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn.

- Ðịa điểm kết tập: tại chùa Asokārama thuộc xứ Pāṭaliputta.

- Chủ trì cuộc kết tập: do Ðại Ðức Moggaliputta-tissatthera làm chủ trì.

- Chư Tăng hội kết tập: gồm 1.000 chư bậc Thánh A-ra-hán chứng đắc Tứ tuệ phân tích, Tam minh, Lục thông... thông thuộc Tam tạng và Chú giải.

- Thời gian hoàn thành: cuộc kết tập Tam tạng lần thứ ba kéo dài suốt 9 tháng.

- Người hộ độ: đức vua Asoka.

Trong kỳ kết tập Tam tạng lần thứ ba này, Ðại Ðức Moggaliputtatissatthera dùng 1.000 bài kinh để khai triển rộng bộ Kathāvatthu, mà trước kia Ðức Phật đã thuyết trên cung Tam thập tam thiên một cách tóm tắt. Khi Ðức Phật khai triển, Ngài biết rõ vị lai có vị đệ tử tên Moggali-puttatissa có khả năng đặc biệt tiếp tục khai triển rộng bộ Kathāvatthu này. Cho nên, Ðại Ðức Moggaliputtatissat-thera đảm nhận công việc mà Ðức Phật đã giao phó.

Kết quả kỳ kết tập Tam tạng lần thứ ba hoàn toàn y theo bản cũ của kỳ kết tập Tam tạng lần thứ hai tại Vesāli, Phật lịch 100 năm sau Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn, và kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất tại Rājagaha, Phật lịch năm thứ nhất (3 tháng 4 ngày sau Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn). Trong 3 kỳ kết tập Tam tạng này đều do khẩu truyền, chưa ghi bằng chữ viết.

Ðức vua Asoka hộ độ truyền bá Phật giáo

Ðức vua Asoka không những hộ độ chư Tỳ khưu Tăng phát triển Phật giáo trong nước, mà còn truyền bá Phật giáo sang các nước lân cận.

Phật lịch 236 năm sau Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn, đức vua Asoka hộ độ phái đoàn gồm 5 Ðại Ðức: Ðại Ðức Mahindatthera là trưởng đoàn cùng với 4 Ðại Ðức: Ðại Ðức  Iṭṭiyatthera,  Ðại Ðức  Uttiyatthera,  Ðại Ðức Sambalatthera, Ðại Ðức  Bhaddasālatthera... đi sang đảo quốc Srilankā, để truyền bá Phật giáo.

Vào thời ấy, Ðức vua Devānampiyatissa trị vì xứ Srilankā, là bạn thân của đức vua Asoka. Ðức vua Devānampiyatissa và các quan trong triều đình cùng toàn thể dân chúng đón rước cung thỉnh phái đoàn chư Ðại Ðức Tăng rất trọng thể, phát sanh đức tin trong sạch nơi Tam bảo. Các quan, các cận sự nam phát sanh đức tin nơi Ðức Phật, Ðức Pháp, Ðức Tăng, xin thọ Tỳ khưu rất đông, Phật giáo bắt đầu phát triển trên đảo quốc Srilankā.

Phật giáo phát triển trên đảo quốc Srilankā, không những chỉ có những người cận sự nam có ý nguyện muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu, mà còn có những người cận sự nữ cũng có ý nguyện muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu ni. Như Bà Anuḷādevī là Hoàng hậu của Ðức vua Devānampiyatissa cùng với 500 cận sự nữ trong hoàng tộc đều có ý nguyện muốn thọ Tỳ khưu ni.

Ðại Ðức Mahinda cho người về tâu với đức vua Asoka, thỉnh mời phái đoàn Tỳ khưu ni do Ðại Ðức Tỳ khưu ni Saṃghamittattherī làm trưởng đoàn sang đảo quốc Srilankā, để làm lễ thọ Tỳ khưu ni cho Hoàng hậu Anuḷādevī cùng 500 cận sự nữ trong hoàng tộc.

Ðại Ðức Tỳ khưu ni Saṃghamittā được tin sư huynh Mahinda, nên Ngài dẫn phái đoàn Tỳ khưu ni Tăng, cùng thỉnh một cây Bồ Ðề sang đảo quốc Srilankā để trồng.

Ðức vua Asoka tổ chức cuộc lễ tiển đưa cây Bồ Ðề rất long trọng. Và bên kia, Ðức vua Devānampiyatissa làm lễ đón rước cây Bồ Ðề cũng long trọng không kém. Cây Bồ Ðề được phát triển và đồng thời Phật giáo cũng thịnh hành trên đảo quốc Srilankā.

Hoàng hậu Anuḷādevī cùng 500 cận sự nữ trong hoàng tộc và 1.000 nô tỳ làm lễ thọ Tỳ khưu ni. Trước tiên làm lễ thọ Tỳ khưu ni giữa chư Tỳ khưu ni Tăng do Ðại Ðức Tỳ khưu Ni Saṃghamittattherī làm Thầy Tế độ, và sau đó làm lễ giữa Tỳ khưu Tăng. Tất cả sau khi trở thành Tỳ khưu ni, tiến hành thiền định, thiền tuệ, không lâu đều chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Ðế, chứng đắc từ Nhập Lưu Thánh Ðạo, Nhập Lưu Thánh Quả cho đến A-ra-hán Thánh Ðạo, A-ra-hán Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán.

Trên đảo quốc Srilankā, chư Tỳ khưu Tăng và chư Tỳ khưu Ni Tăng càng ngày càng đông, Phật giáo ngày càng thịnh hành và phát triển mạnh mẽ.

Phái đoàn chư Ðại Ðức Tăng đi sang vùng Suvaṇṇabhūmī

Ðức vua Asoka hộ độ một phái đoàn chư Ðại Ðức Tăng do Ðại Ðức Soṇatthera và Ðại Ðức  Uttarattheradẫn đầu sang vùng Suvaṇṇabhūmī[37], vùng đất vàng, để truyền bá Phật giáo [Samyuttanikāya, phần Nidānavagga, kinh Chiggalasutta].

Ðức vua Asoka là người có công lớn hộ trì ngôi Tam bảo: Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo cả về mặt vật chất, 4 thứ vật dụng, và cả về mặt tinh thần, lo phụng sự làm phát triển Phật giáo. Cho phép 2 người con yêu quý là thái tử Mahinda và công chúa Saṃghamittā thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Ðức Phật Gotama.

Ðức vua Asoka không chỉ là một đại thí chủ chưa từng có từ trước đến nay, mà còn là một Thân quyến kế thừa của Phật giáo (Dāyādo sāsanassa) nữa.

---o0o---

ÐOẠN KẾT - KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ NHẤT

Hệ phái Theravāda là hệ phái tuân theo tôn chỉ của chư Ðại Trưởng Lão trong kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất gồm có 500 bậc Thánh A-ra-hán, là những bậc đã chứng đắc Tứ tuệ phân tích, Lục thông..., thông thuộc Tam tạng và Chú giải, do Ðại Trưởng Lão Mahākassapa chủ trì.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất được tổ chức vào thời kỳ sau khi Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn được 3 tháng 4 ngày, tại động Sattapanni gần thành Rājagaha xứ Māgadha.

Lễ kết tập Tam tạng lần này, Ðại Trưởng Lão Mahākassapa đọc tuyên ngôn (ñatti) và thành sự ngôn(kammavācā) có đoạn quan trọng như sau:

Ngài Ðại Trưởng Lão Mahākassapa đọc tuyên ngôn đoạn chót rằng:

"... Yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho appaññattaṃ nappaññapeyya, paññattaṃ na samucchindeyya, yathā paññattesu sikkhāpadesu sammādāya vatteyya. Esā ñatti"...

"Nếu lời tuyên ngôn hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng không nên chế định điều nào mà Ðức Phật không chế định; không nên xóa bỏ điều nào mà Ðức Phật đã chế định. Chúng ta phải nên giữ gìn, thực hành nghiêm chỉnh đúng theo những điều học mà Ðức Phật đã chế định. Ðó là lời tuyên ngôn cần phải biết".

Tất cả chư Tăng 500 bậc Thánh A-ra-hán đều đồng tâm nhất trí tuân theo lời tuyên ngôn của Ðại Ðức Mahākassapa, cho nên đoạn cuối lời thành sự ngôn Ngài khẳng định lại một lần nữa rằng:

"... Saṃgho appaññattaṃ nappaññapeti, paññattaṃ na samucchindati, yathā paññattesu sikkhāpadesu samādāya vattati, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī evametaṃ dharayāmi".

[Vinayapiṭaka, Cūḷavaggapāḷi, phần Sangitinidāna].

"... Chư Tăng không được chế định điều nào mà Ðức Phật không chế định; không được xóa bỏ điều nào mà Ðức Phật đã chế định. Chúng ta cần phải giữ gìn, duy trì, thực hành nghiêm chỉnh đúng theo những điều học mà Ðức Phật đã chế định. Sự hài lòng đối với chư Tăng. Cho nên tất cả chư Tăng đều làm thinh. Tôi ghi nhận sự hài lòng này bằng trạng thái làm thinh như vậy".

Ðại Trưởng Lão Mahākassapa tụng tuyên ngôn và thành sự ngôn xong, tất cả chư Tăng 500 bậc Thánh A-ra-hán đồng hoan hỉ theo lời dạy của Ngài; cuộc kết tập bắt đầu là Luật tạng, vì Luật tạng là nền tảng căn bản, là tuổi thọ của Phật giáo.

Chư Thánh A-ra-hán chứng minh rằng:

"Vinayo nāma Buddhasāsanassa āyu.
Vinaye ṭhite, sāsanaṃ ṭhitaṃ hoti".

[Vinayapiṭaka, Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā, Nidānakathā]

"Luật tạng là tuổi thọ Phật giáo.
Khi Luật tạng được trường tồn,
Thì Phật giáo được trường tồn".

Luật tạng được kết tập xong, kết tập đến Kinh tạng và Vi diệu pháp tạng. Cuộc kết tập Tam tạng lần thứ nhất trong suốt thời gian 7 tháng mới hoàn thành đầy đủ Tam tạng và bộ Chú giải, bằng cách khẩu truyền(Mukhapātha), chưa ghi chép bằng chữ viết.

Cuộc kết tập Tam tạng lần này do nhờ đức vua Ajātasattu trị vì xứ Māgadha hộ độ.

Giáo pháp của Ðức Phật thuyết giảng từ khi chứng đắc thành Bậc Chánh Ðẳng Giác cho đến khi tịch diệt Niết Bàn suốt 45 năm được kết thành tạng (piṭaka), gồm 3 tạng:

Luật tạng (Vinayapiṭaka).
Kinh tạng (Suttantapiṭaka).
Vi diệu pháp tạng (Abhidhammapiṭaka).

- Kết tập thành bộ (nikāya) gồm 5 bộ:

1- Trường bộ kinh (Dīghanikāya).
2- Trung bộ kinh (Majjhimanikāya).
3- Ðồng hợp bộ kinh (Saṃyuttanikāya).
4- Chi bộ kinh (Aṅguttaranikāya).
5- Tiểu bộ kinh (Khuddakanikāya).

- Kết tập thành chi (aṅga) gồm 9 chi:

1- Sutta: gồm những bài kinh lẫn kệ và Luật tạng được ghép vào chi này.
2- Gayya: gồm những bài kinh bằng những bài kệ.
3- Veyyākaraṇa: gồm những bài kinh bằng văn xuôi và Vi Diệu pháp tạng được ghép vào chi này.
4- Gathā: gồm những bài kệ (không có tên bài kinh).
5- Udāna: gồm những bài kệ do cảm ứng tự thuyết.
6- Itivuttaka: gồm những bài kinh bắt đầu bằng: "Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā...".
7- Jātaka: Tiền thân của Ðức Phật gồm có 547 tích truyện, bắt đầu tích Apannakajātaka đến tích cuối cùng Vessantarajātaka.
8- Abbūtadhamma: gồm những bài kinh có những pháp phi thường chưa từng có từ trước.
9- Vedalla: gồm những bài kinh vấn đáp bằng trí tuệ hợp với hỷ.

- Kết tập thành pháp môn (Dhammakkhandha) gồm 84.000 pháp môn.

- Luật tạng gồm có 21.000 pháp môn.
- Kinh tạng gồm có 21.000 pháp môn.
- Vi diệu pháp tạng gồm có 42.000 pháp môn.

Trong kinh Mahāparinibbānasutta (Dīgha Nikāya) (kinh Ðại Niết Bàn) Ðức Phật gọi Ðại Ðức Ānanda khuyên dạy rằng:

- Này Ānanda, đôi khi trong nhóm các con có ý nghĩ rằng: "Sau khi Ðức Thế Tôn tịch diệt Niết Bàn rồi, Ðức Tôn Sư của chúng ta không còn nữa (natthi no satthā)". Các con chớ nghĩ như vậy!

Ðức Phật dạy:

- Yo vo Ānanda mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā...

"Này Ānanda "Dhammo": Pháp nào Như Lai đã thuyết giảng, và "Vinayo": Luật nào Như Lai đã chế định, ban hành đối với các con, chính Pháp và Luật ấy là Ðức Tôn Sư của các con sau khi Như Lai tịch diệt Niết Bàn...".

Trong Chú giải đoạn kinh này Ðức Phật giải thích:

- "Vinayo", Luật: đó là Luật tạng.
- "Dhammo", Pháp: đó là Kinh tạng và Vi diệu pháp tạng.

Tam tạng gồm 84.000 pháp môn.

Ðức Thế Tôn giải thích rằng:

- "Iti imāni caturāsiti dhammakkhandhasahassāni tiṭṭhanti, ahaṃ ekova parinibbayāmi.
Ahañca kho pana dāni ekakova ovadāmi anusāsāmi, mayi parinibbute imāni caturāsiti dhammakkhandhasahassāni tumhe ovadissanti anusāsissanti".

"Như vậy, 84.000 pháp môn tồn tại, chỉ có một mình Như Lai tịch diệt Niết Bàn.

Và ngay bây giờ, chỉ có một mình Như Lai dạy dỗ, nhắc nhở chỉ bảo các con, khi Như Lai tịch diệt Niết Bàn rồi, thì 84.000 pháp môn dạy dỗ, nhắc nhở chỉ bảo các con".

Qua đoạn Chú giải trên, chứng tỏ, Chú giải là lời thuyết giảng, giải thích của chính Ðức Phật gọi là Pakiṇṇakadesanā, hoặc lời giải thích của chư bậc Thánh A-ra-hán trong thời kỳ Ðức Phật còn tại thế và trong các thời kỳ kết tập Tam tạng và Chú giải.

Cho nên Ðức Phật dạy:

- So vo mamaccayena Satthā.

"Luật và Pháp, hay 84.000 pháp môn ấy, là Tôn Sư của các con, sau khi Như Lai tịch diệt Niết Bàn".

Cuộc kết tập Tam tạng và Chú giải xong, chư Ðại Ðức phân chia phận sự giao phó cho các hàng đệ tử của mình học thuộc lòng mỗi tạng, hoặc có khả năng học thuộc trọn bộ Tam tạng. Như Ðại Ðức Upāli có bổn phận dạy cho các đệ hàng tử học thuộc lòng tạng Luật... để duy trì giáo pháp của Ðức Phật.

Giáo pháp của Ðức Phật được giữ gìn duy trì đầy đủ Tam tạng và Chú giải, tất cả chư Tỳ khưu Tăng nghiêm chỉnh thực hành theo tôn chỉ của chư Ðại Trưởng Lão suốt 100 năm, hoàn toàn trong sạch.

---o0o---

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ NHÌ

Giáo pháp của Ðức Phật được giữ gìn duy trì đúng theo chánh pháp trải qua được 100 năm, thì có nhóm Tỳ khưu Vajjīputta xứ Vesāli đặt ra 10 điều không hợp với pháp luật của Ðức Phật là:

1- Kappati siṅgiloṇakappo: Tỳ khưu cất giữ muối trong ống bằng sừng với tác ý rằng để làm đồ gia vị thức ăn ngày hôm sau, cũng được.

2- Kappati dvaṅgulakappo: Tỳ khưu thọ thực quá ngọ mặt trời ngã qua hai lóng tay, cũng được.

3- Kappati gāmantarakappo: Tỳ khưu đã ngăn cản vật thực rồi tự nghĩ rằng: bây giờ ta đi vào xóm để dùng vật thực nữa mà không cần làm đúng theo Luật, cũng được.

4- Kappati āvasakappa: Trong cùng Mahāsīmā, có nhiều nhóm riêng rẽ hành uposathakamma, cũng được.

5- Kappati anumatikappa: Chư Tăng trong nhóm hành Tăng sự nghĩ rằng: sẽ cho phép Tỳ khưu đến sau, cũng được.

6- Kappati ācinnakappa: Tỳ khưu hành theo pháp mà Thầy Tổ của mình thường thực hành, cũng được.

7- Kappati amathitakappa: Tỳ khưu đã ngăn cản vật thực rồi, dùng sữa tươi đã biến chất, chưa biến thành sữa chua, cũng được.

8- Kappati jaḷogiṃ pātuṃ: Tỳ khưu uống rượu nhẹ chưa thành chất say, cũng được.

9- Kappati adasakaṃ nisīdanaṃ: Tỳ khưu dùng tọa cụ không có đường lai, cũng được.

10- Kappati jātarūparajataṃ: Tỳ khưu thọ nhận vàng bạc, cũng được.

Ðó là 10 điều do nhóm Tỳ khưu Vajjìputta đề xướng không đúng theo chánh pháp của Ðức Phật.

Ngài Ðại Trưởng Lão Yassa Kākaṇṇakaputta (Mahāyassa), nghe tin nhóm Tỳ khưu Vajji xứ Vesāli đặt ra 10 điều như vậy, Ngài liền đến tận nơi hội họp chư Tỳ khưu Tăng giải thích để cho họ hiểu rõ đó là 10 điều sai lầm, không hợp với luật pháp của Ðức Phật.

Ðây cũng là nguyên nhân khiến Ðại Trưởng Lão Yassa Kākaṇṇakaputta triệu tập kỳ kết tập tam tạng lần thứ nhì tại ngôi chùa Vālikārama, gần thành Vesāli khoảng 100 năm sau khi Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhì này gồm có 700 bậc Thánh A-ra-hán có đầy đủ Tứ tuệ phân tích, Lục thông, thông thuộc Tam tạng, Chú giải... do Ngài Yassa Kākaṇṇakaputta làm chủ trì, Ðại Trưởng Lão Revata vấn, Ðại Trưởng Lão Sabbakāmi giải đáp... Công cuộc kết tập thực hiện trong suốt thời gian 8 tháng mới hoàn thành xong trọn bôï Tam tạng và Chú giải, hoàn toàn y theo bổn chánh của kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất.

Kỳ kết tập Tam tạng lần này cũng bằng khẩu truyền (mukhapātha, chưa ghi chép bằng chữ viết), được đức vua Kālāsoka xứ Vesāli hộ độ.

Giáo pháp của Ðức Phật một lần nữa được giữ gìn duy trì đúng theo chánh pháp, tất cả chư Tỳ khưu thực hành nghiêm chỉnh giới luật làm cho những người chưa có đức tin nơi Tam bảo, lại phát sanh đức tin; những người nào đã có đức tin trong sạch nơi Tam bảo rồi, lại càng tăng thêm.

---o0o---

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ BA

Sau kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhì, Phật giáo càng ngày càng phát triển, chư Tỳ khưu, Tỳ khưu ni càng đông, cận sự nam, cận sự nữ có đức tin trong sạch nơi Tam bảo càng nhiều, làm phước hộ độ cúng dường tứ vật dụng đến chư Tỳ khưu rất đầy đủ. Nhất là vào thời kỳ đức vua Dhammāsoka là bậc minh quân, trị vì toàn cõi Nam thiện bộ châu, có đức tin trong sạch trong Phật giáo, hộ độ cúng dường tứ vật dụng đến chư Tỳ khưu rất đầy đủ, sung túc; ngược lại các nhóm tu sĩ ngoại đạo thì đời sống thiếu thốn khổ cực. Do đó, một số tu sĩ ngoại đạo xâm nhập vào sống chung với chư Tỳ khưu, về mặt hình thức thì giống Tỳ khưu, nhưng về mặt nội tâm vẫn giữ nguyên tà kiến cố hữu của mình không hề thay đổi.

Vì vậy Tỳ khưu thật chánh kiến và Tỳ khưu giả tà kiến sống chung không thể hành Tăng sự được, tình trạng này kéo dài suốt 7 năm. Chư Tỳ khưu trình sự việc này lên đức vua Dhammāsoka (Asoka) và nhờ uy quyền của Ðức vua để thanh lọc Tỳ khưu giả ngoại đạo tà kiến.

Ðức vua Asoka là đấng minh quân và cũng là một cận sự nam có đức tin trong sạch hộ độ Tam bảo, Ðức vua học giáo pháp của Ðức Phật với Ðại Trưởng Lão Moggali-puttatissa, nên hiểu rõ chánh kiến trong Phật giáo và các tà kiến của ngoại đạo. Ðức vua thỉnh tất cả Tỳ khưu thật và Tỳ khưu giả xét hỏi từng vị một; qua cuộc xét hỏi này đã loại bỏ được 60.000 Tỳ khưu giả có tà kiến ngoại đạo, Ðức vua bố thí mỗi người một bộ đồ trắng, bắt buộc hoàn tục, trở thành người cư sĩ; còn lại tất cả Tỳ khưu thật có chánh kiến trong Phật giáo đoàn kết cùng nhau hành tăng sự trở lại.

Nhân dịp này, Ðại Trưởng Lão Moggalipputtatissa đứng ra triệu tập kỳ kết tập tam tạng lần thứ ba.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ ba này tổ chức tại chùa Asokàràma xứ Pàỉaliputta, khoảng thời gian 235 năm sau khi Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn.

Kỳ tập Tam tạng lần thứ ba này gồm có 1.000 bậc Thánh A-ra-hán đắc Tứ tuệ phân tích, Lục thông, thông thuộc Tam tạng, Chú giải... do Ngài Moggaliputtatissa làm chủ trì, công cuộc kết tập thực hiện trong suốt thời gian 9 tháng mới hoàn thành trọn bộ Tam tạng và Chú giải hoàn toàn giống như bổn chánh của hai kỳ kết tập trước.

Kỳ kết tập Tam tạng lần này cũng bằng khẩu truyền (Mukhapātha, chưa ghi chép bằng chữ viết) được đức vua Asoka xứ Pāṭaliputta hộ độ.

---o0o---

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ TƯ

Ðức vua Asoka không những hộ độ giúp Phật giáo được phát triển trong nước, mà còn gởi các phái đoàn chư Tăng sang các nước láng giềng khác để truyền bá Phật giáo, như phái đoàn chư Tăng do Ðại Ðức Mahinda dẫn đầu sang truyền bá Phật giáo ở đảo quốc Srilankā.

Trên đất nước Srilankā Phật giáo được thịnh hành và phát triển tốt, từ Ðức vua cho đến quan quân và dân chúng đều có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, đã xuất gia trở thành Tỳ khưu và Tỳ khưu ni rất đông.

Một thời đất nước Srilankāø gặp phải cuộc phiến loạn, dân chúng gặp cảnh thiếu thốn, nên đời sống của chư Tỳ khưu cũng chịu ảnh hưởng, có số Tỳ khưu sức khỏe yếu kém, nên phận sự ôn lại Tam tạng và Chú giải thuộc lòng rất vất vả. Khi cuộc phiến loạn đã dẹp xong, chư Ðại Ðức suy xét về sau này, trí nhớ và trí tuệ con người càng ngày càng kém dần. Cho nên, chư Tỳ khưu học thuộc lòng Tam tạng, Chú giải để giữ gìn duy trì cho được đầy đủ không phải là việc dễ dàng.

Một hôm, Ðức vua Vaṭṭagāmanī ngự đếân chùa Mahāvihāra, nhân lúc ấy, chư Ðại Trưởng Lão thưa Ðức vua rằng:

- Thưa Ðại vương, từ xưa đến nay, chư Ðại Ðức Tăng có phận sự học thuộc lòng Tam tạng, Chú giải để giữ gìn duy trì giáo pháp của Ðức Phật. Trong tương lai, đàn hậu tấn là những Ðại Ðức khó mà học thuộc lòng Tam tạng, Chú giải một cách đầy đủ đầy đủ được. Như vậy, giáo pháp của Ðức Thế Tôn sẽ bị tiêu hoại mau chóng theo thời gian.

Thưa Ðại vương, muốn giữ gìn duy trì Tam tạng, Chú giải được đầy đủ, vậy nên tổ chức kỳ kết tập Tam tạng, Chú giải ghi chép bằng chữ viết trên lá buông, để lưu lại đời sau.

Ðức vua Vaṭṭagāmanī hoan hỉ với lời của chư Ðại Trưởng Lão, nên thỉnh quý Ngài kết tập Tam tạng.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ tư được tổ chức tại động Ālokalena vùng Matulajanapada xứ Srilankā, khoảng thời gian 450 năm sau khi Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn. Chư Ðại Ðức Tăng tham dự kết tập gồm 1.000 bậc Thánh A-ra-hán đắc Tứ tuệ phân tích, do Ðại Trưởng Lão Mahādhammarakkhita làm chủ trì, công cuộc kết tập kéo dài suốt một năm, mới hoàn tất việc ghi chép trọn bộ Tam tạng, Chú giải bằng chữ viết trên lá buông. Sau đó, chư bậc Thánh A-ra-hán kết tập tam tạng bằng cách khẩu truyền một lần nữa, hoàn toàn y theo bổn chánh của ba kỳ kết tập Tam tạng lần trước. Ðây là lần kết tập Tam tạng đầu tiên ghi chép bằng chữ viết trên lá buông đầy đủ bộ Tam tạng, Chú giải, gọi là: "Potthakaropanasaṅgiti", do Ðức vua Vaṭṭagāmanī Abhaya hộ độ.

---o0o---

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ NĂM

Dưới thời vua Asoka có gởi phái đoàn chư Tăng do Ðại Ðức Soṇa và Ðại Ðức Uttara sang vùng Suvaṇṇa-bhūmi gồm các nước: Indonesia, Myanmar, Thai Lan, Campuchia, Lào... để truyền bá Phật giáo. Phật giáo ở các nước trong vùng này trải qua bao cuộc thăng trầm tùy theo vận mệnh của mỗi nước.

Ðất nước Myanmar vào thời đại Vua Mindon đóng đô tại kinh thành Mandalay, Ðức vua là người có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, nhiệt tâm hộ trì Tam bảo, nghĩ rằng: "Phật giáo thường liên quan đến sự tồn vong của quốc gia, mỗi khi đất nước bị xâm lăng, kẻ thù thường đốt kinh sách Phật giáo".

Ðức vua muốn bảo tồn giáo pháp của Ðức Phật, nên thỉnh chư Ðại Trưởng Lão tổ chức cuộc kết tập Tam tạng, khắc chữ trên những tấm bia đá, để giữ gìn duy trì Tam tạng pháp bảo được lâu dài. Chư Ðại Trưởng Lão vô cùng hoan hỉ chấp thuận theo lời thỉnh cầu của Ðức vua, tổ chức kỳ kết tập Tam tạng lần thứ năm tại kinh thành Mandalay xứ Myanmar Phật lịch 2404.

Kỳ kết tập Tam tạng lần này gồm 2.400 vị Ðại Ðức là những bậc uyên bác Tam tạng và Chú giải, do Ðại Trưởng Lão Bhaddanta Jāgara làm chủ trì; ngoài ra còn có những Ðại Ðức xuất sắc như Bhaddanta Narindabhidhaja,... bắt đầu khởi công khắc Tam tạng trên bia đá Phật lịch năm 2404 cho đến Phật lịch 2415, trải qua suốt 11 năm ròng rã, mới hoàn thành xong bộ Tam tạng trên 729 tấm bia đá:

- Luật tạng gồm có 111 tấm.
- Kinh tạng gồm có 410 tấm.
- Vi diệu pháp tạng gồm có 208 tấm.

Sau khi khắc bộ Tam tạng bằng chữ trên những tấm bia đá xong, Chư Ðại Trưởng Lão tổ chức cuộc kết tập Tam tạng bằng khẩu truyền suốt 6 tháng mới hoàn thành xong bộ Tam tạng y theo bổn chánh của bốn kỳ kết kết tập Tam tạng trước. Gọi là: "Selakkharāropanasaṅgīti".

Kỳ kết tập Tam tạng này do Ðức vua Mindon xứ Myanmar hộ độ. Lần đầu tiên toàn bộ Tam tạng được ghi khắc trên bia đá, những tấm bia đá này hiện nay vẫn còn nguyên vẹn ở kinh thành Mandalay xứ Myanmar. Các nhà in kinh sách Phật giáo đều y cứ vào những tấm bia đá này làm nền tảng căn bản.

Về sau có đạo sĩ "Khanti" đứng ra tổ chức khắc toàn bộ Chú giải trên những tấm bia đá, hiện nay vẫn còn nguyên vẹn tại Mandalay.

---o0o---

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ SÁU

Phật giáo đã trải qua thời gian khá lâu, Tam tạng, Chú giải, Ṭīkā... đã in ra thành sách, việc sao đi chép lại, in đi in lại nhiều lần, khó mà tránh khỏi sự sai sót. Do đó, các bộ Tam tạng, Chú giải... của mỗi nước có chỗ sai chữ dẫn đến sai nghĩa, làm cho pháp học Phật giáo không hoàn toàn giống y nguyên bổn chánh.

Chính phủ Myanmar thành lập hội Phật giáo có tên  "Buddhasāsanasamiti" vào Phật lịch 2497 để lo tổ chức kỳ kết tập Tam tạng lần thứ sáu, tại động nhân tạo Lokasāma (Kaba Aye) thủ đô Yangon, Myanmar, thỉnh tất cả mọi bộ Tam tạng, Chú giải hiện có trên các nước Phật giáo để làm tài liệu đối chiếu từng chữ, từng câu của mỗi bổn.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ sáu này gồm 2.500 vị Ðại Ðức thông hiểu Tam tạng, Chú giải... rành rẽ về ngữ pháp Pāḷi, chia thành nhiều ban đối chiếu sửa chữa lại cho đúng. Công việc bắt đầu từ ngày rằm tháng tư Phật lịch năm 2498 cho đến ngày rằm tháng tư Phật lịch năm 2500, ròng rã suốt 2 năm mới hoàn thành xong bộ Tam tạng, Chú giải, Ṭīkā... Sau đó, chính phủ Myanmar thỉnh chư Ðại Ðức kết tập Tam tạng bằng khẩu, do Ngài Ðại Trưởng Lão Revata chủ trì, Ðại Trưởng Lão Shobhana vấn, Ðại Trưởng Lão Vicittasārābhivaṃsa thông thuộc Tam tạng trả lời theo Tam tạng, Chú giải.

Trong buổi lễ này, Chính phủ Myanmar, đứng đầu là Thủ tướng U Nu, tổ chức khánh thành kết tập Tam tạng rất long trọng, có mời Nguyên thủ quốc gia của các nước Phật giáo cùng phái đoàn chư Tăng, câïn sự nam, cận sự nữ gồm có 25 nước trên thế giới đến tham dự, để đánh dấu lịch sử Phật giáo đã trải qua một nửa tuổi thọ, 2.500 năm, dưới sự bảo trợ hộ độ của Chính phủ Myanmar và Phật tử trong nước và ngoài nước.

Bộ Tam tạng, Chú giải được kết tập lần thứ sáu này được xem là mẫu mực cho các nước Phật giáo hệ phái Theravāda.

Phật giáo là gì?

Phật giáo dịch từ chữ Buddhasāsana: nghĩa là: lời giáo huấn của Ðức Phật, bằng ngôn ngữ Pāḷi, có ba loại:

- Pariyatti sāsana: pháp học Phật giáo.
- Paṭipatti sāsana: pháp hành Phật giáo.
- Paṭivedha sāsana: pháp thành Phật giáo.

- Pháp học Phật giáo: đó là học thuộc lòng, thông hiểu Tipiṭaka, Aṭṭhakathā, Ṭīkā... bằng ngôn ngữ Pāḷi, là ngôn ngữ mà Ðức Phật dùng để giáo huấn. Vì vậy, ngôn ngữ riêng của mỗi nước Phật giáo chỉ giúp để hiểu ý nghĩa đúng theo ngôn ngữ Pāḷi ấy, để thực hành cho đúng.

- Pháp hành Phật giáo có rất nhiều pháp, tóm lại có ba pháp hành chính là:

* Hành giới: đó là tác ý (cetanā) giữ gìn thân và khẩu tránh xa mọi điều bất thiện, cố gắng hành thiện. Do nhờ hành giới, có thể diệt từng thời những phiền não loại thô (vitikkamakilesa)không thể phát hiện ra thân và khẩu, làm nền tảng cho định phát sanh.

* Hành định: đó là tiến hành thiền định để cho tâm an trú trong một đề mục nhất định, có thể đưa đến sự chứng đắc các bậc thiền sắc giới, thiền vô sắc giới, thọ hưởng sự an lạc của bậc thiền ấy. Do nhờ hành định nên có thể chế ngự được các phiền não loại trung (pariyuṭṭhānakilesa)không để cho phát sanh trong tâm, làm nền tảng cho tuệ phát sanh.

* Hành tuệ: đó là tiến hành thiền tuệ để phát sanh trí tuệ thiền tuệ thấy rõ, biết rõ thực tánh của danh pháp, sắc pháp; sự sanh, sự diệt của danh pháp, sắc pháp, nên hiện rõ trạng thái vô thường, trạng thái khổ, trạng thái vô ngã, đưa đến sự chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Thánh Ðạo, Thánh Quả và Niết Bàn. Do nhờ pháp hành tuệ có thể diệt đoạn tuyệt được phiền não loại vi tế (anussayakilesa).

- Pháp thành Phật giáo: là kết quả của pháp hành. Ðó là 4 Thánh Ðạo, 4 Thánh Quả và Niết Bàn, gọi là 9 Siêu tam giới pháp.

Trong ba loại Phật giáo này, pháp học Phật giáo là gốc, là nhân chính làm nền tảng căn bản để cho pháp hành và pháp thành Phật giáo có khả năng phát triển. Nếu không có pháp học Phật giáo, nghĩa là pháp học mà không hiểu đúng theo ý nghĩa lời giáo huấn của Ðức Phật, thì pháp hành và pháp thành cũng không thể có được.

Phật giáo đến nay đã trải qua 2.546 năm kể từ khi Ðức Phật tịch diệt Niết Bàn, các nước Phật giáo hệ phái Theravāda vẫn trung thành theo tôn chỉ lời giáo huấn của Ðại Trưởng Lão Mahākassapa trong kỳ kết tập tam tạng lần thứ nhất, cố gắng giữ gìn duy trì Tam tạng, Chú giải y nguyên theo bổn chánh, do nhờ chư Tỳ khưu, Sa di theo học các lớp Tipiṭaka, Aṭṭhakathā, Ṭīkā... bằng ngôn ngữ Pāḷi, để giữ gìn chánh pháp. Chư Ðại Trưởng Lão vẫn giữ gìn được truyền thống và mọi cách hành tăng sự bằng ngôn ngữ Pāḷi, y theo Luật tạng làm nền tảng căn bản. Do đó, Tỳ khưu của mỗi nước tuy khác nhau về ngôn ngữ riêng của mình, nhưng khi hành tăng sự thì giống nhau, và những nghi lễ tụng kinh Parittapāḷi cũng hầu hết giống nhau, có thể hòa đồng tụng chung với nhau được.

Những người tại gia, cận sự nam, cận sự nữ của mỗi nước vẫn còn giữ được truyền thống nghi lễ thọ Tam quy, ngũ giới, bát giới... tụng kinh bằng ngôn ngữ Pāḷi. Cho nên ngôn ngữ Pāḷi trở thành ngôn ngữ chung cho các hàng xuất gia và tại gia trong các nước Phật giáo thuộc hệ phái Theravāda.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo lokasmiṃ.
Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo Vietnamraṭthasmiṃ.

Cầu mong Chánh pháp được trường tồn trên thế gian.
Cầu mong Chánh pháp được trường tồn trên đất nước Việt Nam thân yêu của chúng ta.

Tổ Ðình Bửu Long,
Phật lịch 2546
Tỳ khưu Hộ Pháp

---o0o---

PHẦN PHỤ LỤC

Chú Thích Những Từ Có Nghĩa Rộng Trong Tích Công Chúa Sumedhā

I- ÐỨC VUA MANDHĀTURĀJĀ

Tóm lược tích tiền thân của Ðức Phật là Ðức vua Mandhāturājā [Bộ Jātaka, câu chuyện Mandhāturājajātaka.]

Ðức vua Mandhātu là một vị Chuyển luân thánh vương ở thời kỳ tuổi thọ con người 1 a tăng kỳ năm, lên ngôi trị vì 4 châu lớn thiên hạ, gồm có 2.000 châu nhỏ, có nhiều thần thông. Khi cần thất bảo, lấy bàn tay phải vổ bàn tay trái, thất bảo từ hư không rơi xuống như mưa. Dầu vậy, cũng không thể làm hài lòng tâm tham muốn trong ngũ trần của Ðức vua.

[A tăng kỳ: tính theo số lượng, gồm số 1 đứng trước và theo sau là 140 số không (0); viết tắt: 10**140].

Một hôm, Ðức vua cảm thấy ngũ trần cõi người chưa đủ, muốn biết còn có cảnh giới nào có ngũ trần sung túc hơn. Một vị quan tâu rằng:

- Tâu Hoàng Thượng, cõi Tứ đại thiên vương có ngũ trần sung túc hơn cõi người.

Ðức vua Mandhātu dùng xe báu dẫn đầu chở các quan, quân tùy tùng lên cõi Tứ đại thiên vương. Tứ đại thiên vương cung kính đón rước rồi dâng ngai vàng đến Ðức vua Mandhātu. Ðức vua Mandhātu lên ngôi một thời gian lâu cũng cảm thấy ngũ trần chưa đủ, muốn biết còn có cảnh giới nào có ngũ trần sung túc hơn. Tứ đại thiên vương tâu rằng:

- Tâu Hoàng Thượng, cõi Tam thâïp tam thiên có ngũ trần sung túc hơn cõi Tứ đại thiên vương này.

Thế là, Ðức vua Mandhātu lại ngự lên cõi Tam thâïp tam thiên. Ðức vua trời Sakka cõi trời này cung kính đón rước, rồi dâng đến Ðức vua Mandhātu một nửa giang sơn cõi Tam thâïp tam thiên. Ðức vua Mandhātu làm vua cõi Tam thâïp tam thiên thời gian trải qua 36 đời vua trời Sakka băng hà, (mỗi Ðức vua trời Sakka có tuổi thọ cõi trời là 1.000 năm, so với cõi người có 36 triệu năm. Như vậy, 36´36 triệu năm = 1.296 triệu năm), mà Ðức vua Mandhātu vẫn còn sống. Ðức vua Mandhātu phát sanh tâm tham, muốn truất phế Ðức vua trời Sakka, để một mình làm vua cai trị toàn thể cõi Tam thâïp tam thiên. Ðức vua Mandhātu không thể truất phế đức vua trời Sakka được. Tâm tham muốn đã thiêu đốt làm cho tuổi thọ suy thoái, đức vua Mandhātu có sắc thân là con người, vì vậy không thể băng hà trên cõi trời, nên rơi xuống cõi người tại vườn Thượng uyển.

Người giữ vườn đi trình cho các quan trong triều đình và hoàng tộc được rõ. Các quan đến chầu, đem long sàng cho Ðức vua Mandhātu yên nghỉ, Ðức vua phán rằng:

- Các ngươi loan báo cho tất cả dân chúng rằng: Ðức vua Mandhātu Chuyển luân thánh vương trị vì bốn châu lớn thiên hạ, gồm 2.000 châu nhỏ; còn làm vua trị vì cõi trời Tứ đại thiên vương suốt thời gian lâu dài, và làm vua trị vì một nửa cõi Tam thập tam thiên thời gian trải qua 36 đời vua trời Sakka. Thế mà, lòng tham muốn trong ngũ trần chưa đủ đã phải băng hà.

Ðức vua Mandhātu phán như vậy xong thì băng hà.

Ðức vua Mandhātu là tiền thân của Ðức Phật Gotama.

---o0o---

II- CÂU CHUYỆN NƯỚC MẮT

Trong kinh Assusutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga, kinh Assasutta], Ðức Phật có dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Ðối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, nước mắt của các con đã chảy vì gặp phải chuyện không hài lòng, vì xa lìa người hay vật hài lòng, trong suốt thời gian lâu dài như thế ấy, so với nước bốn biển đại dương, phần nước nào nhiều hơn?

Chư Tỳ khưu bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, chúng con được nghe, được hiểu biết theo lời giáo huấn của Ðức Thế Tôn thuyết giảng rằng: "Trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, phần nước mắt của chúng con đã chảy vì gặp phải chuyện không hài lòng, vì xa lìa người hay vật hài lòng, trong suốt thời gian lâu dài như thế, nhiều hơn phần nước bốn biển đại dương. Phần nước bốn biển đại dương không nhiều hơn nước mắt của chúng con". Bạch Ngài.

Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, đúng vậy, các con đã hiểu biết rõ lời giáo huấn của Như Lai...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

---o0o---

III- CÂU CHUYỆN SỮA

Trong kinh Khirasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga, kinh Khirasutta], Ðức Phật có dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy, vô chung không thể biết được. Ðối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, dòng sữa mẹ đã nuôi dưỡng con trong suốt thời gian lâu dài như thế ấy, so với nước bốn biển đại dương, phần nước nào nhiều hơn?

Chư Tỳ khưu bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, chúng con được nghe, được hiểu biết theo lời giáo huấn của Ðức Thế Tôn thuyết giảng rằng: "Trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, phần sữa mẹ đã nuôi dưỡng chúng con trong suốt thời gian lâu dài như thế, nhiều hơn phần nước bốn biển đại dương. Phần nước bốn biển đại dương không nhiều hơn phần sữa mẹ đã nuôi dưỡng chúng con". Bạch Ngài.

Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, đúng vậy, các con đã hiểu biết rõ lời giáo huấn của Như Lai...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

---o0o---

IV- BỘ XƯƠNG

Trong kinh Puggalasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Ðối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, khi mỗi chúng sinh sanh rồi tử, tử rồi lại sanh chỉ suốt trong một đại kiếp. Nếu có thể gom những bộ xương ấy lại chồng chất lên thì cao bằng ngọn núi cao Vepulla này...

---o0o---

V- MẸ VÀ MẸ CỦA MẸ (Bà Ngoại)

Trong kinh Tiṇakaṭṭhasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Ðối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, này chư Tỳ khưu, ví như, một người đàn ông chặt cỏ, cây, cành trong toàn cõi Nam thiện bộ châu này, gom lại thành một đống. Chặt, chẻ ra thành mỗi que dài 4 lóng tay. Lấy 1 que đặt xuống chế định rằng, đây là mẹ tôi; lấy que thứ 2 chế định đây là mẹ của mẹ tôi (bà ngoại tôi); theo tuần tự "mẹ của mẹ" như vậy. Tính ngược chiều thời gian về quá khứ "mẹ của mẹ" chưa đến chỗ cùng, mà cỏ, cây, cành trong toàn cõi Nam thiện bộ châu này đã hết sạch. Ðiều ấy tại sao vậy? Bởi vì, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, khi mỗi chúng sinh sanh rồi tử, tử rồi lại sanh không thể biết được...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

---o0o---

VI- CHA VÀ CHA CỦA CHA (Ông Nội)

Trong kinh Paṭhavisutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Ðối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này,

Này chư Tỳ khưu, ví như, một người lấy đất trên địa cầu này, viên thành viên nhỏ đặt xuống chế định rằng: đây là cha tôi, viên thứ 2 chế định, đây là cha của cha tôi (ông nội tôi); theo tuần tự "cha của cha" như vậy. Tính ngược chiều thời gian về quá khứ "cha của cha" chưa đến chỗ cùng, mà đất của địa cầu đã hết. Ðiều ấy tại sao vậy? Bởi vì trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, khi mỗi chúng sinh sanh rồi tử, tử rồi lại sanh không sao biết được...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

---o0o---

VII- CON RÙA MÙ

Trong kinh Chiggaḷasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, ví như mặt đất này bị nước tràn ngập sâu như biển. Một người ném một tấm ván xuống mặt nước biển, tấm ván có một lỗ nhỏ vừa đầu con rùa chui vào; hễ gió hướng đông, tấm ván trôi về hướng tây; gió hướng tây, tấm ván trôi về hướng đông; gió hướng nam, tấm ván trôi về hướng bắc; gió hướng bắc, tấm ván trôi về hướng nam... Có con rùa mù ở dưới đáy biển sâu ấy, cứ trải qua 100 năm, ngoi đầu lên một lần.

Các con nghĩ thế nào, con rùa mù kia, cứ trải qua 100 năm, nổi lên một lần chui đầu ngay vào cái lỗ của tấm ván ấy có được dễ dàng không?

Chư Tỳ khưu bạch với Ðức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Ðức Thế Tôn, con rùa mù kia, phải trải qua 100 năm nổi lên một lần, chui đầu ngay vào cái lỗ nhỏ của tấm ván, thật là một điều quá khó!

Ðức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, được tái sanh làm người là điều khó hơn thế nữa.

Ðức Chánh Ðẳng Giác xuất hiện trên thế gian là điều quá khó hơn nữa.

Chánh pháp mà Như Lai đã thuyết giảng được phát triển trên thế gian này là điều vô cùng khó hơn thế nữa.

Nay các con đã được sanh làm người rồi !

Ðức Chánh Ðẳng Giác cũng xuất hiện trên thế gian này rồi !

Chánh pháp của Như Lai đã thuyết giảng đang phát triển trên thế gian này rồi !

Này chư Tỳ khưu, vì vậy, các con hãy nên tinh tấn không ngừng tiến hành thiền tuệ, hầu mong chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế: Khổ thánh đế, Nhân sanh Khổ thánh đế, Diệt khổ thánh đế và Pháp hành Bát chánh đạo đưa đến sự chứng ngộ Niết Bàn, pháp diệt Khổ thánh đế.

---o0o---

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Vinayapiṭaka và Aṭṭhakathā, Ṭīkā.
- Suttantapiṭaka và Aṭṭhakathā, Ṭīkā.
- Padarūpasiddhi của Ngài Bhaddanta Buddhappiyācariyatthera.
- Upasampadakammavācā của Ngài Mahāsi sayadaw.
- Mahābuddhavaṃsa của Ngài Vicittasārābhi-vaṃsa sayadaw.
- v.v...

---o0o---

HẾT

[1] Dể duôi: Trạng thái quên mình, không có chánh niệm

[2] Aṅguttaranikāya, Aṭṭhakanipāta, kinh Akkhaṇasutta

[3] 9 ung nhọt ám chỉ: 2 mắt, 2 tai, 2 lỗ mũi, miệng, đường đại tiện và đường tiểu tiện.

[4] Người thợ săn: ám chỉ cha mẹ.

[5] Nai: ám chỉ Ðại Ðức Raṭṭhapāla.

[6] Tứ sanh: 4 loại chúng sinh: thai sanh, noãn sanh, thấp sanh, hoá sanh.

[7] Ngũ trần: 5 đối tượng: sắc đẹp, tiếng hay, hương thơm, vị ngon, xúc êm ấm.

[8] Ðức Phật Padumuttara xuất hiện trên kiếp trái đất trong quá khứ, cách kiếp trái đất của chúng ta ngày nay 100.000 kiếp trái đất.

[9] Ðức Phật Phussa xuất hiện trên kiếp trái đất trong quá khứ cách kiếp trái đất của chúng ta ngày nay 92 kiếp trái đất.

[10] Ngũ trần: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc êm ấm.

[11] Xin xem phần phụ lục cuối sách.

[12] 11 thứ lửa: lửa tham, lửa sân, lửa si, lửa sanh, lửa già, lửa chết, lửa sầu não, lửa than khóc, lửa khổ thân, lửa khổ tâm, lửa thống khổ.

[13] Xin xem phần phụ lục cuối sách.

[14] Xin xem phần phụ lục cuối sách.

[15] Xin xem phần phụ lục cuối sách.

[16] Xin xem phần phụ lục cuối sách.

[17] Vị giải thoát khổ: Vimuttirasa

[18] Vị đắng cay, có 5: tìm của cải, cất giữ của cải, trông nom của cải, sử dụng của cải, hậu quả của cải

[19] "Không rõ" vì chưa tìm thấy tài liệu.

[20] Sikkhāmānā thực tập 6 giới: ngũ giới + giới không ăn phi thời trong sạch suốt 2 năm. Trong thời gian thực tập, nếu phạm một giới nào vị Sikkhāmānā phải bắt đầu kể lại từ đầu

[21] Hoàng tử Nanda là hoàng đệ cùng cha khác mẹ với Ðức Phật.

[22] Nếu có nhiều giới tử thì thay: "aham = mayam", "me = no".

[23] Trường hợp vị Luật sư tự mình không dạy bảo Sa di, có thể giới thiệu một vị Luật sư khác tênPaṇḍità dạy bảo Sa di, nên trình giữa chư Tỳ khưu Tăng rằng:

Suṇātu me Bhante saṃgho, Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, āyasmā Paṇḍito Nāgaṃ anusāseyya.

Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình của con. Sa di giới tử Nāga là đệ tử của Ðại Ðức Tissa muốn thọ Tỳ khưu. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin cho Ðại Ðức Paṇḍita dạy bảo Sa di giới tử Nāga.

[24] Trở thành Tỳ khưu do hợp đủ 5 chi:

1- Vatthu sampatti: người cận sự nam không có lỗi.
2- Ñatti sampatti: tụng tuyên ngôn đúng đắn.
3- Kammavācā sampatti: tụng thành sự ngôn đúng đắn.
4- Sīmā sampatti: sìmà nơi tăng hội hành Tăng sự hợp theo luật.
5- Purisa sampatti: số chư Tỳ khưu Tăng hội đầy đủ.

Ðầy đủ 5 chi không thiếu chi nào, lễ thọ Tỳ khưu mới thành tựu, Sa di trở thành Tỳ khưu thật.

[25] 1 kahāpana: tiền Ấn Ðộ thời xưa gồm có 4 pāda. Vàng 1 pāda, bạc 1 pāda, đồng 2 pāda, trộn lẫn vào nhau đúc thành 1 kahāpana.

1 pāda là 1 phần tư (1/4) của 1 kahàpana ấy.
1 pāda vàng = 4 chỉ vàng.

[26] Nếu chỉ có 2 giới tử thì: "Nàgo ca Mitto ca".

[27] Āvikaromi, ārocemi, ārocayāmi đều có nghĩa là trình bày, bày tỏ không che giấu āpatti nặng, saṃghādisesa. "Sabbā āpattiyo" ở đây, ám chỉ tất cả saṃghādisesa āpatti, không phải āpatti nào khác.

[28] "Sabbā āpattiyo" là tất cả những āpatti, ở đây là thullaccaya, pācittiya, pāṭidesanīya, dukkaṭa và dubbhāsita, là những āpatti nhẹ có thể sám hối ngay được.

[29] Sabhāgāpatti: Trường hợp 2-3 Tỳ khưu phạm āpatti, đối tượng phạm giới có phần giống nhau. Ví dụ: Tỳ khưu A tác ý giết con muỗi, Tỳ khưu B tác ý giết con kiến và Tỳ khưu C tác ý đập vỡ trứng thằn lằn. Như vậy, cả 3 Tỳ khưu đều phạm āpatti pācittiya, gọi là sabhāgāpatti, không thể sám hối lẫn nhau được.

[30] Vajjanìya puggala: Những hạng người nên loại bỏ khỏi sìmà, nơi chư Tăng hội họp hành Tăng sự uposathakamma. Có 21 hạng người là:

1- Người tại gia cư sĩ. 2- Tỳ khưu ni. 3- Sikkhamànà. 4- Sa di. 5- Sa di ni. 6- Tỳ khưu đã xả giới. 7- Tỳ khưu phạm àpatti pàràjika. 8- Người ái nam (bán nam, bán nữ). 9- Người trộm tăng tướng. 10- Người thiên về ngoại đạo. 11- Hạng súc sanh (Long vương hóa thành người). 12- Người giết cha. 13- Người giết mẹ. 14- Người giết bậc Thánh A-ra-hán. 15- Người làm cho Ðức Phật bị vết bầm. 16- Tỳ khưu chia rẽ Tăng. 17- Người hãm hại phạm hạnh Tỳ khưu ni. 18- Người lưỡng tính (có 2 bộ phận sinh dục). 19- Tỳ khưu bị trục xuất, vì phạm giới mà không chịu nhận tội. 20- Tỳ khưu bị trục xuất, vì phạm giới mà không chịu sửa chữa lại. 21- Tỳ khưu bị trục xuất, vì không chịu từ bỏ tà kiến cố định.

Trong 21 hạng người này, có 20 hạng người thật, còn một hạng người gốc là súc sanh, Long vương.

Tất cả 21 hạng này, không được tham dự hội họp chung tại Sīmā cùng với Tỳ khưu thật, không được hành uposathakamma, không được hành Tăng sự tụng đọc, nghe bhikkhupātimokkha.

Nếu có 3 hạng người Tỳ khưu bị trục xuất, mà tham dự hội họp chung với chư Tỳ khưu Tăng, thì tất cả chư Tỳ khưu đều phạm Āpatti pācittiya, còn lại 18 hạng người khác tham dự, hội họp chung với chư Tỳ khưu Tăng, thì tất cả chư Tỳ khưu đều phạm Āpatti dukkaṭa. Bởi vậy cho nên, trước khi hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha, vị Ðại Ðức luật sư cần phải xét hỏi kỹ, khi đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ, mới có thể hành lễ tụng bhikkhupātimokkha.

[31] Tên ngôi chùa đang làm lễ, ở đây ví dụ "Bửu Long".

[32] Kathinacīvaraṃ: Y đã may sẳn để làm lễ thọ kathina. -- Kathinadussa: Vải để may y làm lễ thọ kathina.

[33] Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Saṃghapavāraṇā.

- Saṃgho tevāsikaṃ pavāreyya: Như vậy, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā 3 lần.
- Saṃgho dvevāsikaṃ pavāreyya: Như vậy, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā 2 lần (hoặc 3 lần cũng nên).
- Saṃgho ekavāsikaṃ pavāreyya: Như vậy, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā 1 lần (hoặc 2 3 lần cũng nên).
- Saṃgho samāṃavassikaṃ pavāreyya: Như vậy, những vị Tỳ khưu đồng tuổi hạ cùng đọc lời pavāraṇā 3 lần.

[34] người (manussa): là bậc xuất gia, hoặc tại gia, hoặc đàn ông, hoặc đàn bà đang trong trạng thái bình tĩnh, có trí tuệ hiểu biết rõ ràng.

[35] Nếu có nhiều giới tử thì thay:

- Chữ "ahaṃ" (con) bằng chữ "mayaṃ" (chúng con).
- Chữ "yācāmi" (con xin) bằng chữ "yācāma" (chúng con xin).
- Chữ "detha me Bhante" bằng chữ "detha no Bhante".
- Chữ "taṃ vadehi" bằng chữ "taṃ vadetha".

[36] Nếu có nhiều giới tử thì thay chữ "ahaṃ" = "mayaṃ", và các chữ khác cũng giống như ở phần thọ Tam quy và Bát giới.

[37] Suvaṇṇabhūmī, vùng đất vàng, nay là các nước Indonesia, Miến Ðiện, Thái Lan, Lào, Cam Bốt, ...